5 Bí Mật GIỮ TIỀN Của NGƯỜI HOA: Kiếm Không Nhiều Vẫn Có Của Để Dành

Vì sao người Việt trung bình chỉ cất khoảng 4% thu nhập, còn nhiều gia đình gốc hoa, và Đông cất hơn 30%, mức chênh gấp hơn 7 lần, đó là những con số thường được nhắc đến, và ta mượn chúng để mở đầu, còn phép tính ở phía sau là giả định riêng, sẽ nói rõ từng bước. Hãy lấy một khoản lương, 15 triệu đồng thực lĩnh mỗi tháng, 4% là 600.000 đồng, chưa đủ một bữa lẩu cho cả nhà, 30% là 4 triệu rưỡi, ngang 5 ly cà phê mỗi ngày. Cùng một đồng lương, hai cách cất 30 năm sau, cộng thêm sức mạnh của lãi kép Đó là khoảng cách giữa hai cuốn sổ Với lãi giả định 6% mỗi năm Bên cất 4% có khoảng 570 triệu đồng Bên cất 30% có khoảng 4 tỷ 270 triệu Một bên về hưu với một cuốn sổ tiết kiệm mỏng Một bên an nhàn dưỡng già với vài tỷ đồng trong tay Mà hai bên có mức lương xuất phát y hệt nhau Khoảng cách này không nằm ở chuyện ai kiếm tiền giỏi hơn Không nằm ở chuyện vật giá, nơi này đắt hơn nơi kia Cũng không nằm ở chuyện ai có kỷ luật hơn người nào Nó đến từ một hệ thống tích lũy gồm 5 phần Nhiều gia đình gốc hoa đã đúc kết hệ thống ấy qua nhiều thế kỷ Rồi âm thầm truyền từ đời ông bà, cha mẹ sang con cái Trong khi đó, hầu hết chúng ta bây giờ lại bị cuốn theo một luật chơi hoàn toàn khác Nhận lương, trả tiền trọ, tiền điện, đi chợ, cà phê với bạn Rồi cuối tháng còn dư bao nhiêu thì mới cất Thường chỉ vài trăm nghìn, đúng cỡ 4% kia Có tháng không còn đồng nào Có người sẽ nói Chắc họ ăn mì gói suốt 30 năm Không Họ vẫn ngồi quán vỉa hè với bạn Vẫn mua quà biếu hai bên dịp Tết Có người sẽ nói Chắc họ chọn đúng chỗ để đầu tư Cũng không Chỗ để tiền chỉ cần một khoản lãi vừa phải Không cần may mắn Không cần ai mách nước Năm bí mật ấy làm được ngay trong tháng này Chỉ cần một ứng dụng ngân hàng và một cái đầu tỉnh táo Bí mật đầu tiên chỉ mất một phút để làm Nhưng lệnh ấy phải đặt vào một giờ rất cụ thể Của một ngày rất cụ thể trong tháng Vì sao lại đúng giờ ấy? Bạn sẽ thấy ở phần tiếp theo Hãy xem đến cuối Vì năm việc này có một thứ tự Và đảo thứ tự là mất gần hết tác dụng Ở kênh Bí mật Tiền Bạc Ta không dạy làm giàu nhanh Ta lấy những thói quen tiền bạc quen thuộc Mở ra Rồi tính xem chúng làm gì với cuộc sống của bạn sau 10, 20, 30 năm Nếu bạn thấy cách nhìn này hữu ích Hãy đăng ký kênh để không bỏ lỡ những video tiếp theo Nhưng trước hết, hãy nhìn thật kỹ cách làm của đa số chúng ta Vì nó nằm ngay trong điện thoại của rất nhiều người Và nó lặng lẽ nhất vào những ngày cuối tháng Có một người 27 tuổi, làm hành chính ở một công ty vừa Thẻ nhân viên đeo trước ngực, lương thực lĩnh 15 triệu đồng mỗi tháng Cô thuê một phòng trọ, đi làm bằng xe máy, ăn trưa ở quán cơm gần công ty Nhìn từ ngoài, cuộc sống ấy khá ổn Tối thứ 6, cô mở điện thoại Có một tin nhắn nhắc trả thẻ tín dụng gần 10 triệu đồng Phần lớn là những đơn hàng chốt vào các đợt giảm giá cuối tháng Trên nóc tủ quần áo là chiếc máy ép trái cây giá 1 triệu 8 Vẫn nằm nguyên trong hộp Tài khoản lương còn hơn 1 triệu đồng Quỹ dự phòng chỉ vài trăm nghìn Người này không ăn tiêu bừa bãi Cô chỉ làm đúng điều mà đa số chúng ta đang làm Nhận lương, trả những khoản bắt buộc, sống tiếp Rồi cuối tháng nếu còn dư thì cất Cách làm ấy nghe rất hợp lý Vấn đề là nó dựa vào một thứ không tồn tại Phần dư Hãy nghĩ đến một chiếc tủ quần áo Tủ lớn bao nhiêu thì đồ nhét đầy bấy nhiêu Chưa ai mua tủ to hơn Rồi thấy nó vẫn còn trống sau một năm Ví tiền cũng vậy Số tiền đang nằm trong tay đến đâu Chi tiêu nở ra đến đó Tháng nào nhiều tiền hơn thì quán ăn ngon hơn Đơn hàng nhiều hơn Vài món tiện nghi nhỏ cũng thành cần thiết Cuối tháng, con số còn lại vẫn gần như cũ. Ai cũng từng nói với mình một câu, tháng sau sẽ cất nhiều hơn. Rồi tháng sau có đám cưới của bạn, có buổi họp lớp, có chiếc xe máy phải thay nhớt và thay lốt. Tháng sau nữa lại có chuyện khác. Không phải bạn quên ý định, chỉ là phần cất luôn xếp cuối hàng, đúng lúc tiền đã đi gần hết. Điều