Ukraine trước cơ hội nhận thêm viện trợ từ Mỹ. Phe Dân chủ gây áp lực chấm dứt chiến tranh Iran.

Tin tức thế giới trưa ngày 5 tháng 11 Kyiv phát đi cảnh báo nghiêm trọng về phóng xạ hạt nhân sau khi Nga mở cuộc tập kích dữ dội vào nhà máy điện hạt nhân lớn của nước này Trong khi đó, chính trường Hoa Kỳ đang đứng trước những biến động lớn Sau chiến thắng bầu cử, đảng Dân Chủ gia tăng sức ép buộc chính quyền Tổng thống Donald Trump chấm dứt chiến tranh với Iran Tại Ukraine, Tổng thống Zelensky đặt hy vọng vào quốc hội Mỹ mới nơi có thể mở đường cho những gói viện trợ quân sự thậm chí vượt qua quyền phủ quyết của Tòa Bạch Ốc Căng thẳng quân sự cũng tiếp tục gia tăng tại Đông Bắc Á Triều Tiên thử nghiệm tên lửa phòng không, diễn tập tấn công phi trường Trong khi Ba Lan và Hàn Quốc hợp tác xây dựng nhà máy sản xuất tên lửa quy mô lớn nhằm tăng cường khả năng răn đe Nga Cùng lúc, Washington mở rộng trừng phạt các thực thể bị cáo buộc hỗ trợ Iran Còn những tranh cãi về quyền lực tổng thống và chính sách thuế quan tiếp tục làm nóng chính trường Mỹ Xin chào buổi trưa quý vị Thông tin đáng chú ý đầu tiên là việc Ukraine cảnh báo phóng xạ hạt nhân khắp châu Âu sau cuộc tấn công của Nga. Ukraine phát đi cảnh báo nghiêm trọng về an toàn hạt nhân sau khi Nga triển khai 3 UAV tấn công hướng tới một trạm biến áp trọng yếu, có vai trò bảo đảm hoạt động ổn định của nhà máy điện hạt nhân Melnitsky miền Tây Ukraine. Theo Reuters ngày 3 tháng 11, Bộ trưởng Năng lượng Ukraine Denis Mayol cho biết vụ việc xảy ra trong đợt không kích quy mô lớn của Nga với 289 UAV, 17 tên lửa đạn đạo và 59 tên lửa hành trình. Các mục tiêu chủ yếu là nhà máy điện, trạm biến áp và các hệ thống truyền tải điện trên khắp Ukraine. Ông Smylo cảnh báo, việc tấn công hạ tầng điện phục vụ nhà máy hạt nhân không chỉ đe dọa Ukraine mà còn tiềm ẩn nguy cơ đối với an toàn hạt nhân toàn châu Âu. Kyiv đã thông báo sự việc cho Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế IAEA, đồng thời yêu cầu cộng đồng quốc tế có phản ứng thích đáng. Đợt tập kích khiến 3 trong 5 nhà máy nhiệt điện của tập đoàn DTEC ngừng hoạt động, gây mất điện trên diện rộng tại Kyiv và nhiều khu vực khác. Đến ngày 4 tháng 11, Bộ Năng lượng Ukraine xác nhận một số nhà máy điện hạt nhân phải giảm công suất do hệ thống truyền tải điện bị hư hại. Phân tích, mối nguy hiểm không nhất thiết đến từ việc tên lửa đánh trúng lò phản ứng. Nếu các trạm biến áp và đường dây điện trọng yếu bị phá hủy, nhà máy hạt nhân có thể mất nguồn điện bên ngoài cần thiết cho hệ thống làm mát và an toàn, buộc phải phụ thuộc vào nguồn điện dự phòng. Diễn biến này đặc biệt đáng lo ngại khi mùa đông đến gần và Nga tiếp tục gia tăng sức ép lên hệ thống năng lượng Ukraine. Đảng Dân Chủ Mỹ yêu cầu chấm dứt chiến tranh với Iran sau chiến thắng áp đảo. Các nhà lãnh đạo đảng Dân Chủ hôm thứ Tư tuyên bố sẽ thúc đẩy chấm dứt chiến tranh Iran và giải quyết vấn đề chi phí sinh hoạt ngày càng tăng sau khi chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Hoa Kỳ đã trao cho đảng của họ quyền kiểm soát cả hai viện của Quốc hội. Lãnh đạo đảng Dân Chủ Hạo Viện Huckam Jeffries nói với chương trình Morning Show của MSNOW. Điều quan