NHỮNG NGƯỜI KHÔNG HÚT THUỐC CŨNG KHÔNG UỐNG RƯỢU, RẤT CÓ THỂ THUỘC KIỂU NGƯỜI NÀY | THUẬT CỔ NHÂN

Thuật Cổ Nhân mến chào quý vị và các bạn. Những năm gần đây, tôi quan sát thấy một quy luật. Đó là, những người đàn ông không đụng đến thuốc lá và rượu bia, 10 người, thì có đến 8-9 người, đều có một đặc điểm chung. Đặc điểm này liên quan đến việc tu dưỡng bản thân của một con người, liên quan đến gia đình của họ, thậm chí còn liên quan đến việc cả đời họ có thể đi được xa đến đâu. Nhưng đặc điểm này lại không đơn giản như mọi người vẫn nghĩ. Có người nói rằng, đàn ông không hút thuốc, không uống rượu là người tự lập, có nghị lực, sau này nhất định sẽ làm nên việc lớn. Cũng có người nói rằng, đàn ông không đụng đến rượu thuốc thì quá câu nệ, khó gần, khó làm nên chuyện lớn. Hai cách nói này rốt cuộc cái nào đúng? Tôi nói với các bạn rằng, cả hai đều đúng, mà cũng đều không đúng. Vì sao? Bởi vì tuy đều là không đụng đến rượu thuốc, nhưng tâm cảnh phía sau lại hoàn toàn khác nhau. Cho nên kết quả tự nhiên cũng khác nhau một trời một vực. Khi còn trẻ, tôi thường đến một quán trà ở thủ đô. Chủ quán tên Tâm, hơn 50 tuổi, làm ăn rất có cách. Quán trà của ông không chỉ bán trà, mà còn là nơi tụ họp của những người trong vùng để bàn chuyện làm ăn. Mỗi buổi chiều, đều có một nhóm người ngồi ở đó nói chuyện kinh doanh. Bản thân ông Tâm thì không uống rượu cũng không hút thuốc, nhưng trong quán trà của ông lại có đầy đủ cả rượu lẫn thuốc. Có người hỏi ông rằng, ông không uống cũng không hút, vậy tại sao còn bán những thứ đó? Ông cười nói rằng, tôi không cần. Không có nghĩa là người khác cũng không cần. Tôi mở quán trà là để mọi người cảm thấy thoải mái, chứ không phải để thể hiện mình thanh cao đến mức nào. Sau này, việc làm ăn của ông Tâm ngày càng phát đạt. Không chỉ có quán trà, mà còn mở thêm nhiều cửa hàng khác. Con cái cũng rất hiếu thảo, gia đình hòa thuận. Trên cùng con phố đó còn có một người khác tên Nhân, cũng không hút thuốc, không uống rượu. Ông Nhân là giáo viên, học vấn rất cao nhưng tính tình khá kỳ quặc. Ông không chỉ bản thân không đụng đến rượu thuốc, mà còn coi thường những người hút thuốc uống rượu. Mỗi lần thấy ai hút thuốc bên đường là ông lại nhíu mẩy, miệng lầm bầm nói rằng những người đó không biết giữ gìn sức khỏe, không có tu dưỡng. Nếu trong nhà có khách mà khách muốn hút một điếu thuốc, thì ông sẽ nghiêm mặt nói rằng, nhà tôi không cho hút thuốc. Lâu dần thân thích và bạn bè đều không muốn đến nhà ông nữa. Con trai ông sau này quan hệ với ông cũng rất căng thẳng. Nguyên nhân chỉ vì người con thỉnh thoảng có uống chút rượu, ông liền cho rằng con trai mình không ra gì, ngày nào cũng cẳng nhắn. Cuối cùng ông nhân sống tuổi già rất cô độc. Con trai tuy vẫn làm tròn nghĩa vụ phụng dưỡng, nhưng giữa hai cha con luôn có một bức tường ngăn cách. Cùng là không đụng đến rượu thuốc, một người gia đình hòa thuận, sự nghiệp thuận lợi, một người tuổi già cô độc, cha con xa cách. Sự khác biệt nằm ở đâu? Thưa các bạn, đó chính là điều hôm nay tôi muốn cùng mọi người bàn sâu. Không đụng đến rượu thuốc bản thân nó không phải vấn đề. Vấn đề nằm ở chỗ vì sao bạn không đụng đến? Tâm của bạn là tâm như thế nào? Chúng ta nói đến tu thân thì nói đến điều gì? Trong lễ ký có nói quân tử thận kỳ độc. Nghĩa là khi một người ở nơi không có ai nhìn thấy, mà vẫn giữ được phẩm hạnh của mình, đó gọi là thận độc. Nhưng thận độc không phải là tự nhốt mình lại, tách khỏi đời sống bình thường của con người. Thận độc là trong lòng phải có một cây thước. Cây thước này không phải để đo người khác, mà là để đo chính mình. Rất nhiều người hiểu sai việc tu thân, cho rằng tu thân là phải kiêng cái này tránh cái kia, phải khiến mình khác với người khác, phải tỏ ra cao thượng hơn người. Cách nghĩ đó lại chính là vấn đề lớn nhất. Tâm của bạn phải sáng. Một người tâm sáng thì làm việc gì cũng đúng. Một người tâm tối thì cho dù giữ bao nhiêu quy tắc cũng vẫn sai. Cổ nhân nói đến thành ý và chính tâm. Thế nào là thành ý? Chính là trong lòng phải chân thành, không giả dối. Thế nào là chính tâm? Chính là tâm phải ngay thẳng, không tà lệch. Bạn không đụng đến rượu thuốc. Nếu thật lòng là vì tốt cho bản thân và vì gia đình, thì đó là thành ý. Nếu chỉ để làm cho người khác thấy, thì đó là giả dối. Bạn không đụng đến rượu thuốc nếu là để giữ cho mình trạng thái tốt hơn. Đầu óc sáng suốt hơn để làm việc có ý nghĩa, thì đó là chính tâm. Nếu là để tỏ ra mình cao thượng hơn người khác, thì đó là tà niệm. Thưa các bạn, sống ở đời điều quan trọng nhất là gì? Không phải là bạn làm điều gì, mà là vì sao bạn làm điều đó. Cùng một việc, nhưng động cơ khác nhau, thì bản chất hoàn toàn khác nhau. Ví dụ như bố thí. Bạn bố thí cho người nghèo nếu thật lòng muốn giúp họ, thì đó là việc thiện. Nhưng nếu bố thí chỉ để người khác thấy mình nhân tử, chỉ để cầu danh, thì việc bố thí đó không còn thuần túy là việc thiện nữa. Trong đó đã sen lẫn tâm khác. Việc không đụng đến rượu thuốc cũng giống như vậy. Nếu bạn không đụng đến vì sức khỏe, vì muốn có đầu óc tỉnh táo để làm việc và chăm sóc gia đình, thì đó là điều tốt. Nhưng nếu bạn không đụng đến chỉ để chứng tỏ mình có nghị lực, để khác biệt với người khác, để có cảm giác hơn người, thì trong đó đã có lòng riêng, không còn là điều thiện thuần túy nữa. Trong kinh dịch có một câu nói gọi là tích thiện trì ra tất hữu dư khánh. Thế nào gọi là tích thiện? Không phải là bạn đã làm bao nhiêu việc tốt, mà là tâm của bạn có thiện hay không, động cơ khi bạn làm việc có thiện hay không. Nếu tâm của bạn là thiện, thì tự nhiên bạn sẽ làm việc tốt. Đó mới gọi là tích thiện. Nếu tâm của bạn không thiện, thì cho dù làm rất nhiều việc tốt cũng không tích lũy được thiện thật sự. Tôi nói thêm với các bạn một khái niệm nữa, đó là công đức và phúc báo. Rất nhiều người không phân biệt được hai khái niệm này. Phúc báo là gì? Phúc báo là phần hồi báo mà bạn nhận được sau khi làm việc thiện. Ví dụ như bạn cúng tiền cho chùa, sau đó bạn có được bình an và sức khỏe, đó gọi là phúc báo. Nhưng công đức thì khác. Công đức là sự tu dưỡng bên trong của bạn, là sự nâng cao tâm tính của bạn. Phúc báo có thể hưởng hết. Đời này phúc báo của bạn lớn, thì có thể đời sau sẽ không còn nữa. Nhưng công đức thì có thể mang theo. Công đức mà bạn tu được trong đời này sẽ đi theo bạn qua nhiều đời nhiều kiếp. Bạn không đụng đến rượu thuốc. Nếu chỉ vì muốn cơ thể khỏe mạnh hơn, cuộc sống thuận lợi hơn, thì thứ bạn nhận được là phúc báo. Nhưng nếu thông qua việc không đụng đến rượu thuốc mà bạn rèn luyện được ý chí, nâng cao tâm tính, khiến bản thân trở thành người có định lực và trí tuệ hơn, thì thứ bạn nhận được chính là công đức. Trong phúc báo và công đức, thì cái nào quan trọng hơn? Đương nhiên là công đức quan trọng hơn. Bây giờ chúng ta nói về quan hệ gia đình. Một gia đình muốn hòa thuận, thì điều quan trọng nhất là gì? Đó là sự thấu hiểu và bao dung lẫn nhau. Bạn có nguyên tắc của bạn. Người trong gia đình cũng có thói quen của họ. Mọi người cần tôn trọng lẫn nhau. Bạn không đụng đến rượu thuốc thì được. Nhưng bạn không thể yêu cầu vợ mình cũng không đụng đến, cũng không thể yêu cầu con trai mình cũng phải như vậy. Bạn có thể dùng hành động của mình để ảnh hưởng đến họ. Có thể dùng đạo lý để khuyên họ, nhưng không thể ép buộc họ. Rất nhiều mâu thuẫn trong gia đình xuất phát từ việc một bên quá mạnh mẽ luôn muốn thay đổi người kia. Người làm cha luôn muốn biến con trai thành hình mẫu mà mình mong muốn. Người làm chồng luôn muốn biến vợ thành kiểu người mà mình thích. Cách nghĩ như vậy rất dễ phá vỡ sự hòa thuận trong gia đình. Mỗi người đều là một cá thể độc lập. Đều có suy nghĩ riêng và cách sống riêng. Bạn có thể đưa ra lời khuyên, nhưng không thể áp đặt. Tôi đã thấy quá nhiều ví dụ như vậy. Có một người cha không hút thuốc, không uống rượu và cũng không cho con trai mình đụng đến. Khi con còn nhỏ thì không sao, nhưng khi lớn lên đi làm bên ngoài thì khó tránh khỏi những buổi giao tiếp, đôi khi cũng uống một chút rượu. Có một lần con trai con trai về nhà, trên người có mùi rượu nhẹ. Người cha liền nổi giận, nói con trai không ra gì và làm ông thất vọng. Người con vốn chỉ thỉnh thoảng uống một chút, nhưng bị cha mắng như vậy lại sinh ra tâm lý phản kháng, sau này lại uống nhiều hơn. Người cha thì đi khắp nơi nói rằng thanh niên bây giờ không nghe lời, không biết tự lập, nhưng ông chưa từng tự hỏi có phải cách làm của mình có vấn đề hay không. Các bạn thấy đó, người quá cứng nhắc thường sẽ làm hỏng mọi chuyện. Nguyên tắc của bạn có thể đúng, nhưng cách làm của bạn sai thì kết quả sẽ đi ngược lại mong muốn. Một người cha thật sự có trí tuệ sẽ làm thế nào? Ông sẽ nói với con trai rằng uống rượu thì được, nhưng phải có chừng mực, đừng làm hại sức khỏe và đừng ảnh hưởng đến công việc. Ông dùng thái độ quan tâm chứ không phải thái độ trách móc. Như vậy con trai mới có thể nghe lọt và quan hệ cha con mới hòa thuận. Nói đến quan hệ vợ chồng cũng vậy, có một người chồng bản thân không hút thuốc, không uống rượu, nhưng vợ thỉnh thoảng uống một chút rượu vang. Người chồng này lại không chịu được, lúc nào cũng cằn nhằn, nói rằng phụ nữ uống rượu không tốt sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe. Lúc đầu, người vợ còn giải thích rằng chỉ uống một chút thôi, không sao cả. Nhưng lâu dần người vợ cũng thấy phiền, bắt đầu cãi nhau với chồng. Một chuyện vốn rất nhỏ cuối cùng lại trở thành ngòi nổ của mâu thuẫn vợ chồng. Các bạn nghĩ xem, người chồng sai ở đâu? Ông sai ở chỗ đem tiêu chuẩn của mình áp đặt lên vợ. Sai ở chỗ không biết tôn trọng lựa chọn của vợ. Nếu ông thật sự quan tâm đến sức khỏe của vợ, thì có thể dùng cách nhẹ nhàng hơn. Ví dụ như nói về tác hại của rượu hoặc khuyên vợ uống ít lại. Nhưng ông không nên dùng giọng ra lệnh, không nên khiến vợ cảm thấy mình đang bị kiểm soát. Gia đình không phải là quân đội, không cần quá nhiều quy tắc. Gia đình là nơi ấm áp, là nơi để con người thư gián. Nếu bạn biến ngôi nhà thành nơi đầy quy tắc và kiểm soát, thì ngôi nhà đó sẽ không còn ấm áp nữa. Người trong gia đình cũng sẽ không muốn trở về. Tôi nói thêm với các bạn một đạo lý nữa. Nho Gia nói hòa nhi bất đồng đó là một cảnh giới rất cao. Thế nào là hòa nhi bất đồng? Nghĩa là mọi người có thể khác nhau, nhưng vẫn hòa hợp với nhau. Bạn không hút thuốc, không uống rượu, còn tôi thỉnh thoảng uống một chút. Đó là khác nhau. Nhưng chúng ta vẫn có thể sống hòa hợp với nhau, có thể tôn trọng lẫn nhau. Đó mới gọi là hòa. Nhiều người chỉ biết giống nhau mà không hiểu hòa hợp. Họ cho rằng hòa thuận nghĩa là mọi người đều phải giống nhau, đều phải theo cùng một tiêu chuẩn. Cách nghĩ như vậy là sai. Sự hòa hợp thật sự lại chính là được xây dựng trên nền tảng của sự khác biệt. Bạn nhìn tự nhiên mà xem, xuân hạ thu đông đều khác nhau, nhưng vẫn vận hành hài hòa, sinh sôi không ngừng. Bạn nhìn một dàn nhạc, có người chơi đàn, có người thổi sáo, có người đánh trống. Mỗi loại nhạc cụ đều khác nhau, nhưng khi phối hợp lại, thì tạo thành bản nhạc tuyệt đẹp. Đó chính là hòa mà không đồng. Nếu tất cả nhạc cụ đều phát ra cùng một âm thanh, thì còn gọi là âm nhạc sao. Khi đó, chỉ còn là tiếng ổn. Gia đình cũng vậy. Mỗi người đều có đặc điểm riêng, có thói quen riêng. Điều đó rất bình thường. Chỉ cần mọi người hiểu nhau và bao dung với nhau, thì có thể sống hòa thuận. Nếu bạn nhất định bắt tất cả mọi người phải giống mình, thì gia đình sẽ mất đi sức sống, trở thành một vũ nước tù. Bây giờ chúng ta nói đến quan hệ xã hội. Trong xã hội, chúng ta phải giao tiếp với rất nhiều kiểu người khác nhau. Có người hút thuốc uống rượu. Có người không đụng đến. Điều đó đều rất bình thường. Quan trọng