5 Dấu Hiệu Sớm Báo Trước Sự Sụp Đổ Sự Nghiệp Của Một Người

Năm dấu hiệu sớm báo trước sự sụp đổ sự nghiệp của một người, một tổ chức, thậm chí cả một triều đại. Thưa quý vị và các bạn, có một nghịch lý mà ai sống đủ lâu đều sẽ nhận ra rằng không một sự sụp đổ lớn nào xảy ra đột ngột. Nó chỉ trông có vẻ đột ngột với người ngoài. Còn với người trong cuộc, nó đã được báo trước hàng tháng, hàng năm, bằng những tín hiệu nhỏ đến mức người ta tưởng là vô hại, hoặc tệ hơn tưởng là dấu hiệu của sự tịnh vượng. Cổ nhân bàn về chi vi, tức là thấy cái nhỏ, biết qua điểm rất nhỏ. Nhà văn Phùng Bộng Long thời minh tưởng viết, Thánh nhân không có đất chết, người hiền không có thế thua. Họ vá tai họa khi nó còn nhỏ như hạt bụi, đón điểm lành khi nó còn đơn độc. Kẻ hôn ám thì làm ngược lại, nên cái bẫy nằm phục sẵn tự nó chạm vào mình. Cặm bẫy nằm sẵn tự nó bật. Cổ nhân nói thẳng rằng, số phận không hề dình dập ai, nó chỉ đứng yên một chỗ. Chính người ta tự đi tới và dẫm lên nó. Và trước khi dẫm lên, lúc nào cũng có dấu hiệu. Và sau đây là 5 dấu hiệu ấy được đúc kết từ các điển tích câu chuyện trong lịch sử. Hàng ngàn năm đã trôi qua, vật đổi sao rồi. Con người đã thay áo, đổi nhà, cầm điện thoại thông minh lớt mạng, lên cung trăng, lên xáo hỏa. Nhưng cái cơ chế khiến một người, một gia đình, một công ty, một tổ chức, một triều đại gặp tay ương rụp đỏ thì chưa đổi một ly. Dấu hiệu thứ nhất, một ham muốn nhỏ bắt đầu leo thang mà không ai phanh lại. Điển tích về chuyện cơ tử và đôi đũa ngà kể như sau. Vua trụ vừa lên ngôi, sai làm một đôi đũa bằng ngà voi. Một đôi đũa tưởng chừng là chuyện còn con, nhưng người trú là cơ tử, nghe tin liền than dài. Nó dùng đũa ngà thì át không chịu đựng thức ăn trong bát đất nữa, phải làm chén sừng tê chén ngọc. Đã có chén ngọc đũa ngà thì át không chịu húp canh rau rải, mặc áo vải thô. Ở dưới mái nhà tranh, mập phải áo gấm chín lớp, đai cao nhà rộng. Cứ theo cái đà ấy mà cầu thì cả thiên hạ cũng không đủ cho nó, ta sợ cái kết cục của nó. Cơ tử không nhìn thấy đôi đũa, ông nhìn thấy một quỹ đạo. Qua nhiên, không lâu sau, vua trụ dựng lọc đài, làm cung quỳnh cửa ngọc, ao rượu dừng thịt. Trong cung mở chín cái chả và trăm họ liều phản, và nhà thương sụp đỏ. Điều của nhân thấy là sự sụp đỏ hiếm khi bắt đầu bằng một tội lỗi lớn. Nó bắt đầu bằng việc cái đũ bị định nghĩa lại. Đôi đũa ngà tự nói vô tội, cái độc là logic nằm sau nó. Một khi anh nâng chuẩn ở một chỗ, giống như hiệu ứng cánh bướm, mọi chỗ còn lại bỗng trở nên không xứng, và anh buộc phải nâng tiếp. Đó là một cái dốc không có điểm dừng tự nhiên. Bởi thiên hạ cũng không đủ. Chỉ vì đối với chúng ta hiện nay, ví như một start-up khởi nghiệp người gọi vốn xong liền dọn vào văn phòng hạng A, in name card dày hơn. Một người vừa được tăng lương đã nâng cấp xe, đổi điện thoại, và phát hiện mức lương mới vẫn thiếu. Một công ty vừa có một quý lãi liền phình bộ máy, thêm tầng quản lý, thêm chế độ. Không cái nào sai, nhưng tất cả đều là đũa ngà, và rất ít người chịu hỏi câu của cơ tử rằng đôi đũa này rồi sẽ kéo theo cái gì? Thay đổi văn hóa, lối sống, thay đổi quy mô phạm bi công việc, đốt