Người ta ví nhân hậu như dòng nước chảy ngầm dưới đáy sông sâu, có sức mạnh lớn nhưng lại không hề gợn sóng trên bề mặt. Nhân hậu của một người chính là thể hiện của phẩm cách, là tâm thái đáng quý và cao thượng. Một người nhân hậu nhất định sẽ có hậu phúc cho nên xưa nay những người già đều khuyên bảo con cháu rằng làm người thì phải hiền lành, nhân hậu. Nhưng như thế nào mới là một người nhân hậu?
Sáu đức tính của một người nhân hậu cao quý.
Người ta ví nhân hậu như dòng nước chảy ngầm dưới đáy sông sâu,
có sức mạnh lớn nhưng lại không hề gợn sóng trên bề mặt.
Nhân hậu của một người chính là thể hiện của phẩm cách,
là tâm thái đáng quý và cao thượng.
Một người nhân hậu nhất định sẽ có hậu phúc cho nên,
xưa nay những người già đều khuyên bảo con cháu rằng,
làm người thì phải hiền lành, nhân hậu,
nhưng thế nào mới là một người nhân hậu?
Một, không chiếm lợi ích của người khác.
Bảo Thúc Nha và Quản Trọng là một đôi bạn nổi tiếng thời xuân thu,
hai người cùng nhau buôn bán,
và mỗi lần chia lãi thì bên nhiều bên ít.
Bảo Thúc Nha thường lấy phần nhiều đưa cho bạn,
vì nghĩ ra cảnh bạn nghèo túng,
có gia mẹ, có cha mẹ già cần phụng dưỡng.
Sau này khi Tề Hoàn Công yêu cầu Bảo Thúc Nha làm Tể Tướng,
phò tá mình an ban trị quốc,
Bảo Thúc Nha đã khẳng khái từ chối,
còn tiến cử Quản Trọng làm Tể Tướng,
khẳng định rằng chỉ có Quản Trọng mới có tài năng giúp vua thực hiện đại nghiệp.
Cũng từ khi Tề Hoàn Công có Quản Trọng,
nước Tề Cường Thị, Tề Hoàn Công sưng bá thiên hạ.
Hậu nhân tôn dùng tài năng của Quản Trọng
lại càng cảm phục khí khái của Bảo Thúc Nha.
Bảo Thúc Nha nhân hậu,
không chiếm lợi ích của người khác,
cho rằng là ở trong hoàn cảnh nào,
đứng trước lợi ích hay danh vọng,
thì họ cũng đều sống rất minh bạch,
cởi mở, thoải mái và chính trực.
Hai, đặt mình vào hoàn cảnh của người khác,
trong cuốn Liễu Phàm Tứ Huấn có ghi chép một câu chuyện như vậy.
Tại Phúc Kiến, có một vị làm quan đến chức tam công,
tên là Dương Vinh.
Cụ và ông nội của Dương Vinh
thời nhà Minh từng làm nghề trèo thuyền, nu sinh.
Một năm, quê hương của họ bị nạn bụt lớn.
Cụ và ông nội của Dương Vinh trèo thuyền,
chỉ một lòng khiếu người mà không lấy tiền công,
cũng không để ý với của cải trong lũ.
Có người trong vùng biết chuyện, cười chê họ.
Nhưng sau khi Dương Vinh sinh ra,
từ thời nhỏ đã thông minh, nhanh nhẹn,
rất có tài trí, lại ham đọc sách.
Lúc lên 20 tuổi, ông thi đỗ kỳ thi của triều đình,
sau làm đến tam công.
Hoàng đế cũng ra phong Cụ Cố,
ông nội và phụ thân Dương Vinh.
Đến đời sau, con cái của Dương Vinh cũng hương vượng
và nhiều người có danh vọng.
Gặp người nguy hiểm khó khăn thì ra tay cứu giúp,
không so đo tính toán thiệt hơn.
Đây chính là nhân hậu.
Người có thể đặt mình vào người khác,
đồng cảm với nỗi bi thương
và nỗi khó khăn của người khác
mới có thể làm được như vậy.
