Không Cầu Lại Có Tất Cả: Người Cứu Dân Trong Cơn Đói Được Trời Ban Phúc | Ánh Sáng Chân Tâm

Sống thuận tự nhiên
439 Người theo dõi
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AICâu chuyện xoay quanh quy luật nhân quả thông qua hai tuyến nhân vật chính: anh em nhà họ Trần và vợ chồng Tú Nhi - Chu Hào. Trong khi những kẻ tham lam, ích kỷ như Trần Tố và Chu Hào phải trả giá đắt cho hành động của mình, thì những người nhân hậu, kiên trì như Trần Uyên và Tú Nhi lại tìm thấy hạnh phúc và sự thành công nhờ lòng vị tha và nỗ lực tự thân.
Lòng người lạnh hơn tuyết giá
Có bao giờ giữa cõi nhân sinh mịt mở?
Ta tự hỏi, liệu đôi bàn tay cố nắm chặt lấy vinh hoa quyền thế
Có giữ lại được gì ngoài hư không?
Trong khi kẻ nguyện buông xả
Tay trắng vô cầu lại thu về được cả nhân tâm thiên hạ
Tiết đại hàng năm ớt rậu
Bầu trời như một tấm lụa xám xịt bị xé rách
Tung ra những nắm bông tuyết trắng xóa phủ
Lấp cả phủ đề họ trần, lộng lẫy nhất vùng Giang Nam
Gió bức rít từng hồi qua những cành mai khô khốc
Tiếng gỗ nức toác vì lạnh nghe thê lương như tiếng thở dài của đất trời
Khắp phủ mờ mịt một màu trắng tăng tóc
Cái lạnh cắt da cắt thịt không chỉ làm đóng băng mặt hổ
Mà dường như còn lên lõi vào tận tâm can
Làm đông cứng cả lòng chắc ẩn của những kẻ đang nắm giữ vận mệnh
Của hàng ngàn người trong buổi đói kém lầm than
Trong đại sảnh của Trần Gia
Hơi ấm từ những chậu than hồng giựt lửa
Dường như không thể xua tan được bầu không khí ngột ngạt
Trần Tố
Vị đại thiếu gia đang kế thừa toàn bộ cơ nghiệp buôn gạo khổng lồ
Ngồi chém trệ trên chiếc ghế giao y chạm trổ dòng phượng tinh xảo
Đôi mắt y sắc lạnh như dao
Không ngừng lướt qua những cuốn sổ sách dày cổm
Với Trần Tố
Mỗi hạt gạo không còn là vật thực cứu người
Mà là những hạt ngọc
Là vàng dòng đang không ngừng sinh sôi trong thời buổi loạn lạc
Y tin rằng
Kẻ khôn ngoan là kẻ biết đứng trên vai người khác mà leo lên
Còn đám lưu dân ngoài kia
Chỉ là những quân cờ thấp kém không đáng để bận tâm
Ngồi cạnh y là liễu thị
Người vợ có đôi mắt sắc xạo và nụ cười luôn thường trực sự tính toán
À vừa vân vê chiếc vòng cầm thạch xanh biếc trên cổ tay
Vừa ghé sát tai trồng bằng giọng nói nhỏ nhẹ nhưng đầy nọc độc
Ari giả rằng
Trong lúc thiên hạ đang khốn cùng
Chính là lúc trần gia phải tích chữ
Phải khóa chặt kho lương
Bởi chỉ cần đợi thêm một thời gian ngắn nữa
Giá gạo sẽ tăng vọt lên gấp 10
Khi đó cơ nghiệp họ Trần
Sẽ không chỉ đứng đầu giang nam
Mà còn có thể thao túng cả vùng trời này
Trong khi đó, ở phía ngoài thành
Tại một túc lều tạm bợ dựng bằng tre nứa mục nát
Trần Uyên, người nhị thiếu da
Vốn bị xem thường vì thân phận con của vợ lẽ
Đang run dậy trong chiếc áo bông sờn cũ
Uyên vốn tính tình nhân hậu
Chẳng mang đến chuyện tranh quyền đoạt vị
Y chỉ xin huynh trưởng cho mình được trông coi một điểm phát trần nhỏ
Để giúp đỡ những người cùng khổ
Nhưng hơi ôi
Thùng cháo của Uyên giờ đây chỉ còn lại nước trong veo
Vài hạt gạo ít ỏi chìm dưới đáy lờ mờ
Như những hy vọng cuối cùng đang lụi tắt
Tiếng trẻ con khóc ngạc ngẽo vì đói
Tiếng những cụ già dên dị
Vì hơi lạnh thấu xương làm tim Uyên thắt lại
Y không thể ngồi yên nhìn sinh mạng con người tan biến như làn khói mỏng
Đội trên đầu trận bão tuyết dữ dội nhất trong 10 năm qua
Trần Uyên lê bước chân tê dại về lại chính phủ
Nơi y từng sinh sống nhưng chưa bao giờ thực sự cảm thấy thuộc về
Uyên đứng trước cổng phủ
Thân hình gầy gò bị gió tuyết vùi dập đến không đứng vững
Y quỳ xuống nền đá lạnh buốt ngay trước đại sảnh
Chán dập xuống mặt đất cứng ngắc
Tiếng đầu chạm vào đá vang lên khô khốc
Máu rỉ ra rồi nhanh chóng đông lại vì cái lạnh
Uyên thét lên trong nước mắt
Cầu xin huynh trưởng đại tử Đại Bi
Hãy mở một kho lương nhỏ
Để cứu lấy hàng trăm con người đang thoi thóp ngoài miêu hoang
Y không xin vinh hoa cho mình
Chỉ xin chút gạo mốc, chút cám thửa
Để người nghèo có miếng ăn qua bữa
Ba canh giờ trôi qua
Tuyết đã phủ một lớp dày trên vai và đầu của Uyên
Khiến Y trông như một bức tượng đá trắng toát giữa sân đỉnh
Lúc này, cánh cửa lớn của đại sảnh mới từ từ mở ra
Trần Tố bước ra
Khoác trên mình chiếc áo troàng bằng lông thú quý hiếm
