MÔNG CỔ: Vùng Đất Không Dấu Chân - Nơi Thời Gian Ngủ Quên Giữa Thảo Nguyên Vô Tận

Hãy tưởng tượng một nơi mà khoảng cách không được đo bằng mét mà bằng tầm mắt. Nơi mà sự im lặng lớn đến mức bạn có thể nghe thấy tiếng đập của cánh chim đại bàng từ trên tầng không. Mông Cổ, quốc gia thơ dẫn nhất hành tinh. Một vùng đất của những thái cực, nơi mùa đông lạnh thấu sương xuống dưới âm 30 độ C và mùa hè theo đốt giựt lửa. Một cõi hoang sơ dường như bị thời gian bỏ quên. Ở một nửa thế giới, người ta tren trúc trong những khối bê tông của đô thị hiện đại. Nhưng ở đây, một phần ba dân số vẫn chọn sống trong những ngôi lèo ghe di động, giữ chọn lối sống du mục không hề thay đổi từ thế kỷ thứ 13. Đây là nơi những đứa trẻ học cưỡi ngựa trước khi biết đi. Nơi con người không khuất phục thiên nhiên mà hòa vào làm một với nó. Từ vó ngựa viễn trinh chấn động lịch sử của thành các tư hãn đến dòng máu kiên cường chảy trong huyết quản của những người chăn nuôi hôm nay. Hãy cùng chúng tôi dẫn thân vào một cuộc hành trình để lắng nghe tiếng gọi từ vùng đất chống trải nhất thế giới và khám phá cách con người tìm thấy tự do tuyệt đối trong sự giản đơn giữa lòng mông cổ. Có những nơi trên thế giới này mà con người ngỡ như mình đang đứng ở dìa của vũ trụ. Nơi mà khi bạn ngước nhìn lên, bầu trời không còn là một vòm mái che chở mà là một đại dương xanh thẳm, nuốt chứng lấy sự nhỏ bé của kiếp người. Người ta gọi nơi đây là mông cổ quốc gia thưa dân nhất trên thế giới. Với diện tích rộng lớn hơn 1,5 triệu cây số vuông, lớn gấp 4 lần nước Pháp nhưng toàn bộ vương quốc này chỉ là nhà của khoảng 3,5 triệu con người. Nếu chia đều, mỗi cây số vuông chỉ có chưa đầy 2 người sinh sống. Bản đồ địa lý định nghĩa mông cổ là quốc gia không giáp biển lớn thứ 2 thế giới. Bị kẹp giữa 2 người khổng lồ Nga và Trung Quốc, mông cổ hoàn toàn cô lập với các đại dương. Nhưng sự cô lập ấy không làm họ nghèo nàn đi. Ngược lại, nó bảo tồn một thế giới nguyên thủy nhất nơi mà thiên nhiên vẫn vận hành theo quy luật từ hàng triệu năm trước. Từ những đỉnh núi quanh năm tuyết phủ của dãy An Tai phía Tây qua những thảo nguyên cỏ mượt mà như nhung ở miền Trung cho đến những cồn cát khổng lồ dịch chuyển theo gió của sa mạc Gobi ở phía nam mông cổ là một bức tranh hoành tráng của những thái cực địa lý cực đoan. Sự sàng lọc của thời gian Khí hậu ở đây là một bài kiểm tra sinh tồn nghiệt ngã nằm sâu trong lòng lục địa châu Á và bị bao bọc bởi những dãy núi cao ngăn mọi dòng hơi ẩm từ đại dương. Mông cổ sở hữu một kiểu khí hậu lục địa khắc nghiệt đến mức tàn nhẫn. Mùa đông ở đây kéo dài từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau. Những cơn gió lạnh bút từ Siberia quét qua kéo nhiệt độ xuống dưới âm 30 độ C có những vùng thung lũng nhiệt độ chạm mức âm 50 độ C vạn vật đóng