5 Thói Quen Ngầm Bạn Đang Âm Thầm Chiêu Họa Về Mình Mà Không Hay Biết

Năm thói quen ngầm bạn đang âm thầm chiêu họa về mình mà không hề hay biết. Cổ nhân nói một câu mà hế ai đọc đều phải dân mình. Họa phúc vô môn, duy nhân tự chịu. Họa phúc không có cửa, chỉ do con người tự mời về. Không phải trời đất bất công, không phải số phận an bài, mà là trong mỗi lời nói, mỗi ý nghĩ, mỗi thói quen lặng lẽ hằng ngày, ta đang tự tay viết bản án cho chính mình mà không hề hay biết. Việc ác lớn giống như con vòi giữa nhà, ai cũng thấy nên chẳng ai dám làm. Cái đáng sợ nhất là những điều ác nhỏ bé như con kiến, những thói quen tưởng chừng như vô hại, vì chẳng mới ai để tâm, nên ngày qua ngày tích tụ, đến khi ác quán mãn doanh, rổ tội đầy tràn, thì mọi thứ đã qua muộn. Đó là nguyên lý thiện bất tích, bất túc dĩ thành danh. Ác bất tích, bất túc dĩ diệt thân. Nghĩa là thiện không tích thì chẳng đủ thành danh, ác không tích thì chẳng đủ diệt thân. Và trong bài chia sẻ ngày hôm nay, Tân Phú Cánh Official, muốn chia sẻ tới quý vị và các bạn về 5 thói quen rất đời thường, rất phổ biến, mà bạn, tôi và hầu hết mọi người đều đang mắc phải. 5 thói quen, tư duy quan niệm ấy, nếu chúng ta không kịp thời nhận ra và tu sửa ngay, thì một ngày không xa, chắc chắn tai họa sẽ ráng xuống chính đầu chúng ta. Thứ nhất là coi thường việc nhỏ, cái bẫy của tiểu ác vô thương. Trong kinh dịch, Quẹp Phệ Hạp Thượng Kiểu viết, hai hiệu diệt nhĩ hung, nghĩa là gánh nặng tồi lỗi trồng chất đến mức đè gãy cổ là hung. Đức Hồng Tử đọc xong câu hào từ này, đã viết lời bình luận mà ngàn năm sau vẫn khiến người ta dùng mình. Ông viết rằng, tiểu nhân dĩ tiểu thiện vì vô ích nhi, phất vì giã. Dĩ tiểu ác vì vô thương, nhi phất khứ giã. Cô ác tích nhi bất khả yểm, tội đại nhi bất khả giải. Nghĩa là kẻ tiểu nhân cho rằng, việc thiện nhỏ thì chẳng ích gì nên không thèm làm, cho rằng việc ác nhỏ thì chẳng hại gì nên không thèm bỏ. Cho nên ác tích lại mà không thể che giấu, tội lớn mà không thể gỡ bỏ. Năm xưa, Lưu Bị trước lúc lâm trung tại Thành Mạch Đế, đã dặn con trai A Đẩu đúng hai câu, chưa thấy việc thiện nhỏ mà không làm, chưa thấy việc ác nhỏ mà cứ làm. Hai câu ấy không phải Lưu Bị tự nghĩ ra, mà ông lấy từ tinh thần của hệ từ chuyện, kinh dịch. Một đời trinh chiến, lăn lóc giữa gươm đao và quyền mưu, đến phút cuối cùng, ông chỉ nhắn được có bấy nhiêu. Vì ông hiểu rằng, không phải trận thua lớn nào cũng có thể làm bại vong ngay một thế chế, mà chính là hàng nghìn quyết định nhỏ sai lầm, hàng nghìn lần nhắm mắt trôi qua mới thực sự đào mồ trôi một vương chiều. Bạn có đang thấy mình trong đó hay không? Trễ hẹn 5 phút coi là chuyện nhỏ, hứa rồi quên xem là chuyện nhỏ, nói xấu sau lưng đồng nghiệp là chuyện thương tình, đọc tin nhắn rồi không trả lời là chuyện nhỏ, biết sai mà lời