Gương mặt không chút biến chuyển trước cảnh tượng thê lương của người em ruột thịt
Liễu thị đứng phía sau
Che miệng cười khẩy
Ánh mắt lộ rõ sự kinh miệt
Trần Tố nhìn xuống người em đang quỳ mọp dưới chân mình
Tay Y cầm một bát cháo nóng hổi vừa được nô tỷ mang ra
Y thả nhiên hất đổ toàn bộ bát cháo xuống nền tuyết dơ bẩn
Ngay trước mặt Trần Uyên
Hơi khói từ bát cháo bóc lên
Rồi nhanh chóng tan biến trong không gian lạnh lẽo
Trần Tố lạnh lùng buông lời
Giọng nói Y vang lên sắc mỏng như gió mùa đông
Y bảo rằng cơ nghiệp họ Trần
Là do một tay Y trèo lái
Từng hạt gạo đều là mồ hôi nước mắt của Tổ tiên
Không thể đem thứ vàng ngọc ấy ném cho đám hàn vi bần tiện
Vì làm vậy Y chẳng được gì
Ngoài một tiếng thơm hão huyền
Không thể quy đổi ra bạc trắng
Y còn cay nghiệt dặn Uyên rằng
Hãy lo giữ lấy cái mạng thứ suốt của mình
Đừng có làm chuyện bao đồng mà mang họa vào thân
Trần Uyên không đáp lời
Y chỉ lặng lẽ nhìn bát cháo
Vừa bị hất đổ
Ánh mắt Y không có sự oán hận
Chỉ có một nỗi buồn mênh mông như biển cả
Y đưa đôi bàn tay tím tái vì lạnh
Dun dày gom nhặt từng hạt gạo dính đầy bùn đất
Và tuyết bẩn trên mặt đất
Cẩn thận nhét vào vạt áo sờn rách của mình
Mỗi hạt gạo lúc này đối với Y
Quý giá hơn cả những viên ngọc chai
Trong kho báu của Trần Tố
Uyên đứng dậy
Không nhìn lại ngôi nhà lộng lẫy
Nhưng thiếu vắng tình người ấy nữa
Y lào đạo quay trở về phía túc lèo phát trần
Đêm đó
Dưới ánh sáng leo lét
Của một ngọn đèn dầu sắp cạn
Uyên đem số gạo nhạt được nấu
Thành một nồi nước cháo loáng
Y không ăn một miếng nào
Mà cẩn thận đút từng thỉa nước ấm ấy
Cho những đứa trẻ đang liệm đi vì đói
Trong gian lèo rách nát
Mùi cháo nhạt nhẽo lan tỏa
Sười ấm được chút ít không khí u ám
Nhưng lòng người thì vẫn còn đó
Những vết thương chưa thể chữa lành
Sự việc chưa dừng lại ở đó
Liễu thị vì lo sợ Trần Uyên
Sẽ làm ảnh hưởng đến danh tiếng của gia tộc
Khi cứ đi giúp đỡ người nghèo
Đã xúi dục Trần Tố phải nhổ cọ tận gốc
Á vô khống rằng
Uyên đang âm thầm câu kết với lưu dân
Âm mưu làm phản để chiếm đoạt gia sản
Trần Tố vốn đã bị lòng tham
Và sự ích kỷ che mở mắt
Nay lại thêm lời giềm pha của vợ
Y liền hạ lệnh trục xuất Trần Uyên
Ra khỏi gia phả
Tước đi cái họ Trần danh giá
Và đuổi Uyên đi với hai bàn tay trắng
Uyên bị đám gia nhân lôi ra khỏi cổng thành
Giữa lúc bão tuyết đang lên đến đỉnh điểm
Y không khóc
Cũng không van xin
Chỉ lặng lẽ nhìn lên bầu trời cao rộng
Nơi những bông tuyết vẫn đang rơi không ngừng
Y biết rằng
Khi một cánh cửa này đóng lại
Hẳn sẽ có một lối thoát khác
Mở ra cho những kẻ có lòng thiện lương
Uyên dắt theo một nhóm lưu dân nhỏ
Những người đã cùng Y chia sẻ từng hớp nước cháo loáng
Lầm lũi tiến về phía vùng đồi chọc
Cằn cỗi giáp danh ngoài ô
Đó là một vùng đất bị bỏ hoang từ lâu
Đất đai bạc màu
Đá xoài lợm trộm
Chẳng ai nghĩ rằng nơi đó có thể nuôi sống được một sinh linh nào
Nhưng với Trần Uyên
Đó là nơi duy nhất Y có thể tìm thấy sự bình yên
Nơi không có những toan tính đê hèn
Không có sự khinh rẻ của kẻ giàu sang
Đối với người khốn khó
Trên con đường đi cưỡng cầu sự sống ấy
Uyên chợt thấy một láo phu giả nua
Gầy gò đang nằm co quắp bên vệ đường
Hơi thở đứt quãng như ngọn nến trước gió
Mọi người dục Y đi tiếp kẹo chết cóng
Nhưng Uyên dừng lại
Y mở vặt áo
Lấy ra bát cháo cuối cùng mà Y đã chắc chiêu từ phần ăn ít ỏi của mình
Nhẹ nhàng nâng đầu láo phu dậy
Và bón từng chút một
Hành động ấy
Trong mắt kẻ mạnh là sự ngu ngốc
Nhưng trong mắt trời xanh
Đó chính là hạt mầm thiện lương đầu tiên
Được reo xuống mảnh đất khô cằn của nhân quả
Gió vẫn giít gào qua những khe đá
Nhưng trên vùng đồi chọc khoang vu ấy
Một sự sống mạnh liệt
Đang âm thầm trỗi dậy từ trong đống cho tàn
Trần Uyên
Sau khi nhường bát cháo cuối cùng cho láo phu xa lạ
Tượng trưng chính mình cũng sẽ gục ngá vì kiệt sức
Thế nhưng
Điều kỳ diệu đã xảy ra
Láo phu ấy
Sau khi hớp được chút hơi ấm từ lòng nhân của Uyên
Đôi mắt đục ngầu bỗng bừng sáng
Một tia thần sắc lạ thường
Láo không phải là một kẻ ăn mày bình thường
Mà chính là một bậc thầy canh nông lãnh đời
Vì chán ghét sự băng hoại của lòng người
Nơi phổ thị mà chọn cách ẩn giật
Nay lại suýt bỏ mạng vì cái đói vây hãm
Cảm động trước tấm lòng vô ngã
