ĐÂY MỚI LÀ CHỖ DỰA VỮNG CHẮC NHẤT CỦA TUỔI GIÀ, HƠN CẢ CON CÁI | CỔ NHÂN DƯỠNG TÂM

Cổ Nhân Dưỡng Tâm mến chào quý vị và các bạn. Tôi hỏi các bạn một câu. Các bạn đã từng nghĩ chưa? Nếu ngày mai bạn không còn đi lại được, nằm trên giường không thể dậy nổi, bạn sẽ dựa vào ai? Đừng vội trả lời là dựa vào con cái. Hãy tự suy nghĩ kĩ một chút. Con bạn còn phải đi làm. Con dâu cũng phải đi làm. Cháu thì đi học. Ai có thể mỗi ngày đều ở bên giường chăm sóc bạn? Dù họ có lòng đi nữa, họ có xin nghỉ được không? Có chịu nổi việc bị trừ lương không? Nếu bạn nằm viện 1-2 tháng, họ có chịu đựng nổi không? Tôi không dọa các bạn. Tôi chỉ đang nói sự thật. Các bạn thử nghĩ lại xem. Trong tay bạn hiện giờ có bao nhiêu tiền tiết kiệm? Có đủ để thuê người chăm sóc không? Có đủ để vào một viện dưỡng lão tử tế không? Căn nhà của bạn có phải đã đứng tên con cái rồi không? Tiền hưu mỗi tháng có phải đều đem cho cháu hết rồi không? Tôi hỏi thêm một câu. Nếu thật sự đến ngày đó, bạn lấy gì để giữ lại sự thể diện của mình? Nghe có hơi chạm đến lòng phải không? Nhưng phải hiểu rằng, những lời khiến bạn chạnh lòng thường lại là lời thật. Tôi nhận ra một điều rất lạ. Người trẻ bây giờ ngày nào cũng kêu mệt, kêu chán, kêu không muốn cố gắng nữa. Nhưng bạn nhìn họ vẫn ăn uống đầy đủ, vẫn tiêu tiền, vẫn sống khá thoải mái. Ngược lại, những người đã vất vạ cả đời như chúng ta, đến khi nghỉ hưu, không cần đi làm, không cần kiếm tiền nữa, theo lý mà nói thì nên được hưởng thụ rồi. Nhưng thực tế lại không như vậy. Rất nhiều người sống không yên, ban đêm ngủ không được, ban ngày lầm bất an, luôn cảm thấy thiếu một điều gì đó nhưng không nói rõ là thiếu cái gì. Là ở chỗ nào? Là ở chỗ cả đời bạn chưa từng sống vì chính mình. Nếu không tin, hãy tự nghĩ lại. Lúc trẻ sống vì cha mẹ, sợ họ lo lắng, sợ làm họ mất mặt, sợ họ về già không ai chăm, nên cố gắng làm việc, cố gắng kiếm tiền. Đến tuổi trung niên, lại sống vì con cái, bán hết của cái cho con ăn học, dốc hết tiền để mua nhà cho chúng, lo tìm đối tượng cho chúng. Khi chúng lập gia đình rồi lại tiếp tục chăm cháo, thậm chí còn phải bỏ tiền ra thêm. Bạn thử nghĩ xem, từ 20 tuổi đến 60 tuổi, 40 năm đó bạn đã chi bao nhiêu cho bản thân, đã mua cho mình được những gì? Có ngày nào từ sáng đến tối bạn sống hoàn toàn cho điều mình thích không? Chắc là rất ít. Cả đời bạn đã chịu thiệt thòi quá nhiều, đến mức chính bạn cũng không còn thấy đó là thiệt thòi nữa, mà cho rằng đó là điều hiển nhiên. Cuộc đời này bạn khó khăn lắm mới có được, trời đất ban cho bạn thân thể này, ban cho bạn quãng thời gian này, vậy mà bạn lại dùng nó để lo lắng cho người khác, chịu khổ thay người khác, sống thay cho người khác cả một đời. Đến cuối cùng, bạn hãy tự hỏi mình, đã có lúc nào thật sự sống cho chính mình chưa? Điều này không phải là ích kỷ, bởi tư tưởng nho ra chưa từng dạy con người ích kỷ. Khổng tử đã nói rất rõ, tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ. Bạn nhìn thứ tự đó, tu thân đứng đầu, nếu bản thân bạn còn chưa ổn, làm sao lo cho gia đình, nếu bạn sống còn chưa tốt, làm sao khiến người bên cạnh tốt hơn. Trên máy bay, vì sao phải đeo mặt nạ dưỡng khí cho mình trước rồi mới giúp trẻ nhỏ, bởi nếu bạn đã ngất đi rồi thì còn giúp được ai? Đạo lý cũng như vậy, nếu bạn không giữ được chỗ dựa cho tuổi già của mình, đến khi nằm trên giường không thể cử động, bạn sẽ trở thành gánh nặng cho con cái. Bạn tưởng mình đang hy sinh cho họ, nhưng thực ra là đang tạo ra áp lực cho họ trong tương lai. Vì vậy hôm nay tôi muốn nói với các bạn rằng, đời người nhất là khi đến tuổi này, có 3 thứ nhất định phải giữ. 3 thứ này không thể trông chờ người khác giữ giúp bạn, chỉ có thể dựa vào chính mình. Con cái hiếu thảo là phúc của bạn, nhưng không thể xem đó là bảo đảm. Con cái không hiếu thảo cũng không phải lỗi của bạn, nhưng bạn phải chuẩn bị trước. Dù thế nào, trong tay bạn cũng nên có một chút nên tảng, không phải để đề phòng ai, mà để bạn sống có tự tin, có phẩm giá, có hy vọng. Trước tiên nói về điều thứ nhất, đó là giữ gìn sức khỏe. Bạn có nhận ra không, khi còn trẻ, người ta dùng mạng sống để đổi lấy tiền bạc, đến khi già lại dùng tiền bạc để đổi lấy sức khỏe. Nghe thì có vẻ đơn giản, nhưng rất nhiều người đã trải qua như vậy. Khi còn trẻ làm việc quên mình, thức khuya, tiếp khách, cơ thể phát tín hiệu cảnh báo, cũng không để ý, luôn nghĩ mình còn chịu được. Đến khi ngoài 50, đầu 60, bệnh tật kéo đến cao huyết áp, tiểu đường, tim