Tin Nghèo Là Số Trời, Chàng Chăn Ngỗng Không Ngờ Chính Mình Đã Đổi Vận!

Có người tin rằng nghèo khó là số trời đã định. Nhưng họ không biết, phúc báo không đến từ một việc thiện nhất thời, mà từ một đời người biết sửa tâm, giữ đức và gieo điều lành không ngừng. Khi tâm đổi, nhân duyên đổi. Khi nhân duyên đổi, vận mệnh cũng lặng lẽ đổi theo. Ở Trấn Tùng Khê, cứ mỗi buổi sớm khi xương còn động trên những bụi cỏ ven đường, người ta lại thấy động viễn lâm lùa hơn chục con ngỗng gầy ra bãi cỏ phía sau làng. Đàn ngỗng của anh, ít đến mức trẻ con trong thôn, thường đùa rằng chỉ cần đếm một lượt là hết. Chẳng giống những đàn ngỗng trắng xóa của các nhà khá giả. Viễn lâm chỉ cười nhạt. Anh đã quen với những lời như thế từ nhiều năm trước. Cha mất sớm, mẹ già đau yếu quanh nằm. Mỗi ngày của anh đều bắt đầu bằng việc nấu bát cháo loáng cho mẹ, rồi mới dắt đàn ngỗng đi kiếm cỏ. Có hôm trời đổ mưa, đàn ngỗng đói, Có người hỏi sao không đổi nghề. Anh đáp rất gọn. Đổi cũng vậy thôi. Một người khác bảo. Người chăm chỉ hơn nhiều người. Viễn lâm lắc đầu. Chăm chỉ thì sao? Có người sinh ra đã có số giàu. Có người sinh ra chỉ để trả nợ trời. Anh nói câu ấy rất bình thản, như thế đã lặp lại trong lòng không biết bao nhiêu lần. Mỗi khi gặp chuyện không vừa ý, anh đều ngước mắt nhìn lên bầu trời. Ngỗng chết. Anh nhìn trời. Mất mùa. Anh nhìn trời. Mẹ bệnh. Anh vẫn nhìn trời. Dường như trong lòng anh, mọi nỗi khổ đều đã được viết sẵn từ trước. Buổi trưa hôm ấy, Viễn lâm ngồi dưới góc cây già vá lại chiếc giỏ tre đã sứt quài. Đàn ngỗng nhẩn nha mổ cỏ quanh chân. Con đầu đàn đeo một chiếc chuông đồng cũ, đã ngả màu xanh. Mỗi lần nó bước đi, tiếng chuông lại vang rất khẽ. Đó là vật duy nhất cha anh để lại. Có người từng hỏi mua. Có người trả giá cao. Anh chưa từng bán. Không phải vì nó đáng tiện. Chỉ vì mỗi lần nghe tiếng chuông, anh lại nhớ cha từng xoa đầu mình mà nói. Người nghèo có thể mất nhiều thứ, nhưng đừng để mất lòng. Ngày ấy anh còn nhỏ nên chẳng hiểu. Lớn lên, cái nghèo ở mái bên cạnh, còn câu nói kia lại càng lúc càng trở nên xa lạ. Đúng lúc ấy, một ông lão tóc bạc trống gậy bước chậm trên con đường đất. Áo ông vá nhiều mảnh, đôi dép cỏ cũng đã mòn. Ông dừng trước đàn ngỗng rất lâu rồi mỉm cười. Trung này đã theo nhà ngươi nhiều năm rồi. Viễn Lâm gật đầu. Là của cha ta. Ông lão cúi xuống nhìn đàn ngỗng. Ngươi chăm chống kỹ. Viễn Lâm cười buồn. Có chăm cũng chỉ đủ sống. Ông lão ngồi xuống tảng đá cạnh đó. Ngươi nghĩ vì sao mình nghèo. Viễn Lâm đáp ngay, không cần suy nghĩ. Vì số. Ông lão lại hỏi. Nếu hôm nay trời đổi số cho ngươi, ngươi đã chuẩn bị thành người xứng với cái số ấy chưa? Viễn Lâm bật cười. Nghèo thì nói gì cũng là nghèo. Người có số tốt chẳng cần chuẩn bị. Ông lão không cái. Ông chỉ nhặt một cọng cỏ xoay nhẹ trong tay. Cây này lớn lên từng ngày. Viễn Lâm nhuồn vai. Cây thì khác người. Ông lão mỉm cười. Người cũng vậy. Viễn Lâm lắc đầu. Nếu thật sự làm việc thiện là đổi được số, thiên hạ đã chẳng còn người nghèo. Ông lão nhìn anh rất lâu. Ánh mắt ấy không hề trách móc. Cũng không thương hại. Chỉ bình lặng như mặt nước