trọng đối với Tổng thống trước khi chúng ta bước vào quốc hội mới là chấm dứt cuộc chiến này ở Iran. Ông Jeffrey đổ lỗi cho điều mà ông gọi là cuộc chiến lựa chọn liều lĩnh và tốn kém ở Iran của ông Trump đã đẩy chi phí nhiên liệu và phần bán tăng cao, góp phần đẩy giá hàng hóa tăng cao. Lãnh đạo đảng Dân Chủ tại Thượng viện Chuck Schumer cho biết đa số sắp tới có thể sử dụng quyền kiểm soát của quốc hội đối với chi tiêu của chính phủ để thúc đẩy, chấm dứt các hoạt động quân sự chống lại Iran. Ông Jeffrey, người sẽ trở thành chủ tịch hạ viện khi quốc hội mới nhậm chức vào tháng 1, cho biết ưu tiên của đảng sẽ là giảm chi phí hàng tạp hóa, săn dầu, nhà ở và chăm sóc sức khỏe. Các quan chức Iran coi chiến thắng của đảng Dân Chủ là sự bác bỏ chiến dịch quân sự của ông Trump, mặc dù Tehran vẫn canh giáp với các cuộc tấn công mới của Mỹ. Ký íp có cơ hội nhận thêm viện trợ Mỹ, quốc hội mới có thể vượt quyền phủ quyết của ông Trump. Ukraine đang đứng trước cơ hội nhận thêm viện trợ quân sự và tài chính từ Mỹ sau khi đảng Dân Chủ giành quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào ngày 3 tháng 11. Theo Reuters, ngày 4 tháng 11, khi Quốc hội mới nhậm chức vào tháng 1 năm 2027, phe Dân Chủ sẽ nóng quyền quyết định những dự luật được đưa ra bỏ phiếu, qua đó có thể thúc đẩy các gói viên trợ mới cho kỳ íp. Đáng chú ý, nếu nhận được sự ủng hộ đủ lớn từ các nghị sĩ Cộng hòa, Quốc hội có thể tập hợp đa số 2 phần 3 tại cả 2 viện để vượt qua quyền phụ quyết của Tổng thống Donald Trump. Đây được xem là bước ngoặt tiềm năng đối với Ukraine, bởi chính quyền Trump đã gần như đình chỉ viện trợ quân sự và tài chính trực tiếp cho kỳ yếp, đồng thời gây tranh cãi khi nấy lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với năng lượng Nga. Dân biểu Dân chủ Gregory Mick cũng đã đề xuất giữ luật lưỡng đảng nhằm ngăn kế hoạch đưa dầu diesel Nga trở lại thị trường quốc tế. Tuy nhiên, dưới phân tích cảnh báo, viện trợ mới khó có thể đến Ukraine ngay lập tức. Vấn đề cấp bách nhất của kỳ yếp hiện nay là tình trạng thiếu tên lửa đánh chặn Patriot, trong khi Nga liên tục tập kích hạ tầng năng lượng trước mùa đông. Trong khi đó, ông Zelensky hy vọng kết quả bầu cử Mỹ sẽ mang lại thêm sự hỗ trợ cho Ukraine. Trong một cuộc phỏng vấn hôm thứ Tư, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết ông hy vọng những bước tiến của đảng Dân Chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ sẽ mang lại nhiều sự hỗ trợ hơn cho Ukraine trong cuộc chiến kéo dài 4 năm rưỡi với Nga. Ông Zelenskyy chia sẻ với đài truyền hình ZDF của Đức rằng ông hy vọng những thay đổi từ việc đảng Dân Chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ vào năm tới sẽ có lợi cho Kyiv. Tôi cũng biết ơn đảng Cộng Hòa, nhưng đảng Dân Chủ thể hiện quan điểm rất rõ ràng về việc ủng hộ và cung cấp viện trợ cho Ukraine. Ông Zelensky phát biểu trong những bình luận được đài ZDF chuyển ngữ sang tiếng Đức trước khi cuộc phỏng vấn chính thức lên sóng. Họ nói về việc khôi phục mối liên kết giữa Hoa Kỳ và châu Âu. Do đó, có hy vọng rằng một sự cân bằng quyền lực sẽ xuất hiện và chúng tôi sẽ nhận được nhiều sự ủng hộ hơn. Ông Zelensky cho rằng, việc tăng cường viện trợ từ Mỹ có thể tác động đến Tổng thống Nga Vladimir Putin. Nếu Quốc hội Mỹ hiện nay đề cập đến sự hỗ trợ tài chính mạnh mẽ hoặc là viện trợ quân sự, giống như cách châu Âu đang thực hiện và thể hiện ngày nay, thì đó sẽ là một tín hiệu tích cực có thể gây ảnh hưởng đến ông Putin, đài ZDF dẫn lời ông cho biết. Trong những phát biểu khác được đài ZDF đăng tải, Tổng thống Zelensky đã đề cập đến việc tiếp cận hệ thống vệ tinh Starlink của công ty SpaceX thuộc sở hữu của Elon Musk, đồng thời bày tỏ sự không đồng tình với quan điểm của ông Musk về cuộc chiến này. Ông Trump có thể tiếp tục bỏ qua quốc hội để ban hành các sắc lệnh hành pháp cho các quyết sách lớn. Thủ tướng Đức Frederick Merz bày tỏ quan điểm rằng ông Trump sẽ tiếp tục bỏ qua Hạ viện và Thượng viện Hoa Kỳ bằng cách ban hành các sắc lệnh hành pháp trong hai năm cuối nhiệm kỳ tổng thống của mình. Theo European Truth, ông Merz nhận định rằng chiến thắng của đảng Dân Chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ sẽ có ít tác động. Ông Merz phát biểu tại một diễn đàn kinh tế của đảng Dân Chủ Xã hội Trung Tả. Trong hai năm qua, ông Trump phần lớn điều hành đất nước mà không tham khảo ý kiến quốc hội. Tại sao bây giờ lại phải khác? Thủ tướng Đức cho biết ông không quá vui mừng với chiến thắng của đảng Dân Chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ông nói những thay đổi này sẽ ảnh hưởng đến việc lập kế hoạch ngân sách và dĩ nhiên cả việc lập kế hoạch trong lĩnh vực lực lượng vũ trang. Hiến pháp Hoa Kỳ trao cho Quốc hội quyền kiểm soát ngân sách liên bang, Quốc hội cũng có thể tác động đến các vấn đề quân sự, chẳng hạn như số lượng binh lính ở châu Âu. Chính sách thuế quan của ông Trump đang giúp giảm thâm hụt thương mại Mỹ. Theo Breitbart News, thâm hụt thương mại của Mỹ đã thu hẹp một cách bất ngờ trong tháng 9 và khoảng cách thâm hụt trong 9 tháng đầu năm đã giảm 12,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Bộ Thương mại hôm thứ Tư báo cáo rằng thâm hụt thương mại giảm 0,7%, xuống còn 105 tỷ đô la, thấp hơn mức 108 tỷ đô la mà các nhà kinh tế dự đoán. Xuất khẩu tăng 1,9%, vượt trội so với mức tăng 1,2% của nhập khẩu. Tình đến tháng 9, thâm hụt thương mại thấp hơn 92,4 tỷ đô la so với cùng kỳ năm ngoái. Sự cải thiện đó đạt được bất chấp sự gia tăng mạnh mẽ khác trong việc mua sắm thiết bị phục vụ cho việc xây dựng hệ thống AI của Mỹ. Nhập khẩu máy tính tăng vọt 7,6 tỷ đô la trong tháng 9, trong khi phụ kiện máy tính tăng 5,7 tỷ đô la. Tổng nhập khẩu hàng hóa vốn tăng 11,6 tỷ đô la. Những khoản mua sắm đó giải thích tại sao thâm hụt ngân sách lại che giấu sự cải thiện lớn hơn nhiều ở những lĩnh vực khác. Hôm thứ Tư, nhà kinh tế học Jackson Furman của Đại học Harvard đã đăng tải các biểu đồ trên X cho thấy sự khác biệt này rõ ràng một cách bất thường. Số liệu thương mại mới nhất tính đến tháng 9 cho thấy, thâm hụt thương mại tổng thể đạt khoảng 2,7% GDP. Con số này thấp hơn so với 2,9% vào năm 2024 và 3,3% năm 2025. Tuy nhiên, nếu loại trừ hàng hóa trung tâm dữ liệu, thâm hụt năm nay giảm xuống chỉ còn 0,7% GDP. Trong cùng kỳ năm 2024, con số này là 2,2%. Năm ngoái, từ tháng 1 đến tháng 9, con số này là 2,3%. Rõ ràng là thâm hụt thương