băng, sông ngòi hóa đá và một lớp tuyết dày bao phủ các đồng cỏ hiện tượng mà người dân địa phương gọi là rút Nỗi ác mộng có thể xóa sổ hàng triệu đầu ra súc chỉ trong một đêm. Thế nhưng, khi mùa hè ngắn ngủi đến cái nóng của sa mạc Gobi lại có thể thiêu đốt mặt đất lên tới gần 40 độ C. Chỉ trong vòng vài tháng, đất trời thay đổi siêm y từ màu trắng xóa của băng tuyết sang màu xanh rực rỡ của cỏ non rồi lại chuyển sang màu vàng cháy của mùa thu. Chính sự biến đổi khắc nghiệt này đã tô luyện nên những con người mông cổ kiên cường như đá granite, dẻo dai như làn gió và có một khả năng thích ứng phi thường mà không một nền văn minh đô thị nào có thể hiểu thấu. Từ thiết mộc chân đến thành các tư hãn. Để hiểu được tâm hồn của người mông cổ hôm nay chúng ta phải lật lại những trang sử đẫm máu và vinh quang của thế kỷ thứ 13. Hãy nhìn vào khoảng không bao la này. Cách đây hơn 800 năm, đây là nơi trú ngụ của những bộ tộc giải giác không ngừng sâu xé lẫn nhau vì những đồng cỏ và nguồn nước. Cho đến khi một người đàn ông xuất hiện, tên ông là Thiết Mộc Chân. Sinh ra trong gian khó, chứng kiến cha bị đầu độc và gia đình bị ruồm bỏ Thiết Mộc Chân đã lớn lên bằng ý chí sinh tổn mạnh liệt của một con xói thảo nguyên. Bằng tài thao lược thiên bẩm, sự thấu hiểu lòng người và một kỷ luật sắt ông đã từng bước thu phục, thống nhất tất cả các bộ tộc du mục thù địch dưới một ngọn cờ duy nhất. Năm 1206, bên bờ sông Nguyên Ớn, ông được tôn phong là Thành Cát Tư Hãn, đại hãn của tất cả các đại hãn, người trị vị tối cao của thảo nguyên. Từ thời điểm đó, thế giới đã phải run sợ trước vó ngựa Mông Cổ. Với chiến thuật kỵ binh siêu Việt, khả năng vừa phi ngựa nước đại vừa bắn tên bách phát bách chúng, đội quân của Thành Cát Tư Hãn và các thế hệ hậu ruệ đã quét qua châu Á, Trung Đông và tiến sâu vào trung tâm châu Âu. Họ đã tạo nên đế chế Mông Cổ, đế chế lục địa liền giải lớn nhất trong lịch sử nhân loại, trải dài trên 24 triệu cây số vuông. Từ bờ biển lục đến bờ Thái Bình Dương, tất cả đều phải cúi đầu trước sắc lệnh của đại hãn. Bóng ma và di sản, thế kỷ của những cuộc trinh phạt đã lùi xa. Kinh đô Karakorum nguy ngang ngày nào, nơi các sư thần từ khắp thế giới từng phải đến dập đầu bái kiến, giờ chỉ còn là những mảnh vỡ khảo cổ được bao bọc bởi thung lũng Ocon. Những thành trì kiên cố họ từng san phẳng đã mọc lên những thành phố mới. Nhưng đối với người Mông Cổ, Thành Cát Tư Hãn chưa bao giờ là một bóng ma của quá khứ. Ông là người cha khai quốc, là linh hồn và là nguồn cội của bản sắc dân tộc. Hôm nay, hình ảnh của ông hiện diện ở khắp mọi nơi. Từ bức tượng khổng lồ bằng thép không gì cao 40 mét tại Sơn Dinh Bâu Đọc, nơi ông được cho là đã nhặt được cây roi vàng định mệnh, cho đến khuôn mặt nghiêm nghị của ông in trên những tờ tiền Tugrik. Người