là bạn phải biết tôn trọng lựa chọn của người khác. Đừng xem tiêu chuẩn của mình là tiêu chuẩn duy nhất. Tôi từng thấy một số người vì bản thân không hút thuốc uống rượu nên xem thường những người làm điều đó cho rằng họ không có tu dưỡng, không có tự chủ. Cách nghĩ này vô cùng hẹp hỏi. Một người có tu dưỡng hay không không phải nhìn xem họ có hút thuốc uống rượu hay không, mà là nhìn cách họ đối xử với người khác, cách họ làm việc và xem tâm địa của họ có lương thiện hay không. Có người tuy uống rượu, nhưng tâm địa lương thiện, sẵn sàng giúp đỡ người khác đối với bạn bè có nghĩa khí và có trách nhiệm với gia đình. Cũng có người không đụng đến rượu thuốc nhưng lòng dạ hẹp hỏi, ích kỷ, lạnh nhạt với người khác. Bạn nói xem hai kiểu người này ai có tu dưỡng hơn? Đương nhiên là người có tâm thiện. Cho nên đánh giá một con người không thể chỉ nhìn bề ngoài mà phải nhìn vào bên trong. Trong kinh dịch có một quẻ gọi là quẻ quan. Quan nghĩa là quan sát tức là phải dùng tâm để quan sát bản chất của sự vật không chỉ nhìn bề ngoài. Nhiều người nhìn sự việc chỉ thấy bề ngoài mà không thấy bản chất vì vậy thường đưa ra những phán đoán sai lầm. Bạn thấy một người không hút thuốc uống rượu liền cho rằng người đó có tu dưỡng. Đó chỉ là nhìn bề ngoài. Bạn phải tìm hiểu sâu hơn xem vì sao người đó không đụng đến xem thái độ của họ với người khác và cách họ làm việc. Đó mới là nhìn vào bản chất. Tôi nói thêm với các bạn một hiện tượng. Trong xã hội ngày nay có một thói quen là thích rán nhãn cho người khác. Bạn không hút thuốc uống rượu thì bị rán nhãn là người kỷ luật. Bạn thỉnh thoảng uống chút rượu thì bị rán nhãn là người không kỷ luật. Cách làm này rất hời hợt và cũng rất không công bằng. Một người có tự chủ hay không không phải nhìn xem họ có đụng đến rượu thuốc hay không mà là xem họ có kiểm soát được ham muốn của mình hay không và có thể kiên trì làm điều đúng hay không. Có người không hút thuốc uống rượu nhưng trong nhiều phương diện khác lại hoàn toàn không có kỷ luật. Ví dụ, ăn uống vô độ sinh hoạt thất thường làm việc thì nhanh chán. Như vậy có thể gọi là tự chủ được sao? Đương nhiên là không. Ngược lại, có người thỉnh thoảng uống chút rượu nhưng trong công việc rất tận tâm cuộc sống ngăn nắp có trách nhiệm với gia đình. Người như vậy chẳng lẽ không có kỷ luật sao? Đương nhiên là có. Cho nên chúng ta không thể dùng một tiêu chuẩn duy nhất để đánh giá một con người. Con người rất phức tạp không thể đơn giản dán nhãn. Mỗi người đều có ưu điểm và khuyết điểm riêng. Chúng ta phải nhìn người khác bằng cái nhìn toàn diện. Như vậy mới công bằng và mới là có trí tuệ. Bây giờ tôi muốn nói với các bạn một khái niệm rất quan trọng. Đó là Trung Dung. Trung Dung là cốt lõi của tư tưởng nho ra nhưng rất nhiều người hiểu sai. Nhiều người cho rằng Trung Dung nghĩa là ba phải, nghĩa là cái gì cũng không kiên định. Thực ra không phải vậy. Trung Dung là gì? Trung Dung là vừa đúng mức, là không thiên lệch, là khi cần kiên trì thì kiên trì, khi cần linh hoạt thì linh hoạt. Bạn không đụng đến rượu thuốc nếu là vì sức khỏe hoặc vì công việc cần giữ sự tỉnh táo thì bạn kiên trì không đụng đến. Đó là đúng. Đó là Trung Dung. Nhưng nếu có một ngày trong một hoàn cảnh rất quan trọng, nếu không uống một ly rượu thì sẽ làm mất lòng người khác và ảnh hưởng đến đại cục. Lúc đó, bạn uống một ly cũng là Trung Dung bởi vì bạn biết linh hoạt và biết cân nhắc nặng nhẹ. Ngược lại, nếu bạn coi việc không đụng đến rượu thuốc là nguyên tắc tuyệt đối, bất kể hoàn cảnh nào cũng không thay đổi thì đó là đi đến cực đoan, không còn là Trung Dung nữa. Người đi đến cực đoan thường sẽ chịu thiệt bởi vì họ quá cứng nhắc, không biết thích ứng với hoàn cảnh và không biết cân nhắc lợi hại. Không từ từng nói rằng quá cũng như không đủ. Làm bất cứ việc gì, quá mức hay không đủ đều không tốt. Chỉ khi vừa đúng mức mới là tốt. Bạn quá khắc chế bản thân cũng không tốt, mà quá buông thả bản thân cũng không tốt. Trạng thái tốt nhất là bạn có trừng mực nhưng không bị đè nén. Bạn có thể tận hưởng cuộc sống nhưng không chìm đắm trong đó. Bạn có nguyên tắc nhưng không cứng nhắc. Đó mới là trạng thái tốt nhất. Tôi kể cho các bạn một câu chuyện. Có một nhà thư pháp viết chữ rất đẹp. Có người hỏi ông làm sao có thể viết chữ đẹp như vậy. Ông nói rằng viết chữ phải chú ý lực tay. Nếu dùng lực quá mạnh thì nét chữ sẽ cứng. Còn nếu không dùng lực thì nét chữ sẽ yếu ớt. Phải vừa đúng mức. Chỗ cần mạnh thì mạnh. Chỗ cần nhẹ thì nhẹ. Như vậy chữ viết ra mới có thần. Đạo lý này áp dụng vào con người cũng giống như vậy. Khi đối nhân sự thế cũng cần biết mức độ. Nếu quá cứng rắn thì người khác khó chịu. Nếu quá mềm yếu thì người khác lại không tôn trọng. Phải vừa đúng mức. Khi cần giữ nguyên tắc thì giữ. Khi cần linh hoạt thì linh hoạt. Như vậy người khác vừa tôn trọng bạn vừa muốn ở bên bạn. Bây giờ chúng ta nói đến cảnh giới cao nhất của việc tu dưỡng. Cảnh giới cao nhất của tu dưỡng là gì? Không phải là bạn đã kiêng được bao nhiêu thứ. Cũng không phải là bạn đã giữ được bao nhiêu quy tắc mà là bạn đạt đến một trạng thái tự tại. Thế nào gọi là tự tại? Nghĩa là tâm của bạn không còn bị bất cứ thứ gì trói buộc. Bạn muốn làm gì thì làm. Nhưng điều bạn muốn làm đều là đúng. Đều phù hợp với đạo lý của tự nhiên. Cảnh giới này rất cao. Người bình thường khó đạt được. Nhưng chúng ta có thể hướng đến nó. Làm thế nào để hướng đến? Đó là không ngừng ghen luyện tâm tính của mình. Không ngừng nâng cao trí tuệ của mình. Khi trí tuệ của bạn đủ cao thì bạn tự nhiên sẽ biết điều gì nên làm, điều gì không nên làm. Bạn không cần người khác nhắc nhở. Cũng không cần quy tắc để giang buộc. Trong Phật gia có câu giới, định, tuệ. Giới là bước đầu tiên là giúp bạn tự bỏ những thói quen xấu. Định là bước thứ hai là khiến tâm bạn ổn định, không bị ngoại cảnh làm giao