xin lỗi là chuyện nhỏ. Mọi thứ đều nhỏ, nhỏ đến mức bạn không buồn ghi nhớ. Nhưng tất cả cộng lại, chúng thành một bức tường vô hình ngăn cách bạn, với mọi cơ hội, mọi mối quan hệ, mọi niềm tin mà người khác từng dành cho bạn. Ví như đơn cử, ta chỉ nói về chuyện đi đường, thấy hòn đá vương lối, lẽ ra phải nhặt đi để người sau không vấp, đó là tiểu thiện. Thấy vỏ chuối mà bước qua, đó là tiểu ác. Nhỏ thôi, nhưng nhân phẩm của một người, được xây lên từ chính những điều nhỏ nhặt như vậy. Cô nhân nói, ác quán mãn doanh. Khi cái rổ tội đã đầy, thì quả báo bắt đầu. Người ta hay bảo, trời có mắt, nhưng thực ra trời không cần mắt. Chính bạn đang tự đếm từng đồng su rơi vào cái rổ ấy mỗi ngày, mà lại tưởng rằng mình không đếm gì cả. Trên đời này, không ai sụp đổ vì một sai lầm trí mạng. Cái gọi là trí mạng, khiến người ta sụp đổ, đó chính là vì 10.000 lần tự nhủ, chuyện nhỏ mà, có sao đâu. Người đời thường không phạm điều làm ác lớn, vì ai cũng nhận ra, nhưng lại dễ dàng phạm phải những điều ác nhỏ, vì cư ngỡ chúng chẳng đáng là bao. Vì nó mặc áo vô hại, đi dày bình thường, và gõ cửa nhà bạn mỗi ngày bằng giọng nói, dịu dàng nhất. Tiếp đến, là điều thứ hai, ở yên trong an toàn, mà quên mất hiểm nguy. Kinh dịch quẻ bĩ Hào Cửu Ngũ có lời giọn người rằng, Kỳ vong, kỳ vong, hệ vu bao tàng. Nghĩa là sắp mất rồi, sắp mất rồi, mạng sống như treo trên cảnh dâu mong manh. Đức Hồng Tử bình rằng, Nguy giả, an kỳ vị giả giã, vong giả, bảo kỳ tồn giả giã, loạn giả, hiểu kỳ trị giả giã. Tức là, kẻ gặp nguy là kẻ đang yên nồn trên vị trí của mình, kẻ sắp mất là kẻ đang ôm giữ thứ mình có, và kẻ gặp loạn là kẻ đang hưởng Thái Bình. Nguy hiểm nhất không phải lúc đi ngoài đường, lên máy bay, hay vào chiến trường. Nguy hiểm nhất chính là nằm trên rừng nhà mình, mà cảm giác tuyệt đối an toàn, nghĩ rằng mọi thứ đều ổn. Chúng ta đôi khi nghe thầy báo đài đưa tin về, người đàn ông ngồi trong nhà xem tivi vẫn bị ô tô đầm chúng, thậm chí có người ngồi trong nhà vẫn bị xét đánh, v.v. Nơi tưởng an toàn nhất lại là nơi dễ chết nhất. Những câu chuyện ấy chúng ta nói với nhau không phải là để dọa ai, mà chúng ta muốn nói rằng, đó là một ẩn rụ trong một thực tế. Khi bạn cảm thấy sự nghiệp ổn định, hồn nhân êm đềm, tài chính đủ đầy, quyền nguy danh vọng, đó chính là lúc bạn bắt đầu lơ là. Bạn ngừng học hỏi vì nghĩ mình đã biết đủ. Bạn ngừng chăm sóc các mối quan hệ vì nghĩ nó sẽ luôn ở đó. Bạn ngừng ghen luyện vì nghĩ sức khỏe sẽ mãi như vậy. Hạt giống diệt vong của một quốc gia được gieo đúng vào lúc quốc gia nó cường thịnh nhất. Hạt giống thất bại của một người được gieo đúng vào lúc người đó thành công nhất. Đó chính là lý do mà Kinh dịch dạy ta rằng, Anh nhi bất vong nguy, Tồn nhi bất vong vong, Trị nhi bất vong loạn. Nghĩa là, Yên mà không quên nguy, Con mà không