mạch, thoát vị đĩa đệm. Đi kiểm tra thì chỉ số này cao, chỉ số kia bất thường. Các bộ phận trên cơ thể đều bắt đầu có vấn đề. Đến lúc này bạn mới muốn dưỡng lại thì đã muộn. Tôi có một người bạn già, trước đây làm ăn xa, lúc trẻ kiếm được khá nhiều tiền. Khi đó, ông từng nói với tôi rằng, đợi đến khi nghỉ hưu, ông sẽ đi du lịch vòng quanh thế giới. Nhật Bản, Châu Âu, Bắc Mỹ, những nơi chưa đi qua đều sẽ đi hết. Tôi nói được thôi, đến lúc đó, nhớ gọi tôi đi cùng. Kết quả là năm 62 tuổi ông bị đột quỵ, may mà cứu được. Nhưng nửa người bị liệt, đi lại phải có người đỡ. Nói chuyện cũng không rõ. Số tiền ông kiếm được trước kia đều đổ vào viện phí và tiền thuê người chăm sóc. Thế giới mà ông từng muốn đi xem, một bước cũng chưa kịp đặt chân. Vợ ông nói với tôi, nguyện vọng lớn nhất của ông bây giờ chỉ là có thể tự đi vệ sinh mà không cần người giúp. Bạn nghe xem, lời này xót xa đến mức nào. Một người từng muốn đi khắp thế giới, giờ ước mơ chỉ là tự mình đi vệ sinh. Khoảng cách đó lớn đến chừng nào. Vì vậy tôi thường nói, bạn có thể thiếu nhiều thứ nhưng không thể thiếu sức khỏe. Bạn có tiền thì sao? Nằm trên giường, không thể cử động, thì tiền đó còn ý nghĩa gì? Bạn ăn không được, đi không nổi, ngủ không yên. Dù con cháu đông đủ thì sao, bạn cũng không hưởng được cái phút đó. Trong kinh dịch có nói về khỏe khôn, đức dày nâng đỡ vạn vật. Thế nào là đức dày? Đó là giống như đất, nâng đỡ mọi thứ, vững chắc, có nền tảng. Cơ thể của bạn chính là mảnh đất đó, là nền tảng của bạn. Mọi thứ của bạn đều xây trên nền tảng này. Nền tảng sụp thì phía trên xây cao đến đâu cũng sẽ đổ. Bạn làm hỏng cơ thể thì tiền bạc, con cái, tuổi già của bạn cũng không thể đứng vững. Vậy chăm sóc cơ thể thế nào? Thật ra rất đơn giản, cũng không cần tốn nhiều tiền. Thứ nhất là đừng thức khuya. Điều này quan trọng nhất. Bây giờ rất nhiều người 11, 12 giờ đêm vẫn còn lướt điện thoại, càng xem càng tỉnh, càng xem càng khó ngủ. Ngày hôm sau thì đầu óc choáng ván, tinh thần ủi ỏi, lâu dài như vậy thì cơ thể không suy sụp mới lạ. Người xưa đã nói rất hợp lý, mặt trời mọc thì làm, mặt trời lặn thì nghỉ, trời tối thì ngủ, trời sáng thì dậy, thuận theo quy luật tự nhiên thì cơ thể sẽ khỏe. Còn nếu cứ làm trái thì tự mình chuốc khổ. Thứ hai là ăn uống đơn giản, không cần sơn hào hải vị, ăn thanh đạm mới tốt cho cơ thể. Ít dầu, ít muối, ăn nhiều rau, ít thịt, no khoảng 7 phần là đủ. Đừng ăn quá no khiến dạ dày chịu gánh nặng, dễ sinh bệnh. Thứ ba là vận động, nhưng không cần vận động quá mạnh, không cần vào phòng gym, không cần chạy marathon, mỗi ngày ra công viên đi bộ, tập dưỡng sinh, vung tay nhẹ nhàng là đủ. Quan trọng là phải duy trì đều đặn, không phải lúc làm lúc nghỉ. Thứ tư là giữ tâm rộng, điều này khó nhất nhưng cũng quan trọng nhất. Tôi từng thấy rất nhiều người bệnh tật bắt nguồn từ trong tâm, ôm bực tức, không nghĩ thông, không buông được, hay lo nghĩ. Tất cả những điều đó tích tụ lại sẽ làm cơ thể suy sụp. Bạn nhìn những người sống thỏ, họ đều có điểm chung là lòng rộng rãi, chuyện gì cũng không để trong lòng, không so đo với ai. Người khác mắng họ thì họ cười, người khác thiệt họ cũng không chấp. Kiểu người này làm sao mà không khỏe được. Đạo lý âm dương là như vậy. Người có dương khí mạnh thì tâm sáng, khí huyết lưu thông, tà khí khó xâm nhập. Còn nếu trong lòng đầy u út, oán khí nặng nề thì âm khí quá nhiều, bệnh tật dễ sinh. Vì vậy, dưỡng sinh trước hết là dưỡng tâm, lòng bạn sáng thì bệnh tật cũng giảm đi hơn nữa. Đây là điều thứ nhất bạn phải giữ, đó là cơ thể của mình. Bạn giữ được sức khỏe thì mới có vốn để hưởng phúc, để làm những điều mình muốn. Còn nếu cơ thể suy sụp thì mọi thứ đều vô nghĩa. Giờ nói đến điều thứ hai, đó là khoản tiền dưỡng già của bạn. Tôi biết vừa nhắc đến tiền là nhiều người thấy khó nói, đặc biệt là ở độ tuổi này. Luôn nghĩ nói chuyện tiền bạc với con cái sẽ làm tổn thương tình cảm. Cứ như nhắc đến tiền là mình trở nên nhỏ nhen, ích kỷ. Nhưng tôi nói với bạn, quan niệm này cần thay đổi. Tiền không phải là tất cả, nhưng không có tiền thì không thể sống. Khi còn trẻ, bạn có thể nói mình không quan tâm đến tiền vì còn sức, còn khả năng kiếm được. Nhưng đến tuổi này, chân tay không còn nhanh nhẹn, đầu óc cũng không còn linh hoạt. Bạn muốn ra ngoài tìm việc, ai còn cần bạn nữa? Vì vậy, khi về già, trong tay nhất định phải có một ít tiền. Đây không phải là tham tiền, mà là để tự chừa cho mình một con đường lui. Tôi đã thấy quá nhiều