Người Sống Thọ Làm Gì Mỗi Sáng? 5 Thói Quen Phật Dạy Để Khỏe Mạnh Tuổi Già

Có một cụ bà 78 tuổi, từng đau ốm triền miên, mất ngủ, hay cáo gắt. Vậy mà chỉ sau 6 tháng, hàng xóm không còn nhận ra cụ nữa. Da dẻ hồng hào, ngủ ngon, gương mặt an vui, cụ không hề uống thêm một diên thuốc nào. Cụ chỉ thay đổi, đúng một điều, vào mỗi buổi sáng. Thưa quý vị, vì sao có người 80, 90 tuổi vẫn minh mẫn, đi đứng nhẹ nhàng, an vui, trong khi người khác mới ngoài 60 đã bệnh tật triền miên. Bí mật ấy, quá ra, không nằm trong bất kỳ hiệu thuốc nào. Nó nằm gọn trong 60 phút đầu tiên của mỗi buổi sáng. Và trong thời Pháp này, quý vị sẽ được nghe trọn 5 thói quen buổi sáng theo lời Phật dạy, để mỗi ngày thức dậy, là một lần chúng ta được sống lại, an vui và khỏe mạnh hơn. Thưa quý vị, nhà Phật có một lời dạy rất sâu sắc. Mỗi buổi sáng thức dậy, là một lần chúng ta được tái sinh. Vậy vì sao buổi sáng lại quý giá đến thế? Chúng ta hãy cùng nhau chiêm nghiệm. Thưa quý vị, trong nhà Phật có một hình ảnh rất đẹp. Mỗi khi ta nhắm mắt ngủ đi, ấy là một lần ta buông bỏ cả thế gian này. Và mỗi sáng, khi ta mở mắt tỉnh dậy, ấy là một lần ta được trao lại sự sống. Không phải ai đem qua nằm xuống, sáng nay cũng còn được mở mắt. Vậy mà chúng ta, mỗi sáng, đều được ban tặng món quà quý giá ấy. Món quà có một ngày mới, một hơi thở mới, một cơ hội mới để sống cho tử tế, cho an vui. Nhưng thưa quý vị, phần đông chúng ta đón nhận món quà ấy như thế nào? Vừa mở mắt, tay đã dưới lấy chiếc điện thoại. Chưa kịp thở một hơi cho trọn, tâm đã chạy theo trăm nỗi lo. Hôm nay phải làm gì? Tiền nông ra sao? Còn cái thế nào? Cái thân này lại đao chỗ nào? Chúng ta bắt đầu một ngày mới bằng sự vội giả và lo âu. Như thế vừa tỉnh dậy đã lao ngay vào một cuộc chiến. Và quý vị biết không, khoa học ngày nay đã xác nhận điều mà nhà Phật nói từ hơn 2.000 năm trước. Các nhà nghiên cứu tìm ra rằng, vào buổi sáng, ngay khi ta vừa thức dậy, cơ thể tiết ra nhiều nhất một loại học môn gọi là Cóc Ti Sôn, học môn của căng thẳng. Nếu vừa mở mắt, ta đã để tâm cuốn vào lo lắng, giận dữ, sợ hãi, thì chính ta đang đổ thêm dầu vào lửa. Ta tự tay đầu đầu cả một ngày của mình, ngay từ phút đầu tiên. Ngược lại, nếu buổi sáng ấy ta bắt đầu bằng sự tỉnh lặng, bằng lòng biết ơn, bằng một hơi thở an lành, thì cả cơ thể được đặt vào một trạng thái quân bình, nhịp tim ổn định hơn, huyết áp điều hòa hơn, hệ miễn dịch dữ dàng hơn. Thưa quý vị, buổi sáng chính là cái bánh lái của con thuyền một ngày. Lái đúng hướng ngay từ đầu, cả ngày sẽ trôi trong an ổn. Lái sai một ly, cả ngày đi lệch một dặm. Có một điều tôi muốn quý vị cùng suy ngẩm. Chúng ta thường nghĩ tuổi thọ là chuyện của trời, của số phận, của gen di truyền cha mẹ để lại. Điều ấy có phần đúng. Nhưng thưa quý vị, các nhà khoa học nghiên cứu về những vùng đất có nhiều người sống trăm tuổi trên thế giới, họ phát hiện