quên mất, Trị mà không quên loạn. Nhân sinh tại thế, Đời sống như quẻ bĩ với quẻ thái luôn xoay vần. Bĩ cực rồi thái lai, Nhưng cũng thái cực rồi bĩ tới. Hiểu được điều này, Người quân tử không bao giờ để mình ngủ quên trong thắng lợi. Có câu chuyện kẻ vừa hài hước và đau xót như thế này. Có một bà lão ở quê có chút ít tiền vàng dành dụm được, Do con cháu biếu tặng. Nhất định bà gói thật kỹ, Và giấu một nơi bí mật nhất. Nhưng kẻ trộm đã vào tìm ngay đúng chỗ bí mật nhất và lấy sạch đi. Điều này nói lên đạo lý rằng, Chúng ta càng muốn giữ chặt, Thì càng dễ mất nhanh. Đó chính là quy luật, Bảo kỳ tồn giả. Ôm giữ quá chặt thứ mình có, Chính là đang tự chuẩn bị mất nó. Sợi dây cho mạng người trong thời bĩ, Không phải là sợi dây thừng, Mà là sợi tơ nhẹn mỏng manh kết bằng sự tự mãn. Bạn không chết vì cơn bão ập đến, Bạn chết vì cơn bão đến, Mà bạn đang còn mặc đồ ngủ, Nằm trên ghế xích đu, Nhấp trà và nghĩ rằng, Trời sẽ mãi trong xanh. Kẻ thông minh nhất không phải là kẻ biết chống bão, Mà là kẻ biết sợ nắng đẹp. Tiếp đến là điều thứ ba, Leo cao mà không biết rừng, Công thành mà không biết đường thoái thân. Kinh dịch quẻ can thực kiểu có lời, Kháng lòng hữu hối, Dòng bay quá cao, Ất có hối hận. Đức Hồng Tử bình rằng, Quý nhi vô vị, Cao nhi vô dân, Hiền nhân tại hạ, Vị nhi vô phụ, Thì dĩ động nhi, Hiểu hối giã. Tức có nghĩa là, Sang quý mà không có chỗ đứng, Cao mà không có dân theo, Hiền tài ở dưới mà không ai phỏ tá, Cho nên hễ động là hối hận. Một vị học giả kể một câu chuyện về đời mình như thế này, Thừa trẻ, Ông từng kêu ngạo, Hỏi thầy rằng nếu sinh cùng thời, Điều ông có độ tiến sĩ hay không? Thầy đáp rằng, Không có vấn đề. Nhưng ông lại thêm một câu, Con cũng nghĩ con không có vấn đề. Câu nói ấy mấy chục năm sau, Ông vẫn còn xấu hổ khi nhớ lại. Thầy đã nói rồi, Mình còn phải thêm một câu khẳng định của bản thân, Đó chính là cách kháng, Trong kháng lòng. Vua đường huyền tông, Thời trẻ tai hoa mu lược, Một tay lật đổ vi hậu, Dựng nên triều đại. Nhưng về ra, Leo lên đỉnh cao quyền lực, Rồi lại không chịu buông. Dùng toàn nịnh thần, Xa rời hiền tài, Cuối cùng phải chạy loạn vào tứ xuyên. Cưỡi ngựa trong mưa, Nghe tiếng lục lạc, Mà nước mắt rơi. Cùng một con người, Nhưng cách kháng, Đã biến vị minh quân, Thành kẻ lưu vong. Hoàng đế Càn Long cũng vậy, Tám mươi tuổi mới nhường ngôi cho Gia Khánh, Nhưng thực ra, Không buông quyền. Dùng hòa thân, Tham quan khét tiếng lịch sử, Chỉ vì ông cần một người chơi cùng. Khi Càn Long chết, Gia Khánh lập tức kháng chỉ, Chém hòa thân, Tịch thu gia sản, Còn nhiều hơn cả quốc khổ. Thói quen này không chỉ dành cho đế vương, Nó hiện hữu ở những người ngủ quên trên chiến thắng, Ở quản lý ôm hết quyền mà không ủi thác, Ở kẻ đắc thời mà coi mình là trung tâm vũ trụ. Con rồng bay đến tận trời xanh rồi