chuyện như vậy rồi. Có một bà cụ ở Thái Nguyên, chồng mất sớm, một mình bà nuôi con trai khôn lớn. Người con trai đó cũng khá thành đạt, tốt nghiệp đại học, có công việc ổn định, lại cưới được vợ đẹp. Bà cụ rất vui, cảm thấy cả đời mình vất vả cũng đáng. Khi con trai muốn mua nhà, bà đem toàn bộ tiền tích góp cả đời, hơn 2 tỷ, đưa hết không giữ lại một đồng. Con trai nói mẹ cứ yên tâm, sau này con sẽ nuôi mẹ, bà tin. Ngôi nhà đứng tên ai, là tên con trai và con dâu, bà nghĩ như vậy là đúng. Mình già rồi, giữ tên làm gì? Những năm đầu còn ổn, con trai con dâu đối xử khá tốt. Nhưng về sau cháu ra đời, con dâu nghỉ làm, chi tiêu trong nhà tăng lên, áp lực của con trai cũng lớn dần. Lương hư của bà vốn đã không nhiều, mỗi tháng còn phải bù thêm cho con cháu, dần dần thái độ của con dâu thay đổi, chê bà nấu ăn không ngon, chê bà không biết chăm cháo, chê đủ thứ. Con trai kẹt ở giữa cũng không dám nói gì, sợ vợ không vui. Trong lòng bà rất khổ, muốn dọn ra ngoài sống nhưng tiền đã đưa hết cho con, lấy gì thuê nhà. Muốn về quê thì nhà cũ đã bán từ lâu, bây giờ thật sự không còn chỗ để đi. Có lần bà nói với tôi, giờ ở trong nhà mà như người ngoài, ăn cơm cũng không dám ngồi cùng bạn, phải đợi mọi người ăn xong rồi mới ăn. Nghe xong thật sự rất xót xa. Bạn thử nghĩ xem, bà cũ này sai ở đâu? Cả đời cần cũ, đem hết tình yêu và tiền bạc cho con trai. Cái sai duy nhất là cho đi quá sạch, không trừa lại đường lui cho mình. Bạn không có tiền trong tay thì tiếng nói trong nhà cũng không có trọng lượng. Đó là thực tế, dù bạn có chấp nhận hay không. Tôi không nói con cái đều vô ơn, cũng không nói không có người hiếu thảo. Người hiếu thảo vẫn có, nhưng bạn không thể đặt toàn bộ tuổi già của mình lên hai chữ hiếu thảo đó. Vì sao? Bởi vì sự hiếu thảo cũng có thể thay đổi. Khi con trai chưa lập gia đình, có thể thật sự rất hiếu thảo, nhưng khi lập gia đình rồi, họ không còn là một cá nhân nữa, mà là một phần của gia đình riêng, phải quan tâm đến vợ, đến con, đến công việc. Thời gian, tâm sức và tiền bạc đều phải phân bổ cho những thứ đó. Bạn mong họ giống như lúc nhỏ, lúc nào cũng xoay quanh mình là điều không thực tế. Đây không phải là họ trở nên xấu, mà là lẽ thường của cuộc sống. Ai cũng có cuộc đời riêng. Bạn không thể trách họ, nhưng bạn phải chuẩn bị tâm lý. Trong kinh dịch có nói, âm dương biến hóa. Không có điều gì là mãi mãi không đổi. Mọi thứ đều đang thay đổi. Bạn gieo nhân gì thì gặt quả đó. Quy luật này chưa từng sai. Bạn đưa hết tiền cho con cái là bạn đang gieo cái nhân phụ thuộc, tự nói với mình rằng tuổi già sẽ dựa vào họ. Nhưng vấn đề là họ có đáng để dựa hay không, không phải do bạn quyết định, còn liên quan đến duyên phận, đến tính cách của người bạn đời của họ, đến tình cảm giữa các bạn. Vô cùng phức tạp. Điều duy nhất bạn có thể quyết định là trong tay mình có còn gì hay không. Bạn có tiền thì bạn có lựa chọn. Bạn muốn thuê người chăm sóc thì thuê được. Muốn vào viện dưỡng láo thì vào được. Không muốn nhìn sắc mặt người khác thì có thể tự sống. Đó gọi là có nền tảng, có chỗ dựa. Còn nếu bạn không có tiền thì bạn không có lựa chọn. Chỉ có thể trông chờ người khác cho ăn cho ở. Họ vui thì đối xử tốt. Không vui thì lạnh nhạt. Đó gọi là phụ thuộc vào người khác. Vì vậy tôi nói với bạn, tiền không phải để bạn keo kiệt, giữ khư khư. Cũng không phải để bạn không giúp đỡ ai. Khi người thân gặp khó khăn, bạn vẫn nên giúp. Nhưng giúp phải có giới hạn. Không thể đem hết cả vốn liếng tuổi già ra giúp. Thế nào là vốn liếng tuổi già? Đó là số tiền dù xảy ra chuyện gì, bạn cũng không được động vào. Con trai làm ăn thua lỗ, bạn có thể giúp một phần nhưng không được đụng đến khoản này. Con gái mua nhà, bạn có thể hỗ trợ một chút nhưng cũng không được đụng đến khoản này. Bạn phải giữ lại cho mình một khoản để dùm khi không còn đi lại được nữa. Khoản này dù ai xin cũng không được cho. Còn căn nhà của bạn, hãy nhớ lời tôi. Đừng dễ dàng chuyển tên. Tôi biết nhiều người nghĩ sớm muộn gì cũng để lại cho con cái. Chi bằng chuyển trước cho đỡ rắc rối sau này. Nhưng suy nghĩ đó là sai. Khi nhà còn đứng tên bạn, bạn là chủ. Khi đã sang tên, bạn chỉ còn là khách. Sự khác biệt đó là rất lớn. Tôi đã thấy có người sau khi sang tên nhà xong thì thái độ con cái thay đổi hẳn. Thậm chí có người còn bị đuổi ra ngoài. Có người thì còn giữ phép lịch sự, không dám đuổi đi, nhưng lại cho ở phòng nhỏ nhất, còn phòng lớn thì để cho cháu ở. Bạn thử nghĩ xem trong