không gợn sóng. Ông đứng dậy phủi bụi trên vạt áo. Ba năm nữa, nếu còn gặp, ta sẽ hỏi lại câu này. Nói xong, ông chống gậy đi tiếp. Viễn Lâm nhìn theo rồi khẽ cười. Ba năm nữa thì ta vẫn chỉ là kẻ trăng ngỗng. Tiếng chuông trên cổ con ngỗng đầu đàn bỗng ngân lên một tiếng rất trong. Ông lão vẫn bước đều, không quay đầu lại. Chỉ có câu nói cuối cùng theo gió bay về. Điều đổi trước chưa bao giờ là số. Luôn là lòng người. Viễn Lâm cúi xuống buộc lại sợi dây trên cổ con ngỗng. Khẽ lắc đầu như muốn xua đi lời nói kỳ lạ ấy. Thế nhưng, đến lúc lùa đàn ngỗng trở về, anh vẫn bất giác ngước lên nhìn khoảng trời đang dần ngả màu vàng nhạt. Lần đầu tiên sau rất nhiều năm, trong lòng anh xuất hiện một câu hỏi mà chính anh cũng không biết nên tin hay nên gạt bỏ. Nếu thật sự số phận có thể đổi, vậy điều phải đổi đầu tiên sẽ là trời hay chính là con người? Sáng hôm sau, Viễn Lâm vẫn dậy từ lúc gà chưa gái hết canh đầu. Anh nhóm bếp nấu cháo cho mẹ rồi mới lùa đàn ngỗng ra bãi cỏ. Mọi việc vẫn như bao năm qua, chỉ có câu nói của ông lão hôm trước cứ lần quẩn trong đầu. Mẹ anh vừa bưng bát cháo vừa hỏi. Con nghĩ gì mà cả đêm chở mình? Viễn Lâm cười gượng. Một ông láo bảo số phận có thể đổi. Bà khẽ thổi thiệt cháo rồi nói. Nếu thật vậy thì tốt. Viễn Lâm lắc đầu. Con không tin. Mẹ không nói thêm. Bà chỉ nhìn đôi bàn tay đầy vết nứt của con trai, ánh mắt vừa thương vừa sót. Cùng lúc ấy, ở đầu bên kia của thôn Tùng Khê, chú ữu Phát cũng đang lùa đàn ngỗng ra đồng. Ngày trước, Hữu Phát và Viễn Lâm từng lớn lên cùng nhau. Hai người đều nghèo, đều từng đi mót lúa sau mùa gặt, từng chia nhau nửa củ khoai trong những ngày đói. Nhưng từ khi trưởng thành, con đường của họ bắt đầu khác. Hữu Phát thường nói, nghèo vì thật thả. Viễn Lâm chỉ cười. Hữu Phát mua những con ngỗng bệnh với giá rất rẻ, nuôi vài hôm rồi bán ngay trước khi người mua phát hiện. Cám cũng được trộn thêm chấu để giảm tiền. Mỗi lần bán xong, hắn lại đếm bạc rất lâu, gương mặt đầy vẻ mãn nguyện. Có người biết chuyện, có người cũng nghi ngờ. Nhưng vì giá rẻ, nên vẫn có người tìm đến. Một buổi trưa, Hữu Phát gặp Viễn Lâm bên bờ mường. Hắn dơ túi bạc lên lắc nhẹ. Thấy chưa? Trời không thương ai. Viễn Lâm nhìn túi bạc rồi nhìn đàn ngỗng của bạn. Ngươi không sợ người ta biết sao. Hữu Phát cười lớn. Biết thì đã sao. Họ cần ngỗng rẻ. Nói rồi hắn ghé sát hơn. Ngươi thử một lần đi. Chỉ một lần thôi. Viễn Lâm lắc đầu. Ta ngủ không yên. Hữu Phát nhún vai. Ngủ ngon mà đói thì có ích gì. Hai người chia tay ở ngã ba đường. Một người bước rất nhanh, một người vẫn thong thả như cũ. Chiều hôm ấy, khi đưa đàn ngỗng về, Viễn Lâm nhìn thấy một chiếc ví nhỏ nằm cạnh gốc dâu. Mở ra, bên trong mấy thỏi bạc vụn và một tấm gỗ khắc tên. Số bạc ấy đủ mua thêm mấy chục con ngỗng giống. Anh đứng lặng rất lâu. Trong đầu hiện lên đủ thứ tính toán. Nếu giữ lại? Không ai biết. Nếu trả? Cuộc sống vẫn như cũ. Đúng lúc ấy, tiếng chuông trên cổ con ngỗng đầu đàn khẽ ngân lên. Viễn Lâm khép chiếc ví lại. Anh hỏi mấy người đi đường nhưng không ai nhận. Cuối cùng anh mang đến nhà trưởng thôn nhờ giữ hộ. Trưởng thôn