động. Tuệ là bước thứ ba là mở ra trí tuệ để hiểu bản chất của sự việc. Khi bạn đã có trí tuệ thì bạn không còn cần giới nữa vì bạn tự nhiên biết mình nên làm gì. Ví dụ một người mới học Phật có thể cần giữ rất nhiều giới luật cái này không được làm, cái kia không được làm. Nhưng một người thật sự giác ngộ thì không cần nhiều giới luật như vậy bởi vì tâm họ đã thanh tịnh tự nhiên sẽ không làm điều sai. Đó chính là sự khác biệt về cảnh giới. Vì vậy nếu hiện tại bạn vẫn cần dựa vào quy tắc để tự nhắc nhở bản thân thì cũng không sao. Điều đó cho thấy bạn vẫn đang trên con đường tu dưỡng. Nhưng bạn phải hiểu rằng quy tắc và giới luật không phải là mục đích mà chỉ là phương tiện. Mục đích của bạn là đạt đến trạng thái tự tại là mở ra trí tuệ và hiểu rõ bản chất của sự việc. Bây giờ tôi muốn nói với các bạn rằng dù hiện tại bạn đang ở giai đoạn nào thì điều quan trọng nhất vẫn là phải có một tấm lòng hướng thiện. Thế nào gọi là lòng hướng thiện? Nghĩa là khi làm bất cứ việc gì bạn cũng nghĩ xem điều đó có lợi cho người khác hay không? Có lợi cho xã hội hay không? Chứ không chỉ nghĩ cho bản thân. Bạn không đụng đến rượu thuốc nếu trong lòng nghĩ rằng mình phải giữ sức khỏe để có thể chăm sóc gia đình tốt hơn và đóng góp cho xã hội tốt hơn thì tâm đó là tâm hướng thiện. Nhưng nếu bạn nghĩ rằng mình phải tỏ ra cao thượng hơn người khác để khiến người khác ngưỡng mộ thì tâm đó không còn thuần túy hướng thiện nữa. Bên trong đã có lòng riêng. Tấm lòng hướng thiện là nền tảng của mọi sự tu dưỡng. Không có tấm lòng này thì bạn tu dưỡng bao nhiêu cũng vô ích. Nhưng khi có tấm lòng này thì làm việc gì cũng là tu dưỡng. Ăn cơm là tu dưỡng. Ngủ nghỉ là tu dưỡng. Làm việc là tu dưỡng. Đối xử với người khác cũng là tu dưỡng. Tôi kể thêm cho các bạn một câu chuyện cuối cùng. Có một vị Láo Hòa Thượng tu hành trên núi mấy chục năm. Một ngày có một người trẻ lên núi thăm ông và hỏi rằng, thưa Thầy, Thầy tu hành nhiều năm như vậy, có điều gì tâm đắc? Láo Hòa Thượng nói rằng ta chỉ có một điều tâm đắc đó là làm cho người khác vui lòng. Người trẻ rất ngạc nhiên và nói rằng chỉ đơn giản như vậy thôi sao? Láo Hòa Thượng nói rằng nói thì đơn giản nhưng làm lại rất khó. Bạn muốn làm cho người khác vui lòng thì trước hết bản thân bạn phải vui. Nếu chính bạn còn không vui thì làm sao có thể khiến người khác vui? Bạn muốn người khác vui thì phải luôn nghĩ đến người khác chứ không phải chỉ nghĩ đến bản thân. Bạn làm được điều đó chưa? Người trẻ nghe xong chỉ biết xấu hổ lắc đầu. Câu chuyện này rất đơn giản nhưng đạo lý lại rất sâu. Tu dưỡng thật sự không phải là rời bỏ cuộc sống mà lên núi ẩn tù. Tu dưỡng thật sự là ở giữa cuộc sống hàng ngày. Bạn có thể khiến gia đình của mình cảm thấy hạnh phúc vì có bạn hay không? Bạn có thể khiến bạn bè cảm thấy vui vì quen biết bạn hay không? Bạn có thể khiến mỗi người mà bạn gặp cảm thấy ấm áp hay không? Nếu bạn làm được những điều đó thì bạn thật sự đang tu dưỡng. Không đụng đến rượu thuốc cũng được. Thỉnh thoảng uống một ly cũng được. Điều đó không phải quan trọng nhất. Quan trọng nhất là tâm của bạn là thái độ của bạn đối với cuộc sống là cách bạn đối xử với người khác. Nếu tâm của bạn là thiện là sáng thì bạn làm gì cũng đúng. Nhưng nếu tâm của bạn là ích kỷ là hẹp hòi thì cho dù bạn giữ bao nhiêu quy tắc cũng không có ý nghĩa. Vì vậy, từ hôm nay tôi mong mỗi người hãy tự suy ngẫm lại bản thân mình. Những nguyên tắc mà bạn đang kiên trì giữ lấy động cơ phía sau là gì? Có thật là để trở thành một con người tốt hơn hay chỉ là để có cảm giác hơn người? Những yêu cầu mà bạn đặt ra cho người khác là xuất phát từ sự quan tâm chân thành hay chỉ là từ mong muốn kiểm soát? Lối sống của bạn khiến những người xung quanh cảm thấy dễ chịu hay khiến họ cảm thấy bị gò bó? Những câu hỏi này mỗi người đều nên tự hỏi mình. Đừng đợi đến khi về già mới hối hận mới phát hiện ra rằng những điều mình kiên trì suốt cả đời hóa ra lại sai. Cuộc đời rất ngắn đừng lãng phí thời gian vào những chấp niệm vô nghĩa. Hãy dành thời gian và sức lực cho những điều thật sự quan trọng cho việc tu dưỡng tâm tính của mình cho việc đối xử tốt với những người xung quanh và cho những đóng góp có ý nghĩa cho xã hội. Kinh dịch nói rằng thiên hành kiện quân tử dĩ tự cường bất tức tự cường không ngừng không phải là ép mình quá mức cũng không phải là đặt ra thật nhiều quy tắc để chói buộc bản thân tự cường không ngừng là không ngừng nâng cao và hoàn thiện chính mình. Khi sự nâng cao đó là tự nhiên xuất phát từ nội tâm chứ không phải ép buộc hay giả tạo thì đó mới là con đường đúng. Kinh dịch cũng nói Quân tử dĩ hậu đức tải vật Hậu đức tải vật nghĩa là tấm lòng của bạn phải rộng lớn có thể bao dung những con người khác nhau những quan điểm khác nhau và những lối sống khác nhau. Bạn không thể vì mình không đụng đến rượu thuốc mà xem thường những người có uống rượu hút thuốc. Bạn cũng không thể vì người khác uống rượu hút thuốc mà cho rằng họ không có tu dưỡng. Mỗi người đều có con đường riêng phải đi và có bài học riêng phải học. Điều bạn có thể làm chỉ là sống tốt chính mình rồi dùng hành động của mình để ảnh hưởng đến người khác chứ không phải dùng lời nói để phán xét họ. Cuối cùng, tôi muốn nói với các bạn rằng con đường tu dưỡng rất dài nhưng cũng rất đơn giản. Nói nó dài là vì cần cả đời để thực hành. Nói nó đơn giản là vì cốt lõi của nó chỉ là một tấm lòng thiện và một trái tim chân thành. Chỉ cần bạn có tấm lòng đó thì bạn đã ở trên con đường tu dưỡng rồi. Đừng quá để ý đến hình thức bên ngoài cũng đừng quá chấp vào những quy tắc. Điều quan trọng là sự trưởng thành trong nội tâm của bạn là cách bạn hiểu về cuộc sống và là lòng từ bi của bạn đối với mọi người. Những người đàn ông không đụng đến rượu thuốc phần lớn đều là người trong lòng có trí lớn. Người có trí lớn cuối cùng thường làm nên