ra một điều rất bất ngờ. Những cụ già sống thọ ấy không phải nhờ thuốc bổ đắt tiền, không phải nhờ bệnh viện hiện đại. Họ sống thọ nhờ một nếp sống đều đặn, an hòa, ngày ngày lặp lại những thói quen giãn dị, và gần như tất cả họ đều có một buổi sáng bình an, chậm rãi, có ý nghĩa. Nghĩa là sao? Thưa quý vị, nghĩa là tuổi thọ, một phần lớn, nằm trong tay chúng ta, nằm trong những lựa chọn nhỏ bé mỗi ngày, nằm trong cách ta mở mắt đón chào một buổi sáng. Đức Phật dạy về vô thường, thân này rồi sẽ già, sẽ bệnh, sẽ ngoại, không ai tránh được. Nhưng thưa quý vị, chính vì thân vô thường, nên từng buổi sáng ta còn được thở mới quý giá đến vậy. Người trí không phí hoài buổi sáng vào lo âu. Người trí biết dùng buổi sáng để nuôi dưỡng cả thân và tâm. Đó là lý do vì sao có người càng già càng an, càng thọ càng vui, bởi họ đã học được cách bắt đầu mỗi ngày cho đúng. Về cụ bà mà tôi kể lúc đầu, cụ đã làm gì mỗi sáng để thay đổi cả cuộc đời mình như thế? Chúng ta hãy cùng nghe câu chuyện của cụ. Thưa quý vị, cụ bà mà tôi muốn kể, ta hãy gọi cụ là cụ Sáu. Năm ấy cụ 78 tuổi, sống một mình trong căn nhà nhỏ ở ngoại ô. Chồng cụ đã mất, con cái đi làm ăn xa. Cụ Sáu, thú thật là một người khổ tâm. Cụ hay đau, khi thì đau lưng, khi thì nhức đầu, khi thì mất ngủ trắng đêm. Mà càng đau, cụ càng lo. Càng lo, cụ càng cáo gắt. Gặp ai cụ cũng than, cũng trách. Hàng xóm dần dần ngại tới thăm, vì tới là phải nghe cụ kể lễ chuyện bệnh tật, chuyện con cái vô tâm, chuyện đời bạc bẻo. Cụ đi khám khắp nơi, uống đủ thứ thuốc. Nhưng thưa quý vị, lạ thay, thuốc thang bao nhiêu mà cụ vẫn không khỏe lên. Đêm vẫn tràn trọc, ngày vẫn mệt mỏi. Gương mặt cụ lúc nào cũng như phủ một tầng mây xám. Cụ Sáu từng tâm sự rằng, có những đêm cụ nằm một mình trong căn nhà vắng, nghe tiếng đồng hồ tích tắc mà lòng trống trải vô cùng. Cụ sợ, cụ sợ cái thân già này rồi sẽ ra sao. Cụ sợ một mai nằm xuống không ai hay biết. Nỗi sợ ấy, đêm này qua đêm khác, gặm nhấm cụ, làm cụ càng thêm mất ngủ, càng thêm bệnh tật. Cái dòng luận quẩn ấy, thưa quý vị, biết bao người lớn tuổi chúng ta đang mắc phải mà không hay. Rồi một hôm, có một sư cô ghé qua xóm, nghe chuyện cụ Sáu, sư cô tới thăm. Cụ lại bắt đầu thang, sư cô ơi, tôi khổ lắm, bệnh tật triển miên, uống thuốc hoài không khỏi. Sư cô ngồi lặng nghe cụ nói hết, không ngắt lời, không dội khuyên, chỉ ngồi nghe với một ánh mắt hiền từ. Rồi sư cô chỉ hỏi một câu, thưa cụ, mỗi buổi sáng thức dậy, việc đầu tiên cụ làm là gì? Cụ xáo ngẩn người. Cụ nói, thì, tôi mở mắt ra là thấy đau, thấy mệt. Rồi năm đó nghĩ ngợi đủ chuyện, nghĩ tới thân già bệnh tật, nghĩ tới con cái không gọi về, nghĩ tới ngày xưa. Sư cô mỉm cười nhẹ, vậy là mỗi sáng, trước cả khi ăn gì, uống gì, cụ đã tự cho mình uống một liều thuốc đắn rồi. Liều thuốc của lo âu và buồn tủi, cụ uống nó mỗi ngày, suốt bao nhiêu năm, thì làm sao thân cụ khỏe