nhìn anh. Nhà người cũng đang khó. Viễn Lâm gật đầu. Khó thật. Vậy sao còn đem trả? Anh im lặng một lúc rồi đáp. Không phải của mình. Đúng lúc đó, một người lái buôn mặc áo vải xám bước vào sân. Ông nhìn chiếc ví rồi khẽ thở vào. Đó là bạc mua giống của ta. Trưởng thôn chỉ sang Viễn Lâm là cậu ấy nhặt được. Người lái buôn cuối đầu cảm tạ. Ông lấy ra một thỏi bạc nhỏ đưa sang. Xin nhận chút lòng. Viễn Lâm lùi lại. Ta chỉ trả độ. Người lái buôn mỉm cười. Người trẻ như ngươi bây giờ hiếm lắm. Viễn Lâm chỉ đáp. Ta nghèo chứ, chưa đến mức phải lấy bạc của người khác. Ông lái buôn không ép nữa. Ông chỉ nhìn thật kỹ gương mặt Viễn Lâm như muốn ghi nhớ. Trước khi rời đi, Ông khẽ đưa tay chạm vào chiếc chuông trên cổ còn ngõng đầu đàn. Tiếng chuông ngân lên trong trẻo giữa buổi chiều yên ắng. Ông mỉm cười rồi bước đi. Viễn Lâm không biết rằng người đàn ông ấy đã lặng lẽ ngoái đầu nhìn anh thêm một lần nữa. Còn ở cuối con đường, Chu ữu Phát vừa chứng kiến tất cả. Hắn nhích môi cười. Đúng là kẻ có số nghèo. Rồi hắn quay lưng đi, tay vẫn siết chặt túi bạc của mình. Mùa đông năm ấy đến sớm hơn mọi năm. Gió lạnh thổi qua bãi cỏ, đàn ngỗng co cụm lại thành từng nhóm nhỏ. Cỏ khô dần, thức ăn cũng ít đi. Mỗi ngày Viễn Lâm phải dắt đàn ngỗng đi xa hơn mới tìm đủ lá non. Trong nhà, hũ gạo chỉ còn một lớp mỏng dưới đáy. Mẹ anh bới hết số gạo còn lại, nấu thành nồi cháo loãng. Bà đẩy bát lớn sang trước mặt con. Con ăn đi. Viễn Lâm lắc đầu. Mẹ ăn trước. Hai mẹ con cứ nhường qua, nhường lại cho đến khi cháo nguội. Đúng lúc ấy, ngoài sân văng lên tiếng gõ cửa. Một người đàn bà gầy gò ôm theo đứa bé chừng năm tuổi đứng nếp trước hiên. Quần áo hai mẹ con đều mỏng đến mức gió vừa thổi đã dun lên từng chập. Người đàn bà cúi đầu. Xin hỏi, nhà có bán ngỗ không? Viễn Lâm bước ra. Có. Bà ta mở chiếc túi vải cũ. Bên trong chỉ còn vài đồng tiền lẻ. Bà cắn môi. Ta không đủ bạc. Viễn Lâm khẽ thở dài. Vậy ta cũng không biết làm sao. Người đàn bà ôm chặt đứa bé hơn. Nó bệnh đã mấy hôm. Lăng y bảo phải nấu cháo với thịt ngỗ mới qua nổi. Nói xong, bà cúi đầu thật thấp. Xin cho ta chịu nợ. Qua vụ xuân ta sẽ trả. Viễn Lâm im lặng. Anh nhìn sang chuồng ngỗ. Con ngỗ béo nhất chính là con giống tốt nhất đàn. Nếu bán nó, mùa sau sẽ rất khó nhân giống. Nếu không bán, đứa trẻ kia biết lấy gì cầm cử. Trong nhà, mẹ anh chống gậy bước ra. Bà chỉ nhìn hai mẹ con người đàn đàn bà rồi lặng lẽ quay vào. Một lát sau, bà mang ra chiếc khăn cũ, gói ít gạo còn lại đưa sang. Người đàn bà vội lắc đầu. Ta không dám nhận. Mẹ Viễn Lâm cười hiền. Có sức nuôi con rồi hãy trả. Viễn Lâm nhìn mẹ rất lâu. Anh bước vào chuồng. Con ngỗ đầu đàn khẽ kêu mấy tiếng. Anh vuốt nhẹ lên bộ lông trắng của nó. Xin lỗi. Rồi anh bắt con ngỗ béo nhất đưa sang. Người đàn bà hoảng hốt. Ta chưa có bạc. Viễn Lâm đáp. Khi nào có thì trả. Bà ỏa khóc. Đứa bé cũng cúi đầu lý nhí. Con cảm ơn thúc. Hai mẹ con dần khuất sau con đường nhỏ. Trong chuồng chỉ còn lại khoảng trống nơi con ngỗ vừa đứng. Chiều hôm ấy chú Hữu Phát ghé qua. Nhìn thấy đàn ngỗ ít đi một con hắn hỏi ngay. Bán rồi à? Viễn Lâm gật đầu. Cho