Của một kẻ cũng đang bên bờ vực cái chết
Mà vẫn sẵn lòng cứu người
Láo phu nắm lấy bàn tay thô ráp của Uyên
Dẫn y và đám lưu dân
Tìm đến một hang đá khuất gió
Để trú chân qua cơn bão
Tại đây, giữa cái không gian trật hẹp
Và mùi khói bếp nồng nặc
Láo phu bắt đầu truyền thụ cho Uyên
Những bí thuật canh tác
Mà thế gian chưa từng nghe tới
Láo chỉ cho Uyên cách quan sát
Mạch nước ngầm dưới lớp đất đóng băng
Cách đào những cái giếng sâu
Để lấy hơi ấm từ lòng đất sửa cho dễ cây
Và đặc biệt nhất
Là những hạt giống lúa mạch ngắn ngày
Có lớp vỏ dày
Có thể chịu được cái lạnh khắc nghiệt nhất của tiết đại hàn
Trần Uyên như người đi trong bóng tối
Tìm thấy ánh sáng
Uyên không quản ngại thân mình
Ban ngày cùng dân làng đào đất đá
Ban đêm lại thức trắng bên ngọn đèn dầu
Để học cách phân biệt từng loại đất từng màu nước
Đôi bàn tay vốn dĩ từng cầm bút
Viết chữ Thánh Hiền
Giờ đây đầy những vết chai sần
Móng tay thâm tím vì đào bới
Nhưng ánh mắt Y lại lấp lánh một niềm tin chưa bao giờ tắt
Y chia sẻ từng chút lương thực
Ít ỏi
Mình có cho mọi người
Cùng ăn, cùng ngủ
Cùng chịu khổ với đám lưu dân
Khiến họ từ những kẻ tuyệt vọng
Trở thành một khối thống nhất
Đoàn kết như máu thịt
Trong khi đó
Tại phủ đề họ trần sang trọng
Bầu không khí lại đặc quánh sự tham lam và đố kị
Trần tố
Dưới sự tác động liên tục của liễu thị
Đã biến các kho lương của gia tộc
Thành những pháo đài bất khả xâm phạm
Y cho lính canh phòng nghiêm ngặt ngày đêm
Nội bất xuất ngoại bất nhập
Những bao gạo chất cao tận nóc kho
Tỏa ra mùi thơm của hạt ngọc trời
Nhưng lại bị khóa chặt
Bởi những ổ khóa đồng to tướng
Trần tố mỗi ngày
Đều ra đứng trước hiên nhà
Nhìn về phía chợ xa xăm
Nở một nụ cười đắc thắng
Khi nghe tin giá gạo ngoài thị trường
Đã tăng lên gấp 5, gấp 7 lần
Y tính toán rằng
Chỉ cần tuyết rơi thêm 1 tháng nữa
Khi người dân đã cạn kiệt chút lương thực cuối cùng
Y sẽ tung gạo ra bán
Với giá cao gấp 10, thậm chí là gấp 20 lần
Lúc đó
Tài sản của Trần gia sẽ không gì sánh bằng
Y sẽ trở thành vị chúa tể không vương miện
Của vùng Giang Nam này
Liễu thị ngồi bên cạnh
Tay cầm chiếc quạt tơ tắm theo hoa mẫu đơn
Miệng không ngớt lời tán dương
Sự thông tuệ của chồng
A bảo rằng kẻ thức thời mới là trang tuấn kiệt
Còn hạng người như Trần Uyên
Chỉ là kẻ ngu mụi
Tự làm khổ mình vì những kẻ xa lạ
Hai vợ chồng y say xưa trong giấc mộng vinh hòa
Hằng đêm yến tiệc linh đình
Rượu ngon thịt béo bày đầy bàn
Mặc cho ngoài kia tiếng kêu cứu của dân nghèo
Vang lên thảm thiết
Trần Tố cho dùng những loại thuốc cực mạnh
Phun khắp các khe hở của kho gạo
Y muốn đảm bảo rằng
Không một hạt gạo nào bị thất thoát hay hư hại
Sự ích kỷ của Y đã lên đến tột cùng
Khi Y ra lệnh cho gia nhân
Nếu thấy kẻ nào làng vàng
Gần kho lương để xin ăn
Cứ việc đánh đuổi không thương tiếc
Tuyệt đối không được mềm lỏng
Thế nhưng lưới trời vốn thưa mà khó lọt
Trong khi Trần Uyên
Và người dân trên đồi chọc
Đang dốc sức chăm bón cho những mầm xanh đầu tiên
Nhú lên khỏi lớp tuyết
Thì trong kho lương của Trần Gia
Một thảm họa âm thầm bắt đầu diễn ra
Do thời tiết năm ấy biến động thất thường
Sau những đợt bão tuyết
Là những ngày xương muối đậm đặc
Hơi ẩm len lỏi qua những vết nước nhỏ nhất
Của kho vách lập ngói
Cộng thêm việc Trần Tố vì quá tham lam
Mà chất gạo quá khít
Không có kẻ hở cho không khí lưu thông
Lại dùng thuốc trừ chuột quá liều
Làm thay đổi môi trường bên trong
Khiến cho những bao gạo nằm sâu dưới đáy
Bắt đầu sinh nhiệt và ẩm mốc
Thứ mùi ẩm mốc ấy ban đầu rất nhẹ
Vị mùi gỗ trầm hương trong phụ át đi
Nên không một ai hay biết
Trần Tố vẫn mỗi ngày đều đặn
Đi quanh kho lương
Áp tai vào cánh cửa gỗ dày
Để nghe tiếng vàng dòng của mình nằm yên ổn
Y đâu có ngờ rằng
Chính cái sự đóng kín
Giữ khư khư cho riêng mình ấy
Lại là mầm mống cho sự sụp đổ
Tâm địa y càng hẹp hỏi
Kho lương của y càng trở nên ngột ngạt
Và thối dựa
Y coi thường sức mạnh của thiên nhiên
Coi thường quy luật của đất trời rằng
Vật gì quá cực tất sẽ phản
Gạo là hạt ngọc của trời đất
Vốn để nuôi sống sinh linh
Khi bị giam cầm trong sự tham tàn
Và oán hận của con người
Chúng cũng mất đi linh khí và trở nên độc hại
Quay lại vùng đồi chọc
Mùa xuân đã bắt đầu gõ cửa
Những mầm lúa mạch của Trần Uyên
