Quy luật 80/20: Biết bỏ đi để giữ lại #chammotchut #podcastviet

Bạn có biết rằng khoảng 80% của cải trên thế giới được nắm giữ bởi khoảng 20% nhân loại? 80% doanh thu của một công ty thường đến từ khoảng 20% khách hàng. Còn trong cuộc sống hàng ngày thì sao? Chúng ta có rất nhiều mối quan hệ nhưng chỉ một số ít người thực sự ảnh hưởng đến cách mình nghĩ, cách mình sống và hướng đi của cuộc đời. Chúng ta làm rất nhiều việc nhưng khi nhìn lại phần lớn thành quả lại thường bắt nguồn từ một số ít quyết định hoặc một số ít nỗ lực quan trọng. Thoạt nhìn những hiện tượng ấy dường như không liên quan gì đến nhau nhưng càng quan sát người ta càng nhận ra chúng đều phản ánh một đặc điểm rất phổ biến của thế giới này. Giá trị, nguồn lực, thành quả và cả ảnh hưởng hiếm khi được phân bố đồng đều. Thường chỉ một phần nhỏ lại tạo ra phần lớn giá trị hoặc ảnh hưởng. Ngày nay quy luật ấy được biết đến với cái tên quy tắc 80-20 hay nguyên lý Pareto. Nhưng ít ai ngờ rằng quy luật ấy lại bắt đầu từ một quan sát rất giản dị ở nước Ý vào cuối thế kỷ 19. Nhà kinh tế học người Ý Vinfredo Pareto nhận thấy chỉ một số ít cây đậu trong khu vườn của mình lại cho phần lớn số quả. Quan sát tưởng như rất bình thường ấy khiến ông đặt ra một câu hỏi liệu sự phân bố không đồng đều này chỉ xuất hiện trong khu vườn của mình hay còn lặp lại ở nhiều lĩnh vực của đời sống? Ông bắt đầu mở rộng phạm vi nghiên cứu. Khi tìm hiểu tình hình sở hữu đất đai ở nước Ý ông phát hiện khoảng 20% dân số lại nắm giữ khoảng 80% diện tích đất. Về sau nhiều nhà nghiên cứu tiếp tục kiểm chứng và nhận ra cùng một kiểu phân bố ấy xuất hiện trong kinh tế, sản xuất, quản trị, khoa học và cả đời sống hàng ngày. Quy luật 80-20 không khẳng định mọi hiện tượng đều tuân theo một tỷ lệ cố định. Điều quan trọng mà nó gợi ra là một cách nhìn trong cuộc sống giá trị và ảnh hưởng hiếm khi được phân bố đồng đều. Tù quần áo có rất nhiều bộ nhưng chỉ vài bộ được mặc thường xuyên. Một đứa trẻ đi học suốt 12 năm nhưng khi trưởng thành điều em nhớ nhất đôi khi chỉ là một người thầy, một cuốn sách hoặc một lời động viên đúng lúc. Nhìn rộng hơn nhiều người sẽ nhận ra rằng niềm vui, sự bình an hay những thành quả lớn nhất của cuộc đời thường cũng bắt nguồn từ một vài điều thật sự quan trọng. Một công việc có ý nghĩa một gia đình biết lắng nghe nhau vài người bạn có thể tin cậy và những thói quen tốt được gìn giữ qua 5 tháng. Có lẽ vì thế mà quy luật 80-20 chưa bao giờ chỉ là một khái niệm của kinh tế học. Nó vẫn âm thầm hiện diện trong những lựa chọn rất bình thường mỗi ngày chỉ là chúng ta ít khi dừng lại để nhận ra. Đến đây có lẽ nhiều người sẽ tự hỏi Nếu quy luật 80-20 có tính phổ biến như vậy thì làm sao để biết đâu mới là 20% đáng để mình đầu tư? Đây là câu hỏi khó nhất bởi điều quan trọng đối với người này chưa chắc đã là điều quan trọng đối với người khác. Mỗi người có một công việc một hoàn cảnh và một giai đoạn sống khác nhau không ai có thể đưa ra một danh sách chung cho tất cả. Nhưng có một cách rất đơn giản để tự kiểm chứng Hãy thực tưởng tượng từ ngày mai mỗi ngày bạn chỉ còn 4 tiếng để làm việc bạn sẽ giữ lại việc nào? Có lẽ chúng ta sẽ không còn đủ thời gian để làm tất cả Những việc có thể chỉ hoãn sẽ được gạch khỏi danh sách Những việc chỉ tạo cảm giác bận rộn cũng sẽ phải nhường chỗ Điều còn lại thường là những việc mà chúng ta biết rằng nếu không làm kết quả sẽ bị ảnh hưởng rõ rệt. Nhưng trong một ngày bình thường rất nhiều người lại không lựa chọn như vậy Khi không còn bị giới hạn bởi