chịu nỡ. Hữu Phát trợn tròn mắt. Chịu nỡ? Ừ. Hữu Phát bật cười thành tiếng. Ngươi đúng là hết thuốc chữa. Viễn Lâm không đáp. Hữu Phát bước đến sát chuồng ngỗ. Con vừa bán là con khỏe nhất. Ta biết. Ngươi biết mà vẫn cho. Ừ. Hữu Phát lắc đầu. Người nghèo giúp người nghèo. Thì chỉ có nghèo thêm. Hắn quay lưng bỏ đi. Đi được vài bước còn nói vọng lại. Lòng tốt không nuôi nổi cái bụng. Câu nói ấy theo gió bay rất lâu. Đêm xuống, Viễn Lâm nằm mà không ngủ được. Anh nhầm tính. Mất con giống ấy, sang năm đàn ngỗ sẽ ít đi. Ít ngỗ thì ít tiền. Ít tiền thì thuốc cho mẹ cũng ít. Lần đầu tiên anh thấy quyết định của mình nặng như tảng đá đè trong ngực. Sáng hôm sau, mẹ lên cơn sốt. Lăng y đến xem rồi lắc đầu. Cần thêm thuốc. Viễn Lâm mở chiếc hũ đựng bạc. Chỉ còn vài đồng. Anh ngồi rất lâu trước chiếc dương gỗ cũ. Trong dương chỉ còn một món đáng giá. Chiếc chuông đồng trên cổ còn ngỗng đầu đàn. Có người từng trả số bạc đủ mua cả đàn ngỗng. Nếu bán, anh sẽ có tiền mua thuốc. Nếu giữ, mẹ sẽ tiếp tục chịu bệnh. Viễn Lâm tháo chiếc chuông xuống. Cầm trong tay rất lâu. Tiếng đồng khẽ va vào nhau phát ra âm thanh quen thuộc. Anh chợt nhớ đến bàn tay chai sần của cha năm xưa buộc chiếc chuông ấy lên cổ con ngỗng đầu đàn. Anh xiết chặt chiếc chuông rồi lại lặng lẽ buộc nó trở về vị trí cũ. Con ngỗng ngầng đầu. Tiếng chuông ngân lên một tiếng thanh mảnh giữa màn xương lạnh. Viễn Lâm khẽ nhắm mắt. Anh biết từ khoảnh khắc này con đường phía trước của mình sẽ còn khó hơn rất nhiều. Mùa xuân năm ấy đến chậm. Sau trận Z kéo dài cả vùng Tùng Khê lại đón thêm một đợt dịch lạ trên đàn ngỗng. Chỉ trong mấy ngày tiếng kêu nhố nháo văng lên khắp các chuồng nuôi. Nhà nào cũng thấp thỏm nhìn từng con ngỗng bỏ ăn, rũ cánh. Viễn Lâm thức trắng nhiều đêm. Anh đun nước lá, lau mình cho từng con, dọn sạch chuồng từ sáng đến tối. Đàn ngỗng vẫn hao đi vài con nhưng số còn lại dần khỏe hơn. Bên nhà Chu Hữu Phát thì khác. Hắn mua thêm rất nhiều ngỗng bệnh với giá rẻ định chờ chúng khỏi rồi bán kiếm lợi. Không ngờ dịch lan nhanh hơn dự tính. Chỉ trong nửa tháng gần như cả đàn chết sạch. Tiếng chửi rùa vang suốt mấy ngày liền. Hữu Phát đập vỡ máng ăn, đá tung cửa chuồng rồi ngồi ôm đầu giữa sân. Người trong thôn đi ngang chỉ biết lắc đầu. Viễn Lâm nghe tin nhưng không sang. Anh còn phải chăm mẹ đăng ho từng cơn. Đúng lúc ấy, mấy hộ dân trong thôn lần lượt tìm đến. Một người hỏi. Viễn Lâm nghe nói đàn ngỗng nhà ngươi còn giống khỏe. Một người khác nói. Cho ta mua vài con. Viễn Lâm mở cửa chuồng. Đàn ngỗng của anh vốn chẳng còn bao nhiêu. Nếu bán hết giống khỏe, phải mất nhiều năm mới gây dựng lại được. Mẹ anh nhìn đàn ngỗng rồi khẽ hỏi. Còn tính sao? Viễn Lâm im lặng rất lâu. Anh biết đây là cơ hội hiếm có. Bây giờ giống khỏe rất quý. Chỉ cần bán đúng giá, nhà anh sẽ đủ tiền mua thuốc, sửa mái nhà và trả hết những món nợ cũ. Nhưng anh cũng nhìn thấy những gương mặt đứng ngoài cổng. Họ đều là những người đang lo mất kế sinh nhai. Một bà láo khàn rộng. Không có giống, sang năm nhà ta trắng tay. Viễn Lâm cúi xuống nhìn con gỗng đầu đàn. Chiếc chuông đồng khẽ rung theo từng bước chân. Anh ngẳng lên. Mỗi nhà mang về hai con. Mọi người mừng rỡ. Một người hỏi ngay. Bao nhiêu bạc? Viễn Lâm lắc đầu. Giá cũ. Cả sân bỗng im phăng phắc. Một người đàn ông không tin vào tay mình. Giá cũ. Bây giờ giống khỏe quý hơn vàng. Viễn Lâm cười nhẹ. Ngỗng vẫn là ngỗng. Có người đỏ hoe mắt. Có người lặng lẽ cúi đầu. Chỉ riêng Hữu Phát đứng phía xa cười khẩy. Người lại làm chuyện dài. Viễn Lâm nhìn bạn. Nếu ai cũng giữ hết giống. Sang năm cả thôn lấy gì gây lại đàn. Hữu Phát đáp ngay. Đó là việc của họ. Không phải việc của ta. Viễn Lâm không nói nữa. Chiều hôm ấy, từng người ôm đôi ngỗng giống trở về nhà. Tiếng cảm ơn vang lên khắp con đường nhỏ. Thế nhưng chỉ vài tháng sau. Cuộc sống lại trở về như cũ. Mỗi người bận rộn với đàn ngỗng của mình. Không còn ai nhắc đến chuyện năm ấy. Viễn Lâm cũng chẳng nhắc. Anh vẫn đều đặn lùa đàn ngỗng ra bãi cỏ mỗi sáng. Rồi lặng lẽ trở về lúc mặt trời khuất núi. Ba năm trôi qua rất nhanh. Đàn ngỗng của nhiều nhà đã đông trở lại. Riêng Hữu Phát cũng gây dựng được một chạy ngỗng lớn hơn trước. Hắn mua gom giống khắp nơi ép giá người bán rồi bán lại với giá cao. Tiền bạc ngày một nhiều, căn nhà cũng được xây mới. Có người bắt đầu nói xem ra Hữu Phát mới là người biết làm ăn. Viễn Lâm nghe được cũng chỉ cười. Anh vẫn mặc chiếc áo cũ đã vá nhiều lần. Vẫn mang đôi dép cỏ sờn gót. Vẫn chăm mẹ từng bữa thuốc. Đôi khi chính anh cũng tự hỏi Phải chăng mình thật sự quá chậm? Phải chăng ông láo năm xưa đã nói sai? Đúng lúc ấy một đoàn xe chở hàng lạ từ phương xa tiến vào thôn. Người đánh xe dừng lại giữa ngã ba rồi hỏi rất rõ ràng Xin hỏi nhà đồng Viễn Lâm ở đâu? Cả thôn tùng khê xôn xào. Đoàn xe có đến năm cỗ chất đầy những chiếc lồng tre lớn. Người đánh xe mặc áo vải gọn gàng, ráng vẻ từng trải. Ông xuống xe chắp tay hỏi thêm lần nữa. Xin hỏi nhà đồng Viễn Lâm ở đâu? Mấy người đứng gần cổng làng đều chỉ về căn nhà mái tranh cuối xóm. Có người còn cười Nhà nghèo nhất ấy. Đoàn xe lập tức đi thẳng tới. Viễn Lâm vừa cho đàn ngỗng ăn xong thì thấy khách lạ bước vào sân. Anh vội phủi tay. Các vị tìm ai? Người đánh xe nhìn anh rất lâu rồi nở nụ cười. Cuối cùng cũng gặp được. Viễn Lâm ngơ ngác. Ta quen các vị sao? Người kia lắc đầu. Có lẽ người không nhớ? Ông quay sang bảo người hầu mang xuống một chiếc ghế nhỏ rồi tự mình ngồi. Tại hạ là Lương Đức Tài chuyên thu mua ra cầm cho nhiều huyện phía nam. Viễn Lâm mời khách chén nước chè nhạt. Trong lúc rót nước, anh vẫn không hiểu vì sao người buôn lớn như vậy lại tìm đến căn nhà của mình. Lương Đức Tài nhấp một ngụm nước rồi hỏi. Đàn ngỗng này đều do người tự gây giống? Đúng vậy. Có bán không? Viễn Lâm gật đầu. Nếu giá phải trăng thì bán. Lương Đức Tài bước ra chủ ngỗng. Ông xem rất kỹ từng con. Nhìn chân, nhìn cảnh, nhìn cả cách chúng kiếm ăn. Cuối cùng ông gật đầu hài lòng. Ta muốn mua hết số ngỗng trường thành. Viễn Lâm giật mình. Mua? Hết? Đúng. Nhưng ta chỉ có chừng này. Ta biết. Viễn Lâm ngập ngừng. Nếu mua hết, ta lấy gì gây giống năm sau? Lương Đức Tài mỉm cười. Ta sẽ để lại cho người số giống tốt hơn. Câu nói ấy khiến cả