Nhờ kỹ thuật ưu ấm độc đáo của Lão Phu
Và sự chăm sóc bằng cả trái tim của người dân
Đã vươn mình mạnh mẽ
Xanh mướt cả một vùng trời
Vốn trước đó chỉ là sói đá
Cảnh tượng hàng ngàn người quỳ xuống bên những luống xanh đầu tiên
Nước mắt tuôn rơi vì xúc động
Là một minh chứng hùng hồn
Cho sức mạnh của lòng nhân ái
Trần Uyên đứng giữa cánh đồng
Đôi vai gầy guộc giờ đây đã vững chạy hơn
Y mỉm cười nhìn những người dân
Đã cùng y đi qua cái chết
Lòng tràn ngập một sự bình yên lạ kỳ
Y biết rằng
Mình không chỉ trồng lúa
Mà đang trồng lại niềm tin vào tình người
Giữa cõi đời đầy rẫy những lọc lửa
Giữa lúc đó
Một tin chấn động lan chuyển khắp vùng Giang Nam
Triều Đình đã nhận được mật báo
Về tình hình hạn hán và nạn đói
Ở phương Nam
Đích thân Khâm Sai Đại Thần
Đang trên đường áp tải lương thực từ kho lăng Triều Đình xuống cứu tế
Tin này như một tia xét
Đánh ngang tay trần tố
Nếu gạo Triều Đình đổ về
Giá gạo sẽ lập tức lao dốc
Giấc mộng làm giàu trên xương máu người nghèo của Y
Sẽ tan thành mây khói
Hoảng loạn
Trần tố ra lệnh cho gia nhân lập tức mở kho
Để đẩy hàng ra bán tháo bằng mọi giá
Nhưng khi cánh cửa kho nặng nề
Vừa mở ra
Một mùi hôi thối nồng nặc sọc thẳng vào mũi
Tất cả những người có mặt
Những bao gạo vốn trắng ngần nay
Chuyển sang màu đen sám
Móc meo kết thành từng tàng lớn
Nát vụn như bùn đất
Trần tố quỵ xuống ngay ngưỡng cửa kho
Đôi bàn tay run dẩy bóc một nắm gạo mốc
Đưa lên mắt nhìn
Hơi thở y nghẹn lại nơi cổ họng
Vàng đâu không thấy
Chỉ thấy một màu tăm tối bao trùm
Lấy toàn bộ cơ nghiệp trăm năm
Nhân quả thường đến muộn
Nhưng không bao giờ sai lệch
Kẻ cố giữ lấy mọi thứ cuối cùng
Lại trắng tay trong tủi nhục
Còn người sẵn lòng buông bỏ tất cả
Lại tìm thấy cả một rừng xuân
Bát cháo loãng ngày đông tuy nhạt nhẽo
Nhưng đông đầy tình người
Cuối cùng lại là nguồn cơn dẫn lối
Cho cả một biển lúa mạch bạt ngàn mùa xuân
Trần Uyên
Từ một kẻ bị xua đuổi
Giờ đây đang đứng trước ngưỡng cửa
Của một định mệnh huy hoàng hơn bao giờ hết
Trong khi Trần Tố
Bắt đầu bước vào những ngày tháng tăm tối nhất của kiếp người
Nơi sự hối hận
Dù có lớn đến đâu cũng không thể cứu vãn
Được những gì đã mất
Giữa lúc Trần Gia rơi vào cảnh hỗn loạn
Vì kho lương mốc mèo thối giữa
Đoàn xe cứu trợ của Khâm Sai Đại Thần
Cũng vừa tiến vào thành
Nghe danh tiếng về một vùng đồi trọc
Bỗng nhiên bội thu lúa mạch giữa mùa băng giá
Khâm Sai lập tức tìm đến
Trước mắt ngài không phải là một vương quốc
Của vàng bạc
Mà là một cộng đồng người nghèo khổ
Nhưng ánh mắt người sáng niềm tin
Dưới sự dẫn dắt của Trần Uyên
Cảm động trước kỹ nghệ canh tân
Và tấm lòng vị tha của Uyên
Khâm Sai ban lệnh trao biển ngạch
Nhân nghĩa ra phong
Đồng thời giao cho Y toàn quyền quản lý thương hội nông sản
Mở ra con đường cứu tế
Cho cả vùng Giang Nam
Trái ngược với ánh hào quang ấy
Là sự sụp đổ thê lương của Trần Tố
Khi chủ nợ kéo đến siết chặt biên ải
Liễu Thị đã nhanh tay
Vơ vét chút vàng bạc cuối cùng
Bỏ trốn theo nhân tình ngay trong đêm tuyết
Trần Tố út hận đến mức thổ huyết
Ngay trên đống gạo mốc
Tâm trí Y vỡ vụn trước thực tại trắng tay
Y trở nên điên giải
Ngày ngày lang thang nơi góc chợ
Trên tay ôm khư khư một bao cát nhỏ
Miệng lầm bầm tính tiền
Và cười ngây giải với những hạt bụi vô giá trị
Hình ảnh vị đại thiếu gia quyền Uy ngày nào
Giờ chỉ còn là một kẻ điên tàn tà
Lang thang dưới những mái hiên nhà
Mà Y từng khinh rẻ
Bát cháo lõa ngày đông tuy nhạt nhẽo
Nhưng đông đầy tình người
Cuối cùng lại ưa mầm cho cả một biển lúa mạch
Bạt ngàn mùa xuân
Kẻ mưu toan vơ vét thiên hạ
Rốt cuộc lại trắng tay
Mất đi cơ nghiệp trăm năm
Người dốc lòng vì sinh mệnh kẻ khác
Chẳng mang danh lợi như Trần Uyên
Rốt cuộc không cầu mà tự đắc
Âu cũng là lưới trời lồng lộng
Thưa mà khó lọt
Nhân quả ở đời nào đâu phải chuyện xa xôi
Tất cả đều nằm ở sự lựa chọn gieo mầm
Thiện hay
Ác giữa những giây phút thử thách của kiếp người
Người gieo nhân thiện
Dù phúc chưa tới nhưng họa đã rời xa
Kẻ gieo nhân ác
Dù họa chưa tới nhưng phúc đã lìa bỏ
Cuộc đời vốn dĩ là một tấm gương
Phản chiếu tâm địa của mỗi người
Sự giàu sang đạt được
Bằng cách trà đạp lên nỗi đau của đồng loại
Chỉ là ảo ảnh phù du