trái giai đoạn bằng việc đốt vốn, v.v. Mặc dù thuật ngữ, ngôn từ đã thay đổi, nhưng căn bệnh thì vẫn y nguyên, đó là hàm muốn một khi đã vượt khỏi giới hạn sẽ không tự phành lại, chỉ có con người mới đủ tỉnh táo để chặn nó. Nhưng tiếc rằng, phần lớn chỉ nhận ra điều đó khi đã đi quá xa, và kết cục là không thể vãn hồi được nữa. Không ai sụp đổ vì một đôi đũa ngà, người ta sụp đổ vì cái họ thôi tự hỏi, đôi đũa này rồi sẽ dẫn ta đến đâu, và xem việc không hỏi là dấu hiệu của thành công. Tiếp theo là dấu hiệu thứ hai. Lễ mất trước, các chuẩn mực nhỏ bị bỏ trước khi cái lớn đỏ. Điển tích về chuyện Tân Hữu ở đất Y Xuyên kể rằng, khi nhà Chu rời đô về phía đông, một người tên Tân Hữu đi ngang đất Y Xuyên, thấy con người xóa tóc tế lễ ngoài đồng. Đây là một tập tục của người rợ nhung, không phải nghi lễ của người hoa hạ vốn búi tóc tế trọng Tổng Miếu. Tân Hữu chỉ nhìn cảnh ấy mà nói, chờ đến trăm năm, đất này sẽ thành đất của rợ nhung. Lễ nghĩa nơi ấy đã tiêu vong từ trước. Hơn một thế kỷ sau, quả nhiên Tân và Tấn rời dỡ lục hồn đến chiếm Y Xuyên. Nhà văn Phùng Bộng Long bình bốn chữ sắc gọn như dao rằng, kỳ lễ tiên vong, tức là lễ nghĩa nơi ấy đã tiêu vong từ trước. Đất chưa mất, người chưa đổi chủ, thế nhưng cách người ta cư xử đã đổi chủ rồi. Điều của Nhân nhận ra ở đây là, một cộng đồng không bị sâm chiếm từ ngoài vào, nó bị rỗng từ trong ra. Và cái rỗng ấy lộ ra không phải ở những biến cô lớn, mà những nghi thức nhỏ mà người ta lặng lẽ thổi giữ. Khi người hoa hạ bắt đầu làm theo tục mà chính họ từng coi là man di, thì về danh nghĩa, đất vẫn là của họ. Nhưng về thực chất, nó đã đổi tay từ lâu. Lễ là lớp da, da mục trước, rồi thịt mới giữa. Với thời đại ngày nay, một công ty không chết vào ngày phá sản, nó chết vào cái ngày người ta thôi chào nhau ở ảnh lang, thôi đọc kỹ trước khi ký, thôi nói cảm ơn và xin lỗi, coi việc đi muộn là bình thường, coi lời hứa miệng là không tính. Một gia đình không tan vào ngày ly hôn, nó tan vào năm mà bữa cơm chung biến mất. Mỗi người một màn hình, một con người không đổ gục vào ngày thất bại, họ đổ gục dần từ cái tuần đầu tiên bỏ tập, bỏ đọc, bỏ đi thói quen tốt, thôi giữ lời với chính mình. Tất cả những thứ đó đều là lễ và luôn mất trước. Khi bạn thấy mình đang làm điều mà phiên bản tốt hơn của chính bạn từng khinh, đó không phải là chuyện nhỏ, đó là điều mà như tân hữu ở điển tích trên đang đi ngang và lắc đầu. Nhà chưa đổ, thì nóc đã rột từ lâu. Khi người ta lặng lẽ thôi giữ những lễ nhỏ với nhau, sự sụp đổ chỉ còn là tờ giấy chờ ngày ký tên. Tiếp đến là dấu hiệu thứ ba, người đứng đầu thôi bàn chuyện lớn chỉ quanh quản chuyện vặt. Điển tích về chuyện Ha Tăng ở Châu Tấn kể như thế này. Ha Tăng thường được hầu Yến vua Tấn Vũ Đế. Một hôm về nhà, ông nói với các con và câu ấy là một bản án. Ông nói rằng, Chúa Thượng dự nghiệp mở ra cơ đồ truyền đời. Vậy mà mỗi lần ta dự Yến chưa từng nghe ngài bàn đến viễn đổ trị nước, thì toàn nói chuyện thường ngày của cuộc sống. Đời sau em nguy mất, họa chỉ dưng ở đời ngài thôi, còn lại là mối lo của con cháu. Rồi ông chỉ vào các cháu mình mà nói, bọn này át gặp loạn. Sau quả nhiên