Nhật Bản "lật bài ngửa" sát vách Đài Loan: Bắc Kinh lâm vào thế bí?

Tháng 5 năm 2026, lần đầu tiên trong lịch sử, Bộ Tư lệnh Lục quân Nhật Bản trực tiếp dẫn quân xuống tuyến đảo Tiền Tiêu sắp vách Đài Loan. Tiên lửa khai hỏa gòn Mỹ khất cánh, còn Bắc Kinh thì chọn cách im lặng, nhưng kỹ thực là đang toan tính nước cỡ tiếp theo. Hoàn đảo bé xíu trên bản đồ, diện tích chưa bằng một phường nhỏ ở Hà Nội nằm giữa biển Hoa Đồng, nhưng đang rơi vào tâm báo địa chính trị. Thậm chí, những bãi đá cản này hoàn toàn có thể đẩy hai cường quốc châu Á đến sát bờ vực xung đột Chuyện gì đã thực sự xảy ra? Vì sao Nhật Bản đã quyết định thay đổi hoàn toàn quốc chối? Hãy cùng bản luận trong chương trình ngày hôm nay của Khoai Tự nhiên. Quý vị thân mến, để hiểu tại sao cuộc tập trận tháng năm vừa qua lại mang tính lịch sử, hãy cùng lật lại dòng thời gian của chưa đầy hai tháng trước đó. Mọi chuyện bắt đầu rầm rỗ từ ngày 31 tháng 3, khi lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản phát hiện tàu nghiên cứu Xianyang Hong 27 của Trung Quốc đang hoạt động trong vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản. Con tàu này liên tục thả các thiết bị dáng ống và dây cáp xuống lòng biển, một dấu hiệu không thể rõ ràng hơn của hoạt động khảo sát địa chất hoặc có thể là thu thập tình báo dưới đáy đại dương. Hộ tống đó là bốn tàu hải cảnh vũ trang hạng nặng, trong đó thì có trước lần đầu tiên xuất hiện tại vùng biển này. Chiến thuật vùng xám mới của Bắc Kinh Thưa quý vị, đây không phải ngẫu nhiên mà là một chiến thuật mới mà giới phân tích quân sự gọi là khảo sát có vũ trang hội tống, kết hợp với thu thập thông tin tình báo với sức ép quân sự trực tiếp. Tất cả được bao bọc trong lớp vỏ hoạt động dân sự hợp pháp. Và khi lực lượng hải cảnh Nhật Bản phát đi cảnh báo thì yêu cầu tàu Trung Quốc dừng hoạt động, phía Bắc Kinh từ chối. Phải mãi sau đó thì dưới áp lực liên tục các tàu Trung Quốc mới rời đi. Tính đến thời điểm đó thì hải cảnh Trung Quốc đã tuần tra quanh Senkaku liên tục không nghỉ. Ngược dòng thêm chút nữa, vào ngày 11 tháng 2, bốn tàu hải cảnh của Trung Quốc đã ngang nhiên tiến vào vùng lãnh hải 12 hải lý quanh Senkaku. Đây đã là lần xâm nhập thứ hai chỉ trong vòng sáu tuần đầu năm. Hai tàu áp sát đảo ở phía Tây, hai tàu còn lại chặn sát đảo ở phía Đông trước khi rút đi sau hai tiếng đồng hồ. Nhìn rộng ra cả năm 2025, Trung Quốc đã có 27 lần xâm nhập lãnh hải và 357 lần tuần tra vùng tiếp giáp, một con số kỷ lục. Nghĩa là gần như không có một ngày nào vắng bóng tàu Trung Quốc lượn lờ quanh những hòn đảo này. Nếu những cuộc đụng độ trên biển đã đủ lắm đau đầu các nhà hoạch định chiến lược ở Tokyo, thì vào ngày 3 tháng 5 năm 2025, Bắc Kinh đã chính thức xóa bỏ một làn danh đó khác, không phận. Khoảng giữa trưa ngày hôm đó thì một chức trực thăng cất cánh từ tàu hải cảnh của Trung Quốc đã bay lượt trong không phận Nhật Bản gần Senkaku suốt 15 phút. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử tranh chấp Trung Quốc đưa phương tiện bay vào không phận do Nhật kiểm soát. Tokyo lập tức tùng tiềm kích đánh chặn, Bộ Ngoại giao Nhật Bản thì triệu tập đại diện Đại sứ quán của Trung Quốc để trao công hàm phản đối ở mức cao nhất. Nhưng phản ứng của Bắc Kinh thì sao? Hoàn toàn ngược lại. Họ tuyên bố chính trực thăng của họ mới là bên bị khêu khích và họ chỉ đang đuổi một máy bay dân sự của Nhật xâm nhập trái phép. Hai phiên bản mâu thuẫn hoàn toàn, không bên nào nhụm bộ. Đây chính là bản chất của những gì giới phân tích quốc tế gọi là chiến tranh vùng xám, nơi danh giới giữa khêu khích và chấp pháp bị cố tình làm mờ đến mức không thể phân biệt. Và trong khi những cuộc đối đầu trên biển và trên không diễn ra, Trung Quốc đồng thời mở thêm mặt trận hoàn toàn khác, kinh tế và ngoại giao. Họ xét chặt suốt cảng đất hiếm thử vũ khí sống còn cho ngành công nghiệp điện tử và quốc phòng của Nhật Bản. Họ cắt giảm tù du lịch, hủy chuyến bay và thậm chí là thu hồi cả những con gấu trúc đang cho Nhật Bản mượn một bước đi mang tính biểu tượng nhưng lại đánh mạnh vào tâm lý dự luận. Định điểm của sự tính toán diễn ra vào ngày 23 tháng 2 năm nay, Trung Quốc áp lệnh cấm suốt cảng nhắm vào 20 công ty Nhật Bản với lý do là an ninh quốc gia. Điều đáng nói là quyết định này được đưa ra đúng một ngày trước khi Tokyo công bố kế hoạch triển khai tên lửa trên đảo Yonaguni. Theo các chính trị gia, thông điệp của Bắc Kinh rất rõ ràng và thực dụng mỗi bước đi quân sự của các Anh đều sẽ phải trả băng tiền. Nhưng lần này, Tokyo chọn cách không lùi bước. Từ ngày 17 đến ngày 22 tháng 5, Bộ Tư lệnh Lục quân Nhật Bản đã làm một việc chưa từng có, tổ chức một cuộc tập trận quy mô lớn tập trung hoàn toàn vào chuỗi đảo Tây Nam sát sườn với Đài Loan, phối hợp tác chiến trực tiếp với thủy quân lục chiến Mỹ, các bệ phóng tên lửa chống hạm được kéo ra Ishigaki, hai chiếc drone cất cánh từ Yonaguni. Như vậy, động thái này không còn là một tiến hiệu cảnh báo thông thường mà chính xác như một lời tuyên bố đánh thép. Và để hiểu tại sao Nhật Bản lại có thể cứng rắn đến thế trước sức ép nghẹt thở từ Bắc Kinh, hãy lại cùng quay ngược thời gian, trở về với nguồn gốc của cuộc tranh chấp này. Về với những hòn đảo nhỏ bé đến mức, nhiều người còn không tìm thấy trên bản đồ như lại đang quyết định số phận của cả khu vực Đông Á. Trên bản đồ Nhật Bản, Yonaguni là điểm gần Tây, một hòn đảo nhỏ thuộc tỉnh Okinawa với trước đầy 1.700 cư dân, nổi tiếng với nghệ dẹt vài truyền thống và những con ngựa thấp bé đặc hữu. Những địa đí đã biến nơi này thành thứ hoàn toàn khác, từ đỉnh núi cao nhất nơi này vào ngoài trời quang có thể nhìn thấy bờ biển của Đài Loan bằng mắt thường, khoảng cách chỉ 110km, gần hơn cả quãng đường từ Hà Nội đến Hải Phòng. Và chính điều đó đang biến cho Yonaguni từ một hòn đảo hẻo lánh thành mắt xích quan trọng nhất trong toàn bộ chiến lược phòng thủ của Nhật Bản. Năm 2016, Nhật Bản lần đầu tiên đặt căn cứ quân sự trên Yonaguni, khi đó chỉ có một trạm radar và khoảng 160 binh sĩ theo dõi tàu chiến Trung Quốc 247 từ đỉnh núi. Đến nay thì con số đã tăng lên gần 230 người và kế hoạch mở rộng vẫn đang tiếp tục. Nhật Bản đang xây dựng thêm cơ sở hạ tổng quân sự, mở rộng cảng và sân bay trên đảo, đủ để tiếp nhận các đơn vị lớn hơn và phương tiện hạng nặng khi cần. Đảo cũng thường xuyên tổ chức tập trận chung với lại lực lượng Mỹ và hiện có khí tài quân sự Mỹ hoạt động phối hợp cùng với Nhật Bản. Bước ngoặt lớn xuất hiện vào ngày 24 tháng 2 năm 2026 khi Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi chính thức xác nhận trước báo giới tên lửa đất đối không tầm trung Type 03 phiên bản nâng cấp sẽ được triển khai lên Yonaguni vào năm tài chính 2030. Hệ thống tên lửa này không phải là vũ khí tầm thường, tầm bắn đạt từ 50 km trở lên, góc bào phủ 360 độ, có khả năng theo dõi đồng thời tới 100 mục