mại đang giảm nhanh chóng so với tỉ trọng của nền kinh tế Mỹ. Bên cạnh đó, thâm hụt hàng hóa đã giảm xuống còn 1,8% GDP từ mức 3,3% năm 2024. Cuộc bầu cử giữa nhầm kỳ của Mỹ dẫn đến sự phục hồi hình chữ V trên thị trường vốn. Đảng Dân Chủ Mỹ vừa giành được đa số ghế tại cả Thượng viện và Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Kết quả là thị trường vốn toàn cầu đã trải qua nhiều biến động ở các mức độ khác nhau. Giá vàng, lợi xuất trái phiếu kho bạc và đồng đô la Mỹ đều bị ảnh hưởng. Thị trường chứng khoán cũng có sự đảo chiều hình chữ V sau khi giảm và xu hướng giá cổ phiếu cũng phân kỳ. Hợp đồng tương lai Nasdaq và S&P 500 ban đầu giảm mạnh, hợp đồng tương lai Nasdaq giảm hơn 2%. Tuy nhiên, thị trường sau đó đảo chiều hình chữ V và phục hồi nhanh chóng với các chỉ số chứng khoán chính của châu Á và châu Âu tăng điểm vào ngày 4 tháng 11. Các nhà phân tích cho rằng kết quả bầu cử chuỗi nhiệm kỳ có thể gây ra rủi ro về chính sách đối với ngành trí tuệ nhân tạo AI và trung tâm dữ liệu của Mỹ, ảnh hưởng đến hiệu suất của các cổ phiếu liên quan, nhưng tình trạng bê tắc chính trị sẽ hạn chế những thay đổi chính sách lớn trong ngắn hạn. CNBC ngày 4 tháng 11 cho biết kết quả bầu cử chữa nhiệm kỳ đã dẫn đến sự khác biệt trong hiệu suất thị trường, với các cổ phiếu liên quan đến AI không theo kịp xu hướng tăng trưởng. Điều này là do chiến thắng áp đảo của đảng Dân Chủ có thể dẫn đến nhiều hạn chế hơn đối với việc xây dựng trung tâm dữ liệu trên khắp Hoa Kỳ. Cổ phiếu của Oracle, CoreViv và Spaces giảm, cho thấy các nhà đầu tư đang đánh giá lại những rào cản pháp lý tiềm tàng mà sự phát triển của AI có thể gặp phải. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm sau khi kết quả bầu cử được công bố. Chỉ số đô la Mỹ suy yếu sau bầu cử, giá vàng giao ngay tăng vọt, vượt qua mốc lịch sử 4.000 đô la mỗi ounce. Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt đối với các công ty và cá nhân Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ vì hỗ trợ Iran. Bộ Ngân khố Hoa Kỳ đã ban hành các biện pháp trừng phạt mới vào thứ Tư đối với các công ty và cá nhân có trụ sở tại Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ vì họ ủng hộ Iran, cảnh báo rằng họ sẽ tiếp tục nhắm vào bất kỳ ai ủng hộ chính phủ Iran. Các biện pháp trừng phạt mới được đưa ra một ngày sau khi đảng Dân Chủ giành được thắng lợi lớn trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, giành quyền kiểm soát cả hai viện của Quốc hội khi cử tri bày tỏ sự tức giận về cuộc chiến Iran và tác động của nó trong việc thúc đẩy lạm phát ở Mỹ. Bộ Tài chính Mỹ cho biết, hành động hôm thứ Tư nhắm vào cái mà họ gọi là mạng lưới tội phạm rộng lớn của Sunil Kumar Sharma tại Ấn Độ. Vợ ông là Sushma Pratishahis và hai công dân Ấn Độ khác đứng đầu hai trong số các doanh nghiệp của cặp vợ chồng này, cũng như chính thực thể riêng biệt có liên quan đến Sharma. Washington tuyên bố các kế hoạch của họ đã cung cấp cờ giả và chứng nhận cho các tàu bị trừng phạt liên quan đến vận chuyển dầu mỏ của Iran, bao gồm cả các tàu hoạt động thay mặt cho quân đội Iran và các lực lượng ủy nhiệm của họ. Bộ cũng trừng phạt Fogo Kraus Services Inc, có trụ sở tại Thổ Nhĩ Kỳ, vì