đúng như vậy, cháu ông bị giết trong loạn bắt vương. Nhà Tấn dối gian tàn ác. Điều cổ nhân nhìn thấy ở đây là Ha Tăng không chê vua bắt tài, không chê vua tàn ác. Ông chỉ ra một dấu hiệu tinh vi hơn nhiều, đó là người cầm vận mệnh của cả một cơ đồ mà trong các cuộc gặp gỡ quan trọng nhất lại không còn ban đến chuyện lâu dài. Bốn chữ kinh quốc viễn đổ kế sách trị nước dài hạn biến mất khỏi bàn tiệc nhưng chỗ cho chuyện thường ngày. Khi tầm nhìn của người đứng đầu co lại bằng cái trước mắt thì cách cơ đồ vẫn còn nguyên đó nhưng đã mất đi linh hồn rồi. Hãy ngồi vào bất kỳ phòng họp nào và lắng nghe, nếu cả cuộc họp chỉ xoay quanh con số tuần này ai sai chỗ nào drama ai với ai yêu đái đối thủ vừa tung ra mà tịnh không một câu hỏi 5 năm nữa chúng ta muốn trở thành cái gì thì bạn đang ngồi trong triều tấn ở cấp độ cá nhân cũng vậy một người mà mọi câu chuyện chỉ còn là tin tức giật gân lùm xùm với người khác thị phi lướt mạng vô tận không còn một mục tiêu dài hơi nào để nhắc tới thì người ấy chưa thất bại nhưng đã ngừng tiến rồi tổ chức nào con người nào đánh mất khả năng nói về tương lai xa thì đã bắt đầu sống bằng quán tính và quán tính theo định nghĩa là thứ chỉ đưa ta đi tiếp về phía cũ cho tới khi vào vào tưởng một cơ đồ chết không phải lúc hết tiền mà lúc trong những cuộc gặp quan trọng nhất chẳng còn ai buồn nhất đến năm nay hay 10 năm sau nữa tiếp đến là dấu hiệu thứ 4 một món lợi vô cớ được đón bằng niềm vui thay vì sự cảnh giác điển tích về chuyện Nam Văn Tử và món quà của Trí Bá kể lại rằng Trí Bá tức là Trí Bá Giao vị tông chủ quyền lực đứng đầu một trong lục khanh của nước tấn thời Xuân Thu lúc bấy giờ bỗng gửi tặng vua nước vẹ 400 con ngựa hoang và một viên ngọc bích quý vua vẹ mừng rỡ quần thần xuống và chúc tụng chỉ một mình quan đại phu Nam Văn Tử mang nét mặt Lo Âu vua hỏi Nam Văn Tử đáp Vua vẹ nghe lời lập tức báo biên giới phòng bị Trí Bá quả nhiên giấy binh đánh Úc nhưng tới biên giới thấy vệ đã phòng thủ kín, đành phải rút lui cay đắng nói nước vẹ có người huyền đã biết trước mưu của ta câu của Nam Văn Tử nói đáng khắc ghi lên đá vô công trì thửa, vô lực trì lễ tức là khen thưởng người không có công lao cũng như ban ơn cho người không bỏ sức lực đây là dấu hiệu mà người sắp sụp đổ gần như không bao giờ nhận ra bởi nó đến trong hình hài của may mắn khi một món lợi rơi xuống mà không tương xứng với công sức bạn bỏ ra bản năng đúng đắn không phải là mừng mà hãy hỏi rằng ai đang trả tiền cho cái này và họ muốn gì đám đồng thấy 400 con ngựa thì reo người tỉnh táo thấy 400 con ngựa thì lạnh sống đừng với chúng ta ngày nay nhận được một cái deal quá hơi rơi vào inbox mức lợi nhuận cam kết cao bất thường khoản tiền dễ kiếm được tặng miễn phí vốn rẻ tín dụng mời trao không cần điều kiện người xếp vốn lạnh lùng bỗng tử tế khác thường đối thủ tự dưng nhường nhịn mỗi thứ đó đều là 400 con ngựa của trí bá thời nay người ta gọi là nếu điều gì đó quá tốt đến mức khó tin thì thường nó không phải là sự thật nhưng Nam Văn Tử thời Xuân Thu đã nói cùng một điều sắc hơn cái gì đến mà bạn không phải trả giá xứng đáng thì cái giá ấy không hề biến mất mà