này giải thích vì sao người Việt trung bình chỉ cất được cỡ 4%. Với lương 15 triệu, đó là 600.000 đồng, chưa đủ một bữa lẩu cho cả nhà Phần lớn họ không thiếu cố gắng hay thiếu hiểu biết Họ đang chạy theo cách làm mà phần cất phải chờ phần dư Cũng cần nói công bằng Có những nhà tiền trọ, tiền thuốc của cha mẹ và tiền gửi về quê đã ngốn gần hết lương Với họ, phần dư gần như bằng không thật và đó không phải lỗi của ai Nhưng chính vì thế, phần cất càng cần được xếp lên đầu hàng dù chỉ là một khoản rất nhỏ Các gia đình gốc hoa như nhiều nhà đông khác làm ngược lại Họ không chờ đến cuối tháng Ngay khi tiền về, họ lấy phần của mình ra trước Rồi mới tiêu phần còn lại Họ không kiếm nhiều hơn Họ cũng không chi ít đi một cách kham khổ Họ chỉ đổi thứ tự Đó là đáp án sơ bộ cho câu hỏi của cả video Họ cất trước, không chờ phần dư Nhưng đáp án đầy đủ gồm 5 việc Và việc đầu tiên nhỏ hơn bạn nghĩ Nó chỉ cần 1 phút trên điện thoại Và 1 buổi sáng rất cụ thể Hãy quay lại với người hành chính ở phần trước Sáng thứ hai, cô cầm điện thoại Mở ứng dụng ngân hàng Và làm một việc chỉ mất một phút Cô đặt lịch chuyển 3 triệu đồng từ tài khoản chi tiêu Sang một tài khoản tiết kiệm riêng Giờ chuyển là 8 giờ sáng Hôm sau ngày lương về Lệnh này lặp lại mỗi tháng, không cần cô nhớ Các gia đình gốc hoa gọi việc này là tồn tiền Lấy phần cất ra trước Rồi mới tiêu phần còn lại 15 triệu trừ 3 triệu còn 12 triệu, 12 triệu ấy phải lo tiền trọ, tiền ăn, tiền xăng, cà phê với bạn, tháng đầu cô thấy chật, nhưng tiền trọ vẫn trả được, cơm vẫn ăn được, và cuối tháng cô không còn phải đoán xem phần dư là bao nhiêu vì nó đã được cất từ trước, vì sao lại là 8 giờ sáng hôm sau ngày lương, vì đó là lúc tiền chưa kịp đi đâu. Lương đôi khi về trễ trong ngày nên lệnh đặt đúng giờ lương có thể báo lỗi Còn đến sáng hôm sau tiền đã nằm yên trong tài khoản mà chưa có khoản trả góp, đơn hàng hay hóa đơn nào kịp trừ Đó là khoảng trống ngắn duy nhất trong tháng khi số tiền còn nguyên vẹn Nhiều ứng dụng ngân hàng cho đặt lịch chuyển tiền như vậy Nhưng bạn nên kiểm tra ứng dụng của mình trước Điểm cốt lõi nằm ở chỗ này Khi tiền đã rời tài khoản chi tiêu nó không còn nằm ở nơi tay bạn chạm mỗi ngày Bạn không phải dùng ý chí để từ chối nó mỗi lần quẹt thẻ Nó đã đi trước ý chí một bước Người làm được việc này không cần giỏi kiềm chế hơn ai Họ chỉ cần đặt lệnh đúng lúc Bây giờ hãy nhìn bằng số Đây là phép tính giả định Với lãi 6% mỗi năm Đóng vào cuối mỗi năm Và chưa tính lạm phát 3 triệu đồng là 20% của lương 15 triệu Một năm cô cất 36 triệu, trong khi mức 4% chỉ cất được 7 triệu 2. Sau 30 năm, mức 4% thành khoảng 569 triệu, mức 20% thành 2 tỷ 846 triệu, gấp đúng 5 lần, cùng một đồng lương, cùng 30 năm đi làm. Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Sẽ có vài buổi bạn phải từ chối một chầu cà phê Hay một món muốn mua ngay Nhưng cái chật ấy là cái chật của một thói quen đang hình thành Không phải cái chật của thiếu thốn Và nó giảm dần khi cơ thể quen với mức mới Hãy theo cô thêm một tháng nữa Ngày 25 Cô vẫn còn tiền trong ví Điều trước đây hiếm khi xảy ra Cô không thấy giàu hơn Cô chỉ thấy bớt hồi hộp mỗi khi nhìn số dư Tài khoản tiết kiệm có 3 triệu Rồi 6 triệu Rồi 9 triệu Nói như một ngăn tủ mà cô quyết định không mở Có người sẽ hỏi Sao không chờ đến cuối tháng rồi cất gom một lần cho chắc Vì cuối tháng Tiền đã đi qua rất nhiều bàn tay Mỗi lần nhìn số dư Ta lại tìm ra một lý do chính đáng để chưa cất Còn lệnh chuyển lúc 8 giờ sáng, không biết đến những lý do ấy Nó chỉ thi hành một quyết định bạn đã đưa ra một lần, lúc đầu óc còn tỉnh táo Nhiều người cũng hỏi tài khoản tiết kiệm nên nằm ở đâu Điều quan trọng không phải tên ngân hàng hay tên gói Điều quan trọng là nó đủ xa tầm tay để bạn không dùng nó như ví phụ Và đủ an toàn để bạn không phải lo mỗi tuần Nếu có một điều để mang theo từ phần này, thì đó là điều này Phần dư cuối tháng chưa bao giờ tồn tại Nên đừng chờ nó Hãy tạo