cho được? Thưa quý vị, cụ nói ấy như một tiếng chuông. Cụ xáo lặng đi. Cả đời cụ đi tìm thuốc chữa thân, mà chưa một lần cụ nghĩ tới liều thuốc cho tâm. Cả đời cụ trách cái thân sao bệnh, mà chưa một lần cụ hỏi cái tâm mình mỗi sáng đang gieo hạt giống gì. Rồi sư cô nhẹ nhàng bày cho cụ vài điều rất đơn giản, những điều cụ có thể làm ngay khi vừa mở mắt mỗi sáng, không tốn tiền, không cần thuốc, chỉ cần đổi lại cách cụ bắt đầu một ngày. Cụ xáo bán tính bán nghi, nhưng cụ nghĩ, thôi thì mình thử, mình đã uống đủ thứ thuốc rồi, giờ thử uống một liều thuốc khác, liều thuốc của tâm an, xem sao. Những ngày đầu, thưa quý vị, không dễ, cái tâm quen lo âu mấy chục năm, nay bảo nó biết ơn, bảo nó tỉnh lặng, nó đâu chịu nghe ngay. Cụ ngồi thở mà tâm cứ chạy lung tung, cụ tập biết ơn mà miệng vẫn muốn than, nhưng cụ kiên trì, mỗi sáng một chút, như người tập đi lại sau cơn bệnh dài, bước đầu run rảy, rồi dần dần dứng dàng. Và thưa quý vị, sáu tháng sau, khi sư cô trở lại xóm ấy, sư cô gần như không nhận ra cụ xáo nữa. Da dẻ cụ hồng hào, cụ ngủ được cả đêm, cụ không còn cào nhào thang trách. Gặp hàng xóm, cụ cười trước. Người ta hỏi cụ uống thuốc gì mà thay đổi dữ vậy? Cụ chỉ cười, tôi có uống thêm thuốc gì đâu, tôi chỉ thay đổi cách mình thức dậy mỗi sáng thôi. Thưa quý vị, tôi chỉ thay đổi cách mình thức dậy mỗi sáng thôi. Nghe thì nhỏ, mà lại là cả một cuộc chuyển quá. Vậy cụ xáo đã thay đổi những gì? Chính là năm thói quen mà hôm nay tôi xin được chia sẻ trọn dạng cùng quý vị. Năm thói quen buổi sáng, theo tinh thần lời Phật dạy, mà bất cứ ai, dù 60, 70 hay 80 tuổi, cũng đều làm được. Thưa quý vị, thói quen thứ nhất, cũng là nền tảng của tất cả, đó là thức dậy trong lòng biết ơn. Buổi sáng, khi vừa mở mắt, xin quý vị đừng dội, đừng dội ngồi dậy, đừng dội với lấy điện thoại, đừng dội để tâm chạy theo trăm nỗi lo. Xin hãy nằm yên đó, chừng một phút thôi. Và trong một phút ấy, hãy thầm nói với chính mình một lời biết ơn. Tôi biết ơn vì đêm qua tôi đã ngủ. Tôi biết ơn vì sáng nay tôi còn được mở mắt. Tôi biết ơn vì trái tim này vẫn còn đập, buồn phổi này vẫn còn thở. Nghe đơn giản, phải không quý vị? Nhưng thưa quý vị, đây là một liều thuốc mạnh mẽ hơn ta tưởng rất nhiều. Bởi vì tâm ta giống như một mảnh đất, sáng nay ta gieo hạt gì, cả ngày ta sẽ gạt quả ấy. Gieo hạt lo âu, ta gạt một ngày bất an. Gieo hạt biết ơn, ta gạt một ngày an vui. Đức Phật dạy chúng ta sống trong tránh niệm và tri ân. Người biết ơn là người luôn thấy mình đủ đầy. Mà người thấy mình đủ đầy thì trong lòng nhẹ nhõm, thảnh thơi. Còn người lúc nào cũng thấy thiếu thốn, thấy bất mãn, thì dù có bao nhiêu cũng khổ. Thưa quý vị, có một điều nghịch lý trong đời. Người ta cứ tưởng phải có thật nhiều mới hạnh phúc. Nhưng nhìn cho kỹ, biết bao người giàu sang mà vẫn khổ, vẫn lo, vẫn không ngủ được. Còn có những cụ già nghèo, sống trong