thời gian Chúng ta dễ để những việc liên tục đòi hỏi sự chú ý quyết định cách mình sử dụng một ngày Đến cuối ngày rất nhiều việc đã được giải quyết Nhưng việc thật sự quan trọng đôi khi vẫn còn nguyên Quy luật 80-20 không bảo chúng ta làm ít việc hơn Điều nó gợi ra là không phải mọi việc đều xứng đáng được dành cho một lượng thời gian như nhau Điều khó nhất không phải là làm nhiều mà là nhận ra Điều gì thật sự tạo nên giá trị để ưu tiên trước Vậy làm sao để tìm ra 20% ấy Có lẽ chúng ta có thể bắt đầu từ 3 cách rất đơn giản Cách thứ nhất là nhìn vào kết quả thay vì nhìn vào sự bận rộn Chúng ta thường đánh giá một người làm việc bằng số lượng công việc đã hoàn thành Nhưng quy tắc 80-20 lại gợi ra một cách nhìn khác Điều khó nhất không phải là tìm ra việc cần làm Mà là đủ bình tĩnh để không làm những việc không thật sự cần Có những việc chiếm rất nhiều thời gian Nhưng nếu hôm nay không làm Cuộc sống gần như vẫn vậy Ngược lại Có những việc chỉ cần dành một giờ mỗi ngày Nhưng nếu kiên trì trong nhiều năm Chúng có thể mở ra một hướng đi hoàn toàn khác Steven Jobs từng nói rằng Tập trung không phải là quyết định Mình sẽ làm điều gì Mà là biết nói không Với hàng trăm ý tưởng khác Điều làm nên thành công của Apple Không phải vì công ty làm nhiều sản phẩm hơn đối thủ Mà vì họ tập trung nguồn lực vào một số rất ít sản phẩm mà họ tin là quan trọng nhất Chính quyết định cắt bỏ ấy đã mở đường cho những sản phẩm sau này làm thay đổi cả Apple Cuộc sống của mỗi chúng ta cũng không khác nhiều Mỗi ngày đều có rất nhiều việc cần làm Nhưng chỉ một số ít thật sự quyết định chất lượng công việc Chất lượng các mối quan hệ Và cả hướng đi lâu dài của cuộc đời Cách thứ hai Là chú ý đến những giá trị có khả năng tích lũy theo thời gian Có những việc chỉ mang lại kết quả Trong ngày hôm đó Nhưng cũng có những việc càng làm lâu Giá trị của nó càng lớn Đọc sách là một ví dụ Một ngày đọc vài chục trang Gần như không tạo ra khác biệt rõ rệt Nhưng sau nhiều năm Lượng tri thức tích lũy có thể làm thay đổi cách nhìn nhận thế giới Rèn luyện sức khỏe cũng vậy Một buổi tập không làm cơ thể khỏe lên ngay lập tức Nhưng hàng trăm buổi tập Sẽ tạo nên một con người khác Những việc có giá trị tích lũy Lại thường không khẩn cấp Chúng không thúc ép chúng ta phải làm ngay hôm nay Chính vì thế Chúng rất dễ bị nhường chỗ cho những việc ồn ào hơn Nhưng giá trị ngắn hạn hơn Cách thứ ba là nhìn vào những điều con người Thường hối tiếc khi ngoảnh lại cuộc đời Rất hiếm người lớn tuổi nói rằng Giá như ngày ấy tôi dự thêm vài cuộc họp Hay giá như tôi trả lời thêm vài email Điều họ tiếc thường là Đã không dành đủ thời gian cho cha mẹ Khi còn có thể Không chăm sóc sức khỏe sớm hơn Không học một điều mình luôn muốn học Hoặc đã từ bỏ một ước mơ Chỉ vì nghĩ rằng vẫn còn nhiều thời gian Sự hối tiếc không thể thay đổi quá khứ Nhưng đôi khi lại giúp chúng ta nhìn rõ Điều gì thật sự đáng để ưu tiên ở hiện tại Có lẽ thay vì cố gắng làm nhiều việc hơn Mỗi tuần chúng ta chỉ cần dành ít phút Để tự hỏi mình ba câu hỏi Việc nào trong tuần này Thực sự làm cuộc sống của mình tốt hơn Điều gì nếu được kiên trì trong nhiều năm Sẽ tạo nên sự khác biệt lớn nhất Điều gì mình không muốn phải hối tiếc Khi nhìn lại cuộc đời Ba câu hỏi ấy Không có đáp án giống nhau ở mọi người Nhưng nếu trả lời một cách chung thực Mỗi người sẽ dần nhận ra 20% của riêng mình Và đó cũng là lúc quy tắc 80-20 bắt đầu phát huy giá trị Không phải như một lý thuyết Mà như một cách lựa chọn mỗi ngày Đến đây chúng ta đã nói nhiều đến