Sớm muộn cũng tan biến theo mây khói
Chỉ có lòng từ vi
Sự xẻ chia không vụ lợi mới là thứ tài sản vĩnh hẳn
Giúp ta vượt qua mọi bão rông của số phận
Câu chuyện
Chiếc vòng bạc
Mang hơi ấm người đã khuất
Người xưa có câu
Trời có mắt
Đất có tai gieo nhân nào át gặt quả ấy
Thế nhưng
Giữa cõi người lắm nỗi đắng cay
Có kẻ cứ mãi gieo gió mà tin rằng mình chẳng bao giờ gặp bão
Cho đến khi bão thật sự ập tới
Mới hay rằng ông trời chẳng bỏ xót ai
Ở thôn Lạc Thủy
Phủ Giang Nam
Có một người đàn bà tên Tú Nhi
Nàng vốn là con gái nhà nông
Cha mất sớm, mẹ tần tảo nuôi nàng khôn lớn
Ngày Tú Nhi về nhà chồng
Mẹ nàng bà Trần Thị run run tháo từ cổ tay mình
Chiếc vòng bạc đã theo bà suốt mấy mươi năm
Đặt vào lòng bàn tay con gái mà dặn
Con mang theo vật này
Coi như mẹ lúc nào cũng ở bên
Đời mẹ chẳng có gì
Chỉ có chiếc vòng này là của bà ngoại truyền lại
Con giữ lấy
Dù nghèo đói cũng đừng rời
Tú Nhi ôm mẹ khóc nức nở
Hứa sẽ giữ chiếc vòng như giữ mạng sống
Chồng nàng Chu Hào
Là con trai thứ của một gia đình buôn vải nhỏ
Trong trấn
Ngày cưới hắn cười tươi như hoa
Miệng ngọt như mật
Ai cũng khen Tú Nhi có phúc lấy được người chồng Hào
Hoa tuấn tú
Nhưng chẳng ai biết rằng
Đằng sau nụ cười ấy là một tâm hồn rỗng tuyết
Ham chơi hơn ham làm
Mới ba tháng sau ngày cưới
Chu Hào đã bắt đầu lộ bản tính
Đêm nào cũng biệt tâm ngoài sòng bạc
Ở trấn Tây Khê để mặc vợ trẻ
Ngồi một mình bên ngọn đèn dầu leo lét
Tú Nhi hay tin chồng cờ bạc
Lòng đau như cắt
Nhưng nàng nuốt nước mắt tự nhủ
Chồng ta còn trẻ
Chắc chỉ ham vui nhất thời
Rồi sẽ tỉnh ngộ
Nàng không biết rằng
Đó mới chỉ là khởi đầu
Của một chuỗi ngày dài đen tối
Hơn cả đêm không trăng
Chú Hào vốn không phải kẻ sinh ra đã hư hỏng
Hắn là con thứ trong nhà
Từ nhỏ bị cha mẹ so sánh với anh cả
Chú Nghĩa người vừa giỏi giang vừa chăm chỉ
Mọi lời khen, mọi kỳ vọng đều rồn cho anh cả
Còn chú Hào chỉ nhận được những cái lắc đầu thất vọng
Lớn lên trong bóng dâm của người Anh
Hắn dần sinh ra tâm lý bất cẩn
Có cố gắng cũng chẳng ai nhìn
Thà sống cho sướng
Từ đó, hắn lao vào rượu trẻ
Cờ bạc, coi đó là cách chứng minh
Mình cũng có thể nắm giữ điều gì đó
Dù điều đó chỉ là những đồng bạc trên chiếu bạc
Ban đầu
Chú Hào thua ít
Hắn lấy tiền từ sạp vải của gia đình
Nói dối là mua thêm hàng
Khi sạp vải cạn vốn
Hắn quay sang vay nóng mấy tay cho vay trong trấn
Lãi mẹ đẻ lãi con
Chẳng mấy chốc món nợ phình to như quả bóng sắp nổ
Tú Nhi không hề hay biết quy mô tai hỏa
Nàng chỉ thấy chồng ngày càng cáo gắt
Hay về nhà trong bộ dạng phở phạc
Mắt đỏ ngầu hơi rượu
Một đêm nọ
Nàng nhẹ nhàng hỏi
Chàng ơi, dạo này chàng có chuyện gì buồn phiền
Sao không nói cho thiếp nghe
Chú Hào quay phát lại
Mắt trợn trừng, biết gì mà hỏi
Đàn bà chỉ giỏi xía vào việc người khác
Nàng lùi lại
Tay đặt lên ngực
Nơi chiếc vòng bạc của mẹ nàng
Đang giấu kín trong lớp áo trong
Lặng thinh không dám nói thêm lời nào
Chuyện bại lộ vào một buổi chiều mưa tầm tá
Lão tôn tay cho vay lãi
Khét tiếng trấn tay khê
Dẫn hai tên đầu sai đến tận cửa nhà chú Hào đòi nợ
Lão đập cửa rầm rầm
Miệng quát ẩm ý giữa xóm
Chú Hào, mày nợ tao 30 lượng bạc
Hẹn đi hẹn lại 4 lần rồi
Hôm nay không trả, tao phá nhà mày ra
Hàng xóm kéo đến xem
Chỉ trọ xì xào
Tú Nhi mặt tái xanh
Chân run dậy bước ra cửa
Lần đầu tiên nàng biết chồng mình nợ số tiền lớn đến vậy
Chú Hào lúc ấy không có nhà
Hắn trốn ở sòng bạc
Hy vọng gỡ gạc vài đồng
Mặc kệ vợ ở nhà đối mặt với chủ nợ
Tú Nhi nghiến răng
Quỳ xuống trước mặt lão tôn
Xin khất thêm 10 ngày
Lão tôn nhổ nước bọt xuống đất cười khẩy
10 ngày, được
Nhưng quá hạn, tao bắt cả mày đi làm con ở trừ nợ
Nói rồi lão phất tay bỏ đi
Để lại Tú Nhi quỳ giữa sân gạch ướt nhẹp
Nước mưa hòa nước mắt chảy ròng ròng
Đêm đó, chú Hào mò về
Say khớt
Tú Nhi đợi hắn ở bậc cửa
Mắt xưng hút
Nàng kể lại chuyện lão tôn đến đòi nợ
Giọng nghẹn ngào nhưng cố giữ bình tĩnh
Thiếp không trách chàng chuyện đã qua
Nhưng 30 lượng bạc, biết lấy đâu ra bây giờ
Chú Hào ngồi phịch xuống ghế
Yên thiên, không
Lặng thanh một lúc rồi bỗng ngẩn đầu lên
Ánh mắt lué sáng một cách đáng sợ
Hắn nhìn vào cổ tay Tú Nhi
Nơi chiếc vòng bạc đang lấp lánh dưới ánh đèn dầu
Chiếc vòng đó
Đưa đây, Tú Nhi giật mình