căn nhà đơn sơ, mà gương mặt lúc nào cũng an vui rạng rỡ. Khác nhau ở đâu? Khác ở lòng biết ơn. Người biết ơn nhìn đâu cũng thấy ân phước. Còn được thở là phước. Còn thấy được ánh nắng là phước. Còn có bát cơm ăn là phước. Cái tâm ấy, thưa quý vị, chính là suối nguồn của mọi an lạc. Và khoa học cũng đã chứng minh điều này. Các nhà nghiên cứu tìm thấy rằng những người thực hành lòng biết ơn mỗi ngày có mức học môn căng thẳng thấp hơn, ngủ ngon hơn, và thậm chí hệ miễn dịch cũng khỏe hơn. Chỉ một phút biết ơn mỗi sáng, mà thân tâm được lợi lạc suốt cả ngày. Cụ sáo của chúng ta, việc đầu tiên cụ đổi chính là điều này. Thay vì mở mắt ra là thang lại một ngày nữa với cái thân bệnh tật, cụ tập nói cảm ơn trời Phật, sáng nay tôi còn được thở. Chỉ một câu ấy thôi, mà cả tâm trạng buổi sáng của cụ đổi khác. Cụ kể, những ngày đầu nói lời biết ơn mà cụ thấy gượng gạo, thấy sao mà khó, bởi cái miệng quen thang, cái lòng quen buồn. Nhưng cụ cứ tập, rồi một buổi sáng nọ, khi cụ thầm nói lời cảm ơn, tự nhiên nước mắt cụ ứa ra. Không phải vì buồn, mà vì cụ chợp nhận ra đã bao lâu rồi cụ chỉ nhìn thấy cái thiếu, cái đau, mà quên mất mình vẫn còn biết bao điều để biết ơn. Từ khoảnh khắc ấy, thưa quý vị, cụ sáu bắt đầu thật sự đổi thay. Vậy nên thưa quý vị, sáng mai, xin quý vị hãy thử mở mắt ra, nằm yên một phút và thầm biết ơn. Đó là hạt giống an lành đầu tiên ta gieo cho một ngày. Thưa quý vị, thói quen thứ hai là dành ít phút buổi sáng cho hơi thở và sự tỉnh tâm. Sau khi đã thức dậy trong lòng biết ơn, xin quý vị hãy ngồi dậy một cách nhẹ nhàng, tìm một chỗ yên tĩnh, ngồi thẳng lưng mà thoải mái. Rồi chỉ làm một việc thôi, theo dõi hơi thở của mình. Hít vào, biết mình đang hít vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Với quý vị nào quen niệm Phật, thì đây là lúc thầm niệm Namo Asida Phật theo từng hơi thở cho tâm nương vào câu niệm mà lắng lại. Chỉ 10 phút thôi, thưa quý vị, 10 phút buổi sáng để tâm được lắng, được nghỉ, trước khi bước vào một ngày ồn ào. Vì sao điều này lại quan trọng đến thế? Bởi vì tâm chúng ta, thưa quý vị, giống như một ly nước đục, cả ngày bị khuấy động bởi lo toan, bụi bậm nổi lên, nước đục ngầu. 10 phút ngồi yên buổi sáng chính là để cho ly nước ấy lắng lại. Bụi lắng xuống đáy, nước trong trở lại. Và khi tâm trong, ta nhìn mọi việc trong ngày sáng suốt hơn, ít sân si hơn, ít dội dàng hơn. Thưa quý vị, chúng ta thường nghĩ hơi thở là chuyện tự nhiên, chẳng có gì đáng nói. Nhưng Đức Phật dạy rằng hơi thở chính là chiếc cầu nối giữa thân và tâm. Khi ta lo lắng, hơi thở gấp gáp, nông cạn. Khi ta an bình, hơi thở sâu, chậm, đều. Và điều kỳ diệu là ta có thể đi ngược lại. Chỉ cần ta chủ động thở chậm, thở sâu, thì cái tâm đang loạn cũng dần dần lắng xuống theo. Hơi thở là sợi dây cương ta nắm được để ghiềm con ngựa tâm đang phi nước đại. Đức Phật, trước khi thành đạo, cũng