việc lớn bởi vì họ biết lựa chọn, biết cân nhắc và biết giữ nguyên tắc nhưng vẫn linh hoạt. Ngược lại, có những người vì quá cứng nhắc mà rơi vào bế tắc. Họ quá cứng, không biết biến thông và không biết dung hòa. Bạn muốn trở thành kiểu người nào tất cả đều nằm trong một ý niệm của chính bạn. Hy vọng rằng bạn và tôi đều có thể trở thành những người có trí lớn trong lòng, vừa có nguyên tắc vừa có sự linh hoạt, vừa biết giữ mình vừa biết bao du người khác. Chỉ như vậy, cuộc đời của chúng ta mới trọn vẹt và việc tu dưỡng của chúng ta mới thật sự có ý nghĩa. Nho ra nói đến tu dưỡng thì nói đến khắc kỳ phục lễ. Khắc kỳ là kiềm chế dục vọng cá nhân nhưng không phải là đè nén bản tính tự nhiên của mình. Phục lễ là trở về trạng thái hợp lý phù hợp với đạo trời và tự nhiên. Bạn nhìn không từ mà xem. Ông nói rằng ăn không chán tinh, thái không chán nhỏ. Ông rất chú ý đến việc ăn uống và ông cũng uống rượu nhưng ông nói rằng uống rượu không hạn lượng nhưng không được đến mức loạn. Uống rượu có thể nhưng không được đến mức mất kiểm soát. Đó chính là trung đảo. Không từ chưa từng nói rằng phải bỏ rượu, bỏ thịt hay sống một cuộc sống khổ hạnh. Ông nói đến một mức độ và một sự trừng mực. Nhưng hiện nay, nhiều người khi nói đến tu thân thì lại đi đến cực đoan hoặc là hoàn toàn buông thả hút thuốc uống rượu vô độ hoặc là hoàn toàn cấm tuyệt một chút cũng không đụng đến. Cả hai cách đó đều không đúng. Hoàn toàn buông thả thì bị dục vọng vật chất trói buộc trở thành nô lệ của rượu thuốc. Còn hoàn toàn cấm tuyệt nếu tâm thái không đúng thì lại bị quy tắc trói buộc trở thành nô lệ của quy tắc. Bạn thử nghĩ xem, một người bị rượu thuốc khống chế và một người bị quy tắc khống chế thì ai là người tự do? Thực ra cả hai đều không tự do. Tự do thật sự là khi tâm của bạn không bị bất cứ thứ gì trói buộc. Bạn có thể uống rượu cũng có thể không uống rượu nhưng tâm bạn vẫn sáng suốt. Bạn biết mình đang làm gì và bạn có quyền lựa chọn. Chúng ta hãy xem kinh dịch nói thế nào. Trong kinh dịch có hai quẻ. Một là quẻ tổn, một là quẻ ít. Quẻ tổn có ý nghĩa giảm bớt giống như nước thấm xuống dưới khiến phần trên trở nên cao hơn. Quẻ này nói rằng có khi giảm bớt lại chính là tăng thêm. Khi bạn giảm bớt dục vọng vật chất thì tinh thần của bạn lại được nâng cao. Nhưng sau quẻ tổn thì tiếp theo là quẻ ít. Quẻ ít là gió và sấm gặp nhau, gió thổi sấm động, vạn vật sinh trưởng. Điều này lại nói với chúng ta rằng giảm bớt không phải là mục đích, mà tăng trưởng mới là mục đích. Bạn giảm bớt dục vọng vật chất là để tăng trưởng đức hạnh của mình, tăng trưởng trí tuệ của mình, tăng trưởng sự hiểu biết của mình đối với cuộc sống. Nếu bạn chỉ một mực giảm bớt cuối cùng biến mình thành một khúc gỗ khô cứng thì đó lại trái với ý nghĩa thật sự của Kinh dịch. Kinh dịch nói đến sự cân bằng âm dương chính là nói đến đạo lý này. Dương quá mức thì vật cực tất phản cuối cùng sẽ chuyển thành âm. Âm quá mức cũng sẽ vật cực tất phản rồi chuyển thành dương. Một người nếu quá buông thả chìm đắm trong rượu thuốc thì đó là dương khí quá thịnh cuối cùng sẽ hại thân và hại đức. Nhưng nếu một người quá khắc chế luôn căng thẳng ép mình thì đó là âm khí quá nặng. Cuối cùng tâm lý sẽ mất cân bằng thậm chí còn ảnh hưởng đến những người xung quanh. Bạn nhìn những người quá nghiêm khắc mà xem người trong gia đình họ thường rất áp lực bởi vì họ đem tiêu chuẩn của mình áp đặt lên người khác như vậy là đã mất đi sự cân bằng. Tôi nói thêm với các bạn một đạo lý nữa. Trong kinh dịch có một quẻ gọi là quẻ thái. Trời và đất trong quẻ thái có vị trí đảo ngược. Theo lẽ thường thì trời phải ở trên đất phải ở dưới. Nhưng trong quẻ thái lại là trời ở dưới đất ở trên. Vì sao lại như vậy? Bởi vì khi trời đi xuống khi đất đi lên âm dương giao hòa thì vạn vật mới có thể sinh trưởng. Nếu trời mãi ở trên đất mãi ở dưới trời đất không giao nhau thì đó chính là quẻ bí vạn vật không thể sinh trưởng. Đạo lý này áp dụng vào con người cũng vậy. Nếu một người tự đặt mình quá cao cho rằng vì mình không hút thuốc uống rượu nên cao thượng hơn người khác thì đó là tự đặt mình ở vị trí của trời không chịu hạ xuống để giao tiếp với mọi người. Như vậy, quan hệ giữa người với người sẽ không thông. Người thật sự có tu dưỡng biết hạ mình có thể hòa hợp với nhiều kiểu người khác nhau. Đó mới là quẻ thái. Đó mới là sự thông đạt. Bây giờ tôi muốn nói với các bạn một sự thật. Những người đàn ông không đụng đến rượu thuốc phần lớn đều là người trong lòng có trí lớn hoặc cũng có thể là trong lòng có chấp niệm lớn. Thế nào gọi là trong lòng có trí lớn? Nghĩa là người này có mục tiêu lớn lào. Họ biết muốn làm nên sự nghiệp thì phải biết kiềm chế bản thân phải dồn thời gian và tinh lực vào những việc quan trọng. Họ không đụng đến rượu thuốc không phải vì cho rằng rượu thuốc hoàn toàn xấu, mà vì họ hiểu rằng thời gian và năng lượng của mình có hạn, nên phải dùng chúng cho những việc quan trọng hơn. Đối với họ, việc không đụng đến rượu thuốc là một sự lựa chọn, một chiến lược, chứ không phải là một chấp niệm. Nếu có một ngày trong hoàn cảnh giao tiếp cần uống một ly rượu để thúc đẩy công việc, thì họ cũng có thể uống bởi vì họ biết đó chỉ là phương tiện, chứ không phải mục đích. Tâm của họ là sống động và linh hoạt. Còn thế nào gọi là trong lòng có chấp niệm lớn? Đó là khi một người coi việc không đụng đến rượu thuốc như một nhãn hiệu cho bản thân, như một nguồn tạo ra cảm giác ưu việt. Họ cho rằng vì mình không đụng đến rượu thuốc nên cao hơn những người khác. Việc không đụng đến rượu thuốc của họ không phải để đạt được điều gì mà chỉ để chứng minh mình khác người. Tâm của kiểu người này là cứng nhắc và khô cứng. Họ tự nhốt mình trong một cái khung rồi dùng cái khung đó để đánh giá người khác. Kiểu người này thường rất khó hòa hợp với người khác bởi vì họ luôn phán xét và luôn muốn