ra nó từ đầu tháng Bằng một lệnh chuyển tiền chạy một mình Nhưng cất trước mới là một nửa chuyện Có một thời điểm mà ví tiền của chúng ta dò dĩ nhiều nhất Và nó không phải lúc túng thiếu Đó là ngày bạn được tăng lương Một người làm kế toán ở công ty nhỏ, 30 tuổi Cặp hồ sơ lúc nào cũng kẹp dưới tay Cuối năm, cô được tăng lương 3 triệu đồng mỗi tháng Tháng đầu, cô vui thật sự 3 tháng sau, cô chuyển sang một căn phòng có ban công, tiền thuê cao hơn Chiếc xe máy từ nay đưa đến tiệm rửa thay vì tự rửa trước nhà Cuối tuần, cô bỏ quán ốc vỉa hè để ngồi nhà hàng Điện thoại thêm một gói xem phim Không khoản nào trong đó là phung phí Mỗi khoản đều có lý do Nhưng 12 tháng sau, số tiền cô cất mỗi tháng vẫn như hồi chưa được tăng Lương cao hơn 3 triệu mà phần cất không nhúc nhích Các gia đình gốc hoa gọi cách nghĩ ngược lại là tiết kiệm Và nó không có nghĩa là sống kham khổ Nó là chi tiêu có ý thức Khi thu nhập tăng Họ không để mức sống tăng theo Mà giữ phần lớn khoản tăng ấy cho việc cất Người ta gọi hiện tượng kia là lạm phát lối sống Mức sống phình ra đúng bằng số tiền thêm Hãy hình dung hai người ở cùng công ty Một người lương 15 triệu Và một người lương 30 triệu Người thứ hai kiếm gấp đôi Nhưng nhà thuê rộng hơn Xe đời cao hơn Bữa ăn đắt hơn Cuối năm số dư của hai người có thể gần bằng nhau Không phải vì người lương cao kém cỏi Chỉ vì chi tiêu của họ đã lớn lên song song với lương Cách làm của người giữ được khoản tăng rất đơn giản Lương tăng 3 triệu Thì 2 triệu rưỡi đi thẳng vào tài khoản tiết kiệm Bằng đúng lệnh 8 giờ sáng đã đặt 500.000 còn lại là của cô Để tự thưởng Cô có quyền mua một món nhỏ Ăn một bữa ngon Nhưng cô không để khoản tăng biến mất trong những thay đổi nhỏ Từng cái một Có một mẹo nhỏ giúp việc này dễ hơn Hãy sửa lệnh chuyển tiền ngay tuần đầu Sau khi có thông báo tăng lương Trước khi tháng lương mới về Lúc đó khoản tăng chưa nằm trong ví Nên chưa ai kịp quen với nó Nhìn số dư, bạn sẽ không thấy mình vừa mất đi thứ gì, vì thứ đó chưa từng được dùng. Phép tính giả định như sau. 2 triệu rưỡi mỗi tháng là 30 triệu mỗi năm. Nếu giữ trong 20 năm với lãi 6%, nó thành khoảng 1 tỷ 104 triệu. Còn số này tách riêng, chưa cộng vào các mốc của phần trước. Một lần tăng lương, nếu được giữ lại đúng cách, có thể tự nó thành một khoản lớn Các nhà này còn một thói quen khác Mỗi năm họ có một buổi tối rà lại các khoản chi định kỳ Thường vào dịp cuối năm khi chuẩn bị Tết Họ ghi ra từng khoản, như gói xem phim hay thuê bao Rồi hỏi một câu Nếu hôm nay chưa đăng ký, ta có đăng ký không? Nếu không, họ hủy 3 gói thuê bao, 200.000 mỗi tháng Một năm là 2.400.000 Việc này mất một buổi tối Nhưng giữ cho mức sống không lặng lẽ phình ra Vì sao phải để lại 500.000 Vì có một cái bẫy ở phía bên kia Người ép mình quá mức dễ rơi vào tiêu xài trả thù Nhịn nhiều tháng Rồi một ngày mua một món lớn để bù Khoản tự thưởng nhỏ nuôi được thói quen Như một van xả nhỏ giữ cho cả hệ thống không vỡ Cũng phải nói công bằng Không phải ai cũng giữ được 9 phần 10 khoản tăng Có người được tăng lương đúng lúc nhà có thêm một đứa nhỏ Hoặc phải phụ cha mẹ chữa bệnh Khi đó, giữ phần lớn là một hướng đi chứ không phải luật Giữ một phần cũng là đã đi đúng hướng Cái giá của việc này là cảm giác Đồng nghiệp đổi xe, đổi điện thoại Ăn chỗ đắt hơn Còn bạn vẫn như cũ Có lúc bạn bị gọi vui là keo Có lúc bạn thấy mình tụt lại Nhưng nhớ rằng bạn đang so sánh số dư của mình 30 năm sau Chứ không so sánh cái bàn ăn tối nay Ý này chỉ nói một điều đáng nhớ Tiền kiếm được nhiều hơn chưa chắc làm ta giàu hơn Điều quyết định là bao nhiêu phần của khoản tăng thực sự ở lại Còn lại một chuyện nhỏ hơn nhưng xảy ra nhiều hơn Từng lần đưa tay quẹt thẻ Có một phép chia rất ngắn giúp ta khựng lại đúng lúc Và nó làm được điều mà cả bảng kế hoạch chi tiêu không làm nổi Một nhà thiết kế 25 tuổi ngồi trước máy tính 8 tiếng mỗi ngày Dây đeo thẻ lủng lẳng bên cạnh bàn phím, cốc cà phê nguội ngắt Trong