Mông Cổ không nhớ đến ông như một bạo chúa khát máu giống cách phương Tây thường viết. Họ nhớ đến ông như người đã mang lại luật pháp, chữ viết, hệ thống bưu chính đầu tiên cho Thảo Nguyên và đặt nền móng cho nền hòa bình Pax Mongolica kéo dài cả thế kỷ. Sức mạnh của quá khứ ấy chính là điểm tựa tinh thần giúp người Mông Cổ đứng vững qua bao biến động của thời đại. Kiến trúc của tự do lều ghe. Trong khi phần còn lại của thế giới cố gắng đóng những chiếc cọc bê tông thật sâu vào lòng đất để khẳng định quyền sở hữu, thì người du mục Mông Cổ lại chọn một lối sống không để lại dấu vết. Đối với họ, đất đai là của Trung, là món quà của Thượng Đế, và con người chỉ là những vị khách lữ hành đi qua. Biểu tượng vĩ đại nhất của chất lý sống này chính là ngôi lều ghe hay còn gọi là Iút. Nhìn từ xa, những chiếc lều ghe trắng muốt trông như những cây nấm khổng lồ mọc lên giữa Thảo Nguyên xanh. Đây là một kiệt tác kiến trúc được tối ưu hóa hoàn hảo cho cuộc sống di dịch. Khung lều được làm từ những thanh gỗ liễu đan chéo nhau theo hình mạng nhện, có thể co giãn linh hoạt. Bao bọc bên ngoài là nhiều lớp nỉ ép từ lông cừu, giúp giữ ấm vào mùa đông và cách nhiệt vào mùa hè. Phần đỉnh lều có một vòng tròn mở gọi là tú nô, vừa là diễng trời lấy ánh sáng, vừa là nơi thoát khói từ bếp lửa trung tâm, và cũng là một chiếc đồng hồ mặt trời tự nhiên giúp người phụ nữ trong lều biết được thời gian dựa vào vẹt nắng chiếu vào vách lều. Điều kỳ diệu nhất của chiếc lều ghe là tính cơ động. Toàn bộ cấu trúc ngôi nhà này có thể được tháo rỡ hoàn toàn và xếp gọn gàng lên lưng hai chú lạc đà hoặc một chiếc xe tải nhỏ chỉ trong vòng chưa đầy 2 tiếng đồng hồ. Khi một gia đình du mục rời đi, nơi ngôi lều từng đứng chỉ còn là một vòng tròn cỏ hơi ngả màu vàng. Chỉ sau vài trận mưa, dấu vết ấy cũng biến mất, trả lại sự nguyên vẹn cho thảo nguyên. Cuộc sống của một gia đình du mục xoay quanh ta văn khu su 5 loài gia súc linh thiêng, bao gồm cừu, dê bò, bao gồm cả bò Tây Tạng Ý Ác, lạc đà và ngựa. Chúng không chỉ là tài sản, chúng là nguồn sống, là lý do để người du mục dịch chuyển 4 lần 1 năm theo các mùa để tìm những đồng cỏ tốt nhất. Cừu và dê cung cấp thịt, sữa và len cho cuộc sống hàng ngày. Bò Ý Ác gánh vác việc kéo xe nặng ở vùng núi cao, trong khi lạc đà hay biếu là những chiếc xe bọc thép giúp họ băng qua cái nóng bỏng rát của sa mạc Gobi. Người du mục thấu hiểu tính khí của từng con vật. Họ không chăn thả chúng bằng những hàng rào kẹm gai tù tống. Đàn gia súc được tự do gặm cỏ trên những khoảng không bao la và người chăn ngựa chỉ cần ngồi trên lưng ngựa. Dùng một chiếc xào dài có thòng lọng gọi là Uga để lùa đàn gia súc về khi hoàng hôn buông xuống. Đó là một sự cộng sinh hoàn hảo giữa con người, động vật và đất mẹ. Thảo nguyên trên lưng ngựa. Người ta thường