tiêu và tiêu diệt 12 mục tiêu cùng một lúc. Phiên bản nâng cấp được thiết kế đặc biệt để đối phó với vũ khí siêu thanh, đúng loại mà Trung Quốc đang phát triển và thử nghiệm mạnh trong những năm gần đây. Theo đánh giá thì việc dựng một lá chắn tên lửa phòng không ngay trên hòn đảo cách Đài Loan vòn vẹn 110 km mang một thông điệp chiến lược rõ ràng như ban ngày. Trong bất kỳ kịch bản đụng độ nào tại eo biển Đài Loan, Yonaguni sẽ là tuyến phòng thủ đầu tiên và rất có thể là cái nút chặt cuối cùng bóp nghẹt ý đồ tiến ra Thái Bình Dương của Hải quân Trung Quốc. Tuy nhiên, Trung Quốc không đợi nào ngối yên nhìn đối thủ cắm gai trước mắt mình. Ngay sau khi Bộ trưởng Koizumi đến thị xát Yonaguni hồi tháng 11 năm ngoái, thì Bắc Kinh lập tức lên tiếng cáo buộc Nhật Bản đang cố tình tạo ra căng thẳng khu vực và khích động đối đầu quân sự. Chỉ vài ngày sau đó thì Trung Quốc thả Đài Loan bay áp sát hòn đảo, động thái răn mặt trực tiếp mà dưới quan sát không khó để đọc vị. Và như đã đề cập ở phần đầu chương trình, đòn kinh tế nhắm vào 20 công ty Nhật Bản được tung ra đúng một ngày trước khi Tokyo công bố móc thời gian triển khai tên lựa, không phải là ngẫu nhiên. Nếu các cuộc đụng đỗ năm 2026 đang diễn ra bằng súng đạn, thì cội nguồn của nó lại nằm ở một trận địa chấn địa chính trị cách đây hơn 10 năm. Tháng 9 năm 2012, Nhật Bản chi 2,05 tỷ Yên mua lại 3 hòn đảo thuộc quần đảo Senkaku từ một gia tộc tư nhân. Về mặt giấy tờ thì đây là một sao dịch bất động sản dân sự, nhưng về mặt chiến lược, quyết định quốc hữu hóa này đã thay đổi hoàn toàn cuộc chơi. Trước năm 2012, việc đảo thuộc sở hữu tư nhân khiến cho tranh chấp nằm trong một vùng sáng mập mở. Khi chính thức biến Senkaku thành tài sản nhà nước, Tokyo đã xóa bỏ cái hở đó. Từ đây thì mọi hành động áp sát của Trung Quốc tự động biến thành hành vi xâm phạm chủ quyền quốc gia. Quan trọng hơn, bước đi này kích hoạt Điều 5 Hiệp ước, An ninh Mỹ-Nhật, tấn công Senkaku đồng nghĩa với việc đối đầu trực diện với siêu cường Mỹ. Bắc Kinh lập tức nổi dận điều tàu tuần tra bao vây khu vực và duy trì sức ép suốt một thập niên cho đến nay. Trung Quốc khẳng định họ đã phát hiện và đặt tên cho quần đảo Điếu Ngư từ năm 1372, được ghi chép trong cuốn sách hàng hải thuận phong tương tống thời nhà mình. Theo lập luận đó thì đảo này từng là tuyến phòng thủ ven biển chống cướp biển Nhật Bản, và Tokyo đã tiện tay chiếm đoạt sau khi chiến thắng trong cuộc chiến Trung-Nhật năm 1895. Ngược lại, Tokyo tung đòn phản công đánh thét. Các học giả Nhật chỉ ra bản đồ thời Minh xác định lãnh thổ Trung Quốc chỉ kéo dài cách bờ đại lục 40 km, trong khi Senkaku nằm cách họ tới 330 km. Đặc biệt năm 1896, chính quyền Minh chỉ đã cấp phép cho hơn 200 công nhân Nhật Bản ra đảo định cư, lập xưởng chế biến cá, bằng chứng vàng về việc quản lý hành chính thực tế mà Trung Quốc chưa từng làm được. Ngoài ra, suốt nhiều thập kỷ sau Thế chiến Thứ Hai, báo chí và bản đồ Trung Quốc vẫn thản nhiên dùng cái tên tiếng Nhật Senkaku. Cho tới cuối thập niên 1960, khi địa nhiệm quốc công bố vùng biển này có thể chứa chữ lượng dầu khí khổng lồ sánh ngang Trung Đông, thì lúc này Bắc Kinh lại đảo triều, đòi chủ quyền. Như vậy thì dường như động cơ cốt lõi của Trung Quốc không phải vì lịch sử, mà tất cả là vì dòng vàng đen dưới đáy đại dương. Cuộc đua vũ trang tầm lặng, những con số biết nói những tranh chấp trong sử sách còn có thể khiến cho