thể hiện sự thanh cao của mình. Hai kiểu người này khác nhau ở đâu? Khác nhau ở tâm. Người thứ nhất. Trong lòng có mục tiêu. Việc không đụng đến rượu thuốc chỉ là phương tiện để đạt mục tiêu. Người thứ hai. Trong lòng có chấp niệm. Việc không đụng đến rượu thuốc bản thân nó đã trở thành mục tiêu. Người thứ nhất là người sống động. Người thứ hai là người cứng nhắc. Người thứ nhất có thể làm nên việc lớn. Còn người thứ hai thường làm họng việc vì quá cứng nhắc và không biết biến thông. Chúng ta hãy nhìn vào một câu chuyện. Tăng Quốc Phiên là Đại Thần Cuối Thời Thành người đã dẹp loạn Thái Bình Thiên Quốc và có thể nói đã cứu một nửa Giang Sơn của Triều Thành. Ông là người rất nghiêm khắc với bản thân mỗi ngày đều viết nhật ký để tự kiểm điểm lỗi lầm của mình. Ông cũng không thường uống rượu nhưng không phải hoàn toàn không uống. Ông hiểu rằng trong một số hoàn cảnh xã giao cần thiết thì vẫn nên uống một chút. Điểm cao minh của Tăng Quốc Phiên không phải ở chỗ ông kiêng được điều gì mà là ở chỗ ông biết khi nào nên làm gì. Ông biết biến thông và biết cân nhắc nặng nhẹ. Đó mới là trí tuệ thật sự. Còn nhìn vào Vương Dương Minh người tổng kết tư tưởng tâm học ông nói về lương tri trong tâm và về việc tri hành hợp nhất. Ông nói rằng đạo không ở bên ngoài mà ở trong tâm của mỗi người. Tâm bạn ngay thẳng thì làm gì cũng đúng tâm bạn không ngay thì giữ bao nhiêu quy tắc cũng vô ích. Khi còn trẻ, Vương Dương Minh từng muốn trở thành người tu khổ hạnh vào núi ngồi thiền tu luyện suýt nữa làm bản thân sinh bệnh. Sau đó, ông mới ngộ ra rằng tu dưỡng không nằm ở hình thức bên ngoài mà nằm ở sự giác ngộ trong nội tâm. Về sau, ông vẫn ăn uống bình thường có lúc cũng uống rượu nhưng tâm của ông luôn sáng suốt và luôn biết mình đang làm gì. Đó mới là sự tu dưỡng thật sự. Thưa các bạn, tôi kể những nhân vật này không phải để mọi người đi bắt trước họ mà để mọi người hiểu một đạo lý. Tu dưỡng thật sự không nằm ở việc bạn kiên thứ gì mà nằm ở trạng thái của tâm bạn. Nếu tâm của bạn là vì muốn làm nên việc lớn vì muốn mang lại lợi ích cho mọi người thì mọi hành động của bạn đều có ý nghĩa. Nhưng nếu tâm của bạn chỉ để thể hiện mình khác người để có cảm giác hơn người thì mọi hành động của bạn trở nên hư vọng. Bây giờ chúng ta nói đến cuộc sống thực tế. Trong văn hóa xã hội của chúng ta việc giao tiếp xã hội là một phần rất quan trọng. Làm kinh doanh cần giao tiếp. Kết bạn cũng cần giao tiếp. Thậm chí các buổi tụ họp gia đình cũng là một dạng giao tiếp. Trong những hoàn cảnh như vậy, rượu thuốc thường là một phương tiện, một chất kết nối. Bạn hoàn toàn không đụng đến rượu thuốc cũng không sao. Nhưng bạn phải biết làm thế nào để dù không uống rượu vẫn khiến người khác cảm thấy thoải mái và vẫn duy trì được mối quan hệ tốt. Điều này cần đến trí tuệ. Tôi từng thấy có những người không uống rượu nhưng họ chủ động rót rượu cho người khác, chủ động mời trà, dùng những cách khác để thể hiện sự tôn trọng đối với người đối diện. Người như vậy sẽ không bị cho là thiếu tình người. Ngược lại còn khiến người khác cảm thấy họ rất tinh tế. Nhưng cũng có những người không uống rượu họ ngồi đó với gương mặt lạnh lùng. Khi người khác mời rượu thì chỉ nói một câu tôi không uống rồi không nói gì thêm. Người như vậy khiến người khác cảm thấy mất hứng và thiếu tôn trọng. Cùng là không uống rượu nhưng thái độ khác nhau thì kết quả hoàn toàn khác nhau. Vấn đề then chốt ở đâu? Chính là bạn có đặt người khác trong lòng mình hay không? Nếu trong lòng bạn có người khác thì bạn sẽ tìm cách để họ cảm thấy dễ chịu. Dù bạn không uống rượu bạn vẫn có thể dùng những cách khác để thể hiện sự chân thành. Nếu trong lòng bạn chỉ có bản thân mình chỉ nghĩ đến việc giữ nguyên tắc của mình thì bạn sẽ khiến người khác khó chịu. Tu dưỡng không phải là để bản thân mình thấy thoải mái mà là để người khác cảm thấy thoải mái. Đây là điều mà rất nhiều người hiểu sai. Tôi kể thêm cho các bạn một câu chuyện. Tôi có biết một thanh niên trẻ làm kinh doanh. Cậu ấy hoàn toàn không đụng đến rượu thuốc. Có một lần cậu phải bàn một thương vụ rất quan trọng. Đối phương là một ông chủ rất thích uống rượu. Trong lúc nói chuyện làm ăn người kia nói rằng nào nào chúng ta uống một ly. Cậu ấy liền nói Xin lỗi tôi không uống rượu nhưng tôi xin kính ông một ly trà chúc cho việc hợp tác của chúng ta thuận lợi. Sau đó cậu rất chân thành rót một ly trà cho đối phương còn mình cũng nâng ly trà uống cản. Thấy cậu chân thành như vậy đối phương cũng không ép cậu uống rượu nữa và cuối cùng việc làm ăn cũng thành công. Sau đó người kia còn nói rằng người trẻ này rất tốt, có nguyên tắc nhưng không cứng nhắc, biết linh hoạt. Các bạn thấy không? Cùng là không uống rượu nhưng cậu thanh niên này biết dùng cách khác để thể hiện sự chân thành của mình. Cậu không làm người khác khó chịu ngược lại còn khiến người khác cảm thấy cậu rất có tu dưỡng đó chính là trí tuệ. Bạn giữ nguyên tắc của mình nhưng không để nguyên tắc của mình trở thành gánh nặng cho người khác đó mới là tu dưỡng thật sự. Bây giờ chúng ta đi sâu hơn một chút nói từ ốc độ tu hành. Phật gia nói rằng tu hành có ba tầng tầng thứ nhất gọi là giới giới nghĩa là từ bỏ những thói quen xấu và hành vi xấu ví dụ như bỏ rượu, bỏ thuốc đây là cấp độ tu hành ban đầu. Nhiều người cho rằng tu hành chính là kiêng cái này tránh cái kia nhưng thực ra đó chỉ là bước đầu. Tầng thứ hai gọi là định định nghĩa là tâm của bạn không bị ngoại cảnh lay động, không bị ngoại vật trói buộc. Bạn có thể không uống rượu nhưng khi thấy người khác uống rượu thì trong tâm không nổi sóng không cho rằng người khác sai cũng không cho rằng mình cao hơn người khác. Tầng thứ ba gọi là tuệ tuệ là trí tuệ là khi bạn hiểu rằng mọi sự trên đời đều do nhân duyên hợp lại không có thứ gì tuyệt đối tốt cũng không có thứ gì tuyệt đối xấu bản thân rượu