tháng này cô cân nhắc 4 thứ Đôi giày đi làm giá 2 triệu 4 Một đôi giày khác giá 350.000 Chiếc áo khoác của một thương hiệu nhỏ giá 1 triệu 2 Và chiếc ghế làm việc giá 2 triệu rưỡi Nhiều nhà gốc Hoa dạy con phân biệt rạch ròi hai nhóm Cái cần và cái muốn Cái cần thì mua một lần cho đáng Cái muốn thì chia giá cho số lần dùng thật Để phép chia thay cho cảm xúc lúc bấm mua Bắt đầu với cái cần Chiếc ghế 2 triệu rưỡi, mỗi ngày ngồi 8 tiếng, 250 ngày 1 năm, dùng 3 năm là 6.000 giờ. Chia ra, mỗi giờ chưa đến 420 đồng. Một chiếc ghế rẻ hơn gây đau lưng thì tiền đi khám và nghỉ làm còn đắt hơn nhiều. Với đồ thuộc nhóm sức khỏe và công việc, mua đúng một lần thường là lựa chọn rẻ nhất. Bây giờ đến cái muốn. Đôi giày 2 triệu 4, đi 2 năm, 250 ngày mỗi năm là 500 lần Mỗi lần đi tốn 4.800 đồng, ngang 1 ly trà đá Đôi giày 350.000 nghe rẻ hơn, nhưng hỏng sau chừng 60 lần Mỗi lần đi tốn gần 6.800 đồng, còn hơn cả đôi giày đắt kia Rẻ trên nhãn, đắt trên mỗi bước chân chiếc áo khoác 1 triệu 2 thì khác Cô tự thú nhận mình chỉ mặc khoảng 8 lần trước khi thấy chán Chia ra, mỗi lần mặc 150.000 đồng bằng cả một bữa ăn cho 2 người Với món như vậy, phép chia đủ làm cô buông tay Còn chiếc máy ép trái cây 1 triệu 8 trên nóc tủ ở phần đầu video cũng là chuyện tương tự Nếu chỉ dùng 3 lần, mỗi lần là 600.000 đồng cho 1 ly nước Cũng có những món nằm ở ranh giới Chiếc điện thoại cũ vẫn gọi được, vẫn nhắn tin được Nhưng pin chai và màn hình xước Người ta dễ gọi món mới là cái cần Vì lý do nghe rất chính đáng Có một câu hỏi giúp phân biệt Nếu thiếu món này, công việc hoặc sức khỏe của tôi có bị ảnh hưởng thật không? Hay tôi chỉ thấy khó chịu? Khó chịu là lời của cái muốn Hãy thử cách làm của nhà thiết kế Trước khi bấm mua, cô lấy giá chia cho số lần sẽ dùng Rồi so với một thứ quen thuộc như ly trà đá hay bữa trưa 4.800 đồng một lần đi giày, cô thấy ổn 600.000 đồng cho một ly nước ép, cô tự thấy buồn cười Phép chia này không bắt ai bỏ niềm vui Nó chỉ đưa niềm vui về đúng chỗ Cô vẫn mua đôi giày đắt vì chia ra thấy xứng Cô vẫn đặt chiếc ghế Món cô bỏ đi chỉ là chiếc áo Thứ cô chỉ muốn trong 10 phút Điều đáng chú ý là vì sao ta cần phép chia ấy Vì ngày nay việc trả tiền quá nhanh Một chạm điện thoại Một lần quét mã Một nút mua ngay trên màn hình Chưa đến 2 giây Tiền đã đi Không có khoảng trống nào để đầu óc kịp hỏi Món này tôi sẽ dùng bao nhiêu lần Mốc 500.000 không phải con số thiêng liêng Nó chỉ là mức đủ lớn để một lần mua sai để lại dấu vết trong tháng Nó cũng đủ nhỏ để bạn không phải dừng lại cho từng ly cà phê Nhà nào có thu nhập khác, có thể chọn một mức khác Cách làm của các gia đình này khá đơn giản Với món trên 500.000, họ dừng 5 giây để chia giá cho số lần dùng Rồi mới quyết định, 5 giây không làm ai nghèo đi Nhưng giả sử mỗi tháng phép chia ấy giúp giữ lại 1 triệu rưỡi Sau 30 năm, với lãi giả định 6%, khoản đó thành 1 tỷ 423 triệu Mặt công bằng của chuyện này cũng cần nói Một món muốn dùng ít vẫn có thể đáng mua nếu nó mang lại niềm vui thật Như món quà cưới hay quà sinh nhật cho người thân Phép chia là công cụ, không phải bản án Điều cần tránh là mua vì khoảnh khắc Rồi để món đồ ngủ trong hộp Cái giá của thói quen này là mất cảm giác mua cho đã Những buổi chiều mở app mua hàng thấy thích là mua Giờ có thêm một nhịp suy nghĩ Thoạt đầu thấy mất vui Nhưng người làm quen thì lại thấy nhẹ hơn Vì ít hộp đồ nằm trong tủ và ít tin nhắn nhắc trả thẻ ý này để lại một điểm bất ngờ đôi giày đắt nhiều khi rẻ hơn đôi giày rẻ nếu tính theo số lần bước ra khỏi nhà Đến đây ta đã đi được gần nửa video Ba việc đầu đều là chuyện của chính mình Nhưng người ta còn một điều muốn làm cho những người đến sau Và đó mới là chỗ nếp này khác hẳn Mùng 1 Tết Trong căn nhà ở ngoại thành Một người mẹ 40 tuổi đặt sấp bao lì xì đỏ Của con gái 8 tuổi lên bàn Cô bé mở từng bao Mắt sáng Người mẹ không lấy hết Cũng không để con tiêu hết ngay Một bao đi vào con heo đất Phần còn lại Vài ngày