ngồi tỉnh lặng dưới cội bồ đề. Chính trong sự tỉnh lặng ấy, trí tuệ mới bừng sáng. Chúng ta không cầu thành đạo, thưa quý vị, nhưng chúng ta cầu một ngày an, một cái tâm sáng, và 10 phút hơi thở mỗi sáng chính là con đường. Khoa học ngày nay gọi đây là thiền định, và người ta đã nghiên cứu rất kỹ. Có những công trình cho thấy thiền định đều đặng liên quan đến việc bảo vệ telomere, phần đầu mốt của tế bào, dốn quyết định tế bào già đi nhanh hay chậm. Nói một cách giảng dị, thưa quý vị, người biết tỉnh tâm mỗi ngày, tế bào của họ có xu hướng trẻ lâu hơn. Sự tỉnh lặng không chỉ nuôi tâm, nó còn nuôi cả thân. Cụ Sáo kể, ban đầu ngồi thở 10 phút mà cụ thấy dài như cả tiếng đồng hồ. Tâm cụ chạy hết chuyện này sang chuyện khác. Nhưng sư cô dặn cụ, tâm chạy đi thì cứ nhẹ nhàng kéo nó về hơi thở, không trách móc, không nãn lòng, cứ như dắt một đứa trẻ hiếu động, nó chạy thì mình lại dắt về. Dần dần, cụ kể, có những buổi sáng cụ ngồi thở mà lòng an là thường, như thế cả căn nhà, cả khu giường đều lặng đi cùng cụ. Vậy nên, thói quen thứ hai, mỗi sáng, 10 phút, ngồi yên với hơi thở. Món quà quý giá ta tự trao cho chính mình. Thưa quý vị, thói quen thứ ba là một ly nước ấm và một bữa sáng trong tránh miệng. Sau khi tâm đã lắng, việc đầu tiên nên làm là uống một ly nước ấm. Cả một đêm dài, cơ thể ta thiếu nước. Ly nước ấm buổi sáng như đánh thức nhẹ nhàng từng cơ quan trong thân, giúp khí quyết lưu thông. Đây là điều nhỏ mà người sống thọ nào cũng giữ. Nhưng thưa quý vị, quan trọng hơn ly nước là cách chúng ta ăn bữa sáng. Phần đông chúng ta ăn trong dội giả, vừa ăn vừa xem điện thoại, vừa ăn vừa lo nghĩ, ăn cho xong để còn làm gì khác. Ăn như thế, thưa quý vị, là ăn mà không có mặt, thân thì ăn, mà tâm thì đi giắng. Đức Phật dạy chúng ta ăn trong tránh niệm. Nghĩa là khi ăn, ta biết mình đang ăn. Ta nhai chậm rãi, cảm nhận gì có thức ăn, biết ơn từng hạt cơm, từng miếng rau, biết rằng để có bữa ăn này, biết bao người đã đổ mồ hôi, biết bao nhân duyên đã hòa hợp. Ta hãy thử nghĩ mà xem. Thưa quý vị, một bát cơm sáng nay ta ăn, để có hạt gạo ấy, người nông dân đã dãi nắng dầm mưa suốt mấy tháng trời. Rồi có nắng, có mưa, có đất, có nước, có bao nhiêu bàn tay giao trồng, gạt hái, xay giả, chuyên chợ, cả đất trời và bao con người đã góp lại trong một bát cơm nhỏ. Khi ta ăn với cái thấy ấy, bát cơm không còn là chuyện tầm thường nữa, nó trở thành cả một mối ân tình. Và ăn trong lòng biết ơn như vậy, thì miếng ăn nào cũng ngon, cũng quý. Ăn chậm, ăn trong tỉnh thức, không chỉ giúp ta thấy ngon hơn, mà còn giúp hệ tiêu quá làm việc tốt hơn. Ăn vừa đủ mà không quá độ. Có một lời dạy rất hay trong nhà Phật. Ta ăn là để nuôi thân mà tu tập, mà sống cho tử tế, chứ không phải ăn chỉ để chìu theo cái lưỡi, chìu theo lòng tham. Người sống thọ là người ăn uống điều độ, ăn trong chừng mực và ăn với lòng biết ơn. Thưa quý