nói một người Mông Cổ không có ngựa giống như một con chim không có cánh. Ở đất nước này, số lượng ngựa vượt trội hơn số lượng người. Con ngựa không đơn thuần là một phương tiện giao thông. Nó là người bạn đường, là chi kỷ và là một phần máu thịt trong văn hóa Thảo Nguyên. Những chú ngựa Mông Cổ không to cao, rụng mãnh như ngựa châu Âu. Nhưng chúng sở hữu một sức bền bỉ kinh ngạc. Chúng có thể tự tìm thức ăn dưới lớp tuyết dày vào mùa đông và chạy liên tục hàng chục cây số mà không cần nghỉ ngơi. Mối lưng duyên giữa người và ngựa bắt đầu từ thỏa lọt lòng. Trẻ em du mục được cha mẹ đặt lên lưng ngựa từ khi mới 3, 4 tuổi. Trước khi chúng kịp học cách đọc chữ hay đi vững trên đôi chân mình. Chúng lớn lên cùng bờ mờ ngựa, hiểu được từng tiếng hí, từng cái rùng mình của con vật. Sự gắn kết này tạo nên những kỵ sĩ xuất sắc nhất thế giới. Những người có thể hòa làm một với lưng ngựa như những sinh vật huyền thoại trong truyền thuyết cổ xưa. Ba môn thể thao đàn ông. Mỗi năm một lần, vào tháng 7, khi thảo nguyên sanh mướt và trù phú nhất, cả đất nước Mông Cổ lại rúng động trong không khí của lễ hội Na Đam. Ngày hội thể thao lớn nhất quốc gia, có lịch sử từ thời thành các tư hãn nhằm rèn luyện và sát hạch kỹ năng của các chiến binh. Na Đam xoay quanh ba môn thể thao truyền thống được gọi là Erin Guvan Na Đam, ba trò chơi của đàn ông, bao gồm vật cổ truyền, bắn cung và đua ngựa. Môn vật Mông Cổ không có hạng cân và không có giới hạn thời gian. Những đồ vật trong trang phục truyền thống giô đóc, áo hở ngực và sút đác quần chẽn lao vào nhau như những chú chim phượng hoàng. Dùng sức mạnh và sự khéo léo để hạ gục đối thủ bằng cách khiến bất kỳ bộ phận nào từ đầu gối trở lên chạm đất. Tiếp đến là bắn cung, môn thể thao yêu cầu sự tập trung tuyệt đối, nơi các cung thủ sử dụng những chiếc cung phức hợp làm từ sừng và gân thú để bắn chúng những mục tiêu nhỏ cách xa hàng chục mét. Nhưng đỉnh cao của Na Đam chính là các cuộc đua ngựa đường trường. Khác với các cuộc đua ngựa ở phương Tây, đường đua Na Đam kéo dài từ 15 đến 30km băng qua các địa hình tự nhiên của Thảo Nguyên. Và điều đặc biệt nhất, những kỵ sĩ điều khiển các chú ngựa chiến này lại là những đứa trẻ từ 5 đến 12 tuổi. Tiếng hát hát, cổ vũ Dingo vang lên từ lồng ngực của những đứa trẻ, hòa cung bụi mù đất cát và tiếng vó ngựa dầm dập tạo nên một cảnh tượng hào hung, xúc động, khẳng định rằng tinh thần chiến binh của người Mông Cổ vẫn vẹn nguyên qua hàng thế kỷ. Thế giới tâm linh của những Đức tin cổ xưa, xam an giáo và sự trùng bái thiên nhiên. Giữa không gian bao la của Thảo Nguyên, con người nhận ra họ nhỏ bé biết bao trước những thế lực của tự nhiên. Từ sự tự nhận thức đó, xam an giáo đã ra đời, hình thức tín ngưỡng nguyên thủy nhất của người Mông Cổ. Đối với họ, thế giới này