sau Hai mẹ con ra ngân hàng mở một cuốn sổ tiết kiệm Đứng tên cô bé Đây là cách nhiều gia đình gốc hoa nghĩ về gia sản Của cải không chỉ để dùng cho đời mình Mà để truyền lại qua nhiều thế hệ Điều quý nhất để lại không phải là một khoản tiền Đó là thói quen biết cất Biết để yên và biết chờ Lì xì Tết là nơi thói quen ấy bắt đầu Đứa trẻ nhìn thấy số tiền mình nhận được không biến mất Mà nằm trong cuốn sổ và lớn dần theo năm Nó ngấm hai ý Tiền sinh ra để tích lũy chứ không chỉ để tiêu Và một khoản nhỏ nằm yên đủ lâu sẽ thành một khoản lớn Mỗi thế hệ không phải bơi lại từ đầu Cô bé hỏi Sao không tiêu ngay hả mẹ Lời mẹ không giảng đạo lý Bà chỉ cho con xem cuốn sổ của chính mình Nơi mỗi tháng có một dòng nhỏ chạy đều Đứa trẻ học nhiều hơn từ cuốn sổ ấy So với 10 lời dạy Nhiều nhà còn thêm một nghi thức nhỏ Cuối năm Cả nhà mở cuốn sổ ra xem số tiền đã lớn thêm bao nhiêu Rồi ăn một bữa nhỏ để mừng Đứa trẻ nhớ cảm giác ấy Cất tiền không buồn Mà có chút vui như được nhìn một cái cây lớn lên Hãy tính thử bằng giả định Mỗi Tết cô bé nhận khoảng 2 triệu đồng và gửi vào sổ Sau 18 năm, với lãi 6%, số tiền ấy thành khoảng 62 triệu Giờ nhìn xa hơn, khi con 22 tuổi, cha mẹ cho thêm 100 triệu làm vốn đầu đời Để yên 28 năm, nó thành khoảng 511 triệu Nhưng nếu người con thừa hưởng thói quen cất 36 triệu mỗi năm Sau 28 năm, số tiền ấy thành khoảng 2 tỷ 467 triệu Cộng lại, gần 3 tỷ Còn nếu người con chỉ cất ở mức 4%, tức 7 triệu 2 mỗi năm Thì tổng cả 2 khoản chỉ khoảng 1 tỷ Nhìn kỹ sẽ thấy điều thú vị 100 triệu vốn chỉ đóng góp chừng 1 phần 6 giá trị cuối Phần lớn đến từ thói quen Có người còn kể những con số lớn hơn nhiều Nhưng phép tính vừa rồi thận trọng hơn Và đủ để thấy vì sao thói quen quan trọng hơn vốn Ý này không chỉ dành cho trẻ con Nhiều người trưởng thành chỉ hiểu giá trị thói quen của cha mẹ khi đã tự đi làm Lúc đó, thử ngồi xuống hỏi cha mẹ họ đã cất thế nào Vì sao giữ căn nhà, vì sao không bán đi Những câu trả lời ấy là một dạng gia sản mà không ngân hàng nào giữ hộ Nếu bạn chưa có con, ý này vẫn dùng được Hãy xem chính mình 20 hay 30 năm sau như một thế hệ kế tiếp Người ấy sẽ cảm ơn bạn vì những khoản cất hôm nay Giống như đứa trẻ cảm ơn người mẹ giữ hộ bao lì xì Mặt công bằng cần nói rõ, lì xì là quà của trẻ Nếu cha mẹ thu hết, đứa trẻ có thể thấy mình bị lấy mất niềm vui và bài học đảo ngược Cách tử tế hơn là để trẻ tự bỏ một phần vào heo đất Còn cha mẹ làm gương Nhà thu nhập thấp cũng dạy được bằng việc nhỏ Như một hộp tiền lẻ Hay một cuốn sổ ghi từng khoản Cái giá cũng có Họ hàng đôi khi chê là giữ khư khư Đứa trẻ thấy bạn bè mua đồ chơi mới và hỏi Vì sao mình không được Câu trả lời phải đủ kiên nhẫn để nói Bài học tài chính đầu đời không nằm ở số tiền Mà ở những câu trả lời như thế Có một điểm bất ngờ ở phần này Vốn 100 triệu chỉ bằng chừng 1 phần 6 giá trị của thói quen, nhưng thói quen tốt đến mấy cũng cần một thứ nữa, mà tiền không mua được và ít ai chịu bỏ ra, thời gian chờ đợi. Một người thợ điện công trình 38 tuổi, mũ bảo hộ treo trên đầu xe máy, anh cất đều đặn 20% lương trong 10 năm. Đến năm thứ 10, anh nhìn vào ứng dụng ngân hàng và thấy 475 triệu đồng. Một người bạn vừa đổi xe mới, kể chuyện rất sôi nổi, tối hôm đó anh rút hết số tiền để đổi xe theo. Kiên nhẫn là chất keo của cả nếp này Các gia đình gốc hoa kể trên giữ khoảng dài hạn 10 năm, 15 năm Không vì thị trường lên xuống hay vì người khác khoe một món mới Họ hiểu một điều mà người lướt theo từng tháng thường bỏ qua Phần lớn kết quả nằm ở những năm cuối Hãy nhìn bằng số, vẫn với mức 20% và lãi giả định 6% Sau 5 năm, khoản này khoảng 203 triệu Sau 10 năm, 475 triệu Sau 15 năm, 838 triệu Sau 30 năm, 2 tỷ 846 triệu Chú ý khoảng giữa Từ năm thứ 16 đến năm thứ 30 khoản này tăng thêm khoảng 2 tỷ 008 triệu 15 năm sau, lớn gấp hơn 2 lần rưỡi 15 năm đầu Cùng số tiền bỏ vào mỗi năm nhưng phần lãi sinh ra ở cuối cao hơn rất nhiều Lý do rất giản dị Tiền lãi cũng sinh ra lãi nên đường đi càng về sau càng dốc Giờ quay lại người thợ điện Nếu anh để yên số tiền Năm thứ 30 anh có 2 tỷ 846 triệu Nhưng anh rút hết ở năm thứ 10 Rồi bắt đầu cất lại từ đầu trong 20 năm Đến năm thứ 30 Số tiền chỉ còn khoảng 1 tỷ 324 triệu Hụt khoảng 1 tỷ 520 triệu Chỉ vì rút một lần ở giữa đường Còn số hụt ấy không phải tiền anh tiêu mất Nó là phần lãi lẽ ra đã sinh ra từ 30 năm Chiếc xe mới có thể đáng giá Nhưng người ta hiếm khi tính giá thật của nó Một khoản thường cho tuổi 40 Trừ đi một khoản lớn cho tuổi 60 Người mới cất thường nhìn số dư mỗi ngày Số ít nhúc nhích nên họ sốt ruột Nhiều nhà chỉ nhìn một lần mỗi quý Hoặc mỗi năm vào dịp Tết Càng ít nhìn, càng ít bị cám dỗ rút Hãy nghĩ đến một cây ăn trái Năm đầu chỉ thấy cây nhỏ, chưa thấy quả Ai đào gốc lên để xem rễ đã mọc chưa Thì cây không bao giờ lớn Khoản tiết kiệm cũng vậy Phần lớn việc xảy ra dưới mặt đất Nơi ta không nhìn thấy Ý này nói về nguyên tắc Không về một sản phẩm cụ thể nào Điều cần giữ là tách hai loại tiền Tiền để tiêu và tiền dự phòng thì nằm gần tay Tiền dài hạn thì nằm xa, khó rút Và không dính đến những buổi tối bị bạn bè kể chuyện xe mới Cũng có người hỏi Khi một mục tiêu thật sự xuất hiện, như mua nhà, đóng học phí cho con hay nghỉ hưu, điều quan trọng không phải cấm rút, điều quan trọng là xác định mục tiêu trước khi rút, để một lời khoe của bạn bè không trở thành lý do. Mặt công bằng cũng cần nói, có những lúc phải rút thật, bệnh nặng, mất việc, cha mẹ cần viện phí, đó là lý do phải có quỹ dự phòng riêng, để những lúc ấy không phải đụng đến khoản dài hạn, và mức 6% chỉ là giả định để tính. Có năm lãi thấp hơn, có năm âm Không con số nào ở đây là lời hứa Mốc năm thứ 30 nghe rất xa Nhưng người 30 tuổi hôm nay sẽ 60 vào lúc ấy Và đó là tuổi nhiều người muốn nghỉ ngơi nhẹ nhàng hơn Cái giá của kiên nhẫn là phải nhìn người khác đi nhanh hơn Trong một đám bạn, người cất đều đặn 10 năm thường không có gì để khoe Bàn nhậu không có chỗ cho chuyện tiền nằm yên Nhưng 20 năm sau, đó thường là người ít phải hoảng khi nhà có chuyện Điểm đáng nhớ ở đây là một phép tính đơn giản 15 năm cuối lớn gấp hơn 2 lần rưỡi 15 năm đầu Những năm khó thấy nhất lại là những năm trả công nhiều nhất Nghe thì xa, nên ta hãy tua nhanh Bây giờ ta sẽ lật cuốn lịch 30 năm từng trang Và nhìn cùng một con người đi qua 3 cách cất khác nhau Hãy hình dung một tờ lịch treo tường trong căn phòng trọ Không có ai trong phòng Chiếc quạt đứng quay chậm bên cạnh Từng tờ lịch lật qua Những năm quan trọng được khoanh đỏ Năm thứ 5, thứ 10, thứ 15, thứ 20, thứ 25, thứ 30, cùng một mức lương 15 triệu, cùng lãi giả định 6%, ta xem 3 cách cất. Cách 1 cất 4%, đúng mức người Việt trung bình ở đầu video. Cách 2 cất 20%, cách 3 cất 30%, như nhiều nhà gốc Hoa, với mức 4%, tức 7 triệu 2 mỗi năm, sau 5 năm được khoảng 41 triệu, sau 10 năm, 95 triệu. Sau 15 năm, 168 triệu. Sau 20 năm, 265 triệu. Sau 30 năm, 569 triệu. Với mức 20%, tức 36 triệu mỗi năm, năm thứ 5 được 203 triệu. Năm thứ 10 là 475 triệu. Năm thứ 15 là 838 triệu. Năm thứ 20 là 1 tỷ 324 triệu. Năm thứ 25 là 1 tỷ 975 triệu. Năm thứ 30 là 2 tỷ 846 triệu. Với mức 30%, tức 54 triệu mỗi năm, năm thứ 5 được 304 triệu, năm thứ 10 là 712 triệu, năm thứ 15 là 1 tỷ 257 triệu, năm thứ 20 là 1 tỷ 986 triệu, năm thứ 25 là 2 tỷ 963 triệu, năm thứ 30 là 4 tỷ 269 triệu. Đặt hai đầu cạnh nhau, 569 triệu và 4 tỷ 269 triệu. Gấp 7,5 lần, đó chính là mức chênh gấp hơn 7 lần ở câu đầu của video. Lúc ấy nó chỉ là con số, giờ ta thấy nó được tạo ra như thế nào. Trong dãy 20% có 2 mốc đáng dừng lại. Đến năm thứ 13, tiền lãi sinh ra mỗi năm khoảng 36 triệu rưỡi, bắt đầu vượt khoản bạn bỏ vào mỗi năm. Từ lúc ấy, bạn không còn là người duy nhất làm việc Tiền cũng bắt đầu làm việc cho bạn Mốc thứ 2 là năm 21 Lúc này khoản tích lũy khoảng 1 tỷ 324 triệu Lãi mỗi năm gần 80 triệu Tính ra khoảng 6 triệu 6 mỗi tháng Bằng chừng 44% lương 15 triệu Đây chỉ là minh họa cho