Theo bản năng thu tay lại sau lưng
Không, đây là vật mẹ thiếp để lại
Thiếp đã thề sẽ giữ trọn đời
Giữ trọn đời
Chú Hào bật cười gần, đứng dậy tiến lại
Nàng muốn giữ vòng
Hay muốn ta bị người ta đánh chết
Mẹ nàng chết rồi
Vòng bạc có cứu được mạng người không
Câu nói ấy như một nhát dao đâm thẳng vào tim Tú Nhi
Mẹ nàng bà Trần Thị
Mất vì bệnh phổi chỉ 2 tháng sau ngày nàng về nhà chồng
Nàng thậm chí không kịp về chịu tan
Vì chú Hào nói
Nhà chồng đang bận
Đi về bất tiện
Chiếc vòng bạc trở thành vật duy nhất nối nàng với mẹ
Là hơi ấm cuối cùng của người đã khuất
Nhưng chú Hào không dừng lại
Hắn nắm cổ tay vợ
Rằng mạnh
Tú Nhi kêu đau, cố gỡ ra
Nhưng sức đàn bà yêu ớt sao chống nổi
Chiếc vòng bạc tuột khỏi tay nàng
Rơi vào lòng bàn tay thô ráp của kẻ hoang đảng
Hắn dơ chiếc vòng lên
Ngắm nghía dưới ánh đèn
Rồi nhét vào túi áo
Miệng nói tỉnh bờ
Yên tâm ta gỡ được là trục lại ngay
Tú Nhi ngồi sụp xuống đất
Hai tay ôm mặt khóc không thành tiếng
Nàng biết chiếc vòng ấy ra đi sẽ không bao giờ trở lại
Bà Trương người hàng xóm đã ngoài 60
Nghe tiếng động chạy sang
Thấy Tú Nhi khóc lả đi giữa nền nhà
Còn chú Hào đã biến mất trong đêm
Bà ôm Tú Nhi vào lòng
Thở dài
Khổ thân con
Lấy phải cái thứ chồng trời đánh
Sáng hôm sau Tú Nhi biết tim chiếc vòng
Đã bị chú Hào mang bán cho tiệm cầm đồ của Lão Mã
Ở Đầu Trấn lấy được 10 lượng bạc
10 lượng ấy
Hắn không mang về trả nợ mà ghé qua sòng bạc
Đặt hết vào một ván bài và thua sạch
30 lượng nợ cũ chưa trả
Giờ còn thêm 10 lượng nữa
Bước ngoặt đến vào đúng ngày thứ 9 một ngày
Trước hạn chót Lão Tôn đặt ra
Sáng hôm ấy
Trì huyện Bình Nguyên quan thẩm Trọng Liêm
Đi vi hành qua Trấn Tây Khe
Ông là vị quan nổi tiếng Thanh Liêm
Ghét nhất bọn cho vay nặng lái bóc lột dân nghèo
Khi đoàn xe ngựa dừng lại
Nghỉ chân ở quán trà Đầu Trấn
Quan thẩm tình cờ nghe được câu chuyện
Từ mấy bà hàng nước xì xảo
Có một người đàn bà bị chồng rằng mất vòng bạc di vật
Của mẹ để trả nợ cờ bạc
Mà nợ vẫn không vơi
Chỉ ngày mai là bị bắt đi làm con ở
Quan thẩm đặt chén trà xuống
Hỏi rõ ngọn ngảnh
Bà Trương vốn đi chợ ngang qua nhận ra quan lớn
Liên quy xuống kể hết mọi chuyện
Từ chuyện chú Hào cờ bạc rằng vòng của vợ
Đến chuyện Lão Tôn cho vay cắt cổ
Lãi suất gấp 10 lần vốn gốc
Quan thẩm nghe xong mặt sa sầm
Ông lập tức sai người đi triệu Lão Tôn
Và chú Hào đến quán trà
Lão Tôn nghe có quan huyện triệu
Mặt tái mét nhưng không dám trốn
Chú Hào thì đang ngủ vùi ở sòng bạc
Bị lôi dậy trong bộ dạng sọc sạch
Mắt mũi sưng vù vì thức đêm uống rượu
Tại quán trà
Trước mặt dân chúng kéo đến xem đông nghịch
Quan thẩm mở cuộc tra hỏi
Lão Tôn lấp liếm
Nói khoản vay là hợp tình hợp lý
Nhưng khi quan cho mang sổ nợ ra xem
Mới lộ rõ
Chú Hào chỉ vay gốc 3 lượng bạc
Nhưng Lão Tôn tính lãi trồng lái
Biến thành 30 lượng gấp 10 lần
Dân chúng ổ lên phẫn nộ
Quan thẩm đập bàn quát
Cho vay cắt cổ
Bóc lột dân lành tội này không thể dung
Ông ra lệnh tịch thu toàn bộ sổ nợ
Bất hợp pháp của Lão Tôn
Phạt Lão 50 trượng trước công đường
Xung tài sản phi pháp vào kho huyện để cứu tế dân nghèo
Lão Tôn gào khóc xin tha
Nhưng quan thẩm lạnh lùng
Ngươi có thương ai khi bắt người ta quỳ dưới mưa không?
Rồi quan quay sang chú Hào
Rọng nặng chĩu
Còn ngươi rằng vật di của mẹ vợ để đi đánh bạc
Ngươi có còn là người không?
Chú Hào quỳ run dậy
Không dám đáp lời
Cũng trong buổi tra hỏi ấy
Một chi tiết bất ngờ lộ ra
Thím hứa chú tiệm vải ở cuối trấn
Đứng lên kể rằng mấy tháng nay
Tú Nhi âm thầm đến xin nhận hàng về theo tay tại nhà
Mỗi đêm thức đến canh ba
Để theo từng đường kim mũi chỉ
Số tiền kiếm được
Nàng không dám giữ trong nhà sợ chồng lấy mất
Mà gửi nhờ bà Trương cất giữ hộ
Định bụng dành dụng trả dân nợ cho chồng
Suốt mấy tháng ròng
Tú Nhi đã gom được gần 8 lượng bạc bằng mồ hôi
Và những đêm mất ngủ
Dân chúng nghe đến đây
Người thì rơi nước mắt
Người thì quay sang nhìn chú Hảo bằng ánh mắt khinh bị
Bà Trương gật đầu xác nhận
Lấy từ trong tay nải ra một chiếc túi vải nhỏ
Đựng bạc
Trao cho quan thầm xem
Quan thầm nâng túi bạc lên
Nhìn chú Hảo rồi nói chậm rãi
Vợ ngươi theo từng đường chỉ nuôi hy vọng cứu gia đình
Còn ngươi thì ném hy vọng ấy vào chiếu bạc
Ngươi có xứng với tấm lòng này không?