thuốc là trung tính vấn đề là bạn sử dụng nó như thế nào nếu dùng đúng thì nó có thể là công cụ giao tiếp có thể là cách để thư gián nếu dùng sai thì nó sẽ làm tổn hại thân thể và đạo đức đó là cấp độ tu hành cao rất nhiều người cả đời chỉ dừng lại ở tầng thứ nhất tức là tầng giới họ cho rằng chỉ cần bỏ rượu bỏ thuốc là đã có tu hành, đã có tu dưỡng nhưng thật ra không phải vậy tu hành thật sự là đạt đến tầng định và tuệ là khiến tâm của bạn không bị bất cứ thứ gì trói buộc và hiểu rõ bản chất của mọi sự việc trong Kinh Kim Cang có một câu nói rằng ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm nghĩa là tâm của bạn không nên chấp vào bất cứ điều gì nhưng tâm vẫn sống động và có tác dụng bạn không chấp vào rượu thuốc nhưng cũng không chấp vào việc không đụng đến rượu thuốc tâm của bạn là tự do và linh hoạt đó mới là cảnh giới cao nhất tôi kể thêm một ví dụ tại Thái Lan có một vị sư khất thực phái nam tâm có người hỏi ông rằng thầy tu hành nhiều năm như vậy thầy còn ăn thịt không vị thiền sư nói rằng vẫn ăn người kia rất ngạc nhiên nói rằng thầy là người tu hành sao còn ăn thịt thiền sư cười nói rằng thịt có tội gì đâu tội nằm ở tâm con người chứ không nằm ở miếng thịt nếu trong tâm bạn nghĩ đây là thịt đây là sinh mạng thì bạn sẽ cảm thấy có tội nhưng nếu trong tâm bạn không còn sự phân biệt như vậy thịt vẫn chỉ là thịt cũng giống như rau xanh không có gì khác biệt câu chuyện này muốn nói với chúng ta điều gì nó nói rằng tu dưỡng thật sự không nằm ở hình thức bên ngoài mà nằm ở cảnh giới trong nội tâm nhưng các bạn cần chú ý tôi kể câu chuyện này không phải để nói rằng mọi người có thể tùy ý ăn thịt uống rượu không phải ý đó ý tôi là bạn phải hiểu bản chất của việc tu dưỡng là gì nếu bạn chưa đạt đến cảnh giới đó thì vẫn cần bắt đầu từ giới cần có sự tiết chế nhưng đừng xem giới là mục đích giới chỉ là phương tiện mục đích là để khiến tâm bạn thanh tịnh và trí tuệ của bạn tăng trưởng bây giờ chúng ta quay lại nói về đời sống gia đình một người đàn ông nếu không hút thuốc không uống rượu thì đó là điều tốt cho thấy anh ta có khả năng tự kiểm soát và biết giữ gìn sức khỏe nhưng nếu vì bản thân không đụng đến rượu thuốc mà anh ta yêu cầu tất cả mọi người trong gia đình cũng không được đụng đến yêu cầu con trai không được uống rượu vợ không được có bất cứ hình thức giải trí nào thì điều đó đã trở thành vấn đề đó không phải là tu dưỡng mà là ham muốn kiểm soát người thật sự có tu dưỡng biết quản lý bản thân mình nhưng không đi kiểm soát người khác trừ khi người đó làm điều trái đạo lý tôi đã thấy nhiều gia đình vì người cha quá nghiêm khắc yêu cầu quá cao nên con cái luôn cảm thấy bị áp lực khi trưởng thành quan hệ với cha lại trở nên xa cách những người cha này thường cảm thấy rất tủi thân cho rằng mình làm tất cả là vì con cái tại sao con cái lại không hiểu mình thực ra vấn đề nằm ở chỗ họ đem tiêu chuẩn của mình áp đặt lên con cái không nghĩ đến cảm nhận của con và cũng không cho con không gian để trưởng thành nho ra nói rằng điều mình không muốn thì đừng làm cho người khác câu nói này rất nhiều người biết nhưng người thật sự làm được lại rất ít bạn không thích rượu thuốc không có nghĩa là người khác cũng không thích bạn có thể không đụng đến nhưng không thể yêu cầu người khác cũng phải như vậy bạn có thể khuyên nhủ có thể dẫn dắt nhưng không thể ép buộc ép buộc chỉ khiến mọi việc đi ngược lại mong muốn và khiến người khác phản cảm nói từ góc độ tu hành tu dưỡng thật sự là bạn có thể chấp nhận những con người khác nhau và những lối sống khác nhau bạn có nguyên tắc của bạn người khác có lựa chọn của họ mọi người tôn trọng lẫn nhau đó mới là sự hòa hợp nếu bạn luôn muốn thay đổi người khác luôn muốn người khác sống theo cách của mình thì bạn đang tạo ra mâu thuẫn và xung đột tôi chia sẻ thêm một câu chuyện ông Hoàng, ngư dân đã hơn 70 tuổi khi còn trẻ ông cũng uống rượu mỗi lần đi biển đánh cá về đều uống vài chén nhưng sau này tuổi cao sức khỏe không tốt bác sĩ khuyên ông nên bỏ rượu nên ông đã bỏ sau khi bỏ rượu ông cũng không xem đó là chuyện gì gây gớm vẫn sống bình thường trong làng có đám cưới hay việc vui ông vẫn đi tham dự khi người khác mời rượu ông cười nói rằng bây giờ tôi không uống nữa sức khỏe không cho phép nhưng tôi kính anh một chén trà rồi ông vui vẻ trò chuyện với mọi người kể chuyện thời trẻ ra khơi ai cũng rất thích ông cảm thấy ông là một người già rất dễ gần có một lần tôi gặp ông Hoàng tôi hỏi ông rằng đã bỏ rượu nhiều năm như vậy có khi nào muốn uống lại không ông nói thỉnh thoảng cũng có lúc nhớ nhưng nghĩ một chút rồi cũng qua tôi lại hỏi khi thấy người khác uống rượu ông có nghĩ họ sai không ông cười nói có gì sai đâu người ta uống là việc của người ta tôi không uống là việc của tôi mỗi người có cách sống riêng nghe ông nói tôi rất xúc động người ngư dân già này không đọc nhiều sách nhưng đạo lý ông hiểu còn sâu sắc hơn rất nhiều người có học các bạn thấy đó đó mới là tu dưỡng thật sự tu dưỡng thật sự không nằm ở việc bạn làm gì mà nằm ở tâm của bạn nếu tâm bạn rộng lượng biết tiếp nhận và không phán xét người khác thì đó mới là tu dưỡng nếu tâm bạn hẹp hòi luôn bài xích và luôn phán xét người khác thì dù bạn kiêng bao nhiêu thứ cũng không phải là tu dưỡng thật sự bây giờ chúng ta nói đến một vấn đề khác vì sao có những người lại xem việc không đụng đến rượu thuốc như một chấp niệm phía sau điều đó có nguyên nhân tâm lý rất sâu nhiều người trong nội tâm thật ra thiếu tự tin và thiếu cảm giác an toàn họ cần dựa vào những nhãn hiệu bên ngoài để chứng minh giá trị của mình và tạo cho mình cảm giác hơn người việc không đụng đến rượu thuốc trở thành một nhãn hiệu như vậy họ nghĩ rằng chỉ cần mình không đụng đến rượu thuốc thì mình cao thượng hơn những người khác và có quyền phán xét những người khác tâm lý như vậy thật ra rất đáng