“Chấp trước” – Vì sao càng nắm chặt, ta càng khổ?

Kính chúc quý vị một ngày bình an. Bạn đã từng như thế này chưa? Giữ mãi một mối tình đã kết thúc. Tranh giành một cơ hội công việc không thuộc về mình. Hoặc toán trách số phận vì điều mình rất muốn nhưng không đạt được. Bạn nghĩ rằng chỉ cần cố thêm một chút nữa, giữ chặt hơn một chút nữa, thì mọi thứ sẽ thuộc về mình. Nhưng có khi chính sự nắm chặt ấy lại khiến bạn đau khổ nhất. Hôm nay, chúng ta cùng nhau nói về một từ CHẾP TRƯỚC Trong văn hóa chữ Hán, mỗi chữ đều ẩn chứa tầng nghĩa sâu xa. Chữ CHẾP, trong phùng thể, theo cách lý giải dân gian, gồm phần hạnh, trong hạnh phúc, cộng với chữ hoàng, trong hoàng tử, nghĩa là viên, vật nhỏ vê tròn. Có thể hiểu tượng trưng rằng CHẾP TRƯỚC chính là đem một thứ nhỏ như viên mà coi đó là hạnh phúc. Cũng có thể hiểu là Một thứ rất nhỏ nhưng ta lại đặt toàn bộ tâm trí vào đó. Trong dạng thể, hình ảnh lại giống như bàn tay đang nắm giữ một vật, nghĩa là giữ chặt, không buông. Còn chữ TRƯỚC biểu thị trạng thái dính vào, bám vào. Dếp lại, CHẾP TRƯỚC là nắm lấy một điều gì đó và không thể buông ra. Trong cách hiểu thông thường ngày nay, CHẾP TRƯỚC là sự cố chấp, bám víu, không chịu buông bỏ một ý niệm, một người, một lợi ích hay một cảm xúc nào đó. Và khi không đạt được điều đó, bạn cảm thấy đau khổ. Giả sử có một người đàn ông suốt 10 năm theo đuổi một vị trí quản lý trong công ty. Anh làm việc ngày đêm, anh cạnh tranh quyết liệt, anh so đo từng thành tích. Khi kết quả công bố người được chọn không phải anh, anh ấy sẽ như thế nào? Anh oán trách, anh mất ngủ, anh cảm thấy bất công. Trong tâm anh chỉ có một suy nghĩ, vị trí đó lẽ ra phải là của tôi. Vài năm sau, người được bổ nhiệm kia vướng vào áp lực khủng khiếp, kiền tụng, mâu thuẫn đội bộ, sức khỏe suy kiệt. Khi ấy người đàn ông kia mới chợt hiểu, có những thứ không đến với mình, có khi lại là một sự bảo hộ. Nhưng trong suốt những năm tháng ấy, sự oán trách, tranh đấu, cảm thấy bất công đã dày vỏ anh và anh đã tự làm khổ chính mình. Đó chính là chấp trước. Người xưa có câu mệnh lý hữu thời chung tu hữu mệnh lý vô thời mặc cưỡng cầu. Nghĩa là, rồi sẽ có. Trong mệnh không, cưỡng cầu cũng không được. Đây không phải là lời khuyên con người thụ động, mà là nhắc rằng cưỡng cầu khác với nỗ lực. Nỗ lực là làm hết sức trong khả năng của mình. Cưỡng cầu là bất chắc, tranh đoạt, gian vặt, oán trách khi không đạt được. Chấp trước không thay đổi thực tế, nó chỉ làm tâm ta thêm phiền ngão. Có người tin rằng phúc phận đời trước đến từ đức hành tích lũy, danh lợi, tài sản, cơ hội đều có nhân duyên của nó. Khi ta quá chấp vào một điều, ta dễ mất đi sự bình thẳng, đánh mất lòng thiện lương và đánh mất chính mình. Chấp trước không chỉ là tiền bạc hay điều vì có người chấp trước vào một người nào đó đã rời đi khỏi thế gian. Chấp trước vào một lời xin lỗi không bao giờ được ai kia nói ra. Chấp trước vào một sai lầm trong quá khứ. Chấp trước vào một kỳ vọng nào đó mà cha mẹ vô tình áp đặt lên mình. Hay chấp trước về một truy cầu rằng tôi phải giỏi hơn ai đó. Bạn nghĩ rằng buôn bỏ là thua cuộc, nhưng có khi buôn bỏ lại là sự giải thoát. Buôn không phải là từ bỏ nỗ lực. Buôn là không để tâm mình bị trói buộc bởi những sợi xích chấp trước. Có những thứ ta càng nắm chặt lại càng đau. Có những điều khi ta buôn tay mới nhận ra mình nhẹ nhõm hơn. Chấp trước giống như nắm một nắm cát trong tay. Càng xiết chặt cát rơi càng nhanh. Nếu biết đủ, biết dừng, biết thuận theo tự nhiên, đó không phải là yếu đuối, mà chính là trí tuệ. Tạm sáng podcast Cảm ơn quý khán tính giả đã lắng nghe. Nếu tập hôm nay chạm đến bạn, hãy chia sẻ đến nhiều người cùng suy ngẩn. Chúc quý vị bình an. Hẹn gặp lại trong chương trình tiếp theo.