nhìn xuống mới phát hiện, Không còn ai theo nữa, Xung quanh chỉ còn mây trắng lạnh lẽo và tiếng gió vô tình. Càn Long hiểu hối, Không phải lời nguyên của trời dành cho kẻ thành công, Nó là lời cảnh báo, Đỉnh cao nào cũng có vực thẳm ngay bên cạnh, Và bức chân cuối cùng khiến bạn rơi xuống thường là bức chân tự tin nhất. Tiếp đến là điều thứ tư, Đức mỏng mà ngồi ở ngôi cao, Kinh dịch khỏe đỉnh Hào Cửu Tứ viết, Đỉnh chết túc, Phúc công túc, Kỳ hình ốc hung, Có nghĩa là chân đỉnh gãy, Đồ ăn trong đỉnh đổ tung, Hình phạt nặng lề hung hiểm. Đức Hồng Tử bình rằng, Đức bạc như vị tôn, Chí tiểu như mưu đại, Lực tiểu, Nhi nhậm trọng, Tiển bất cập hĩ. Nghĩa là đức mỏng mà ngồi ngôi cao, Chí nhỏ mà mưu lớn, Sức yếu mà gánh nặng, Ít khi không cặp họa. Đây là một trong những lời cảnh tình đáng sợ nhất trong toàn bộ kinh dịch. Cái đỉnh, Tức là cái vạc nấu ăn, Tượng trưng cho quyền lực, Cho trách nhiệm. Khi cái đỉnh chứa đầy thức ăn, Nhưng chân đỉnh không đủ bững, Nó sẽ đổ, Thức ăn tràn ra, Rửa bắt đầu vào, Thiêu dội tất cả. Đó là hình ảnh của người có quyền lực, Nhưng không có đức hẳnh từng xứng. Điển Cố kể lại rằng, Nguyên Tái là một vị tể tướng dưới thời đường Đại Tông, Nhưng lại là kẻ thiếu đức đỏ, Cậy đực, ăn sủng mà lộng quyền. Dựa vào sự sủng ái của Hoàng đế, Ông ta sinh thoái kiêu ngạo, Dương dương tự đắc, Tự cho mình là người có tài lực văn võ xưa nay, Chưa từng có ai sánh kịp. Ngồi ở ngôi cao, Nguyên Tái chuyên quyền độc đoán, Sự hống hách của ông ta lớn đến mức, Khi có một người họ hàng xa đến xin việc, Nhưng bị chê giả yếu. Ông ta không ban chức, Mà chỉ đưa cho một bức thư không viết chữ nào, Chỉ có mỗi chữ ký của mình, Để ép quan chức địa phương, Tiết độ xứ phải kính cẩn tiếp đải, Và dân tặng hàng ngàn tấm lụa. Sự chuyên quyền kiêu ngạo, Và thiếu tư cách đạo đức của Nguyên Tái, Cuối cùng đã phải trả một cây giá cực đắt. Đến năm đại lịch thứ 12, Hoàng đế Đại Tông đã bãi chức tẻ tướng của Nguyên Tái, Và hạ lệnh sự tử ông cùng với toàn bộ gia quyến, Vì tội mưu đổ bắt quỹ. Kẻ ỉ sụng chuyên quyền, Cuối cùng nhận lấy một cây cục bi thảo. Không ai hại ông ta, Ông ta tự hại mình. Tưởng tốt là vị tôn, Nhưng phẩm hoạch là đức bạc, Chân đỉnh gãy từ bên trong. Thói quen thứ tư này cực kỳ phổ biến trong thời đại ngày nay, Người ta chạy theo chức vụ, Danh sưng, băng cấp, Nhưng quên rèn rũa nội lực. Leo lên vị trí quản lý mà không có năng lực lãnh đạo, Nhận trách nhiệm lớn mà không đủ chi thức và bản lĩnh, Muốn làm chuyện lớn mà tâm thì hẹp, Chí thì cạn. Cái đỉnh ấy sớm muộn cũng gãy chân. Vũ trụ này không trừng phạt kẻ tham vọng, Nhưng nó trừng phạt kẻ tham vọng mà lười rèn đức. Cái đỉnh không đổ vì đồ ăn quá nặng, Nó đổ vì chân nó quá yếu. Bạn đang nỗ lực leo lên vị trí cao hơn ư. Tốt thôi, nhưng hãy hỏi mình một câu trước, Chân đỉnh của bạn