vị, cụ Sáu kể rằng ngày xưa cụ ăn sáng hoa loa, có khi bỏ bữa, có khi vừa ăn vừa cào nhào. Từ khi cụ tập ngồi xuống ăn cho tử tế, ăn chậm, biết ơn bữa ăn, cụ nói không những cụ thấy ngon miệng hơn, mà cái bụng dốn hay đau của cụ cũng dịu dần. Vậy nên thói quen thứ ba, một ly nước ấm và một bữa sáng ăn trong tỉnh thức, trong lòng biết ơn. Thưa quý vị, thói quen thứ tư là đi bộ trong tránh niệm dưới ánh nắng ban mai. Sau bữa sáng, xin quý vị hãy bước ra ngoài, ra sân, ra giường hay chỉ một khoảng hiên có nắng và đi bộ. Nhưng không phải đi dội dã như chạy diệt. Ta đi chậm rãi, mỗi bước chân đặt xuống, ta biết mình đang bước. Mỗi hơi thở vào ra, ta cảm nhận, có thể phối hợp hít vào ba bước, thở ra ba bước, vừa đi vừa để tâm an trú trong từng bước chân. Đó gọi là thiền hành, đi mà tâm không rong rủi. Và thưa quý vị, xin đừng quên tắm chút nắng sớm. Ánh nắng ban mai, cái nắng dịu dàng của buổi sớm mai là một dị thuốc trời cho mà không tốn một đồng. Khoa học đã chỉ ra ánh nắng buổi sáng giúp cơ thể điều chỉnh lại đồng hồ sinh học, giúp ta ngủ ngon hơn vào ban đêm, giúp xương chắc khỏe và giúp tinh thần phấn chấn, bớt u sầu. Người lớn tuổi mà chịu khó đi bộ dưới nắng sớm mỗi ngày, tim mạch khỏe hơn, tâm trạng vui hơn, giấc ngủ sâu hơn. Quý vị thấy không, thân và tâm nương nhau. Đi bộ dưỡng cái thân, chánh niệm trong từng bước dưỡng cái thân, nắng sớm nuôi cả hai. Chỉ một việc đi bộ buổi sáng thôi mà lợi lạc đủ đường. Thưa quý vị, tôi muốn kể thêm cho quý vị nghe về một người nữa. Ở một ngôi làng nọ, có một cụ ông ngoài 80 tuổi. Ngày nào cũng thấy cụ thông thả đi bộ quanh làng lúc trời dừa hưởng sáng. Có người trẻ hỏi cụ đi đâu mà sáng nào cũng đi. Cụ cười bảo tôi đi thăm buổi sáng. Mỗi buổi sáng mỗi khác, cây cỏ mỗi ngày mỗi thay, tôi đi để cảm ơn trời đã còn cho tôi được thấy thêm một ngày. Cái tâm ấy, thưa quý vị, cái tâm đi bộ mà như đi thưởng, đi mà lòng đầy biết ơn, chính đó nuôi cụ sống khỏe, sống vui tới tuổi già. Đức Phật ngày xưa, sau mỗi thời tọa thiền, cũng đi kinh hành, đi thiền, để thân được giận động mà tâm vẫn an trú. Đây là sự cân bằng mà người xưa đã thấu hiểu. Không chỉ ngồi yên, mà cũng cần giận động. Không chỉ giận động, mà giận động trong tỉnh thức. Vậy nên thói quen thứ tư, mỗi sáng, một quảng đi bộ chậm rãi dưới nắng mai, mỗi bước một hơi thở, mỗi bước một sự an lành. Thưa quý vị, thói quen thứ năm, và cũng là thói quen sâu sắc nhất, đó là gieo một tâm tự bi cho ngày mới. Trước khi thật sự bước vào một ngày, xin quý vị hãy dành một khoảnh khắc khởi lên trong lòng một niệm lành. Có thể chỉ là một câu thầm nhũ. Hôm nay, tôi nguyện không giận ai. Hôm nay, tôi nguyện nói lời hòa ái. Hôm nay, tôi nguyện sống tử tế với mọi người tôi gặp và tử tế với cả chính mình. Thưa quý vị, đây chính là điều tôi muốn nhắc quý vị nhớ tới một người, ông Tư, nhân dịch trong thời Pháp trước của chúng