lòng có ướt ức không, mà cũng không có chỗ nào để nói lý. Vì nhà đã là của người ta. Họ muốn sắp xếp thế nào là quyền của họ. Cho nên chuyện này các bạn nhất định phải suy nghĩ cho rõ. Nhà cửa và tiền tiết kiệm chính là 2 lá bài cuối cùng của tuổi già. Khi bạn đã đánh hết 2 lá bài này, bạn sẽ không còn gì nữa. Nhưng nói đi cũng phải nói lại. Bạn cũng không nên đi sang một cực đoan khác. Coi tiền quan trọng hơn cả mạng sống. Một đồng cũng không nỡ tiêu đến lúc gần cuối đời vẫn chỉ nghĩ để lại bao nhiêu cho con cháu. Như vậy cũng là hồ đồ. Bạn còn sống mà không dám tiêu, vậy tích lũy nhiều như thế để làm gì? Mang theo xuống mùa xảo. Trong kinh dịch có một quẻ nói, cử ngũ cao quá tất hối. Ý là lên quá cao, gom hết mọi thứ về một chỗ, lại thành nguy hiểm. Tiền cũng vậy, nên tiêu thì phải tiêu, nên hưởng thì phải hưởng. Đối tốt với bản thân một chút không phải là ích kỷ, mà là biết trân trọng phúc. Nhưng tiêu thì tiêu, vẫn phải giữ giới hạn. Tiền dưỡng ra và tiền cứu mạng tuyệt đối không được đụng đến, còn lại bạn muốn dùng thế nào cũng được. Cho con cái hay dùng cho mình đều tùy bạn, miễn bạn cảm thấy thoải mái. Đây chính là điều thứ hai phải giữ, đó là vốn liếng của bạn. Sức khỏe là vốn, tiền bạc cũng là vốn. Giữ được hai điều này thì tuổi già mới thật sự yên ổn. Nói xong hai điều này, tiếp theo là một vấn đề còn chạm lòng hơn, đó là con cái. Tôi biết nhắc đến chuyện này nhiều người sẽ thấy khó chịu. Bạn vất vả nuôi chúng khôn lớn, nhưng bây giờ chúng lại lạnh nhạt với bạn. Bạn hết lòng vì chúng, còn chúng lại xem đó là điều hiển nhiên. Trong lòng bạn không thể không có oáng giận. Có oáng giận là điều bình thường, nhưng dù có oáng giận, bạn cũng phải hiểu một điều, mối quan hệ giữa bạn và con cái đã đi đến hôm nay như thế nào. Nhiều người thích trách con cái không hiểu thảo, nhưng bạn có từng nghĩ, lúc chúng còn nhỏ, bạn đã đối xử với chúng ra sao? Tôi nói điều này không phải để bên vực cho những đứa con bất hiếu, mà là để bạn nhìn rõ một đạo lý. Quy luật nhân quả không chỉ là chuyện kiếp trước kiếp này, mà ngay trong đời này cũng đang vận hành. Hôm nay bạn đối xử với chúng thế nào, ngày mai chúng sẽ đối xử lại với bạn như vậy. Đó chính là quả báo hiện đời, không cần đợi đến kiếp sau. Tôi kể cho bạn một ví dụ, có một cặp vợ chồng già, có hai người con trai. Người con trai lớn rất hiếu thảo, còn người con út thì hầu như không về nhà. Cùng một cha mẹ sinh ra, tại sao lại khác nhau như vậy? Sau khi trò chuyện mới biết nguyên nhân, lúc trẻ hai vợ chồng này rất thiên vị. Con trai lớn là con đầu, nên được cưng chiều hết mực. Đồ ăn ngon đều cho trước, đồ tốt đều ưu tiên. Còn người con út thì mặc đồ cũ của anh, chơi đồ chơi đã chán của anh, ngay cả tiền lì xì ngày Tết cũng ít hơn. Bạn nghĩ trẻ con không hiểu gì, nhưng thực ra chúng hiểu hết. Trong lòng sớm đã gieo một hạt giống rằng, cha mẹ không thương mình, chỉ thương anh. Hạt giống đó qua mấy chục năm đã trở thành một cây cây lớn. Không phải người con út không muốn hiếu thảo, mà là trong lòng có một rào cạn không vượt qua được. Cậu ta cảm thấy vì sao lúc nhỏ mình không được gì, đến khi cha mẹ già lại phải chăm sóc họ. Đây chính là nhân quả. Ngày xưa bạn gieo nhân thiên vị, thì hôm nay nhận quả xa cách. Không thể trách con cái, chỉ có thể trách bản thân khi xưa không đối xử công bằng. Tất nhiên, tôi cũng không nói mọi vấn đề giữa cha mẹ và con cái đều là lỗi của cha mẹ. Có những đứa trẻ vốn dĩ duyên với bạn rất mỏng, dù bạn đối xử thế nào cũng khó gần gũi. Trong đó còn có những sắp đặt sâu xa mà chúng ta không thể hiểu hết. Nhưng dù thế nào đi nữa, có một điều bạn có thể nắm được, đó là hiện tại bạn đối xử với con cái ra sao. Nhiều mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái, nói cho cùng chỉ gói gọn trong hai chữ kiểm soát. Bạn hãy tự hỏi mình, có phải bạn luôn muốn quản lý con cái, công việc của chúng, bạn cũng muốn can thiệp, hôn nhân của chúng bạn cũng muốn quyết định, đến khi chúng có con bạn vẫn muốn can thiệp vào cách nuôi dạy. Bạn nghĩ đó là quan tâm, nhưng trong mắt con cái đó lại là sự kiểm soát, là sự không tin tưởng, là cảm giác bạn cho rằng chúng không đủ khả năng. Trong khi đã ba bốn mươi tuổi rồi, bạn vẫn coi chúng như trẻ con, làm quyết định gì bạn cũng chen vào, nói gì bạn cũng phản bác vài câu. Lâu dần, chúng thấy phiền, chúng tránh bạn, rồi bạn lại quay sang trách không hiếu thảo. Bạn có từng nghĩ rằng chính bạn đã đẩy chúng ra xa trước hay chưa? Trong kinh