sân im lặng. Đúng lúc ấy, chú Hữu Phát cũng nghe tin lên chạy sàng. Vừa nhìn thấy đoàn xe mắt hắn sáng lên. Hắn chen vào giữa. Thưa lão già, nếu cần số lượng lớn, nhà ta nhiều hơn. Lương Đức Tài quay lại. Ta biết. Hữu Phát cười tươi. Ngỗng nhà ta khỏe, lại nhiều gấp mấy lần. Lương Đức Tài chỉ gật đầu. Ta cũng đã xem. Hữu Phát vội nói tiếp. Giá nào cũng được. Người thương lái lắc đầu. Ta đã quyết. Nụ cười trên mặt Hữu Phát cứng lại. Vì sao? Nhà hắn ít hơn. Nhà ta rẻ hơn. Nhà ta giao ngay. Lương Đức Tài nhìn thẳng vào mắt hắn. Ta không mua chỉ vì ngỗng. Hữu Phát câu mày. Vậy mua vì cái gì? Người thương lái im lặng một lát rồi chậm giải đáp. Vì người. Hữu Phát bật cười. Người tốt thì đổi được bạc sao? Lương Đức Tài không giận. Ông quay sang Viễn Lâm. Ba năm trước, người trả lại cho ta chiếc ví bạc. Viễn Lâm gần người. Lúc ấy anh mới nhận ra khuôn mặt quen thuộc. Chính là người lái buôn mặc áo vải xám năm nào. Lương Đức Tài nói tiếp. Ta đi rất nhiều nơi. Mỗi lần ghé một thôn, ta đều hỏi xem nên mua giống ở đâu. Có người nhắc đến một người từng bán giống đúng giá giữa mùa dịch. Có người kể chuyện ngươi cho chịu nợ. Có người bảo ngươi trả lại bạc. Có người nói ngươi chưa từng bán ngỗng bệnh. Mỗi nơi ta đi qua đều nghe một ít. Đến hôm nay, những mầu chuyện ấy ghép lại thành tên của ngươi. Viễn Lâm đứng lặng. Anh chưa từng kể với ai những việc ấy. Càng chưa từng nghĩ sẽ có người nhớ. Hữu Pháp vẫn chưa chịu. Hắn bước lên một bước. Chỉ mấy chuyện nhỏ đó mà đáng giá hơn cả đàn ngỗng của ta. Lương Đức Tài nhìn hắn. Không. Hữu Pháp thoáng mừng. Nhưng câu nói sao khiến hắn chết lặng. Điều đáng giá là 10 năm qua, chưa ai nói xấu hắn trước mặt ta. Hữu Pháp không biết đáp thế nào. Lương Đức Tài khẽ vuốt bộ lông con ngỗng đầu đàn. Chiếc chuông đồng khe khẽ ngân lên. Ông cười. Buôn bán lâu năm, ta hiểu một điều. Ngỗng khỏe có thể mua được. Nhưng lòng tin thì không. Viễn Lâm cúi đầu rất thấp. Anh vẫn chưa hết bảng hoảng. Suốt bao năm, anh chỉ nghĩ mình đang sống từng ngày như bao người khác. Không ngờ những việc nhỏ tưởng đã trôi qua từ lâu lại âm thầm đi trước mình. Đến những vùng đất mà anh chưa từng đặt chân tới. Chú Hữu Pháp xiết chặt hai bàn tay. Gương mặt đỏ bừng. Hắn nhìn Viễn Lâm, giọng nghẹn lại. Ngươi đã cướp vận của ta. Viễn Lâm chậm dãi lắc đầu. Ta còn chưa từng biết mình có vận. Sau ngày đoàn xe rời khỏi thôn Tùng Khê, câu chuyện về Viễn Lâm lan khắp vùng. Có người bảo anh gặp vận. Có người nói anh được quý nhân nâng đỡ. Cũng có người lắc đầu. Đúng là số giàu đến muộn. Viễn Lâm nghe hết. Anh chỉ cười. Sáng vẫn dậy sớm. Chiều vẫn lùa đàn ngỗng về. Dường như cuộc sống của anh chẳng đổi khác bao nhiêu. Chỉ riêng chú Hữu Pháp thì không còn yên. Hắn không tin mình thua. Hắn bắt đầu hạ giá ngỗng. Lại mua thêm giống từ nơi khác. Lại pha cám rẻ như trước. Hắn nghĩ chỉ cần bán nhiều hơn thì khách sẽ quay lại. Nhưng mọi chuyện không diễn ra như hắn mong. Một người mua mang ngỗng đến trả. Rồi hai người. Rồi ba người. Tin đồn về đàn ngỗng yếu lan rất nhanh. Chẳng bao lâu sau, sân nhà Hữu Pháp vắng hẳn. Những chiếc chuồng mới dựng còn