Người nhân hậu biết suy nghĩ cho người khác,
chỉ cần làm việc bản thân có thể làm cho người khác,
họ sẽ dốc sức mình để làm.
Cho nên từ xưa đến nay,
khi kết giao với những người nhân hậu
thì người ta không phải đề phòng,
lo lắng bất kể điều gì.
3. Nhớ ơn và báo ơn người khác.
Một người muốn nuôi dưỡng
lòng nhân hậu của bản thân mình
thì phải luôn nhớ ơn những người
đã từng chăm sóc, giúp đỡ mình.
Không chỉ thường ghi nhớ
ân nghĩa của họ trong lòng,
mà phải thường xuyên thăm hỏi
những người đã từng dạy dỗ mình,
báo ơn những người đã từng chăm sóc mình.
Cổ nhân có câu
Hậu kỳ già, tất bạc tha nhân.
Ý nói, người hậu đãi bản thân mình
thì ắt sẽ bạc đãi người khác.
Người chỉ biết mình
thì tất sẽ khó có thể đối đãi
với người khác một cách hôn nhu nhân hậu.
Bởi vậy, người có lòng nhân hậu
luôn biết ơn và tìm cách
báo đáp ơn người khác
dùng tấm thâm tình
để đối đãi với người khác.
Một người kiêu nạo và tự mãn
thường khó bao dung cho người khác.
Một người độc đoán
khi nghe thấy lời phê bình của người khác
cũng sẽ khó chịu,
thậm chí lập tức đối đầu.
Người nhân hậu mang tấm lòng bao dung
có một tâm thái cao thượng
ở đâu cũng khiến không khí
trở nên hòa hoãn, an yên.
Cho nên, để trở thành một người nhân hậu
cần giảm nhẹ một phần trách cứ
nhiều thêm một phần khoan dung.
Năm, không trách móc
gây khó dễ cho người khác.
Cổ nhân giảm, nhân vô thập toàn.
Người ta dù ít hay nhiều
đều có khuyết điểm.
Một khi sự việc đã xảy ra rồi
mà muốn lời trách mắm cho hạ dận
thì sẽ làm tổn hại
cái lòng nhân hậu của mình
đồng thời cũng khiến đối phương
càng thêm khó chịu, biêu cực hơn.
Đại thần nhà Tống Phạm Thuần Nhân
dăn dạy con rằng
người rút nhất cũng có thể sáng suốt
khi trách cứ người khác.
Thế nhưng, một người vô cùng thông minh
thì khi khoan thứ chính mình
cũng có thể hồ đồ.
Nếu một người có thể dùng tâm
trách cứ người đến trách cứ mình
dùng tâm tha thứ mình
đến tha thứ người khác
thì không sợ không đạt được
địa vị của Thánh Hiền
đối xử nhân hậu với người khác.
Chính là trừ lại cho người khác
một đường lưu.
Người nhân hậu không chỉ trích quá mức
cũng không gây khó dễ cho người khác
ngay cả khi
người khác có lỗi với họ
xấu, làm tròn bồn phận
của bản thân.
Bồn phận nói ra thì rất ràng dị
đó là làm những việc
mình nên làm, tận tâm tận sức
với những việc là nghĩa vụ
của mình, không thể hồ đồ
làm việc, cũng không thể lơ là
không làm tròn chức trách
nghiêm túc làm tốt những việc
trong bồn phận của mình, cũng chính
là thủ giữ tốt bồn phận
của bản thân mình. Bồn phận
của người làm thầy là giáo dục
ra những học trò tốt. Bồn phận
của người làm quan là chăm lo
cho dân. Bồn phận của
người đầu bếp là nấu ra
những món ăn thật ngon theo yêu cầu.
Trong cuộc sống
chúng ta luôn gặp một số người làm việc
không đầu không đuôi,
làm trước quên sau,
không làm tròn phận sự
trách nhiệm của mình. Những người như vậy
khi được phân công việc gì
cũng khiến người khác không an tâm
trái lại còn lo âu
lững lự. Người nhân hậu
có được bản tính lương thiện
thì tự nhiên sẽ biết được
bồn phận của bản thân
và tận lực làm tốt những gì
mình nên làm.