dịch có quẻ gia nhân nói rằng trong gia đình cần có vị trí đúng, có trật tự. Thế nào là vị trí đúng? Tức là mỗi người ở đúng vai trò của mình. Cha mẹ là cha mẹ, con cái là con cái, không được vượt vị trí của nhau. Khi con cái đã lập gia đình, chúng có cuộc sống riêng, việc riêng, bạn không thể tiếp tục coi chúng như một phần phụ thuộc vào mình. Nếu bạn muốn tuổi già con cái vẫn gần gũi, thì từ bây giờ bạn học cách buông tay. Việc của chúng để chúng tự quyết định. Chúng làm đúng thì bạn khen, làm sai thì cũng đừng nói câu tôi đã nói rồi mà. Câu đó là câu làm tổn thương nhất. Chỉ cần bạn nói câu đó, trong mắt bạn chúng sẽ mãi là người thất bại, mãi là đứa trẻ không nghe lời. Vậy trong lòng chúng sao có thể thoải mái được? Dù bạn không đồng ý với lựa chọn của chúng, bạn cũng nên nhẫn lại. Bạn có thể lo lắng trong lòng, nhưng đừng lại nhảy trước mặt. Chúng muốn nói thì bạn lắng nghe, không muốn nói thì đừng truy hỏi. Hãy để chúng cảm thấy trở về bên bạn là cảm giác dễ chịu, chứ không phải là nơi bị phán xét. Dùng âm dương để giải thích thì rất rõ, bạn càng giữ chặt thì chúng càng muốn thoát ra, bởi dương khí bị đè nén thì sẽ tìm cách bứt ra. Khi bạn buông lòng, để mọi thứ tự nhiên, chúng lại dễ quay về bên bạn hơn. Bạn thuận theo duyên, chúng muốn gần thì gần, muốn giữ khoảng cách thì giữ. Bạn không ép buộc, như vậy ngược lại sẽ càng gần nhau hơn. Nghe có vẻ khó tin, nhưng đạo lý là như vậy. Bạn buông thì họ lại gần, bạn giữ chặt thì họ lại rời đi. Còn một điều rất quan trọng, bạn phải học cách ghi nhận và trân trọng con cái. Thế hệ chúng ta từ nhỏ đã quen với kiểu giáo dục chỉ trích, bạn được 9 điểm thì bị hỏi sao không được 10, bạn đứng thứ 2 thì bị hỏi sao không phải thứ nhất. Từ nhỏ đến lớn, rất hiếm khi nghe được lời khen con làm tốt lắm. Đến khi làm cha mẹ, chúng ta lại lặp lại điều đó, phê bình nhiều, khen người ít, luôn tìm lỗi nhiều hơn là ghi nhận, nghĩ rằng như vậy là tốt cho con, sợ con kiếu, sợ con chủ quan. Nhưng kết quả là con cái lớn lên không gần gũi với bạn, vì trong ký ức của chúng, bạn luôn là người chỉ trích chứ không phải người ghi nhận. Còn người ai cũng muốn ở bên người trân trọng mình, đó là điều tự nhiên. Bạn thử nghĩ lại chính mình, có phải cũng thích ở bên những người nói lời dễ nghe với mình không? Nếu đến bây giờ bạn vẫn chưa từng khen con thì vẫn chưa muộn, hãy tìm một dịp nói với chúng một câu. Những năm qua con vất vả rồi, cha mẹ đều thấy con làm rất tốt. Chỉ một câu như vậy có khi còn giá trị hơn cả việc bạn cho chúng một khoản tiền lớn. Về chuyện con cái, có thể nói tóm lại thế này, mối quan hệ giữa bạn và con không phải là thứ cố định không thay đổi. Cả đời bạn đối xử với chúng ra sao, gieo nhân gì thì đến tuổi già sẽ nhận quả đó. Gieo nhân tốt thì gặt quả tốt, gieo nhân xấu thì gặt quả xấu. Đó là quy luật không ai tránh khỏi. Nhưng bạn cũng đừng nản lòng, nhân quả không phải bất biến. Nếu trước đây bạn làm chưa tốt thì bây giờ thay đổi vẫn còn kịp. Trước đây bạn chưa yêu thương đủ, thì bây giờ bắt đầu cũng chưa muộn. Khi bạn thay đổi, họ cũng sẽ thay đổi. Đó chính là chỗ kỳ diệu của quy luật này. Nói xong chuyện con cái, tiếp theo là một điều khác, đó là tinh thần của bạn. Tinh thần là gì? Nói đơn giản là động lực sống của bạn. Bạn có để ý không? Có những người sau khi nghỉ hưu thì già đi rất nhanh, lúc mới nghỉ còn rất nhanh nhẹn, nhưng chỉ một hai năm sau đã suy sụp, lưng còng xuống, ánh mắt mệt mỏi, đi lại cũng không còn sức. Bạn nói đó là do cơ thể có vấn đề, nhưng không hẳn. Đi khám cũng không phát hiện bệnh nặng. Vậy vấn đề ở đâu? Là ở trong tâm. Động lực sống trong lòng họ đã mất. Trước đây khi còn đi làm, mỗi ngày đều có việc để làm, có mục tiêu, có người chờ đợi. Tuy mệt nhưng cuộc sống có ý nghĩa. Còn bây giờ, mở mắt ra là một ngày trống rỗng, không ai cần họ nữa, không có việc gì chờ họ, họ không biết mình nên làm gì. Cảm giác này nghe thì bình thường, nhưng thực sự rất nguy hiểm. Bạn thử nghĩ xem, một người ăn xong lại ngủ, ngủ dậy lại ăn, ngồi đó thẫn thở, chờ đến tối lại ngủ, ngày hôm sau lại lặp lại như vậy. Hôm nay giống hôm qua, ngày mai lại giống hôm nay. Cuộc sống như vậy, một hai ngày thì không sao, một hai tháng bắt đầu khó chịu, một hai năm thì con người gần như suy sụp. Sự trống rỗng này còn khó chịu hơn cả bệnh tật, vì khi bệnh bạn còn có hy vọng khỏi, còn sự trống rỗng thì không phải bệnh, không chữa được, cũng không có điểm kết thúc. Mỗi ngày tỉnh dậy chỉ là chịu