có đủ vững để chứa đựng thứ bạn đang đòi hỏi hay không? Và cuối cùng là điều thứ 5, Không biết phản tỉnh, không chịu quay đầu. Trong những quẻ mà Kinh dịch nói về dạy đạo lòng người, Thì quẻ phục được xếp ở vị trí đặc biệt. Cổ nhân nói rằng, Phục dĩ tự chi, Nghĩa là quẻ phục là để tự biết mình. Phục ở đây có nghĩa là quay trở lại, Là xoay vào bên trong, Là nhìn lại chính mình sau mỗi lần bấp ngã. Đức Hồng Tử khen nhan hồi rằng, Học cho yêu quý nhất bằng câu, Hữu bất thiện, Vị thường bất chi, Chi chi, vị thường phục hành giã. Nghĩa là có điều không tốt, Chưa bao giờ không tự biết, Đã biết rồi, Chưa bao giờ lặp lại lần nữa. Đó chính là tinh thần của quẻ phục, Biết sai thì dừng, không đợi sai thêm. Nhưng đa số chúng ta thì ngược lại, Ta biết mình sai nhưng không chịu thừa nhận, Ta thừa nhận nhưng lại không chịu sửa sai, Ta sửa nhưng ngày mai lại tái phạm. Vòng lọc ấy cứ xoay vần, Như con lừa bị bịt mắt đi mãi trong cối xoay. Đường mình đang tiến về phía trước, Mà thực ra chỉ đang đi vòng tròn. Quốc ý Đại sư Thiên Giả, Nam Hoài Cẩn từng cho rằng, Thiên hạ có ba hạng người đối diện với biến hóa. Hạng thứ nhất là người lãnh đạo sự thay đổi, Biết trước rồi biến trước. Hạng nhì là người nắm mắt sự thay đổi, Thay biến thì theo kịp. Hạng thứ ba là người bị sự thay đổi cuốn đi, Đến chết cũng không biết mình đã sống sai. Thói quen không phản tỉnh, Chính là thứ nhốt con người mãi ở hạng ba. Điển Cố kể lại, Sau khi tôn sách thâu tóm được răng đông, Ngày sinh ý định đánh úp hứa đô. Quách gia đã nhìn thấu rằng, Tôn sách tuy có trăm vạn đại quân, Nhưng tính tình khinh xuất, thiếu phòng bị. Ra ngoài không mang vệ sĩ, Sớm muộn cũng sẽ chết dưới tay một kẻ thất phu. Ngu phiền cũng vì thấy tôn sách hay thích cưỡi ngựa đi săn, Nên đã lên tiếng càn ngăn. Cho rằng việc vi hành kinh xuất là rất nguy hiểm. Khuyên ông nên lưu ý cẩn thận. Nghe lời khuyên này, Tôn sách ngoài miệng thì tãn thành. Ngài nói rất đúng. Thế nhưng, Ông lại hoàn toàn không biết phản tỉnh để tự thay đổi hành vi. Cuối cùng vẫn cố chấp không chịu sợ đổi. Kết quả của việc không chịu quay đầu, Là khi đội quân còn chưa kịp qua sông, Tôn sách quả nhân đã bị các môn khách của hứa cống ám sát và thiệt mạng. Quẻ Phục có hào một sơ cửu nói rằng, Bất viễn phục vô kỷ hối, nguyền cát. Có nghĩa là, Đi không xa mà biết quay về, Không đến nỗi hối hận, Là đại cát. Chữ bất viễn ở đây là thén chốt. Không đi quá xa rồi mới quay lại, Mà vừa lệch bước là lập tức điều chỉnh ngay. Giống như lời người xưa nói, Lương mã kiến tiên ảnh như gì. Con ngựa tốt, Thấy bóng roi đã chạy, Không cần bị đánh mới biết sợ. Bạn có bao giờ tự hỏi mình rằng, Mình đã đi xa bao nhiêu bước, Kể từ lần cuối cùng mình dừng lại nhìn mình. Mình đã bao nhiêu lần biết sai mà vẫn lao đầu, Chỉ vì quán tính, Vì sĩ diện, Vì lời thay đổi. Mỗi