việc Làm thế nào để tìm ra số ít điều tạo nên phần lớn giá trị Nhưng quy tắc 80-20 còn gợi ra một cách nhìn khác Cũng quan trọng không kém Nếu một số ít yếu tố có thể tạo nên phần lớn thành quả Thì rất có thể Một số ít nguyên nhân cũng đang tạo ra phần lớn những rắc rối trong cuộc sống của chúng ta Hãy thử nhìn vào sức khỏe Không phải mọi thói quen đều ảnh hưởng đến cơ thể như nhau Các bác sĩ đều biết rằng Nhiều bệnh mạng tính có liên quan đến một số ít yếu tố nguy cơ Như hút thuốc, ít vận động, ăn uống thiếu cân bằng, hay đi ngủ quá muộn Khi thay đổi đúng những thói quen ấy Sức khỏe thường cải thiện rõ rệt hơn nhiều So với việc chỉ tìm cách khắc phục từng triệu chứng Trong cuộc sống hàng ngày cũng vậy Có người luôn cảm thấy nhà cửa bừa bộn nên ngày nào cũng dọn dẹp rất nhiều Nhưng rồi họ nhận ra Phần lớn sự lộn xộn không phải xuất hiện ở khắp nơi mà chỉ bắt nguồn từ một vài thói quen Như đồ dùng không có chỗ cố định Mua quá nhiều thứ không cần thiết Hoặc dùng xăm không cất lại Khi thay đổi được những thói quen ấy Việc giữ cho ngôi nhà gọn gàng Trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều Các mối quan hệ cũng không nằm ngoài quy luật này Rất ít gia đình giãn hức chỉ vì một chuyện lớn Khoảng cách thường được tạo nên từ một vài thói quen lặp đi lặp lại Không lắng nghe Nói những lời làm tổn thương khi nóng giận Hoặc luôn né tránh những cuộc đối thoại cần thiết Chỉ cần thay đổi được những điều ấy Nhiều mối quan hệ đã có thể chuyển biến theo một hướng khác Còn người thường rất giỏi xử lý hậu quả Nhưng lại không kiên nhẫn đi tìm nguyên nhân Công việc trì trệ thì làm thêm giờ Hiệu quả giảm thì họp nhiều hơn Thu nhập chưa khá hơn thì cố gắng tiết kiệm từng khoản nhỏ Nhưng nếu nguyên nhân cốt lõi vẫn còn nguyên Những nỗ lực ấy thường chỉ giải quyết được phần ngọn Có lẽ bài học lớn nhất mà quy tắc 80-20 đem lại Không phải là hãy làm nhiều hơn hay cố gắng nhiều hơn Điều quan trọng hơn là học cách tìm đúng điểm cần thay đổi Bởi rất nhiều khi chỉ một thay đổi đúng chỗ Lại tạo ra kết quả lớn hơn rất nhiều so với hàng chục nỗ lực dàn trải Đó cũng là cách tư duy mà nhiều nhà quản lý Bác sĩ, kỹ sư hay nhà giáo dục vẫn sử dụng Họ không bắt đầu bằng câu hỏi Cần làm thêm điều gì Họ thường bắt đầu bằng một câu hỏi khác Đâu là nguyên nhân đang tạo ra phần lớn kết quả Khi trả lời được câu hỏi ấy Phần còn lại thường trở nên rõ ràng và đơn giản hơn rất nhiều Quy tắc 80-20 không phải là một công thức để thành công Nó cũng không hứa hẹn rằng chỉ cần làm ít đi thì kết quả sẽ nhiều hơn Điều mà quy tắc này gợi ra trước hết là một cách nhìn Cuộc sống hiếm khi vận hành theo sự phân bố đồng đều Không phải mọi nguyên nhân đều tạo ra tác động như nhau Không phải mọi công việc đều mang lại giá trị như nhau Không phải mọi thói quen đều ảnh hưởng đến cuộc đời chúng ta như nhau Khi hiểu được điều đó Chúng ta sẽ bớt bị cuốn theo cảm giác bận rộn Để học cách phân biệt điều gì thật sự đáng đầu tư Điều gì cần kiên trì vun đắp Và điều gì nên mạnh dạng buông bỏ Rất nhiều bước ngoặt lớn Không bắt đầu từ việc làm thêm thật nhiều điều mới Chúng bắt đầu từ việc Nhìn đúng hơn Chọn đúng hơn và kiên trì với những điều thật sự Có giá trị Cảm ơn bạn đã dành thời gian lắng nghe Nếu tập podcast này Gợi cho bạn một cách nhìn mới về công việc Các mối quan hệ hay chính cuộc sống của mình Bạn có thể chia sẻ nó với những người cũng đang cảm thấy mình luôn bận rộn Nhưng kết quả vẫn chưa như mong muốn Hẹn gặp lại bạn Trong những câu chuyện tiếp theo của Chậm một chút Kẻ và Ngẫm