liên tục hỗ trợ lĩnh vực hàng không bị trừng phạt nặng nề của Iran. Brad Erickson, giám đốc điều hành của Obsidian Risk Advisors, cho biết các lệnh trừng phạt hôm thứ Tư đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ rằng chính quyền Trump đang leo thang cuộc chiến kinh tế chống lại Iran, bất chấp kết quả bầu cử căng thẳng. Liên doanh Ba Lan-Hàn Quốc xây dựng nhà máy sản xuất tên lửa quy mô lớn để đối trọng với Nga. United 24 Media đưa tin ngày 4 tháng 11, Bộ Quốc phòng Ba Lan thông báo đã khởi công xây dựng một nhà máy sản xuất đạn tên lửa mới tại Gorzow Wielkopolski, chuyên sản xuất tên lửa dẫn đường cho hệ thống phóng loạt Homars-K trên quy mô lớn. Cơ sở này, Hanwha WP S-160 System là một liên doanh giữa tập đoàn WP của Ba Lan và Hanwha Aerospace của Hàn Quốc. Bộ trưởng Quốc phòng Vladislav Kosiniakamis viết trong thông điệp gửi đến lễ khánh thành. Việc khởi công xây dựng nhà máy liên doanh giữa tập đoàn WP và Hanwha Aerospace tại Gorzow Wielskopolski là một thời điểm quan trọng đối với sự phát triển của ngành công nghiệp quốc phòng Bà Lan và việc tăng cường an ninh cho Cộng hòa Bà Lan. Dự án được thực hiện theo một thỏa thuận trị giá khoảng 3,58 tỷ đô la, được ký kết vào cuối năm 2025. Bộ Quốc phòng Ba Lan lưu ý rằng, nhấn bày học từ cuộc chiến của Nga ở Ukraine đã nhấn mạnh tầm quan trọng của pháo phản lực, khả năng tấn công chính xác và duy trì đủ lượng đạn dược dự trữ. Dự án cũng bao gồm chuyển giao công nghệ và phát triển chung các loại đạn dược thế hệ mới, phù hợp với yêu cầu của quân đội Ba Lan. Nhà máy dự kiến sẽ tạo ra hơn 200 việc làm và tạo cơ hội cho các nhà cung cấp địa phương và các công ty kỹ thuật trong khu vực Lubus. Theo Bộ Quốc phòng Ba Lan, nước này cũng dự định sử dụng năng lực công nghiệp được phát triển thông qua dự án để hỗ trợ xuất khẩu sang các nước đồng minh. Triều Tiên thử nghiệm tên lửa phòng không, tập trận tấn công sân bay Triều Tiên hôm thứ Năm cho biết họ đã bắn thử hệ thống tên lửa phòng không được thiết kế mới vào ngày hôm trước để xác nhận khả năng kỹ thuật của hệ thống này. Cơ quan quản lý tên lửa Triều Tiên đã thực hiện cuộc thử nghiệm dưới sự giám sát của Kim Jong-sik, thành viên quân ủy Trung ương, thông tấn xã Trung ương Triều Tiên KCNA đưa tin. Vụ thử nghiệm đã chứng minh các thông số kỹ thuật và độ tin cậy của vật liệu mới, cũng như chế độ dẫn đường thông minh của đạn, khả năng nhận dạng và theo dõi mục tiêu của hệ thống tên lửa phòng không, cũng như thiết bị xử lý thông tin phát hiện của nó, tuyên bố của KCNA cho biết. Ngoài ra, một đơn vị hỏa lực của đơn vị tên lửa hành trình chiến lược tầm xa ở khu vực phía đông đã tổ chức một cuộc tập trận tấn công cùng ngày, sử dụng tên lửa hành trình chiến lược tầm xa nhằm vòng mục tiêu sân bay ảo, theo KCNA. Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc phát hiện Triều Tiên đã bắn nhiều tên lửa về phía Biển Đông từ khu vực Sondok ở Nam Hamgyong vào sáng sớm thứ Tư. Các tên lửa này đã bay được chưa đầy 300 km và nhà chức trách để ngỏ khả năng chúng liên quan đến một tên lửa đạn đạo tầm ngắn. Chương trình trưa nay xin được khép lại. Cảm ơn quý vị đã đồng hành. Hằng Lâm và quân sự mở. Xin chào và hẹn gặp lại quý vị.