người ta hoài nghi nhưng các con số đang diễn ra ngay trong thực tại thì không biết nói dối. Chúng là minh chứng cho thấy một cuộc chạy đua vũ trang nghẹt thở đang âm thầm tăng tốc. Hãy nhìn vào quy mô lực lượng mà Bắc Kinh huy động. Theo dữ liệu quốc tế được công bố đầu năm 2026, nếu tính trong vòng 5 năm trở lại đây, Trung Quốc đã tổ chức tới 134 cuộc tuần tra quy mô lớn, triển khai một lực lượng khổng lồ lên tới hơn 550.000 lượt tàu và 6.000 lượt máy bay bao vây ép sát khu vực Sân Cao Cua. Nhưng điều đáng sợ không chỉ nằm ở số lượng mà là kích thước và họa lực. Chỉ trong vòng vài năm ngắn ngủi, kích thước trung bình của các tàu tuần tra Trung Quốc đã tăng gần gấp đôi. Đội hình bao gồm 22 tàu vượt mốc 3.000 tấn, 8 tàu trên 5.000 tấn, và đặc biệt là 2 chiếc siêu tàu tuần tra nặng trên 10.000 tấn, tức là to ngang ngửa với một tàu khô trục hạng nặng của lực lượng hải quân. Đáng chú ý là rất nhiều tàu trong số này đã được khoán cải để mang theo pháo hải quân. Đến lúc này cái danh giới mỏng manh giữa một lực lượng chấp pháp dân sự và một hạm đội quân sự chiến đấu gần như đã bị xóa nhọa. Tất nhiên, người Nhật không ngồi yên chịu trận, Tokyo đáp trả trực diện bằng hai thứ vũ khí tối tân, tiền và công nghệ. Ngân sách dành riêng cho lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản trong năm tài chính 2026 đã được đẩy lên thêm 14%, trạng mức đỉnh lịch sử với hơn 317 tỷ Yên, tương đương với khoảng 2,15 tỷ USD. Toàn bộ số tiền này được dùng để đóng thêm các tàu tuần tra bọc thép cỡ lớn và mua dòng drone trinh sát MQ-9B của Mỹ. Hiện tại thì các phi đội drone này đã được tung ra, bay dòng giá 2497 trên bầu trời để giám sát mọi biến động tàu Trung Quốc. Nhìn ở bức tranh vĩ mô hơn, Tokyo đang nhanh chóng hiện thực hóa kế hoạch nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 2% GDP ngay trong năm 2026, sớm hơn dự định ban đầu tới 2 năm. Đây được xem là một bước chuyển mình bằng tính lịch sử, phá kỷ lục chính sách quân sự hạn chế mà đất nước mặt trời mọc đã duy trì suốt 8 tập kỳ kể từ sau Thế chiến II. Điều đáng kinh ngạc nhất không nằm ở những vũ khí hay là ngân sách, mà nó diễn ra ngay trong tâm lý của người dân Nhật Bản. Theo các cuộc thăm dò dư luận mới nhất từ Nikkei và TV Tokyo, tỷ lệ ủng hộ dành cho chính quyền đương nhiệm đang neo ở mức cao kỷ lục 75%, đặc biệt là có tới hơn một nửa số người được hỏi, 55%, đồng tình với những tuyên bố đành thép của chính phủ về khả năng Nhật Bản sẽ can thiệp quân sự nếu xảy ra một cuộc tấn công nhằm vào Đài Loan. Đối với một quốc gia vốn coi Hiến pháp Hòa bình là bất khả xâm phạm như Nhật Bản, con số này là một tín hiệu chấn động. Người dân xứ Sở Hoa Anh Đào đang thay đổi góc nhìn một cách sâu sắc trước những mối đe dọa sát sườn, và chính phủ của họ chỉ đang cụ thể hóa sự xuất ruột đó thành hành động. Thưa quý vị, tất cả những con số, những khoản ngân sách kỷ lục và những khí tài hạng nặng dường như cho thấy rằng cả hai bờ biển Hoa Đông đều đang cẩn thận chuyển bị cho kịch bản chiến tranh mà cả Tokyo lẫn Bắc Kinh đều tuyên bố là không bên nào mong muốn. Vậy điều gì có thể xảy ra? Theo quý vị, liệu các bên có thể tìm được lối thoát ngoại giao hay con đường phía trước chỉ còn là leo thang? Hãy để lại quan điểm của quý vị ở bên dưới phần bình luận. Và đừng quên nhấn theo dõi và không bỏ lỡ các phân tích địa chính trị tiếp theo của Khoẻ Tự nhiên. Còn bây giờ, xin kính chào và hẹn gặp lại!