Kể từ hôm ấy
Câu chuyện về Tú Nhi và chú Hảo
Người đời khen Tú Nhi hiền đức
Chê chú Hảo bạc tình
Còn Lão Tôn thì bị nguyền rùa là đồ địa đói
Lão Tôn sau trận 50 trưởng
Nằm liệt giường cả tháng trời
Vết thương ngoài da chưa lành
Thì vết thương trong lòng đã mưng mủ
Bọn con nợ trước đây sợ láo như sợ cọp
Giờ nghe tin láo bị quan trừng phạt
Kéo nhau đến đòi lại tiền lái bất chính
Kẻ ném đá vào cửa
Người dán giấy chửi rùa trước cổng
Vợ láo vốn lấy láo chỉ vì tiền thấy cơ ngơi tan hoang
Lặng lặng gom vàng bạc
Còn xót bỏ trốn về quê ngoại
Lão Tôn từ chỗ giàu nhất trấn
Chỉ trong vòng 2 tháng trở thành kẻ bần củng
Sống vất vượng trong căn nhà rột nát
Ngày ngày bò ra chợ xin ăn
Dân trong trấn thấy láo
Chẳng ai thương
Chỉ buông một câu
Ngày xưa ông bắt người ta quỷ dưới mưa
Giờ ông quỷ dưới nắng xin cơm trời có bao giờ sai
Còn chú Hảo
Sau buổi tra hỏi ở quán trà
Hắn bị quan thẩm phạt 20 roi
Và bắt lao dịch 3 tháng tại công trường
Đắp đê ở huyện Bình Nguyên
3 tháng ấy
Hắn phải vác đất dưới nắng cháy
Ăn cơm hậm, ngủ lán tranh
Lần đầu tiên trong đời
Đôi bàn tay quen cầm xúc sắc
Phải cầm cuốc, cầm sẹn
Lưng hắn chảy xước, tay phòng rộp rồi chai sần
Những đêm nằm trên nền đất lạnh
Hắn mới bắt đầu nghĩ về Tù Nhi
Nghĩ về đôi mắt xưng đỏ của nàng
Đêm hắn răng chiếc vòng bạc
Nghĩ về những đêm nàng thức đến canh ba
Theo từng đường chỉ để dành tiền trả nợ cho hắn
Có đêm
Hắn nằm úp mặt xuống đất mà khóc
Không phải vì đau thể xác
Mà vì lần đầu tiên hắn nhận ra
Mình đã phá nát cuộc đời người phụ nữ duy nhất
Thật lòng yêu thương mình
Tháng thứ 2 lao dịch
Có một ông lão cùng làm ở công trường tên Phúc Nguyên
Là thầy đồ về hưu
Bị phạt lao dịch vì dám dân sớ phản đối thuế cao
Lão Phúc thấy chú Hào đêm nào cũng thao thức
Bèn hỏi chuyện
Nghe xong, lão thở dài
Ngươi biết vì sao bạc thân không bằng bạc nợ không?
Vì bạc nợ có kỳ hạn
Còn tình người
Một khi mất thì vĩnh viễn không chuộc lại được
Chiếc vòng bạc ấy
Ngươi có thể mua lại bằng tiền
Nhưng niềm tin của vợ ngươi, ngươi lấy gì mà mua
Câu nói ấy như gáo nước lạnh
Rội vào mặt chú Hào giữa đêm hè
Khiến hắn tỉnh ra mà càng thêm đau đớn
Ba tháng lao dịch kết thúc
Chú Hào trở về trấn tay khê trong bộ dạng gầy rục
Da đen xạm, tay trai sần đầy xẹo
Hẳn lê bước về nhà
Nhưng căn nhà đã khác
Tú Nhi không bỏ đi
Nhưng nàng cũng không còn là người đàn bà nhẫn nhị ngày xưa
Trong ba tháng chú Hào vắng nhà
Nàng đã tự mình gây dựng lại từ đầu
Nhờ sự giúp đỡ của thím hứa
Tú Nhi mở một sạp theo nhỏ
Ở góc chợ trấn
Tay nghề theo của nàng
Vốn tinh xảo hoa mẫu đơn
Nàng theo sống động như thật
Chim phượng hoàng bay lượn trên lùa như sắp cất cánh
Tiếng lành đồn xa
Người trong trấn kéo đến đặt hàng
Thậm chí có cả mấy nhà giàu ở Phủ Giang Nam sai người xuống mùa
Khi chú Hào bước qua cửa
Tú Nhi đang ngồi bên khung theo
Lưng thẳng, mắt tập trung vào từng mũi kim
Nàng ngần lên nhìn chồng
Không giận dữ, không oán trách
Chỉ nói một câu nhẹ nhàng mà nặng như đá tảng
Chàng về rồi à
Cơm nguội trong bếp, chàng tự hâm lấy
Chú Hào đứng chết lặng
Hắn nhận ra Tú Nhi không còn cần hắn nữa
Nàng đã tự đứng trên đôi chân mình
Sự yên lặng của nàng đau hơn ngàn lời mắng nhất
Hắn quỳ xuống ngay giữa sân
Đầu cúi sát đất, giọng run dậy
Tú Nhi, ta biết ta có lỗi
Ta không xin nàng tha thứ
Vì ta biết mình không xứng
Nhưng ta xin nàng cho ta một cơ hội
Làm lại từ đầu
Tú Nhi không đáp
Nàng quay lại khung theo
Nhưng đôi vai run nhẹ
Và một giọt nước mắt lặng lẽ rơi xuống tấm lụa trắng
Chú Hào không dám nói thêm
Từ hôm đó, hắn tự mình ra chợ xin khuân vác thuê
Mỗi ngày
Hắn vác hàng từ sáng sớm đến tối mịt
Lưng còng xuống dưới sức nặng của bao gạo, bao muối
Tiền kiếm được
Hắn không dám giữ một đồng
Đặt hết lên bàn trước mặt Tú Nhi
Nàng không nói gì
Chỉ lặng lẽ cất đi
Một tháng, hai tháng
Ba tháng
Chú Hào không bỏ một ngày
Không uống một giọt rượu
Không bén mảng đến bất cứ sòng bạc nào
Hắn cắn răng chịu đựng những ánh mắt
