ХОШИМИН Tôi từng nghĩ mình sẽ sống lâu dài ở Trung Quốc. Nhưng rồi COVID xuất hiện, visa bị hủy, tài khoản ngân hàng bị khóa và cuộc sống rẽ sang một hướng hoàn toàn khác.
Ban đầu Việt Nam chỉ là điểm dừng chân vài tuần. Nhưng từng chút một, mình bắt đầu xây dựng cuộc sống ở đây: công việc, bạn bè, bóng đá, những thói quen mới và một cảm giác mà trước đó mình không ngờ tới — cảm giác được ở nhà.
Đây là câu chuyện thật về hành trình từ Trung Quốc sang Việt Nam và lý do vì sao sau 6 năm mình vẫn ở đây.
Các bạn xem xong nhớ chia sẻ cảm nhận dưới phần bình luận nhé!
The speaker recounts their unexpected transition from a precarious life as a student in China to a stable, fulfilling existence in Vietnam. Forced to relocate during the pandemic after losing their visa and bank access, they discovered a welcoming culture and a better quality of life, ultimately finding peace and professional stability through teaching and community integration.
Thôi được, mình sẽ kể thiệt tình vì sao mình lại ở Việt Nam.
Vì thật ra chuyện này chưa bao giờ nằm trong kế hoạch cả, hoàn toàn không.
Trước khi qua Việt Nam, mình sống ở Trung Quốc gần 2 năm, ở Tô Châu gần Thượng Hà.
Đi tàu cao tốc khoảng 40 phút thôi, mình học đại học ở đó.
Và một ngày của mình khá là kín lịch.
Buổi sáng đến trưa thì học, lên lớp, nghe giảng, đủ thứ hết.
Còn buổi chiều thì là một cuộc sống hoàn toàn khác.
Lúc đó mình có làm thêm mà làm đủ thứ nghề luôn.
Giờ nhớ lại, tự mình cũng thấy ngạc nhiên.
Mình từng đóng vai nhạc công giả.
Để giải thích cách nó hoạt động, người ta thuê mình một người nước ngoài
đứng trên sân khấu với cây đàn guitar hoặc trống hoặc piano giả vờ như đang chơi nhạc.
Nhưng âm thanh thật ra phát ra từ loa nhạc thu sẵn.
Người ta làm vậy ở đám cưới, sự kiện công ty, khách sạn có chương trình gì đó.
Trả tiền cũng ổn.
Nhất là nếu sự kiện lớn, kiểu đám cưới nhà giàu hay khai trương cái gì đó.
Mình nhớ có lần đứng cầm rùi trống, giả vờ đánh trống.
Mà nhịp thì chặt lất luôn.
Nhưng chẳng ai để ý lắm.
Quan trọng là có người nước ngoài đứng đó chơi nhạc tạo không khí thôi.
Mình còn từng quay quảng cáo cho Amazon nữa.
Cái này cũng là một câu chuyện riêng.
Đến phòng quay, người ta đưa cho mình một sản phẩm nào đó.
Rồi mình phải làm như mình vừa mua được món đó và sướng lắm.
Quảng cáo nệ, đèn, TV.
Có lần còn quảng cáo máy xây đa năng trong bếp.
Đứng đó cười với máy quay.
Làm như mê mẩn chất lượng cái nệ đó lắm.
Trả tiền theo ngày quay.
Không nhiều lắm, nhưng đều.
Miễn là mình lọt được vào mấy buổi casting đó.
Và mình cũng dạy tiếng Anh nữa.
Chủ yếu là dạy kèm riêng.
Thỉnh thoảng có vài nhóm nhỏ.
Nhưng tất cả mấy chuyện này đều có một vấn đề lớn.
Công việc hoàn toàn là bất hợp pháp.
Mình có visa du học sinh.
Không phải visa lao động.
Nếu bị bắt thì trục xuất.
Hoặc phạt tiền khủng khiếp.
Hoặc thậm chí bị đưa vào danh sách đen.
Không cho quay lại Trung Quốc nữa.
Nên mình làm thêm kiểu cẩn thận.
Từng chút một.
Và lúc nào cũng thấy sợ nếu nói thiệt.
Mỗi lần đi quay hay đi diễn là trong lòng hơi căng thẳng.
Không biết có bị ai chặn đường hỏi giấy tờ không.
Mình sống trong cái cảm giác căng thẳng đó khá lâu.