đựng, chịu đến tối rồi ngủ, hôm sau lại tiếp tục chịu đựng. Lâu dần con người bắt đầu suy nghĩ lung tung, nghĩ về quá khứ, thì càng nghĩ càng hối hận, nghĩ về tương lai thì càng nghĩ càng sợ hái, rồi bắt đầu nghi ngờ rằng sống như vậy còn ý nghĩa gì. Đừng nghĩ tôi đang dọa các bạn, tôi đã thấy quá nhiều trường hợp như vậy. Rất nhiều người già bị trầm cảm, không phải vì sức khỏe yếu, cũng không phải vì con cái bất hiếu, mà vì trong lòng trống rỗng, không tìm được ý nghĩa để sống. Trong kinh dịch có quẻ khạm, nói về trạng thái con người rơi vào hoàn cảnh khó khăn, bốn phía đều là nguy hiểm, không tìm được lối ra. Nhưng quẻ này cũng nói rằng, ở trong hiểm cảnh vẫn có phúc, nếu giữ được lòng thì vẫn thông suốt, hành động vẫn có ý nghĩa. Người xưa đã nói rõ, điều đáng sợ nhất không phải là khó khăn bên ngoài, mà là nội tâm của bạn sụp đổ. Chỉ cần trong lòng còn một chút động lực, bạn vẫn còn đường đi. Còn nếu mất đi rồi thì mọi thứ đều kết thúc. Vậy phải làm sao? Bạn cần tìm lại một ngôi nhà cho tâm mình. Đó chính là sở thích, là đam mê, là một việc gì đó khiến bạn có thể toàn tâm, toàn ý, tham gia. Tôi biết khi nhắc đến chuyện này, nhiều người sẽ thấy khó, nói rằng cả đời chỉ biết làm việc, không có sở thích gì, hoặc nói rằng tuổi này rồi học gì cũng không được. Nhưng tôi nói với bạn, đó chỉ là lý do. Sở thích không phải là phải chơi nhạc, vẽ tranh hay viết thư pháp mới gọi là sở thích. Bạn thích trồng hoa thì đó là sở thích, thích chơi cờ thì đó là sở thích, thích đi dạo, thích hát, thích ngồi uống trà trò chuyện với bạn bè cũng đều là sở thích. Sở thích không có cao thấp, chỉ cần bạn thích và có thể dành tâm vào đó là đủ. Điều quan trọng là bạn có chịu bước bước đầu tiên hay không. Nhiều người chưa làm đã tự phủ định mình, nói rằng mình không làm được, tuổi này rồi còn thử làm gì nữa. Suy nghĩ đó mới là điều hại nhất. Trong kinh dịch có nói, khi bạn tin mình có thể thì bạn sẽ làm được, còn khi bạn nghĩ mình không thể thì bạn thật sự sẽ không làm được. Không phải việc khó, mà là bạn tự phủ định mình trước. Bạn có để ý không, những người già sống vui vẻ đều có điểm chung là họ luôn tò mò, luôn có hứng thú với mọi thứ. Bạn rủ họ đi học thư pháp, họ nói thử xem sao. Rủ đi dạo công viên, họ cũng vui vẻ đi. Họ không nghĩ trước mình có làm được hay không mà cứ làm rồi mới biết. Những người như vậy, ánh mắt sáng, gương mặt có nụ cười, cuộc sống có mục tiêu. Ngược lại, những người không muốn thử gì, không có hứng thú gì, ngày nào cũng than thở. Cuộc sống sao có thể tốt được? Vì vậy từ bây giờ, bạn hãy bắt đầu tìm một việc mà mình muốn làm. Không cần phức tạp, bắt đầu từ việc nhỏ. Bạn thích nấu ăn thì mỗi ngày thử một món mới, làm cho thật tốt. Thích trồng cây thì biến ban công thành một khu vườn nhỏ. Thích nghe hát thì ra công viên tìm bạn cùng sở thích, để cùng tham gia. Khi bạn dành thời gian cho những điều này, bạn sẽ không còn thời gian để suy nghĩ tiêu cực. Lòng bạn có chỗ dựa thì sẽ không còn lang thang nữa. Hơn nữa, con người càng dùng trí óc thì càng minh mẫn, càng không dùng thì càng trì trẻ. Bạn bắt đầu học điều mới, không những không làm bạn mệt mà còn giúp bạn trẻ hơn. Những người ngày nào cũng không làm gì, chỉ nằm xem tivi, chính là những người già đi nhanh nhất. Những người hay làm việc này, việc kia, không chịu ngồi yên, ngược lại lại rất có tinh thần. Điều đó là có lý do. Nếu bạn còn hoạt động thì cơ thể cũng theo đó mà vận động. Trong lòng có điều mong chờ thì tinh thần sẽ không suy sụp. Còn một điều nữa các bạn cần nhớ, giao tiếp với người khác là rất quan trọng. Con người là sinh vật sống theo cộng đồng. Nếu bạn ở một mình trong nhà quá lâu, sẽ xảy ra vấn đề. Bạn cần ra ngoài đi lại, gặp gỡ bạn bè cũ, trò chuyện với hàng xóm, tham gia hoạt động cộng đồng. Dù chỉ là ngồi trong công viên, phơi nắng, nói vài câu chuyện bình thường với người khác, tâm trạng cũng sẽ tốt hơn rất nhiều. Đừng nghĩ đó là láng phí thời gian. Con người sống không chỉ là ăn và ngủ. Tâm của bạn cần được kết nối với người khác. Khi sự kết nối này bị cắt đứt, bạn sẽ trở thành một hòn đảo cô lập. Mà ở lâu trong trạng thái đó thì rất dễ sinh vấn đề. Vì vậy, điều thứ ba là tinh thần. Bạn nhất định phải giữ. Sức khỏe là vốn, tiền là chỗ dựa, tinh thần là hy vọng sống. Có đủ ba điều này thì tuổi già mới thật sự là tuổi già. Thiếu một trong ba thì cuộc sống cũng khó mà yên ổn. Ba điều đã nói xong, có lẽ trong lòng bạn sẽ nghĩ rằng đạo lý thì hiểu rồi, nhưng