Khinh miệt của người đời
Chịu đựng những câu chọc gẹo của bọn bạn bè cũ
Ơ, Chú Hào bỏ bạc rồi à
Sao không vào gỡ một ván
Hắn chỉ cuối đầu bước đi, không ngoảnh lại
Đến tháng thứ tư
Chú Hào âm thầm đến tiệm cầm đồ của Láo Mã
Hỏi chuộc lại chiếc vòng bạc
Láo Mã lắc đầu
Vòng ấy tao bán rồi, cho một thương nhân ở Phủ Giang Nam
Lâu rồi
Chú Hào như bị xét đánh, ngồi thụp xuống bậc cửa tiệm
Hai tay ôm đầu
Đã thực sự làm mất vĩnh viễn
Nhưng trời không phụ lòng người thành tâm sửa lỗi
Thím hứa nghe chuyện
Bí mật nhờ người quen ở Phủ Giang Nam rò hỏi
Hóa ra
Vị thương nhân mua chiếc vòng chính
Là khách quen mua hàng theo của Tú Nhi
Khi biết lai lịch chiếc vòng
Ông ta cảm động trước câu chuyện, tình nguyện bán lại đúng giá gốc
Thím hứa bỏ tiền túi mua hộ
Rồi trao cho Chú Hào
Đêm hôm ấy
Khi Tú Nhi đang ngồi theo bên đèn dầu
Chú Hào quỳ trước mặt nàng
Hắn không nói được lời nào
Chỉ nước mắt chảy dòng dòng trên gò má sạm đen
Tú Nhi nhìn chiếc vòng
Đôi mắt trợn tròn
Rồi bỗng nhiên nàng bật khóc nức nở tiếng khóc
Mà nàng đã nén suốt gần một năm trời
Nàng đón lấy chiếc vòng
Áp vào ngực
Khóc đến run cả người
Giữa tiếng đất nghẹn ngào
Nàng thì thầm
Mẹ ơi, con xin lỗi mẹ
Con đã không giữ được lời hứa
Chú Hào gục đầu xuống đất
Nước mắt thấm ướt nền gạch
Hắn nói trong tiếng nghẹn
Là ta có lỗi
Là ta không xứng làm người
Tú Nhi, từ nay ta nguyện cả đời chuộc lại lỗi lầm này
Bà Trương đứng ngoài cửa sổ
Lặng lẽ chứng kiến tất cả
Nước mắt lưng trọng
Bà ngẩn mặt lên trời
Thì thầm, bà Trần ơi, bà yên lòng đi
Con gái bà nó mạnh mẽ lắm
Từ đó, Chú Hào thật sự thay đổi
Hắn theo thím hứa học buôn vải
Từ chân khuân vác dần lên chân bán hàng
Rồi tự mở một sạp nhỏ
Kế bên sạp theo của vợ
Hai vợ chồng bán vải và theo
Tuy không giàu có, nhưng ngày nào cũng đủ ăn đủ mặc
Trong nhà có tiếng nói, tiếng cười
Nhưng Tú Nhi biết
Có những vết thương không bao giờ lành hẳn
Đôi khi nửa đêm, nàng giật mình tỉnh giấc
Tay vô thức sờ lên chiếc vòng bạc
Đeo ở cổ tay
Sợ rằng nó lại bị răng mất
Có những lúc Chú Hào về muộn vì bận giao hàng
Nàng ngồi bên đèn dầu
Lòng bất giác lo âu
Dù biết chồng đã khác xưa
Vết sẹo trong lòng nàng như đường chỉ vá
Trên tấm vải rách dù khéo léo đến đâu
Vẫn nhìn thấy được
Chú Hào hiểu điều đó
Hắn không bao giờ đòi hỏi Tú Nhi phải tha thứ hoàn toàn
Không bao giờ nói chuyện cũ qua rồi
Mỗi ngày
Hắn lặng lẽ chứng minh bằng hành động dậy sớm nấu cháo cho vợ
Sửa lại mái nhà rột
Tôi đến ngồi phụ nàng cuộn trị
Hắn biết rằng niềm tin một khi vỡ
Phải mất cả đời mới gom lại được
Và có thể đến cuối đời
Vẫn còn thiếu một mảnh
Lão Phúc ông lão thầy đồ cùng lao dịch năm xưa
Sau khi mãn hạn
Tình cờ ghé qua trấn tây khe
Thấy chú Hào đang cặm cụi bán vải
Lão mỉm cười gật đầu
Người đã hiểu rồi
Bạc nợ trả được bằng tiền
Nhưng nợ tình phải trả bằng cả cuộc đời
Người xưa dậy
Nhân quả không chừa một ai gieo gió gạt báo
Gieo lành gạt phúc
Chú Hào gieo gió suốt bao năm
Cuối cùng nhận báo quật vào thân
Nhưng hắn may mắn hơn lão Tôn
Vì hắn còn biết quay đầu khi chưa quá muộn
Còn Tú Nhi, nàng gieo lòng nhẫn nhục
Gieo sức lao động bền bỉ
Và gạt được điều quý giá nhất
Sự tự do đứng trên đôi chân mình
Không phải nhờ vả hay van xin bất cứ ai
Chiếc vòng bạc ấy
Về sau Tú Nhi truyền lại cho con gái
Ngày trao vòng, nàng nắm tay con
Nói, đây không chỉ là vòng bạc
Đây là nước mắt của bà ngoại
Là lời thề của mẹ
Là bài học rằng
Dù đời có xô ngã con bao nhiêu lần
Thì thứ giữ con đứng vững không phải người khác
Mà chính là đôi tay con
Phật dạy, không ai cứu được ta ngoài chính ta
Hãy tự mình thắp đuốc mà đi
Tú Nhi đã thắp ngọn đuốc ấy
Bằng mồ hôi và nước mắt
Bằng những đêm thức trắng bên khung theo
Bằng lòng tự trọng không cho phép mình gục ngá
Còn bạn, nếu giờ phút này
Bạn đang mang trên vai gánh nặng mà người khác đổ lên
Hãy nhớ rằng
Ông trời không bao giờ phụ người chịu khó
Nhưng cũng không bao giờ tha kẻ bạc tỉnh
Hãy tự hỏi lòng mình
Ta đang gieo hạt gì cho ngày mai