được cai trị bởi Muntenger, chúa tể của bầu trời xanh vĩnh cửu và đất mẹ Etiugan. Họ tin rằng mọi ngọn núi, dòng sông, tảng đá đều có một linh hồn ẩn giấu và các xam an, phủ thủy chính là những trung gian kết nối giữa thế giới phàm trần và thế giới tâm linh vô hình. Minh chứng rõ ràng nhất cho tín ngưỡng này chính là những ngọn tháp đá âu vu xuất hiện trên mọi đỉnh đèo, ngã ba đường hay những nơi linh thiêng trên khắp Mông Cổ. Một âu vu là một đống đá được người qua đường tích tụ lại theo thời gian. Bên trên cắm những cảnh cây và cuốn những giải lụa màu xanh lam gọi là khá đạc, màu của bầu trời. Mỗi khi đi qua một âu vu, người Mông Cổ sẽ dừng ngựa hoặc xuống xe, đi quanh đống đá ba vòng theo chiều kim đồng hồ, thả thêm một viên đá hoặc vài đồng tiền tiền lẻ, tưới một ít sữa để cầu xin các vị thần núi, thần sông Ban Phước cho một hành trình bình an. Đó không phải là sự mê tín dị đoan, mà là lòng tôn kính sâu sắc đối với môi trường sinh thái đã nuôi sống họ. Sắc màu Phật giáo Tây Tạng Vào thế kỷ thứ 16, một dòng chảy tâm linh khác đã tràn vào Thảo Nguyên và hòa quyện chặt chẽ với Saman giáo bản địa, đó là Phật giáo Tây Tạng, Mật Tông. Sự kết hợp này đã thay đổi bộ mặt văn hóa của Mông Cổ, biến những chiến binh hung hãn thành những con người giàu lòng chắc ẩn, nhưng vẫn giữ được sự kiên cường. Những tu viện nguy nga bắt đầu mọc lên giữa Thảo Nguyên bao la. Hãy đến với tu viện Odinzu tại cố đô Karakorum. Được bao bọc bởi một bức tường thành gồm 108 tòa bảo tháp trắng toát, con số thiêng liêng trong Phật giáo, Odinzu là tu viện cổ nhất còn xót lại của Mông Cổ. Nơi đây từng là nhà của hàng ngàn vị lạt ma tụng kinh gõ mõ đêm ngày. Dù đã trải qua những trang sử đen tối của thế kỷ 20, khi những cuộc thanh trừng tôn giáo tàn khốc đã phá hủy hàng trăm ngôi chùa và sát hại hàng vạn nhà sư, Phật giáo Mông Cổ vẫn hồi sinh mạnh mẽ từ đống cho tàn. Ngày nay, tại tu viện Ganden ở thủ đô là Umbata, bức tượng quan thế âm Bồ Tát bằng đồng mạ vàng cao 26 mét vẫn đứng sựng sững, trong khi những tiếng tụng kinh trầm ấm của các nhà sư lại vang lên mỗi sớm mai, gột rửa tâm hồn của một quốc gia sau bao thăng trầm dấu bẻ, những miền đất hoàng sơ và bí ẩn. Bản tình ca của giấy an tài và những bộ tộc cuối cùng Hành trình khám phá Mông Cổ sẽ không thể trọn vẹn nếu chúng ta không đặt chân đến miền Tây hoang dã, nơi giấy núi an tài sừng sững dựng lên như một bức tường thành tự nhiên chia cắt Mông Cổ với Nga, Trung Quốc và Kazakhstan. Đây là vùng đất của những đỉnh núi cao trên 4.000 mét quanh Nam Tuyết Phủ, của những hồ nước sông băng xanh màu ngọc bích như hồ Khotun hay hồ Khu Gan. Tại những thung lũng hẻo lánh của giấy an tài, thời gian dường như đã ngừng trôi. Đây là địa bàn sinh sống của người Kazakh, một bộ tộc thiểu số vẫn duy trì nghệ thuật săn mồi