sức mạnh của lãi kép Chứ không phải lương hưu hay lời hứa Nếu sau năm thứ 20 người ấy ngừng đóng thêm Khoản này vẫn tự lên khoảng 2 tỷ 371 triệu sau 10 năm Tổng số tiền bỏ vào trong 30 năm ở mức 20% là 1 tỷ 080 triệu Phần còn lại gần 1 tỷ 800 triệu, không phải tiền làm thêm Đó là phần thời gian cộng vào Nếu bạn thấy các con số quá dài, hãy giữ 3 ý 1. Cùng lương nhưng mức cất khác sẽ cho kết quả cách nhau gấp 7,5 lần 2. Đến khoảng năm thứ 13, lãi mỗi năm bắt đầu vượt khoản bạn bỏ vào 3. Phần thưởng lớn nhất nằm ở cuối Mọi con số khác chỉ là cách minh họa ba ý ấy Có một câu nghe có vẻ lạ nhưng rất thật Đến năm thứ 20, bạn không còn là người đẩy nữa Mà là người ngồi nhìn tiền tự đi Nhưng đẹp trên giấy là một chuyện Ngày đầu tiên là chuyện khác 3 tháng đầu mới là đoạn khó nhất Và nó cần một cách làm riêng Một cặp vợ chồng, 33 và 35 tuổi Ngồi trên chiếc ghế sofa nhỏ trong căn hộ chung cư sau khi con đã ngủ Trên bàn có hai ly nước và tờ hóa đơn tiền điện Họ cùng nhìn vào ứng dụng ngân hàng Và cùng ngần ngại 20% lương nghe hợp lý Nhưng tháng này còn học phí, còn tiền ăn Còn khoản biếu hai bên Tháng đầu ví chặt hơn thật Nhiều người cần vài tháng để quen với mức cất mới Và không có số tháng cố định nào đúng cho tất cả Cái bẫy thường gặp là nhịn quá tay Rồi một ngày bùng nổ mua một món lớn để bù Khi đó cả thói quen đổ vỡ Cách làm của cặp vợ chồng là vào nhẹ Họ bắt đầu ở mức 5%, tức 750.000 đồng mỗi tháng Cứ mỗi quý, họ nâng thêm một chút, chỉ khi thấy tháng trước vẫn ổn Sau một năm, họ đã đi đến mức 10% mà không thấy đau Nếu chỉ có 10 phút tối nay, hãy làm bản nhẹ Mở ứng dụng ngân hàng và đặt lệnh chuyển 5% lương vào sáng hôm sau ngày lương. Nếu có thêm một tuần, hãy đặt tên cho khoản tiết kiệm này và tách riêng một quỹ dự phòng khác. Nếu có một tháng, hãy ghi lại ngày lương tăng gần nhất, rồi xem những món trên 500.000 đã mua mà chưa dùng. Họ cũng đặt một quỹ ước nhỏ. Tháng nào lỡ chi vượt, họ không rút lại khoản tiết kiệm. Họ ghi vào sổ, rồi tháng sau điều chỉnh. Vì rút một lần dễ thành thói quen. Mỗi quý, họ dành một buổi tối nói chuyện về tiền, có trà. Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Cũng đừng để sự cầu toàn ngăn mình bắt đầu Một khoản nhỏ chạy đều còn hơn một kế hoạch lớn không bao giờ chạy Một điều nữa giúp họ đi qua 3 tháng đầu là nhìn thấy tiến triển Họ ghi số dư tài khoản tiết kiệm vào đầu mỗi quý Chỉ một dòng, bên cạnh ngày tháng Ba dòng đầu tiên chưa nói gì nhiều Nhưng đến dòng thứ tư, họ thấy khoản này đã lớn hơn cả một tháng lương Và cảm giác ấy đủ để họ tiếp tục thêm một năm nữa Thói quen nào cũng cần một vài bằng chứng nhỏ để tự tin vào chính nó Nhưng trước khi kết lại, cần nói rõ vài chỗ mà cách này không phải là câu trả lời cho tất cả Một công nhân may 38 tuổi, thẻ nhà máy đeo trước ngực, lương 10 triệu đồng Sau khi trả tiền trọ, cô gửi một phong bì về quê cho cha mẹ Bảng chi của cô chia ba cột, trọ, gửi quê, ăn và đi lại Ba cột ấy gần như ngốn hết cả tờ giấy Với cô, 20 hay 30% có thể là chuyện không khả thi Nhưng nếp này không đòi cô cất đúng mức nào 5% lương 10 triệu là 500.000 đồng mỗi tháng Sau 30 năm, với lãi giả định 6%, đó là khoảng 474 triệu Một con số nhỏ hơn rất nhiều so với những mức ở trên Nhưng vẫn lớn hơn mức không cất gì Thứ nhất, nếu có nợ lãi cao, ví dụ nợ thẻ ở phần đầu Hãy ưu tiên trả nó Rồi giữ một quỹ dự phòng vài tháng chi tiêu trước khi cất vào khoản dài hạn Không có khoản dài hạn nào chịu nổi một lần ốm đau nếu không có quỹ dự phòng ở bên cạnh. Thứ hai, mức lãi 6% chỉ là giả định để tính, không phải lời hứa. Có năm lãi thấp hơn, có năm âm. Điều video chứng minh là cơ chế, tức thứ tự cất trước và thời gian để yên, chứ không phải một mức lãi cụ thể. 3. Lạm phát. Giả sử vật giá tăng 3,5% mỗi năm. Sau 30 năm, 2 tỷ 846 triệu chỉ mua được bằng khoảng 1 tỷ đồng của hôm nay. 569 triệu còn khoảng 200 triệu. 