Mà trong đầu lúc đó vẫn nghĩ
Thôi, mình hiểu hệ thống này rồi.
Hiểu cách châu Á vận hành nói chung.
Hiểu cái tôn ti trật tự đó.
Văn hóa đó.
Qua Việt Nam chắc cũng tương tự thôi.
Chỉ là nước khác nhưng logic giống nhau.
Không hề giống.
Không giống tí nào luôn.
Thôi kể tiếp.
Lần đầu tiên tụi mình qua Việt Nam là
Mình với bạn gái quyết định bay đi nghỉ vài tuần.
Chỉ là một chuyến đi chơi thôi.
Không có dự định gì nghiêm túc cả.
Tụi mình cân nhắc vài nước.
Cuối cùng chọn Việt Nam.
Nghe nói đẹp.
Rẻ.
Lại bay gần.
Tụi mình đi mấy chỗ nổi tiếng nhất.
Bắt đầu từ Nha Trang.
Biển.
Bãi cát.
Đủ hết.
Có gia đảo gần đó.
Bơi.
Lặng.
Trút đỉnh.
Sau đó qua Đà Nẵng.
Cũng thích lắm.
Không khí hoàn toàn khác.
Yên bình hơn.
Tất nhiên, ghé Sài Gòn ở cuối chuyến.
Nhịp sống hoàn toàn khác luôn.
Thành phố lớn.
Ồn ào.
Xe cộ điên cuồng.
Và trong lúc tụi mình đang đi chơi.
Tận hưởng kỳ nghỉ.
Thì dịch COVID bắt đầu.
Đúng với dịch sau này làm đảo lộn cả thế giới luôn đó.
Lúc đầu chẳng ai hiểu rõ mức độ nghiêm trọng.
Tụi mình vẫn tiếp tục đi chơi.
Nghĩ chắc chỉ là một đợt dịch gì đó thôi.
Bình thường mà.
Nhưng rồi tin tức cứ rồn dập đến.
Và đến một lúc Trung Quốc gửi thư cho tụi mình.
Nói thẳng luôn.
Nếu quay về bây giờ.
Họ sẽ hủy visa du học sinh của tụi mình.
Hủy luôn học bổng.
Tức là quay về thì tự chịu rủi ro.
Mà tốt nhất là đừng quay về lúc này.
Lúc đó tụi mình ngồi trong phòng khách sạn.
Nhìn nhau không nói gì.
Tụi mình nghĩ.
Sao cái đất nước mà mình từng coi như quê hương thứ hai lại đối xử với mình kiểu này.
Tụi mình sống ở đó.
Học ở đó.
Đầu tư cả cuộc sống ở đó mà.
Vậy mà đùng một cái.
Gần như đóng cửa luôn.
Tụi mình quyết định chờ.
Nghĩ là chắc một hai tuần thôi.
Kiểu cằm cúm gì đó mới thôi.
Rồi sẽ ổn lại và có thể quay về bình thường.
Vậy mà sáu năm trôi qua.
Thiệt sự là sáu năm luôn.
Tụi mình quyết định ở lại Nha Trang một thời gian.
Vì dù sao cũng đang ở đó rồi.
Lúc đó tụi mình có mang theo tiền mặt.
Vì đi nghỉ mà.
Mang dư một ít.
Đủ sống thoải mái vài tháng nếu tri tiêu cẩn thận.
Thuê một phòng khách sạn khá đẹp.
Có dọn phòng mỗi ngày.
Có ăn sáng.
Tất cả chỉ 3 triệu đồng một tháng.
Lúc đó thiệt sự rẻ luôn.
Ra biển đi bộ 5 phút là tới.
Sáng nào cũng có thể ra tắm biển.
Lúc đó khách du lịch gần như không được vào nước nữa.
Biên giới đóng cửa.
Nên giá phòng giám mạnh.
Khách sạn vắng tanh.
Có khách là mừng rồi.
Tụi mình cũng hơi vui vì mọi thứ rẻ vậy.
Dù bản thân thời điểm đó khá là rùng rợn.
Biển bị chính quyền đóng cửa mấy tuần.
Không được tắm.
Có tuần cha đi dọc bờ biển.
Nhà hàng mở cửa thất thường.
Cả thành phố như đấng IAM.
Ban đêm cảm giác lạ lắm.
Bình thường thành phố biển sống về đêm.
