Y SƠN DẠ THOẠI: Không nhớ thù xưa, bị hàm oan không tranh cãi

Hôm nay chúng tôi hân hạnh giới thiệu đến quý khán thính giả một bài viết trong loạt bài Y Sơn Dạ Thoại. Bài viết có nhang đề Thầy thuốc không nhớ thủ xưa, bị hàm oan không tranh cãi. Các học giả tiến tâm trong lịch sử Trung Quốc đều cho rằng y học là thuật nhân nghĩa. Đối với người bệnh thì phải quan tâm, chăm sóc, tận tâm, tận lực để cứu chữa. Đại y học gia tôn tư mạc, chủ trương, không phân biệt giàu nghèo, sang hèn. Tất cả đều được đối xử bình đẳng. Phạm là đại y, khi chữa bệnh thì phải an thần, định trí, vô dục, vô cầu. Trước hết khởi tấm lòng trắc ẩn, tự bi, nguyện phổ cứu các sinh linh đang đau khổ. Nghĩa là không phân biệt bệnh nhân giàu nghèo, thân thuộc hay xa lạ. Đều xem họ như thân nhân, như bạn hữu của mình. Là thị thuốc thì nên từ bỏ mọi tạp niệm tư tâm. Không phân kể người bệnh tuổi tác già hay trẻ, tướng mạo đẹp hay xấu, thông minh hay ngu ngốc, thuộc dân tộc nào, đặc điểm tính cách ra sao, v.v. Đều phải tận tâm, chân thành chữa trị. Nói đến việc chữa bệnh không phân biệt thân quen hay xa lạ, cho dù là người có mối thù hận với mình, cũng không thể từ chối chữa trị. Xin kể cho các bạn nghe một câu chuyện dưới đây. Vàng Toàn là thị thuốc Nhi Khoa nổi tiếng thời nhà Minh. Ông có kẻ thù là Hồ Nguyên Mưu. Hồ Nguyên Mưu có một đứa con trai 4 tuổi bị ho và nôn ra máu, đã đưa đến các danh y khắp nơi, nhưng không chữa khỏi. Không còn cách nào khác đành đến cầu cứu Vàng Toàn. Vàng Toàn không để bụng thù xưa, lập tức đến nhà bệnh nhân để xem bệnh. Sau khi chẩn đoán, ông chân thành nói với Hồ Nguyên Mưu rằng căn bệnh này có thể chữa khỏi trong một tháng. Ngày sau đó, Vàng Toàn lập tức kê đơn điều trị. Sau khi uống 5 thang, cân họ đã giảm được 7 phần. Mũi và miệng ngừng chảy máu. Biến chuyển như vậy là rất tốt. Không ngờ Hồ Nguyên Mưu lại nghĩ rằng đứa trẻ khỏi bệnh quá chậm. Bởi trong lòng ông ta vẫn luôn nghi ngờ. Cho rằng Vàng Toàn có hiểm khích với mình nên không để tâm chữa trị. Bèn quyết định mời thầy thuốc khác là Vàng Thiện đến chữa bệnh cho con trai mình. Về lý mà nói, nếu đã mời thầy thuốc khác thì Vàng Toàn hoàn toàn có thể buông xuôi phó mặt. Tuy nhiên khi có người khuyên ông rời đi, Vàng Toàn nói Hồ Nguyên Mưu chỉ có một người con trai này. Ngoại trừ tôi ra, không ai khác có thể chữa khỏi. Sau khi tôi đi, ông ta sẽ không mời tôi trở lại nữa. Như thế sẽ lỡ mất việc chữa trị bệnh cho đứa trẻ. Tuy tôi không hại nó, nhưng đó cũng là lỗi của tôi. Chỉ bằng tôi thử xem đơn thuốc của Vàng Thiện trước. Nếu thấy hợp lý, thì tôi sẽ đi. Nếu dùng sai thuốc, tôi sẽ ngăn ông ấy lại. Nếu không ngăn cản được, tôi rời đi cũng chưa muộn. Sau khi xem đơn thuốc mới của Vàng Thiện, Vàng Toàn cho rằng loại thuốc đó không đúng với bệnh, uống vào rất nguy hiểm. Vì vậy, ông đã hết lòng khuyên ngăn. Phổi của đứa trẻ phồng lên rồi, không xẹp xuống. Nở