rốt cuộc phải làm thế nào? Đừng vội, phần này sẽ nói rõ cách thực hiện. Khi nhắc đến tu dưỡng, nhiều người sẽ tưởng tượng đến cảnh trong rừng sâu, một đạo sĩ ngồi thiền hàng giờ không động đẩy. Nhưng đó chỉ là một hình thức và chưa chắc phù hợp với người bình thường. Tu dưỡng thật sự không nằm ở nơi xa xôi mà ở ngay trong đời sống hàng ngày của bạn, trong từng bữa ăn, từng hành động nhỏ. Tư tưởng nhò ra nói chính tâm, thành ý, tu thân, tề gia nghĩa là mỗi ngày tự kiểm điểm và sửa đổi bản thân. Khổng tử từng nói mỗi ngày ta tự xét mình ba lần, xem mình có sống đúng với người khác không, có giữ chữ tín không, có học hỏi và thực hành chưa. Tu dưỡng không phải điều gì huyền bí, chỉ là mỗi ngày tự hỏi mình hôm nay đã làm tốt chưa, có gì chưa tốt, thì ngày mai sửa lại. Cách làm rất đơn giản, tôi sẽ nói cho bạn vài phương pháp cụ thể. Thứ nhất là sửa lời nói. Bạn có nhận ra không, càng lớn tuổi càng dễ nói nhiều. Con cái làm gì cũng muốn góp ý, cháu làm gì cũng muốn quản. Bạn nghĩ là vì tốt cho họ, nhưng họ lại thấy phiền, lâu dần sẽ tránh bạn. Ngoài ra còn việc nói chuyện sau lưng người khác. Chuyện nhà này, chuyện nhà kia, nói nhiều không chỉ làm tổn thương người khác, mà còn làm tổn hại chính mình. Khổng tử từng dạy rằng người quân tử nói ít làm nhiều, lời nói phải cẩn trọng. Những lời làm tổn thương hay chia rẽ đều là gieo nhân xấu cho chính mình. Vì vậy bước đầu tiên của tu dưỡng là kiểm soát lời nói. Điều nên nói thì nói, điều không nên nói thì không nói, điều chưa rõ thì không bàn, lời làm tổn thương thì giữ lại. Việc của con cái nếu không cần thiết thì không can thiệp, chuyện của người khác nếu không liên quan thì không sen vào. Khi bạn kiểm soát được lời nói, bạn sẽ thấy rắc rối giảm đi rất nhiều, các mối quan hệ cũng trở nên thuận hòa hơn. Thứ hai là sửa tâm. Sửa tâm nghĩa là quan sát những suy nghĩ của mình. Khi rảnh rỗi, con người thường suy nghĩ lung tung, nhớ lại chuyện cũ thì hối hận, nghĩ đến chuyện người khác làm mình buồn thì tức giận, nghĩ đến tương lai thì lo lắng. Những suy nghĩ này giống như cỏ dại, nếu không để ý thì sẽ mọc đầy và trói buộc bạn. Cách xử lý là học cách, nhận biết. Khi một suy nghĩ xuất hiện, bạn nhận ra nó nhưng không chạy theo nó, chỉ quan sát nó đến rồi đi. Giống như ngồi bên bờ sông nhìn lá trôi, bạn thấy nó nhưng không cần nhảy xuống giữ lại, cứ để nó trôi qua. Suy nghĩ cũng vậy. Đến thì biết, đi thì để đi. Lâu dần tâm bạn sẽ nhẹ nhàng và ổn định hơn. Thứ ba là sửa hành vi. Tu dưỡng chính là sửa lại những hành vi chưa đúng của mình. Những điều trước đây làm chưa tốt thì sửa lại, những thói quen xấu thì buông bỏ. Tư tưởng nho ra nói về nhân, nghĩa, lễ, trí tín, 5 chữ này nếu áp vào cuộc sống thì là gì? Chính là bạn đối xử chân thành với người khác, sống có nghĩa khí, cư xử có lễ phép, gặp việc thì nói lý, nói được thì làm được. Không phải cứ làm việc lớn mới gọi là tu dưỡng. Bạn giúp hàng xóm sách đổ là việc thiện, chỉ đường cho người lạc là việc thiện, mìm cười với người khác, nói một câu dễ nghe cũng là việc thiện. Đừng coi thường những việc nhỏ đó, mỗi việc thiện đều là đang tích phúc cho chính mình. Tích lũy đủ rồi thì phúc tự nhiên sẽ đến. Còn một điều nữa là nhẫn. Nghe thì không hay nhưng ý nghĩa rất sâu. Nhẫn là khi người khác đối xử không tốt với bạn, bạn vẫn giữ được bình tĩnh, không nổi nóng, không để trong lòng. Bạn thử nghĩ xem, sống đến tuổi này ai mà chưa từng chịu ấm mức, chưa từng bị hiểu lầm hay đối xử không công bằng. Nếu việc gì bạn cũng so đo, việc gì cũng muốn phân rõ đúng sai thì cả đời sẽ không yên ổn. Nhẫn không phải là yếu đuối mà là trí tuệ. Người khác đối xử không tốt là vấn đề của họ, bạn không chấp là bạn đang giữ mình. Họ nợ bạn, đạo lý tự nhiên sẽ trả lại không cần bạn phải tự tay làm. Nghĩ như vậy thì lòng sẽ nhẹ, sẽ không chấp nhặt nữa. Điều thứ tư là nuôi dưỡng lòng biết ơn. Khi con người già đi, rất dễ chỉ nhìn vào những điều không tốt, sức khỏe không còn như trước, con cái không được như ý, tiền bạc không đủ dùng, càng nghĩ càng buồn. Nhưng nếu đổi góc nhìn, bạn sẽ thấy mình vẫn còn rất nhiều điều đáng biết ơn. Bạn còn sống, còn ăn được, còn đi lại được, đó đã là điều đáng biết ơn. Bạn còn có người bên cạnh, hoặc còn có người nhớ đến bạn, đó cũng là điều đáng biết ơn. Hôm nay bạn không bệnh tật, mặt trời vẫn mọc, đó cũng là điều đáng biết ơn. Đừng xem những điều đó là hiển nhiên. Hãy nhìn vào bệnh viện, có bao nhiêu người muốn ăn cũng không được. Nhìn vào