Có nhạc, người ta đi dạo.
Mà lúc đó IAM ăn gần như tuyệt đối.
Ít người qua lại.
Cửa hàng đóng hết.
Khác hẳn so với những ngày đầu tụi mình mới đến đây.
Rồi một hôm có một người bạn của mình đã sống ở Việt Nam từ trước.
Nhắn, Ê, sao mày ngồi không vậy?
Mày cũng có thể làm thêm ở đây mà.
Giống như bên Trung Quốc thôi.
Mà ở đây rẻ hơn nhiều.
Lúc đó tụi mình cũng sắp hết học kỳ cuối ở trường.
Bạn gái mình chuẩn bị lấy bằng.
Bảo vệ luận văn online.
Nên tụi mình cũng không còn quan trọng việc có quay về Trung Quốc hay không.
Vì giấy tờ cần thiết vẫn đang được xử lý.
Bằng vẫn lấy được.
Chỉ còn lại mấy món đồ linh tinh ở bên đó thôi.
Rồi sau đó thẻ ngân hàng của tụi mình cũng bị khóa luôn.
Cảm ơn Trung Quốc nhiều nha.
Tức là tiền còn lại bên đó, giờ khó lấy ra được.
Và chuyện này coi như giải quyết luôn câu hỏi.
Có cần quay về vội không?
Khi mà tài khoản cũng chẳng dùng được bình thường.
Tụi mình quyết định, thôi.
Làm thêm ở đây một thời gian cho qua giai đoạn này.
Rồi tính tiếp, sẽ quay về sau, chờ.
Chờ thêm nữa.
Cuối cùng không quay về luôn.
Và cứ thế, không để ý.
Tụi mình quen dần với Việt Nam.
Bến rễ luôn, đến mức không còn muốn quay về nữa.
Ý nghĩa về việc trở lại Trung Quốc,
dần trở nên xa vời, không còn cần thiết nữa.
Người ở đây cởi mở lắm.
Lúc nào cũng cười, bất kể chuyện gì.
Đôi khi cái đó làm mình hơi khó chịu.
Nếu nói thiệt, nghe có vẻ kỳ vậy đó.
Vì có lúc đi đường, không biết đi đâu.
Hỏi ai đó trên đường,
Ê, làm ơn, chỉ mình đường này đi đâu?
Hoặc đơn giản là,
Chỉ giúp mình con đường này ở đâu vậy?
Mà thay vì trả lời,
thì người ta cười thẳng vào mặt mình.
Ha ha ha.
Tụi tui không giúp được đâu.
Rồi quay đi làm việc khác.
Mình đứng đó hơi ngơ ngác.
Không biết nên giận hay nên cười theo luôn.
Nhưng nói thiệt,
cái đó chỉ là chuyện nhỏ xíu.
So với những gì mình thích ở đây.
Chuyện nhỏ vậy thôi.
Nhanh quên lắm.
Sự khác biệt giữa Trung Quốc và Việt Nam
đối với mình thiệt sự lớn.
Và nó thể hiện ở hầu như mọi thứ
từng bước một trong thời gian đầu.
Trung Quốc phát triển công nghệ dữ lắm.
Ở đó chỗ nào cũng có QR code
thanh toán qua app.
Mọi thứ số hóa tới mức tối đa.
Ba cụ bán hàng ngoài chợ
cũng nhận tiền qua WeChat.
Còn khi tụi mình mới qua Việt Nam lần đầu,
ở đây gần như chẳng có QR code nào hết.
May ra có vài chỗ lớn
mới bắt đầu có chuyển khoản ngân hàng cơ bản thôi.
Đa số là xài tiền mặt.
Nhưng sau đó chỉ vài năm thôi,
mùa mùa xuất hiện,
salopay cũng có
và mình nhìn thấy tận mắt
cả đất nước bắt kịp dần.
Thiệt sự thú vị khi đứng nhìn công nghệ lan rộng
ngay trước mắt chỉ trong vài năm như vậy.
Và điều làm mình ấn tượng.
Việt Nam bắt đầu đuổi kịp rất nhanh
mọi thứ tụi mình thích ở Trung Quốc.
Xe máy điện xuất hiện hàng loạt.
Ô tô điện cũng bắt đầu chạy trên đường.
Mình nhìn cảnh đó và nghĩ
Chà, chắc chắn máy chấp sẽ giống bên đó luôn
về mặt công nghệ và tiến nghi.