chưa kịp cú đã bỏ không. Một buổi chiều, hắn ngồi một mình trước đống máng ăn chất đầy bụi. Trong sân không còn tiếng ngỗng. Chỉ còn gió thổi qua những cánh cửa tre khẽ kêu cọt kẹt. Đúng lúc ấy, Lương Đức Tài trở lại. Ông không mang theo đoàn xe. Chỉ cưới một con ngựa gầy. Hữu Pháp vội chạy ra. Lão ra. Xin cho ta một cơ hội. Lương Đức Tài xuống ngựa. Người còn ngỗng để bán sao? Hữu Pháp cúi đầu. Không còn. Nhưng ta sẽ nuôi lại. Ta sẽ bán rẻ. Lương Đức Tài lặng im. Hữu Pháp nắm chặt tay áo ông. Ta không thua viễn lầm về Tài. Ta chỉ thua hắn vì gặp may. Người thương lái nhìn hắn rất lâu. Rồi nhẹ nhàng gỡ bàn tay ấy ra. Người vẫn nghĩ vậy sao? Hữu Pháp cảnh rằng. Nếu năm đó người gặp ta trước. Lương Đức Tài lắc đầu. Ta gặp người trước nhiều lần. Hữu Pháp xứng lại. Ông chậm giải nói. Ta từng mua ngỗng của người. Cũng từng nghe người trong các thôn nhắc đến người. Hữu Pháp mở to mắt. Vậy vì sao? Lương Đức Tài cắt lời. Vì mỗi lần nhắc đến người. Người ta đều dặn thêm một câu. Hữu Pháp im bật. Cẩn thận. Chỉ hai chữ ấy thôi. Nhưng đủ làm gương mặt hắn tái đi. Lương Đức Tài nhìn ra cánh đồng xa. Năm đầu chỉ một người nói. Năm thứ hai thêm vài người. Năm thứ ba càng nhiều. Ta không hề quyết định trong một ngày. Chính 10 năm đã quyết định thay ta. Hữu Pháp trợt ngồi thụp xuống. Hắn nhớ lại từng khuôn mặt mình từng lừa. Từng người mua bị ép giá. Từng con ngỗng bệnh đã bán đi. Ngày ấy hắn luôn nghĩ. Chuyện nhỏ thôi rồi ai cũng quên. Không ngờ chẳng ai quên cả. Chỉ là họ không nói trước mặt hắn. Cũng đúng lúc ấy Viễn Lâm mang theo một giỏ trứng ngỗng đi ngang. Thấy Hữu Pháp ngồi lặng. Anh dừng lại. Nhà ngươi hết trứng giống rồi. Hữu Pháp không ngần đầu. Viễn Lâm đặt chiếc giỏ xuống. Đem về gây đạn. Hữu Pháp ngạc nhiên nhìn lên. Ngươi còn giúp ta. Viễn Lâm mỉm cười. Không có đạn ngỗng thì lấy gì làm lại. Hữu Pháp nhìn chiếc giỏ rất lâu. Nước mắt bất giác rơi xuống. Lần đầu tiên sau bao năm hắn không thấy mình thua vì người khác. Hắn thấy mình thua chính những lựa chọn mà mình từng cho là khôn ngoan. Lương Đức Tài khẽ quay sang Viễn Lâm. Ngươi biết không? Thứ đổi vận cho ngươi không phải việc thiện năm ấy. Viễn Lâm ngạc nhiên. Vậy là gì? Người thương lái mỉm cười. Là ngươi chưa bao giờ chỉ làm một lần. Viễn Lâm đứng lặng. Gió nhẹ thổi qua. Tiếng chuông trên cổ con ngỗng đầu đàn lại ngân lên. Lần này chính Hữu Pháp cũng lặng lẽ ngầng đầu nhìn theo âm thanh ấy. Như thế hắn vừa hiểu ra một điều mà suốt 10 năm qua mình vẫn cố tình không chịu hiểu. Mùa thu năm ấy, bãi cỏ ven thôn lại phủ một màu xanh mướt. Đàn ngỗng của Viễn Lâm đông hơn trước nhưng anh vẫn chỉ nuôi vừa đủ sức mình chăm sóc. Có người khuyên mở rộng trùng trại. Thuê thêm người làm để kiếm nhiều bạc hơn. Anh chỉ cười. Đủ là được. Người trong thôn dần nhận ra từ khi khá lên, Viễn Lâm vẫn mặc chiếc áo vải cũ. Vẫn tự tay quét chuồng. Vẫn sáng sớm nấu cháo cho mẹ như thừa nào. Chỉ có căn nhà được sửa lại kín gió hơn. Mái tranh cũ đã thay bằng ngói. Những ngày mưa, mẹ anh không còn phải thức trắng vì nước rột. Một buổi sáng, có tiếng gõ cửa. Viễn Lâm mở ra. Người đứng ngoài