Tại sao tiếng Trung lại dùng từ “tỳ khí” (脾氣 - pí qì) — theo nghĩa đen là “Khí của tỳ” (lá lách) — để mô tả tính khí, nhân cách và cá tính của một người?
Trong bài học này, chúng ta sẽ khám phá logic văn hóa và y học đằng sau thuật ngữ “tỳ khí” thông qua lăng kính của Y học cổ truyền Trung Hoa và khái niệm “hậu thiên chi bản” (後天之本 - hòu tiān zhī běn) — nền tảng của sự sống sau khi chào đời.
Theo trí tuệ cổ xưa của Trung Hoa, những gì chúng ta nạp vào cơ thể không chỉ đơn thuần trở thành một phần của thể xác, mà còn góp phần hình thành nên bản thể của chính chúng ta.
Chúng ta cũng sẽ thảo luận về:
• “Tỳ khí” (脾氣 - pí qì) — tính khí, nhân cách, cá tính • “Hậu thiên chi bản” (後天之本 - hòu tiān zhī běn) — nền tảng của sự sống sau khi chào đời • “Hoàng Đế Nội Kinh” (黃帝內經 - Huángdì Nèijīng) — một trong những tác phẩm kinh điển lâu đời nhất về y học Trung Hoa • “Nguyên thần” (元神 - yuán shén) — khái niệm về “Thần” nguyên thủy trong tư tưởng Trung Hoa • Các quan điểm truyền thống của Trung Hoa về nhân cách và sự phát triển con người
Trở thành thành viên
Hãy tham gia cộng đồng của chúng tôi để tiếp cận các buổi chuyên đề độc quyền, cùng đi sâu thảo luận về chữ Hán, ngôn ngữ, văn hóa, triết học và trí tuệ cổ xưa.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tỳ khí
Vì tỳ chính là lá lách, đúng không?
Tại sao tỳ khí lại được dùng để miêu tả tính cách,
cá tính, tính cách, đặc biệt cá nhân?
Tại sao lại như vậy?
Hãy nhớ, chúng ta từng nói rằng
tỳ là phần cốt yếu
sau khi lớn lên
bởi vì bạn ăn đủ mọi thứ.
Trước hết, theo cách nhìn của y học cổ truyền Trung Hoa,
Mọi thứ bạn ăn vào đều phải được tiêu hóa.
Thức ăn sau khi chuyển hóa sẽ trở thành thịt của chính bạn,
trở thành xương, trở thành thần kinh, trở thành mọi bộ phận của bạn.
Tất cả đều phải trải qua chuyển hóa.
Quá trình ấy ít nhất cần đến tỳ, tụy và gan.
Nhưng theo y học cổ truyền Trung Hoa, tỳ giữ vai trò quan trọng hơn.
Trong quá trình chuyển hóa này,
nó hoàn tất quá trình chuyển hóa, rồi phân phối đi khắp cơ thể.
Sau đó, trong quá trình ấy,
cơ thể cũng tạo ra rất nhiều chất thải, thậm chí độc tố.
Tạng gan, tức là gan, chịu trách nhiệm phân giải,
chuyển hóa, hoặc loại bỏ những chất độc ấy.
Mặt khác, gan cũng hỗ trợ sự phát triển
của những vật chất vừa được chuyển hóa
để chúng trở thành một phần của cơ thể bạn.
Đồng thời, tụy cũng tham gia vào quá trình ấy.
Đó cũng là lý do nhiều người gặp vấn đề liên quan đến bệnh tiểu đường.
Nếu quan tâm, sau này ta nói thêm, giờ chưa cần đi sâu.
Tôi chỉ muốn giới thiệu cho các bạn một cách nhìn,
một cách mà y học cổ truyền Trung Hoa quan sát cơ thể con người
và quan sát sự sống.
Đó là cách để hiểu tỳ khí và hậu thiên chi bản.
Bất cứ thứ gì đầu tiên bạn ăn vào hoặc
đưa vào cơ thể đều được lấy từ bên ngoài.
Chạm đầu tiên là qua tỳ để chuyển hóa nó thành một phần của chính bạn.
Vì vậy, loại khí ấy sẽ dần biểu hiện ra hoặc
phản ánh thành một phần trong tính cách của bạn.
Bây giờ có dễ hiểu hơn không?
Tức là sau khi sinh ra.
Nhưng khoan đã, tôi biết rằng có một phần tính khí dường như đi theo
con người ngay từ đầu
Ngay cả ở những em bé rất nhỏ,
mọi người mẹ đều có thể hiểu và biết điều này
Ngay từ khi còn rất nhỏ, có em bé hướng ngoại, có em lại hướng nội
Có em làm gì cũng chậm, phản ứng chậm, có em lại phản ứng rất nhanh
Vậy loại tỳ khí ấy từ đâu mà có?
Rất đơn giản, tôi cho các bạn 3 giây để nghĩ xem tại sao
Hết giờ, bởi em bé sinh ra đã có tỳ,
đúng không?
Và cùng với tỳ, thân thể bằng xương thịt
ấy đến từ mẹ và từ cha, từ cả hai phía.
Nhưng như vậy vẫn chưa đủ.
Khi hình thể bằng xương thịt được hình thành, theo cách nhìn của
y học cổ truyền Trung Hoa dựa trên Hoàng Đế Nội Kinh,
đến một giai đoạn nhất định, trong bụng mẹ, thần sẽ đi vào.
Khi thần, tức nguyên thần, đến,
khái niệm này chúng ta sẽ nói sau.
Khi nguyên thần đến và an định trong thân thể nhỏ bé này,
thì những tồn tại khác chịu trách nhiệm quản lý, chẳng hạn các
cơ quan như tỳ và can, cùng các cơ quan khác cũng đồng thời đến.
Vì vậy, ngay trước khi sinh,
bạn đã mang theo một số đặc điểm nhất định
Nhưng hãy so sánh 10 tháng ấy với cả một đời người
Giả sử bạn sống đến 100 tuổi
Khoảng một năm ấy, 10 tháng đại tính gần như một năm
So với 100 năm thì phần lớn tính cách và cá
tính vẫn hình thành từ hậu thiên chi bản
Đó là lý do, trong văn hóa Trung Hoa, trong cách nhìn
truyền thống Trung Hoa về cơ thể sống, dù bạn gọi thế nào,
người ta dùng tỳ khí để miêu tả tính cách và cá tính của một người.
Đó là khoa học, không phải thần thoại, không phải mê tín, đúng không?
Đó là khoa học. Được chứ? Đó chính là tỳ khí.
Chúng tôi sẽ đăng cả một loạt video đầy đủ của buổi seminar này.
Chúng tôi cũng sẽ đưa chúng lên Substack
dưới hình thức nội dung dành cho thành viên.
Nếu các bạn muốn xem toàn bộ seminar,
nếu muốn tìm hiểu sâu hơn, hãy đăng ký kênh của tôi
trên Substack và tham gia chương trình thành viên ở đó.
Xin cảm ơn các bạn rất nhiều.