Nhưng có một thứ mà Việt Nam có sẵn ngay từ đầu
và ở khoản này thì Việt Nam
không phải đuổi kịp Trung Quốc
mà ngược lại, vượt trước luôn.
Ở Trung Quốc thì sao?
Youtube không vào được.
Google cũng không bình thường được.
Facebook, Instagram toàn bộ bị chặn hết
phải xài VPN
mà VPN thì lúc được, lúc không.
Có khi chính quyền chặn luôn cả tuần
chỉ vì họ muốn vậy.
Hai năm mình sống với cái VPN đó
lúc nào cũng lag, lúc nào cũng
rớt đúng vào lúc cần nhất.
Rồi qua tới Việt Nam, mình kiểu
Ờ, ở đây mở Youtube lên là vào được luôn.
Đơn giản vậy đó.
Không cần làm trò gì hết.
Google chạy bình thường.
Instagram, Facebook
vào được ngay từ lần đầu.
Cái này làm mình vui thiệt sự.
Kiểu nhẹ cả người.
Cuối cùng không phải lo nghĩ hôm nay
VPN có chạy hay không nữa.
À mà, ở đây mình tìm lại được
niềm đam mê đá banh.
Mình thích từ nhỏ rồi.
Thỉnh thoảng vẫn chơi.
Bắt đầu rủ mấy anh em địa phương đá chung
qua quen biết trước.
Rồi vòng tròn bạn bè cứ rộng dần.
Có lúc mình trở thành đội trưởng.
Đá chủ yếu với người Việt.
Phần lớn đội hình là dân địa phương luôn.
Tập vài lần một tuần.
Thỉnh thoảng có giải nhỏ giữa các đội
từ những khu khác nhau.
Cái này hóa ra là một cách rất hay
để hòa nhập vào cuộc sống ở đây.
Kết bạn thiệt sự.
Không phải kiểu quen biết du lịch.
Mà là quan hệ bạn bè thực sự
với những người sống lâu dài ở đây.
Mình cũng xin được việc dạy tiếng Anh
ở đây khá nhanh.
Có visa lao động.
Rồi thể tạm trú 2 năm luôn.
Từ đó cứ 2 năm gia hạn lại
mà không gặp vấn đề gì lớn.
Và ở khoảng này mình thiệt sự thích hơn
so với Trung Quốc.
Dễ hơn hẳn.
Chuyện visa ở đây
là cả một câu chuyện khác hoàn toàn.
Ở Trung Quốc, xin visa giáo viên
gần như là nhiệm vụ bất khả thi.
Nếu mày không phải người Anh,
không phải người bản xứ
của một số quốc tịch nhất định.
Nó hoạt động kiểu vậy đó.
Rất nghiêm ngặt.
Còn ở Việt Nam,
nếu có đủ giấy tờ cần thiết,
vài bài test, chứng chỉ,
thư giới thiệu từ trung tâm tiếng Anh
từng làm, xác nhận là dạy tốt,
dạy có chất lượng,
thì thiệt sự không gặp vấn đề lớn
để có visa và giấy phép lao động.
Mình cũng được giúp nhiều
nhờ việc từng làm chính thức
ở một trung tâm tiếng Anh bên Trung Quốc
một thời gian có xác nhận
bằng văn bản từ họ,
đánh giá tốt.
Nhờ vậy mà xin việc
ở trung tâm bên Việt Nam dễ hơn nhiều
vì họ có cái để dựa vào
khi làm giấy tờ.
Mình còn tìm được chỗ chơi bida gần nhà,
thỉnh thoảng chơi với bạn bè vào buổi tối.
Club đêm cũng có.
Nói chung, những thứ cần thiết
cho cuộc sống xã hội bình thường
của một người trẻ tuổi
dần dần cũng tìm thấy ở đây,
không phải ngay lập tức.
Nhưng theo thời gian thì có.
Mình cũng muốn nói riêng
về mấy quán nét.
Ở Trung Quốc mình hình như không tìm thấy loại này
dù vẫn có tồn tại.
Chỉ là đắt hơn nhiều.
Còn ở đây thì rẻ hơn
mà không khí cũng đã hơn nhiều.
Thậm chí có thể ăn uống ngay trong quán,
gọi đồ mà không cần rời máy tính.
Mình bắt đầu chơi game lại
sau khoảng 10 năm.