tối trước khi ngủ, Tăng tử học trò của khổng tử, Đều tự hỏi mình ba câu. Làm việc cho người khác, Mình có hết lòng không? Giao tiếp với bạn bè, Mình có thành thật không? Những gì thầy dạy mình đã thực hành hay chưa? Ba câu hỏi mỗi đêm, Đó là cách người xưa sống quẻ phục. Còn người nay, Mỗi đêm lướt điện thoại đến khi mắt mờ, Rồi ngủ, Rồi lại thức dậy lặp lại. Ngày hôm qua y hệt, Không hề tự hỏi mình một câu nào. Kinh dịch 64 quẻ, Không quẻ nào toàn cát, toàn hung. Chỉ có quẻ khiêm là sáu hào đều tốt lành, Dạy ta biết khiêm nhường, Và quẻ phục dạy ta biết quay đầu. Hai quẻ ấy gộp lại, Thành một bài học duy nhất, Đó là, Con đường ngắn nhất để thoát khỏi họa, Không phải chạy về phía trước, Mà là quay lại đúng bước chân mình đã đi sai. Người thông minh nhất không phải là người không bao giờ lạc đường, Mà người lạc một bước đã biết rừng. Và cuối cùng chúng ta đến với lời kết, Hỏa phúc vô môn, Duy nhân tự triệu. Nam Hoài Cẩn từng nói một câu khiến tôi nghĩ mãi, Ông nói rằng, Trời muốn bao ứng ai, Thì trước hết sẽ cho người ấy thêm phúc. Được ý quá, Xui trèo quá, Thuận buồm quá, Đó không phải là phước lành, Mà là trời đang cho bạn tiêu hết phúc cho nhanh, Để quả báo đến sớm hơn. Giống như câu nói của phương Tây, Thượng đế muốn ai diệt vong, Trước hết sẽ khiến người ấy phát cuồng. Năm thói quen trên, Coi thường việc nhỏ, Ngủ quên trong an toàn, Leo cao không biết rừng, Đức mỏng mà ngồi vị cao, Và không chịu phản tỉnh. Không phải là năm cây bẫy riêng rẽ, Chúng là năm mắt xích của một sợi dây truyền. Kẻ mắc một thói quen, Thường mắc luôn bốn thói quen còn lại. Vì gốc dễ của chúng chỉ có một, Là không biết mình. Chí tuệ kinh dịch, Từ đầu đến cuối chỉ dạy một chữ biến. Vũ trụ, vạn vật không có gì không biến đổi. Người biết biến thì dẫn dắt cuộc đời. Người nam bắt được biến thì thích ứng với cuộc đời. Người không biết biến thì bị cuộc đời cuốn trôi. Và thói quen ngầm, Chính là thứ giữ chân bản ở hạng 3. Hạng của những người bị cuốn đi mà chẳng bao giờ tự hỏi tại sao. Chúng ta đọc kinh dịch không phải là để bói toán, chiêm bốc, Không phải là để biết trước tương lai, Mà là để biết mình. Biết mình đang đứng ở hào nào, Thời nào, vị nào, quẻ nào, Của đời mình. Để khi quẻ bị đến, Bạn không hoảng loạn. Và khi quẻ thai đến, Bạn không ngủ quên. Khi kháng long xuất hiện, Bạn biết hạ mình. Và khi quẻ phục quõ cửa, Bạn đủ dũng cảm để quay đầu. Hỏa phúc không có cửa, Nhưng bạn, Chính bạn, Mới là người cầm chiêu khóa, Chiêu mời. Chúng tôi xin kết thúc bài chia sẻ của mình tại đây. Xin chân thành cảm ơn quý vị, Và các bạn đã dành ra thời gian quý báo của mình để lắng nghe bài chia sẻ này. Một lần nữa, Xin kính chúc quý vị và các bạn cùng gia đình, Luôn luôn được hạnh phúc, Thành công và bình an trong cuộc sống. Xin chân trọng, Kính chào và hẹn gặp lại.