ra rồi, không thu lại được. Làm sao có thể dùng hai vị phồng phong và bách bộ được? Vàng Thiện không những từ chối không tiếp thu, mà còn cố chấp nói. Phồng phong và bách bộ là thần dược trị họ. Hồ Nguyên Mưu ở bên cạnh cũng hùa theo. Đó là phương thuốc bí truyền của ông ấy. Vàng Toàn rất nghiêm túc nói. Tôi là lo lắng cho đứa trẻ này, chứ không phải có tâm đố kị với ông. Vàng Toàn không đành lòng nhìn thấy chết mà không cứu. Trước khi đi, ông lại đến thăm đứa trẻ lần cuối, xoa đầu nó và nói. Uống ít thôi, thật đáng thương. Khi bệnh tái phát, thì ta biết làm thế nào. Nói xong, liền ra về. Quả nhiên không ngoài dự đoán. Đứa trẻ vừa uống một chén nhỏ thuốc của Vàng Thiện thì cơn hồ tái phát. Cậu bé thở dứt và lại nôn ra máu như trước. Đứa trẻ khóc và nói. Con uống thuốc của ông Vàng Toàn đã đỡ hơn rồi. Nhưng cha lại mời người này đến đầu độc con. Thế là bệnh tình của đứa trẻ thay đổi đột ngột. Sắp nguy hiểm đến tính mạng. Vợ của Hồ Nguyên Mưu rất tức giận, mắng nhiếc chồng. Hồ Nguyên Mưu bắt đầu hối hận. Ông ta không còn cách nào khác đành phải dằn lòng đến mời Vàng Toàn lần nữa. Vào thời điểm ngàn cân treo sợi tóc này, Vàng Toàn không tính toán so đo gì, chỉ chân thành khuyên nhũ. Sớm nghe tôi, thì mọi chuyện đã không như thế này. Nếu muốn tôi trị bệnh, thì trước tiên phải dẹp bỏ nghi tâm. Việc này Hoàng Toàn giao cho tôi với kỳ hạn một tháng. Kết quả là chỉ mất 17 ngày, Vàng Toàn đã chữa khỏi bệnh cho cậu bé. Câu chuyện kể trên đây khiến trong tâm mỗi chúng ta đều cảm thấy vô cùng xúc động. Tấm lòng đạo đức cao đẹp như vậy thật đáng quý trên thế gian con người ngày nay. Là thị thuốc thì cần phải lấy việc coi trọng tu dưỡng, y đức, tôn trọng đạo đức nghề nghiệp, trung thành với nghề nghiệp, tận tâm khám chữa bệnh cho bệnh nhân, làm tiêu chuẩn đạo đức. Các thị thuốc thời xưa chọn học trò để truyền nghề đều phải chọn những người thành tâm, chuyên ý. Ngay cả con cháu của các danh y cũng không nhất định có thể kế thừa nghề nghiệp của gia đình. Thị thuốc Vàng Toàn trong câu chuyện vừa rồi có tất cả 10 người con trai, nhưng không ai trong số họ có thể kế thừa nghề thuốc của cha mình. Danh y thời nhà Thanh là dịp thiên sĩ trước lúc lâm chung đã cẩn thận nhắc nhở các con mình. Xem xét một người có thể làm thị thuốc hay không? Đầu tiên là phải xét từ chất và ngộ tính, sau là cần phải đọc hết hàng vạn cuốn sách thì mới có thể cứu đời. Nếu không như thế thì hiếm có người không xác nhân. Chính là dùng thuốc như lưỡi dao. Nếu ta lìa trần, con cháu phải thận trọng không nên khinh suốt khi chữa bệnh. Đoạn văn này rất đáng để chúng ta suy ngẫm. Người xưa nói, Thị thuốc là một nghề mà không phải bất cứ người nào cũng có thể làm được. Tục ngữ có câu, Người làm thị thuốc mà không có lòng nhân ái, thì không thể phó thác. Không thông thấu đạo lý thì không thể đám đương. Không liềm khiết lương thiện thì không đáng tin cậy.