bằng đại bàng vàng đã có từ 2.000 năm trước. Những người đàn ông Kazakh vạm vỡ, đôi mũ lông cáo, cưỡi trên lưng ngựa với một chú đại bàng khổng lồ đậu trên tay là biểu tượng vĩ đại của sự thuần hóa tự nhiên. Mối quan hệ giữa người thợ săn và chim đại bàng không phải là chủ và tớ, mà là những người đồng đội sinh tử. Họ nuôi dưỡng chim từ nhỏ, đi săn cùng nhau giữa mùa đông tuyết trắng và sau một vài năm, họ sẽ thả chú chim trở lại với bầu trời tự do để nó tìm bạn đời một chiếc lý nhân văn sâu sắc về sự tôn trọng tự do của muôn loài. Từ những đỉnh núi lạnh giá của miền Tây, chúng ta xuôi dòng về phía Nam để đến với Gobi, sa mạc lớn nhất châu Á. Nhưng đừng lầm tưởng Gobi chỉ có những đồi cát khô cằn chết chóc. Gobi của Mông Cổ là một bảo tàng địa chất và sinh thái khổng lồ. Nơi đây có vách đá bay ăn rắc, hay còn gọi là flaming cliff, vách đá giựt lửa. Khi ánh hoàng hôn buông xuống, những vách đá đất xét ở đây giựt lên một màu đỏ cam như ngọn lửa đang bùng cháy giữa hoang mạc. Chính tại nơi này vào những năm 1920, nhà thám hiểm người Mỹ Roy Chapman, Andrew, đã làm chấn động giới khoa học thế giới khi phát hiện ra những tổ chứng khủng long đầu tiên hóa thạch, mở ra một chương mới cho ngành cổ sinh vật học nhân loại. Gobi còn ẩn dấu những kỳ quan như San Suvaga, bảo tháp trắng. Một vách đá vôi khổng lồ bị gió và thời gian bão mòn tạo thành hình thù giống như những ngôi tháp cổ kính với những tầng đất màu hồng. Cam, trắng xen kẽ như một hành tinh khác. Hay cổn cát không urinals, những đồi cát biết hắt cao tới 300 mét, nơi mỗi khi gió thổi qua, những hạt cát ma sát vào nhau tạo nên những âm thanh chầm hùng như tiếng gầm của động cơ hay tiếng kẻn hộ tống từ cõi xa xăm. Sa mạc Gobi không im lặng, nó đang kể câu chuyện về lịch sử hàng triệu năm của trái đất cho những ai đủ kiên nhẫn để lắng nghe. Trái tim là Umbata và những nghịch lý phát triển. Khi những bước chân lữ hành mỏi mệt sau hàng ngàn cây số băng qua thảo nguyên và hoang mạc, chúng ta trở về với là Umbata, thủ đô và là đô thị lớn duy nhất của Mông Cổ. Nằm nép mình trong thung lũng bên dòng sông Tư-un-thanh-bình, là Umbata là nơi tập trung của gần một nửa dân số cả nước. Đây là chiến trường của sự xung đột gai gắt giữa những giá trị truyền thống và làn sóng hiện đại hóa. Hãy đứng ở trung tâm quảng trường Sukbata. Trước mắt bạn là những tòa tháp trọc trời bằng kính phản chiếu mây trời, những chiếc siêu xe đắt tiền nối đuôi nhau trong những trận tắc đường kéo dài và những thanh niên Mông Cổ sành điệu nói tiếng Anh lưu loát. Lướt màn hình điện thoại thông minh nhưng chỉ cần phóng tầm mắt ra rìa thành phố, bạn sẽ thấy những khu lều ghe khổng lồ bám vào các chiên đồi. Đó là nhà của những người du mục đã buộc phải từ bỏ thảo nguyên do những mùa đông rút khắc nghiệt làm chết sạch