viện dưỡng láo, có bao nhiêu người không có ai để trò chuyện. So với họ, bạn đã rất may mắn. Lòng biết ơn không phải để thể hiện với người khác, mà là để nuôi dưỡng chính mình. Khi trong lòng luôn có sự biết ơn, bạn sẽ ít oán giận, ít tức giận, tâm sẽ bình an và vui vẻ. Trong kinh dịch có nói về quẻ dự, tượng trưng cho niềm vui, vì thuận theo đạo trời mà hành động. Khi tâm bạn thuận theo tự nhiên, biết ơn những gì mình có, thì chính đó là tu dưỡng là tích thiện. Tu sửa lời nói, tu sửa tâm, tu sửa hành vi. Nuôi dưỡng lòng biết ơn, bốn điều này làm tốt thì bạn đang thật sự tu dưỡng. Không cần phải vào chùa, không cần ăn chay, không cần làm những điều đặc biệt. Chỉ cần thực hành những điều này trong cuộc sống hằng ngày là đủ. Đạo lý chân thật chưa bao giờ ở nơi cao xa. Nó nằm ngay trong cuộc sống thường ngày, trong từng bữa ăn, từng hành động, từng lời nói của bạn. Bạn sống tốt cuộc sống của mình, chăm sóc tốt tâm mình, đó chính là tu dưỡng lớn nhất. Bạn có thể thử làm từng chút một, không cần làm ngay tất cả, thay đổi từng điều nhỏ. Mỗi thay đổi là một bước tiến. Tu dưỡng là quá trình chậm rãi, không thể vội vàng. Hôm nay chúng ta nói rất nhiều rồi, tôi nhắc lại vài điều quan trọng. Thứ nhất là sức khỏe. Đó là vốn để bạn sống. Nếu cơ thể suy sụp, thì dù có tiền hay có con cái hiếu thảo, cũng không thể hưởng được. Vì vậy nên nghỉ ngơi đúng giờ, ăn uống đầy đủ, vận động thường xuyên. Thứ hai là tiền bạc. Không mang theo khi sinh ra, cũng không mang theo khi mất đi, nhưng khi còn sống thì không thể thiếu. Bạn có thể giúp con cái, nhưng phải giữ giới hạn. Tiền tiết kiệm không nên dễ dàng dùng đến. Nhà cửa không nên dễ dàng sang tên. Có nền tảng thì lòng mới yên. Thứ ba là tinh thần. Điều này quan trọng nhất. Khi bạn còn có mục tiêu, có điều để làm, bạn sẽ sống có ý nghĩa. Còn nếu trong lòng trống rỗng, thì mọi thứ đều trở nên vô nghĩa. Ba điều này giống như ba chân của một cái bàn. Thiếu một chân thì bạn sẽ không vững. Bạn thử nghĩ xem, cả đời bận rộn như vậy, cuối cùng là vì điều gì? Lúc trẻ vì tiền, trung niên vì con cái. Còn bây giờ khi đã già, điều bạn thật sự cần là sống bình an và thanh thản. Đến cuối cùng, thứ thật sự đi cùng bạn chỉ có hai điều. Một là những việc bạn đã làm. Hai là phẩm chất và trí tuệ bạn đã tu dưỡng. Tiền bạn kiếm được không mang theo được. Nhà bạn ở không mang theo được. Con cháu, vợ chồng cũng không mang theo được. Khi nhắm mắt xôi tay, tất cả những thứ đó đều không còn liên quan đến bạn nữa. Vậy điều gì có thể mang theo? Chính là những điều thiện bạn đã gieo. Là phẩm chất và trí tuệ bạn tích lũy được trong suốt cuộc đời. Trong kinh dịch, khỏe cuối cùng nói rằng mọi thứ chưa kết thúc, vẫn còn khả năng, vẫn còn cơ hội tiếp tục. Dù bạn 70 hay 80 tuổi, chỉ cần còn sống, còn có thể hành động, thì vẫn còn cơ hội làm điều tốt, vẫn còn cơ hội tu sửa bản thân, vẫn còn cơ hội bù đắp những điều chưa trọn vẹn trước đây. Bạn hãy nhớ điều này. Bắt đầu từ bây giờ, vẫn chưa muộn. Những điều thiện bạn đã làm sẽ nở hoa trong quãng đời còn lại. Những gì bạn bắt đầu gieo từ hôm nay sẽ trở thành chỗ dựa cho bạn khi cần nhất. Có người sẽ nói rằng mình không làm điều xấu, chỉ sống bình thường, nhưng không làm điều xấu chưa đủ. Điều quan trọng là bạn đã làm được bao nhiêu điều tốt. Tôi không nói điều này để khiến bạn cảm thấy ái nái, mà để nói rằng từ bây giờ, bắt đầu vẫn còn kịp. Bạn có thể chia sẻ những điều hiểu biết, những đạo lý bạn ngộ ra cho người xung quanh, giúp họ hiểu ra, giúp họ thay đổi suy nghĩ. Đó cũng là một việc thiện lớn. Khi một người hiểu ra một điều đúng, điều đó sẽ theo họ cả đời. Họ không còn mắc kẹt trong suy nghĩ cũ. Cuộc sống của họ cũng thay đổi. Và khi họ thay đổi, họ lại ảnh hưởng đến những người xung quanh, gia đình, người thân của họ cũng được hưởng lợi. Đó giống như một ngọn đèn có thể thắp sáng hàng trăm ngọn đèn khác. Bạn thắp sáng một ngọn đèn, rồi ánh sáng đó lan ra nhiều nơi. Bạn cho đi càng nhiều, điều bạn tích lũy lại càng lớn. Đó chính là cách vận hành của tự nhiên. Nói đến đây, tôi gửi bạn một câu. Lòng rộng thì thọ lâu, đứt dày thì phúc đến. Giữ vững nền tảng của mình, chăm sóc tốt tâm của mình. Con đường tuổi già tự nhiên sẽ có ánh sáng. Cả đời bạn đã vất vả rồi. Từ bây giờ, hãy sống một lần thật sự cho chính mình. Cảm ơn bạn đã theo dõi. Nếu chưa đăng ký kênh, xin nhấn nút đăng ký bên phải để kết nối sâu hơn với chúng tôi. Khoan hỷ chia sẻ, lan tỏa thiện trí thức, công đức vô lượng.