thương một người thật sự tự tin không cần những thứ bên ngoài để chứng minh bản thân họ biết giá trị của mình ở đâu không cần so sánh với người khác và cũng không cần tỏ ra khác biệt họ có thể không đụng đến rượu thuốc nhưng không xem đó là nhãn hiệu hay nguồn tạo ra cảm giác ưu việt họ chỉ đơn giản cảm thấy cách sống như vậy phù hợp với mình vì vậy họ lựa chọn như vậy chỉ vậy thôi trong kinh dịch có một quẻ gọi là quẻ khiêm núi vốn là cao nhưng trong quẻ này núi lại nằm dưới đất đó chính là khiêm nhường người thật sự có tu dưỡng cũng giống như quẻ khiêm vậy họ có đức hạnh rất cao nhưng không phô trương họ đặt mình ở vị trí rất thấp họ không đi khắp nơi nói rằng mình không hút thuốc không uống rượu cũng không cố thể hiện mình kỳ luật đến mức nào họ chỉ lặng lẽ làm những việc mình nên làm và lặng lẽ tu dưỡng đức hạnh của mình ngược lại những người luôn nhấn mạnh rằng mình không đụng đến rượu thuốc thì giống như ngọn núi đặt trên mặt đất luôn ở vị trí cao cao phía trên đó chính là kiêu ngạo người kiêu ngạo thường dễ chuốc lấy tai hỏa vì họ làm quá nhiều người khó chịu và đắc tội với quá nhiều người kinh dịch nói rằng khiêm thì được lời đầy thì chịu tổn ý nghĩa chính là như vậy bạn càng khiêm tốn thì càng nhận được nhiều còn bạn càng kiêu ngạo thì càng mất đi nhiều bây giờ tôi muốn nói với các bạn một tầng sâu hơn đó là mục tiêu cuối cùng của việc tu dưỡng là gì nhiều người cho rằng tu dưỡng là để thành tiên thành Phật, là để rời khỏi thế giới này thực ra không phải vậy tu dưỡng thật sự là để bạn sống tốt hơn trong thế giới này và có thể giúp đỡ được nhiều người hơn Nho Gia nói đến tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ tu thân là bước đầu tiên nhưng không phải là điểm kết thúc bạn tu thân là để tề gia tề gia là để trị quốc trị quốc là để bình thiên hạ nếu việc tu dưỡng của bạn chỉ vì bản thân mình thì tầm nhìn đó quá nhỏ Phật gia cũng nói tự độ độ nhân bạn tự cứu mình rồi còn phải giúp người khác nếu bạn chỉ lo tu dưỡng cho bản thân mà không quan tâm đến người khác thì đó chỉ là tầm nhỏ còn tầm lớn là như Bồ Tát nói rằng nếu ta không vào địa ngục thì ai vào địa ngục đó là tinh thần sẵn sàng hy sinh bản thân đó mới là tu dưỡng thật sự vì vậy nếu bạn không đụng đến rượu thuốc chỉ vì muốn cơ thể khỏe mạnh hơn một chút thì xuất phát điểm đó vẫn còn nhỏ bạn nên nghĩ rằng mình không đụng đến rượu thuốc là để có nhiều tinh lực hơn làm những việc có ý nghĩa và giúp đỡ nhiều người hơn như vậy tầm nhìn của bạn sẽ lớn hơn và việc tu dưỡng của bạn mới thật sự có ý nghĩa nhưng nếu bạn không đụng đến rượu thuốc chỉ để thể hiện mình cao thượng hơn người khác để có cảm giác ưu việt về đạo đức thì tầm nhìn của bạn sẽ trở nên nhỏ hẹp và con đường tu dưỡng của bạn cũng đi lạch hướng bạn không những không giúp được người khác mà còn có thể làm tổn thương người khác vì sự kiêu ngạo của bạn khiến người khác khó chịu và sự phán xét của bạn khiến người khác bị tổn thương tôi nói thêm một đạo lý nữa đạo gia nói vô vi nhi vô bất vì nghĩa là không cố ý làm điều gì nhưng mọi việc cần làm đều được làm vô vi không phải là không làm gì cả mà là không có quá nhiều chấp niệm không quá cấu chấp nếu bạn không đụng đến rượu thuốc một cách tự nhiên chỉ đơn giản vì bạn cảm thấy như vậy tốt cho mình thì đó là vô vi nhưng nếu mỗi ngày bạn đều nghĩ rằng mình phải kiên trì không đụng đến rượu thuốc phải chứng minh rằng mình có nghị lực thì đó là hữu vi tức là đã có chấp niệm người có chấp niệm thường rất mệt mỏi vì họ phải luôn nhắc nhở và kiềm chế bản thân còn người không có chấp niệm thì rất nhẹ nhàng vì họ không cần nhắc nhở mọi thứ diễn ra một cách tự nhiên đó chính là sự khác biệt về cảnh giới bây giờ chúng ta nói đến việc trong cuộc sống thực tế nên làm thế nào trước hết nếu bạn lựa chọn không đụng đến rượu thuốc thì đó là điều tốt chứng tỏ bạn có khả năng tự kiểm soát và biết giữ gìn sức khỏe nhưng bạn cần nhớ vài điều thứ nhất đừng biến điều đó thành nguồn tạo ra cảm giác ưu việt đừng nghĩ rằng mình cao thượng hơn người khác thứ hai đừng áp đặt tiêu chuẩn của mình lên người khác đừng yêu cầu gia đình và bạn bè phải giống như bạn thứ ba trong các hoàn cảnh giao tiếp xã hội cần biết linh hoạt và dùng những cách khác để thể hiện sự chân thành đừng khiến người khác cảm thấy bạn khó gần nếu bạn làm được 3 điều này thì việc không đụng đến rượu thuốc của bạn sẽ có ý nghĩa và trở thành tu dưỡng thật sự nhưng nếu bạn không làm được 3 điều đó thì việc không đụng đến rượu thuốc có thể trở thành một chấp niệm và gây ra phiền tói cho bạn cũng như những người xung quanh ngược lại nếu hiện tại bạn vẫn còn hút thuốc uống rượu thì cũng đừng nghĩ rằng mình kém hơn những người không đụng đến điều quan trọng không nằm ở việc bạn có đụng đến hay không mà nằm ở chỗ bạn có biết tiết chế hay không và có bị rượu thuốc khống chế hay không nếu bạn có thể hưởng thụ ở mức vừa phải không quá mức và không ảnh hưởng đến công việc cũng như cuộc sống thì cũng không có gì đáng lo nhưng nếu bạn đã bị rượu thuốc kiểm soát đã ảnh hưởng đến sức khỏe và gia đình thì bạn nên cân nhắc bỏ đi khi bỏ cũng không nên quá ép buộc bản thân đừng tạo cho mình áp lực quá lớn bạn có thể làm từ từ từng bước giảm bớt quan trọng hơn là bạn cần tìm những niềm vui khác ngoài rượu thuốc để cuộc sống trở nên phong phú hơn rất nhiều người không bỏ được rượu thuốc là vì cuộc sống của họ quá trống rỗng ngoài rượu thuốc ra không còn niềm vui nào khác nếu bạn có những sở thích khác có mục tiêu khác thì việc bỏ rượu thuốc sẽ dễ dàng hơn rất nhiều cuối cùng tôi muốn nói với các bạn rằng dù bạn có đụng đến rượu thuốc hay không thì điều quan trọng nhất vẫn là tâm của bạn phải ngay thẳng cảm ơn bạn đã theo dõi nếu chưa đăng ký kênh xin nhấn nút đăng ký bên phải để kết nối sâu hơn với chúng tôi khoan hỷ, chia sẻ, lan tỏa, thiện tri thức công đức vô lượng