ta. Ông Tư, 84 tuổi, khỏe mạnh, minh mẫn, không một diên thuốc. Người ta hỏi bí quyết, ông chỉ cười và nói, tôi không giận ai hết. Cả một đời ông không ôn oán hận, gặp chuyện gì cũng buông nhẹ. Và chính cái tâm nhẹ nhõm ấy đã nuôi ông sống thọ, sống vui. Đức Phật dạy, mỗi cơn giận là một liều độc ta tự rót vào thân mình. Người ôn oán hận cả đời thì mang bệnh cả đời bởi mỗi lần giận, tim đập nhanh, huyết áp tăng, cả cơ thể căng lên như dây đàn. Còn người biết khởi tâm tự bi, biết tha thứ, biết thương người thương mình, thì trong lòng luôn có một dòng suối mát, dòng suối ấy tưới tẩm cả thân lẫn tâm. Thưa quý vị, có một điều rất đáng để chúng ta suy ngẩm. Khi ta giận một người, ta cứ tưởng ta đang trừng phạt người ấy. Nhưng không, người ấy có khi ăn ngon ngủ kỹ, chẳng hề hấn gì. Còn ta thì ôm cơn giận trong lòng, mất ăn mất ngủ, người ta thì vô can mà ta thì tự đốt cháy chính mình. Giận, oán, hận, rốt cuộc là ta tự hại ta. Hiểu được điều này rồi. Thưa quý vị, thì buông bỏ không còn là chuyện khó. Buông không phải vì người kia xứng đáng, mà vì ta thương lấy chính thân tâm mình. Gieo tâm tự bi buổi sáng, cũng như cụ sáu mỗi sáng nguyện sống hiền hòa hơn một chút, thì cả ngày ta gặp ai cũng dễ miễn cười, gặp chuyện gì cũng dễ bao dung. Mà một cái tâm bao dung, thưa quý vị, chính là nền tảng của một sức khỏe bền lâu. Vậy nên thói quen thứ năm, thói quen kết tinh của cả bốn điều trước, mỗi sáng, hãy gieo vào lòng một miệng tự bi. Đó là hạt giống đẹp nhất cho một ngày, và cho cả một đời. Thưa quý vị, Đức Đa Lai Lama, vì cao tăng mà cả thế giới kính trọng, có một câu nói mà tôi rất tâm đắc. Ngài dạy rằng, hạnh phúc không phải là thứ có sẵn, mà đến từ chính hành động của ta. Và mỗi buổi sáng, khi thức dậy, Ngài đều khởi lên lòng biết ơn vì mình còn sống, và nguyện dùng ngày hôm ấy để sống cho có ý nghĩa, để không làm hại ai, để đem lại chút an vui cho người khác. Quý vị có thấy không? Chính vì cao tăng sống thọ, minh mẫn ở tuổi ngoài 90 ấy, mỗi sáng cũng bắt đầu bằng lòng biết ơn và tâm tự bi, đúng như năm thói quen chúng ta vừa chia sẻ. Đức Đa Lai Lama còn dạy một điều rất giảng dị mà sâu sắc. Ngài nói, nếu có thể, hãy giúp người khác. Còn nếu không thể giúp được, thì ít nhất cũng đừng làm hại ai. Chỉ một nguyên tắc sống ấy thôi. Thưa quý vị, mà nếu mỗi sáng ta đều khắc nghi, thì cả ngày ta sống nhẹ nhàng, không tạo oán, không gây khổ cho mình, cho người. Và cái tâm không tạo oán ấy chính là cái tâm an lạc nhất, khỏe mạnh nhất. Và điều kỳ diệu, thưa quý vị, là khoa học hiện đại ngày càng gặp gỡ lời Phật dạy. Người ta nghiên cứu những gì thiền sư sống lâu năm và thấy não bộ của họ khỏe mạnh hơn, ít lão quá hơn người thường. Người ta nghiên cứu về lòng biết ơn, về thiền định, về sự tha thứ, và lần nào cũng thấy những điều ấy làm giảm căng thẳng, tăng miễn dịch, kéo dài tuổi thọ. Nghĩa là sao? Thưa quý