là chú Hữu Phát. Chỉ mới vài tháng, mái tóc hắn đã điểm thêm nhiều sợi bạc. Trong tay hắn không mang bạc, cũng không mang lễ vật. Chỉ ô một chiếc lồng che trống. Hắn cúi đầu. Ta muốn nuôi lại đàn ngỗng. Viễn Lâm gật đầu. Vào đi. Hai người ngồi trước sân. Một lúc lâu không ai nói. Cuối cùng, Hữu Phát cất tiếng. Ta từng nghĩ bạc là thứ quyết định tất cả. Viễn Lâm rót chén trà đặt trước mặt bạn. Giờ thì sao? Hữu Phát cười chua chát. Giờ ta mới biết. Người ta mua ngỗng của ta một lần. Nhưng mua ngỗng của ngươi cả 10 năm. Viễn Lâm lặng im. Hữu Phát nhìn sang đàn ngỗng đang thong thả kiếm ăn. Ngươi có hận ta không? Viễn Lâm khẽ lắc đầu. Nếu hận, ta đã không mang trứng giống sang. Hữu Phát cúi đầu rất thấp. Ta nợ ngươi quá nhiều. Viễn Lâm mỉm cười. Ngươi không nợ ta. Chỉ đừng nợ chính mình nữa. Câu nói ấy khiến Hữu Phát lặng người. Viễn Lâm đứng dậy đi vào nhà. Một lát sau, anh mang ra một chiếc túi nhỏ. Bên trong là mấy quả trứng giống khỏe nhất. Anh đặt vào chiếc lồng tre. Đủ để gây lại một đàn. Hữu Phát nhìn sâu trứng. Đôi tay run lên. Ngươi không sợ ta lại hơn ngươi sao? Viễn Lâm bật cười. Nếu ngươi sống khác trước, hơn ta cũng là điều đáng mừng. Hữu Phát ôm chiếc lồng mà mắt đỏ hoe. Lần này hắn không nói lời cảm ơn. Chỉ cúi đầu thật sâu rồi lặng lẽ bước đi. Mùa xuân năm sau, đàn ngỗng nhỏ của Hữu Phát bắt đầu lớn. Có người đến mua. Hắn cân đúng, bán đúng. Con nào yếu đều nói trước. Có người ngạc nhiên. Ngươi đổi tính rồi. Hữu Phát chỉ cười. Không, ta chỉ đổi cách sống. Tin ấy chẳng lan nhanh như tin xấu năm nào. Nhưng từng chút một, người mua cũng quay trở lại. Không nhiều, cũng không ít. Đủ để hắn sống bằng chính sức mình. Một buổi chiều, ông lão tóc bạc năm xưa lại trống gậy đi ngang qua thôn. Ông dừng trước đàn ngỗng của Viễn Lâm. Tiếng chuông đồng vẫn ngân lên nhẹ nhẹ như ngày nào. Ông nhìn Viễn Lâm rồi hỏi. Ba năm trước ta hỏi một câu. Bây giờ con trả lời được chưa? Viễn Lâm mỉm cười. Ngày trước, anh sẽ ngước lên trời. Lần này, anh cúi xuống nhìn đôi bàn tay đã chai sần vì năm tháng. Anh đáp chậm rãi. Con từng nghĩ đổi số là chờ trời. Giờ con biết. Mỗi ngày mình sống thế nào chính là mỗi ngày mình viết lại số của mình. Ông lão khẽ gật đầu. Không nói thêm lời nào. Ông trống gậy bước tiếp trên con đường đất. Bóng lưng chậm rãi rồi khuất sau rạng cây. Viễn Lâm đứng trước sân. Lặng lẽ nghe tiếng chuông trên cổ còn ngỗng đầu đàn ngân lên giữa buổi chiều yên ả. Âm thanh ấy vẫn giống hệt năm xưa. Chỉ có người nghe đã khác. Có người cả đời chờ một ngày vẫn may gõ cửa. Nên đi hết một kiếp vẫn chỉ biết ngước lên trời mà than thở. Có người lặng lẽ sửa từng lời nói, từng việc làm, từng ý nghĩ của mình để rồi năm tháng âm thầm gom lại thành phúc báo. Đến lúc ngoảnh đầu nhìn lại họ mới hiểu vận mệnh chưa từng đổi trong một đêm mà lớn lên từ những điều rất nhỏ mình chưa từng xem nhẹ. Nếu hai con người cùng đứng trước một ngã rẽ một người chọn điều lợi trước mắt một người chọn điều đúng phải làm thì nhiều năm sau điều quyết định cuộc đời họ là số phận đã an bài từ trước hay chính những lựa chọn nhỏ mà họ lặp đi lặp lại mỗi ngày.