Lần cuối chơi nghiêm túc kiểu này
là hồi còn ở Ukraine.
Lâu lắm rồi.
Với bạn bè hồi cấp 3 hay đại học.
Nói chung mỗi ngày của mình ở đây khá kín lịch.
Khi thì đi tập đảo banh
hoặc có trận đấu.
Khi thì ghé chơi bida thư giãn với bạn bè buổi tối.
Khi thì đi dạo công viên.
Khi thì ghé quán bar ngồi chút.
Công việc thường chiếm buổi sáng
và một phần ban ngày
mình dạy học rồi còn thời gian dành cho
mấy chuyện còn lại.
Và chính cái nhịp sống này là mình yêu Việt Nam.
Nếu nói thiệt, ở đây
mọi thứ diễn ra nhanh, nhẹ nhàng.
Và quan trọng nhất
không ai làm phiền đầu óc mình
vì những chuyện nhỏ nhặt.
Vì ở Trung Quốc, chuyện này hoàn toàn khác.
Cấp trên ở đó đúng là một chủ đề
nhức đầu riêng, tệ hơn nhiều so với ở đây
nếu so sánh thiệt lòng.
Ở đó người ta không thích nghe nhân viên lắm.
Kể cả khi mày có đề xuất cụ thể
để làm tốt hơn.
Kể cả khi mày đã chứng minh trên thực tế
là cách của mày hiệu quả hơn.
Họ vẫn cứ khăng khăng theo ý họ.
Làm như tụi tao nói ban đầu.
Chứ không phải theo cách thực tế tốt hơn.
Cái này làm mình khó chịu lắm
nếu nói thiệt, căng thẳng hoài.
Và nói chung
họ khắt khe hơn trong cách đối xử.
Có thể bị quát mắng vô cớ
chỉ vì sếp đang không vui thôi.
Tăng lương cũng không mạnh mà lắm
dù mày cố gắng cỡ nào.
Đây là trải nghiệm cá nhân của mình thôi nha.
Không biết người khác thế nào
có thể có người may mắn gặp sếp tốt hơn.
Ở đây thì dễ chịu hơn rõ rệt.
Người ta lắng nghe những gì mình nói
những đề xuất gì đó.
Nếu cấp trên không hài lòng chuyện gì
họ nói thẳng luôn
không vòng vò.
Làm tốt thì khen.
Chưa tốt thì nói chưa tốt.
Nhưng họ nói thẳng và nói ngay
chứ không dồn nén bực bội rồi bùng nổ bất ngờ.
Nói chung mọi chuyện diễn ra như vậy đó.
Mình không hề có kế hoạch
ở lại đây lâu dài.
Thiệt sự
không có kế hoạch gì như vậy hết.
Tụi mình chỉ đi nghỉ 2 tuần
theo lịch trình du lịch bình thường
như hàng triệu người khác trước đó thôi.
Vậy mà cuối cùng, có thể nói
chính Trung Quốc đã tự đẩy mình qua đây
bằng cái thư huy visa đó
thẻ ngân hàng bị khóa
đủ thứ áp lực đó.
Và giờ mình cũng không biết nữa
nếu nói thiệt
nên buồn vì chuyện đã xảy ra vậy
hay nên cảm ơn cái giai đoạn kỳ lạ đó
cái Covid đã đảo lộn
mọi thứ.
Vì nếu không có chuyện đó
chắc mình vẫn đang dạy tiếng Anh chui
ở Trung Quốc, vẫn sợ
bị kiểm tra suốt, vẫn đóng vai
nhạc công giả ở đám cưới người ta.
Còn bây giờ thì mình đã sống
ở đây bao nhiêu năm rồi và nói chung
khá hài lòng với cách mọi chuyện diễn ra
dù ban đầu đây hoàn toàn
không phải là lựa chọn của mình.
Các bạn ơi, có ai
trong số các bạn từng có câu chuyện
tương tự không?
Một chuyến đi nghỉ tình cờ
hay một cuộc khủng hoảng nào đó
đã thay đổi hoàn toàn
cuộc sống và khiến bạn ở lại
một đất nước khác?
Chia sẻ câu chuyện của các bạn dưới phần bình luận nha.
Mình tò mò lắm luôn đó.
À, và đừng quên
nhấn theo dõi kênh, sắp tới
còn nhiều câu chuyện thiệt về châu Á nữa đó.