vị, nghĩa là những gì Đức Phật dạy từ hơn 2.000 năm trước, những gì các bậc chân tôi dẫn thực hành mỗi ngày, quá ra chính là con đường diễn sinh khoa học nhất. Tâm an thì thân khỏe, thân khỏe thì sống thọ. Sống thọ trong an vui, chứ không phải sống thọ trong bệnh tật và lo âu. Nằm thói quen buổi sáng ấy, thưa quý vị, không rời rạc, chúng nối thành một dòng tròn. Thức dậy biết ơn, làm tâm an. Tâm an, ta thở sâu và tỉnh lặng. Tỉnh lặng rồi, ta ăn uống điều độ, đi lại nhẹ nhàng. Thân nhẹ nhàng rồi, ta khởi được tâm tự bi và tâm tự bi ấy, sáng hôm sau, lại làm ta thức dậy trong biết ơn. Một dòng tròn dưỡng sinh khép kính, càng xoay, thân tâm càng an lành. Thưa quý vị, chúng ta đã cùng nhau đi qua 5 thói quen buổi sáng theo lời Phật dạy. Thứ nhất, thức dậy trong lòng biết ơn. Thứ hai, dành 10 phút cho hơi thở và tỉnh tâm. Thứ ba, một ly nước ấm và bữa sáng trong tránh niệm. Thứ tư, đi bộ chậm rãi dưới nắng mai. Và thứ năm, giao một tâm tự bi cho ngày mới. Năm điều ấy, nghe qua thì giảng dị. Nhưng thưa quý vị, chính những điều giảng dị nhất là mỗi ngày mới tạo nên sự chuyển quá lớn lao nhất. Cụ sáu không cần thêm một viên thuốc nào. Ông tư sống thọ chỉ nhờ một cái tâm không oán dẫn. Bí quyết trường thọ, quá ra, không nằm ở đâu xa. Nó nằm trong cách chúng ta bắt đầu mỗi buổi sáng. Thưa quý vị, tôi biết trong số quý vị đang nghe đây, có người tuổi đã cao, thân đã mang nhiều bệnh, lòng đã trải nhiều lo. Có người đang mất ngủ, có người đang cô đơn, có người đang mang trong lòng những nỗi buồn không biết ngõ cùng ai. Tôi xin thưa với quý vị điều này không bao giờ là quá muộn. Cụ sáu đã 78 tuổi mới bắt đầu. Vậy mà cụ vẫn đổi thay được cả cuộc đời còn lại. Cái cây trồng muộn vẫn ra qua. Buổi sáng dù đến trễ vẫn là buổi sáng. Chỉ cần quý vị chịu bắt đầu ngay từ ngày mai. Và thưa quý vị, xin đừng nghĩ rằng phải làm cho được cả năm điều ngay ngày mai. Không cần. Chỉ cần một thôi. Sáng mai, khi vừa mở mắt, xin quý vị hãy nằm yên một phút và thầm biết ơn rằng mình còn được thở. Chỉ một điều nhỏ ấy. Rồi từ từ, khi đã quen, ta thêm điều thứ hai, điều thứ ba, mỗi ngày một chút, như giọt nước nhỏ mãi cũng đầy luôn. Xin quý vị hãy nhớ lấy câu này mỗi buổi sáng thức dậy là một lần chúng ta được sống lại. Đừng phí hoài món quà ấy vào lo âu và phiền muộn. Hãy đón nhận nó bằng lòng biết ơn, bằng sự tỉnh lặng, bằng một trái tim từ bi. Thưa quý vị, nếu thời Pháp hôm nay mang lại cho quý vị chút an lành, xin quý vị hãy để lại một lời bình an ở phía dưới, một câu thôi cũng được, để chúng ta cùng nhau lan tỏa năng lượng lành. Và xin quý vị đừng quên đăng ký kênh Ánh Sáng Pháp Tuệ để mỗi ngày chúng ta lại có duyên cùng nhau lắng lòng, cùng nhau nuôi dưỡng bình an và trí tuệ. Nguyện cho quý vị thân tâm thường an lạc, nguyện cho quý vị mỗi sáng thức dậy đều trong bình an, mỗi ngày trôi qua đều trong hạnh phúc. Namo Azida Phật