đàn ra súc hoặc do sức hút của ánh đèn đô thị. Họ mang theo ngôi lều truyền thống của mình, dựng hàng rào gỗ xung quanh và cố gắng thích nghi với một cuộc sống có dòng điện nhưng thiếu thốn hệ thống nước sạch và sửa ấm trung tâm. Mông Cổ đang sở hữu một trong những chữ lượng khoáng sản lớn nhất thế giới từ đồng, than đá cho đến vàng và đất hiếm. Ngành công nghiệp khai khoáng đã mang lại những dòng vốn khổng lồ, biến quốc gia này thành một một trong những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng đầy tiềm năng. Nhưng sự thịnh vượng ấy cũng đi kèm với cái giá rất đắt, những đồng cỏ bị tàn phá, các nguồn nước bị ô nhiễm và sự đe dọa trực tiếp đến lối sống du mục truyền thống, linh hồn của quốc gia. Đứng trước ngã ba đường của thế kỷ 21, người Mông Cổ đang phải tự trả lời câu hỏi họ là ai khi cởi bỏ bộ trang phục đen truyền thống để khoác lên mình chiếc áo vest phương Tây. Nhưng nếu bạn có dịp bước vào một ngôi lều ghe ở một vùng thảo nguyên xa xôi nào đó, bạn sẽ tìm thấy câu trả lời. Dù trong lều giờ đây đã có TV màn hình phẳng, có pin năng lượng mặt trời để xạc điện thoại và kết nối internet vệ tinh, nhưng lòng hiếu khách của người thảo nguyên thì không bao giờ thay đổi. Họ vẫn sẽ đón tiếp một người lạ lỡ đường bằng một bát sữa ngựa lên men Ayirag chua nồng. Vẫn dọn ra đĩa thịt cừu, luộc bốc khói và nhường chỗ ngủ tốt nhất trong lều cho khách mà không đòi hỏi một đồng thù lao. Chiết lý sống nương tựa vào nhau để sinh tồn trước thiên nhiên khắc nghiệt đã ăn sâu vào ADN của người dân nơi đây. Hành trình của người du mục Mông Cổ chưa bao giờ dừng lại. Qua hàng ngàn năm, những đế chế đã trỗi dậy rồi lụi tàn thành cát bụi. Những thành phố đã mọc lên rồi bị lãng quên. Nhưng trên thảo nguyên Baula kia, những người chăn ngựa vẫn tiếp tục rong rủi theo đàn ra súc. Những chiếc lèo ghe vẫn dựng lên rồi tháo xuống theo từng mùa di cư. Và tiếng đàn Morin khơ vẫn ngân vang dưới bầu trời xanh vĩnh cửu. Bởi vì Mông Cổ không phải là một đất nước chống rỗng. Sự chống trải của nó chứa đựng tự do tuyệt đối. Đó là nơi mặt đất kết thúc, để bầu trời bắt đầu. Bản hùng ca của đất và gió sẽ còn vang vọng mãi đến thiên thu. Giữa thế giới hiện đại đầy những biến động và vội vã, Mông Cổ hiện ra như một khoảng lặng linh thiêng. Người Du Mục không cố gắng chinh phục hay để lại dấu vết lên mặt đất. Họ chọn cách nương tựa, tôn trọng và hòa làm một với tự nhiên. Những đế chế huy hoàng đã lùi sâu vào lòng lịch sử. Nhưng linh hồn của thảo nguyên thì bất tử. Lối sống tự do, phóng khoáng trên yên ngựa vẫn sẽ tiếp tục dịch chuyển. Tiếp tục truyền đời như một bản tình ca không có nốt nhạc cuối cùng. Bởi vì Mông Cổ không phải là một khoảng trống trên bản đồ. Đó là nơi tự do tuyệt đối bắt đầu. Nơi con người tìm thấy chính mình dưới vòm trời xanh vĩnh cửu.