nó chỉ đang được hoãn lại và sẽ được tính vào lúc bạn không ngờ nhất đi kèm với khoản lãi từng xứng cũng giống như đạo lý không bao giờ có bữa trưa miễn phí thì món quà không có lý do bao giờ cũng có lý do cái bạn không trả bằng tiền hôm nay số phận sẽ lặng lẽ ghi sỏ để trừ vào bạn ngay sau kèm với món lãi từng xứng và dấu hiệu thứ 5 kẹp phản nhân tình được trọng dụng và lời nói thẳng bị đẩy ra cửa điển tích lời trăn trối của Quảng Trọng kể lại rằng Tế Tướng Quảng Trọng nằm trên rừng bệnh Tế Hoàn Công đến hỏi Trọng phụ bệnh rồi, có gì dặn quả nhân? Quảng Trọng dặn ông tránh xa bốn kẻ thân tín Hoàn Công kinh ngạc Dịch nhà luộc cả con trai mình để nấu món lạ răng ta Cái ấy còn đáng ngờ sao? Lòng người ai chẳng thương con Con mình mà nó còn nhẫn tâm được thì với vua nó nhẫn được điều gì? Thụ điêu tự thiến mình để được hầu cận ta Cái ấy còn đáng ngờ sao? Thân thể mình mà nó còn nhẫn tâm được thì với vua nó tiếc gì? Khải phương, thờ ta mười lăm năm Cha chết cũng không dám về chịu tàng Cái ấy còn đáng ngờ sao? Cha mình mà nó còn nhẫn được thì với vua còn gì để nói? Hoàn Công nghe theo đuổi cả bốn đi Nhưng rồi vua thấy ăn không ngon miệng Việc cung không ai lo, bệnh tật nổi lên Chêu đinh lỏng lẻo Ba năm sau ông than rằng Trọng phụ chẳng phải đã quá lo xa hay sao? Rồi lại gọi cả bốn trở về Năm sau, Hoàn Công ngã bệnh Bốn kẻ ấy lập tức làm loạn Bịt kín cửa cung, xây tầng cao Không cho ai qua lại Bậc bá trù một thời Lúc cuối đời lâm nguy, xin một ngụm nước cũng không có Ngậm ngùi dưới nước mắt mà than Than ơi! Thánh nhân nhìn xa đến vậy ư Nhà văn Phùng Bọng Long lại bình thêm một câu xác lạnh rằng Kẻ làm được những việc trái với nhân tỉnh Thì lòng dạ nó sâu đến mức không ai rõ nổi Điều của nhân thấy rằng Đây là dấu hiệu cuối cùng và nguy hiểm nhất Vì nó trông y hệt như lòng trung thành Một kẻ dám hy sinh con mình Thân mình, cha mình để lấy lòng bạn Thì giữa đám đông Hắn trông như người tận tụy nhất Nhưng quan trọng nhìn ngược lại Kẻ đã trà đạp lên những thứ thiêng liêng nhất của chính nó Thì với bạn Một người dưng chẳng trung huyết thống Nó còn coi ra gì Lòng trung thành mua được bằng cách phản bội Một ngày sẽ được bán đi Cũng bằng cách ấy Và bi kịch của Hoàn Công Không nằm ở chỗ ông không biết Bởi vì quan trọng đã nói rõ ràng rồi Bi kịch của ông nằm ở chỗ Ông không chịu nổi sự khó chịu Của việc thiếu vắng những kẻ nị nọt Nên đã tự tay gọi cái chết của mình quay về Với chúng ta ngày nay Khi quanh một người lãnh đạo Chỉ còn lại những người luôn gật Và những người dám nói thật lần lượt nghỉ việc Bị cô lập hoặc học cách im lặng Đó không phải là dấu hiệu Của sự ổn định Đó là tiếng tường đang xây lên quanh phòng ngai Khi một tổ chức bắt đầu thưởng Cho lòng trung thành mù quán cao hơn năng lực Và sự trung thực Khi người đặt câu hỏi khó bị gọi là không cùng phe Thì những điều đó Đang lặp lại đúng sai lầm của Tế Hoàn Công Có chăng chỉ khác trang phục Hình thức bề ngoài mà thôi Hãy để ý ai đang rời đi trong im lặng Người ta thường nhìn trầm trầm Vào kẻ mới được xủng ái Mà quên rằng dấu hiệu thật nằm Ở những người trung thực vừa lặng lẽ bước ra khỏi cửa Kẻ dám phản