4 tỷ 269 triệu còn khoảng 1 tỷ rưỡi. Con số vẫn lớn nhưng nhỏ hơn cảm giác ban đầu. Hãy nhìn nó bằng đôi mắt thận trọng. Có 2 hiểu lầm thường gặp. Hiểu lầm thứ nhất, cất nhiều là sống kham khổ. Không, những nhà làm tốt vẫn ngồi cà phê vỉa hè với bạn, vẫn mua quà Tết cho hai bên, vẫn đi chơi một chuyến mỗi năm. Đó là những khoản đáng giữ, và nếu bỏ chúng đi thì thói quen sẽ không bền. Hiểu lầm thứ hai, chỉ người gốc hoa mới làm được, hay người Việt vốn không biết tiết kiệm, không đúng cả hai triệu. Đây là một nếp học được, không phải đặc điểm của một nhóm người. Nhiều nhà Việt cũng giữ thói quen này Và nhiều nhà gốc hoa không giữ Không nhóm nào hơn nhóm nào về phẩm chất Điều khác nhau là thứ tự Cất trước hay cất sau Còn chuyện ly si của trẻ, mỗi nhà có cách riêng Nhà khó có thể chỉ dạy con bằng một hộp tiền lẻ Cách nào cũng được Miễn là con nhìn thấy cha mẹ làm và thấy tiền lớn lên Cái cần nhớ là nếp này là một hướng đi chứ không phải một luật Nó hợp với phần lớn người đi làm lương ổn định Với nhà đang khó khăn, nó có thể bắt đầu từ mức nhỏ nhất Và có hoàn cảnh nên đổi thứ tự, như trả nợ lãi cao trước Một điều đáng nhớ ở đây là lạm phát 2 tỷ 846 triệu nghe như núi tiền Nhưng sau 30 năm, nó chỉ còn sức mua của khoảng 1 tỷ đồng hôm nay Đó cũng là lý do thói quen cần bắt đầu sớm và tiếp tục đều Bây giờ ta có thể thu 5 việc lại Và nhìn xem lệnh chuyển tiền lúc 8 giờ sáng bây giờ nghĩa là gì Hãy quay lại căn phòng trọ buổi sáng Chiếc điện thoại nằm trên bàn Bên cạnh ly nước Quạt vẫn quay Màn hình sáng lên một lần Lệnh chuyển tiền đã chạy Không ai nhấn nút Không ai phải nhớ Tiền đã đi từ trước khi người chủ của nó kịp nghĩ đến chuyện tiêu Năm việc của nhiều gia đình gốc hoa và đông trong video này nghe có vẻ khác nhau Nhưng thật ra là một thứ tự Tiền đi trước, cất ngay khi lương về, từ 5% đến 20% hoặc hơn Khoảng cách được giữ rộng, khi lương tăng, giữ phần lớn khoản tăng Mỗi lần mua, chia giá cho số lần dùng với món trên 500.000 Thói quen được truyền lại, từ bao lì xì đầu tiên Hoặc từ chính bạn gửi cho người bạn sẽ là 20, 30 năm sau Và cuối cùng, để yên khoản dài hạn đủ lâu, giờ ta có thể trả lời câu hỏi đã treo ở đầu video. Vì sao lệnh đầu tiên phải đặt vào 8 giờ sáng hôm sau ngày lương? Vì đó là lúc tiền còn nguyên vẹn trước khi bất kỳ khoản trả góp hay đơn hàng nào kịp chạm vào. Một lệnh chạy đúng khoảnh khắc ấy Là mỗi tháng một việc mà ý chí không làm nổi Cũng như vậy ta hiểu hai cuốn sổ ở đầu video Cuốn sổ mỏng và cuốn sổ dày Sau 30 năm không khác nhau Vì một nhóm người giỏi hơn Chúng khác nhau vì một bên cất trước Một bên chờ phần dư Và một lệnh chạy đều mỗi tháng khi người ta quên mất nó Hãy nhìn tờ lịch một lần nữa 30 năm nghe dài Nhưng nó bắt đầu từ một buổi sáng Bằng một lệnh chuyển 3 triệu Hoặc 750.000 đồng Tùy sức mỗi người Chẳng ai cần giỏi hơn người khác Họ chỉ bắt đầu sớm hơn một ngày so với ngày bạn nghĩ sẽ bắt đầu Nếu chỉ nhớ một câu, hãy nhớ câu này Đừng chờ phần dư, hãy tạo ra nó trước Việc làm tối nay chỉ mất 10 phút Mở ứng dụng ngân hàng Tạo một tài khoản tiết kiệm riêng Hoặc chọn một tài khoản bạn ít khi chạm vào Đặt lệnh chuyển tự động vào 8 giờ sáng hôm sau ngày lương Bắt đầu từ 5% nếu bạn thấy ngại Từ 10% nếu thoải mái hơn Không cần mua gì, không cần đăng ký thêm gì Phần còn lại cứ để thời gian làm Có những ngày bạn sẽ thấy không có gì xảy ra Có những buổi tối bạn thấy bạn bè mua món mới Còn mình chỉ nhìn ứng dụng ngân hàng Nhưng những ngày yên lặng ấy Chính là phần quan trọng nhất của câu chuyện 20 năm sau Chúng là những ngày bạn cảm ơn mình nhiều nhất Có một câu hỏi để lại cho bạn Nhà bạn có truyền cho nhau thói quen cất tiền nào không? Và có thói quen nào bạn muốn truyền lại cho con Hoặc cho chính mình của 10, 20 năm sau? Hãy viết vào phần bình luận Rất có thể câu trả lời của bạn sẽ giúp một người khác Thấy bắt đầu không khó như họ nghĩ Nếu video này giúp bạn nhìn thói quen tiền bạc rõ hơn Hãy đăng ký kênh Bí mật Tiền Bạc Để cùng đi tiếp những phép tính như thế Hẹn bạn ở video sau