bội máu mũ để lấy lòng bạn Một ngày sẽ phản bội bạn Để lấy lòng kẻ khác Lòng trung thành đã mua được Thì luôn mua lại được Và cuối cùng chúng ta đến với lời kết Vì sao chúng ta luôn thấy điềm báo Mà vẫn cứ bị vấp ngã Vừa nghe xong 5 câu chuyện ở trên Có lẽ trong chúng ta có người sẽ thở phào rằng Vậy thì chỉ cần để ý là tránh được Nhưng cổ nhân Và cả ngàn năm lịch sử Đứng sau họ lại không hề lạc quan đến thế Bởi điều đáng sợ nhất Trong chuy vi thấy cái nhỏ Không phải là chuyện cổ nhân đã nhìn ra được điềm báo trước Cơ tử đã nhìn ra Tân hữu cũng đã nhìn ra Hà Tăng cũng nhìn ra Và đặc biệt là quản trọng đã nhìn ra Mà rõ đến mức gọi đích danh từng kẻ Điều đáng sợ ở đây là Gần như không ai trong số những kẻ Sắp vấp ngã sụp đổ đó Chịu tin vào điềm báo Dù nó đã được nói thẳng vào mặt Vua trụ vẫn dựng lọc đài Hoàn công tự tay gọi 4 kẻ phản trách trả về Họ không thiếu thông tin Họ thiếu thứ khó hơn vạn lần Thông tin đó Chính là sự khiêm tốn để tin rằng Cái dốc dưới chân mình Cũng dốc như dốc của kẻ khác Hầu hết chúng ta đều tự nhiên mà cho rằng Khó khăn của mình là lớn nhất Dốc của mình là cao nhất Sự khiêm tốn chính là khả năng Bước ra khỏi cái tôi ý kỷ đó Để thừa nhận một sự thật rằng Con dốc dưới chân người khác Cũng dốc y hệt như của mình vậy Nỗi khổ của người khác cũng nặng nề Và đáng kể không kém gì nỗi khổ của ta Đó là lý do Dấu hiệu sớm gần như vô dụng Với người trong cuộc Mà chỉ sáng rõ với người ngoài và với hậu thế Khi anh đang trượt Cảm giác không giống như đang trượt Mà nó giống như đang bay lên Đôi đũa ngà cho cảm giác sang trọng 400 con ngựa cho cảm giác may mắn Đám người luôn gật đầu cho cảm giác được tôn sùng yếu mến Mọi dấu hiệu sụp đỏ Ở giai đoạn còn cứu được Đều cải trang thành dấu hiệu của thành công May mắn Đó chính là điều cổ nhân gọi là Phục cơ tự xúc Có nghĩa là cơ sự đã tìm bản sẵn Chỉ cho mình tự chạm vào là kích hoạt Cái bẫy không đuổi theo ai cả Nó chỉ nằm yên đó Và đeo mặt nạ của phần thưởng Đợi ta tự bước vào Cho nên chi vi biết điều nhỏ Biết cái nhỏ Biết sự việc nhỏ Không phải nói về bói toán hay mê tín Nó là một chân ngôn cảnh tỉnh Dạy ta một thói quen gần như Phản bản năng tự nhiên Đó là giữa lúc mọi thứ đang tốt nhất Hãy là người duy nhất trong cuộc Dám hỏi câu hỏi khó Đổi đũa này rồi dẫn ta tới đâu Cái lễ nhỏ ta vừa bỏ Có phải là lớp gia đầu tiên đăng bục hay không Đã bao lâu rồi ta không bàn đến Chuyện 5 năm 10 năm sau Món lợi này ai đang trả tiền Và quanh ta người trung thực Đã bắt đầu im lặng từ lúc nào Hàng ngàn năm trước Cổ nhân đã thấy Vấn đề chưa bao giờ là nhìn thấy Vấn đề là dám tin vào điều mình thấy Ngay giữa lúc đang lên đỉnh Số phận không bao giờ gõ cửa báo trước Nó chỉ để lại những dấu chân rất nhỏ Trên ngưỡng cửa Và lặng lẽ chờ xem ta có cuối xuống nhìn Hay sẽ bước qua chúng để vào sự tiệc Tầm Phúc Khánh xin kết thúc Bài chia sẻ của mình tại đây Xin chân thành cảm ơn quý vị và các bạn Đã dành ra thời gian quý báo của mình để lắng nghe Bài chia sẻ này Một lần nữa xin kính chúc quý vị và các bạn Cùng gia đình luôn luôn được hạnh phúc Thành công và bình an cho cuộc sống Xin trân trọng kính chào Và hẹn gặp lại