Bầu Trời Moscow Đen Kịt: Nga Đang Thua Ngay Trên Sân Nhà?

Sáng ngày 18 tháng 6, người dân Moscow thức dậy và phát hiện trên nóc ô tô lỗ qua đêm có một nơi bụi mịt màu đen sơ vào thế nhờn và để lại mùi dầu lồng. Người ta gọi hiện tượng này là mưa đen. Trên TV, Bộ Quốc phòng Nga vừa công bố bản tin chiến thắng. Tối qua, lực lượng phòng không đã đánh chặn thành công 194 trên tổng số 200 máy bay không người lái tấn công vào thủ đô. Tỉ lệ đánh chặn 97%, một con số mà bất kỳ tư lệnh phòng không nào trên thế giới cũng phải mở ước. Thế nhưng ở phía lam thành phố, cụt khói từ nhà máy lọc dầu Kavoslia vẫn bốc lên dày đặc và chưa có dấu hiệu tan đi. Đây đã là lần thứ hai trong vòng một tuần nhà máy này bị tấn công, và vị trí của nó chỉ cách điện Kremlin 15km đường chiến bay. Một đêm có 194 chiến thắng được ghi nhận trên màn hình radar, nhưng buổi sáng cả thủ đô thức dậy giới bầu trời nhuốm đầy mau mực. Làm thế nào để hai thực tế này có thể cùng tồn tại? Và nếu chúng đang cùng tồn tại, thì suốt cuộc định nghĩa của chiến thắng trong cuộc chiến này phải hiểu thế nào mới đúng? Chào mừng quý vị đến với Người Phương Đông, tôi là Thanh Nong. Để trả lời câu hỏi trên, chúng ta cần tạm bỏ qua con số 194 sang một bên, và nhìn vào con số còn nạc, số 6. Chính là 6 chiếc drone đã lọt qua mạng lưới phòng không dày đặc của Moscow. Trong học thiết quân sự truyền thống, phòng thủ là một bài toán thống kê. Chặn được 95% hay 97% đã được coi là thành công lớn về sát xuất. Nhưng cuộc chiến drone đang viết lại quy tắc đó. Với hạ tầng năng lượng, bài toán không còn là thống kê nữa, mà nó trở thành tuyệt đối, hoặc chặn được 100%, hoặc coi như thất bại. Bởi vì một nhà máy lọc dầu không có khái liệp bị hư hại 3%, chỉ cần một bồn chứa trúng đạn, toàn bộ dây chuyền sẽ ngừng hoạt động để đảm bảo an toàn. Thiết hại lúc này không còn tính bằng phần trăm, mà tính bằng số ngày ngừng sản xuất, số triệu tấn dầu không được lọc và số tỷ đô la doanh thu bốc hơi. Ukraine hiểu rõ quy luật này, họ không đánh đòn san phẳng Moscow. Họ chỉ cần duy trì một kẽ hở 3% và đặt nó vào đúng chỗ hiểm làm tê liệt cả một lền kinh tế. Đây chính là bản chất của điều mà giới phân tích quân sự gọi là chiến tranh tạo ra điểm bù tuyệt đối. Nói đến Kaspania, trên bản đồ lăng lượng Nga, đây không chỉ là một nhà máy, nó là động mạch chủ của Moscow. Mỗi năm, nhà máy này xử lý hơn 12 triệu tấn dầu thô, tương đương với 40% lượng xăng và 50% lượng dầu diesel cung cấp cho toàn bộ thủ đô và các vùng lận cận Moscow. Chưa kể, nó còn là nguồn cấp nhiên liệu chính cho 4 sân bay lớn nhất, Sedemestievo, Domodedovo, Unokuvo và Zhuloki. Vào đêm ngày 16 tháng 6, đòn tấn công đầu tiên của Ukraine đã buộc nhà máy này phải sơ tán và ngừng vận hành. Đến đêm 18 tháng 6, đòn thứ hai đánh thẳng vào các bể chứa vừa sửa xong. Hậu quả đến ngay lập tức, 4 sân bay đồng loạt khoãn và hủy chuyến, một số quận phía Nam Moscow mất điện cục bộ. Mặc dù thị trường thành phố chấn ngan trên truyền hình, dặn tình hình năng lượng thành phố vẫn nằm trong tầm kiểm soát, nhưng người dân không hoàn toàn tin sau những gì họ đã tận mắt trông thấy. Nếu mọi thứ vẫn trong tầm kiểm soát, thì tại sao dữ liệu của Bộ Năng lượng tuần đầu tháng 6 lại đang kể một câu chuyện khác? Tại sao sản lượng lọc dầu toàn quốc rơi xuống dưới 4 triệu thùng một ngày, mức thấp nhất trong vòng 25 qua? Và tại sao trên khắp lớp Nga, cứ 4 cây xăng thì có 1 cây phải treo biển giới hạn số lít bán ra cho mỗi khách hàng? Thưa quý vị, bởi vì các spot EA không phải là trường hợp duy nhất, nó chỉ là một mắt xích trong chuối domino. Trước đó ngày 5 tháng 5, nhà máy Curiosity ở Leningrad, cơ sở lọc dầu lớn nhất nước Nga với công suất 20 triệu tấn mỗi năm, cũng đã ngừng hoạt động sau một đợt tấn công tự tự. Tính đến nửa cuối tháng 6, gần 1 phần 3 tổng công suất lọc dầu của Liên bang Nga đã tê liệt hoặc chỉ hoạt động cầm trừng. Vấn đề con nỗi lắm ở thiết kế. Toàn bộ hạ tầng năng lượng Nga là di sản từ thời Liên Xô, vận hành theo mô hình 1 triệu. Dầu từ Siberia được bơm qua đường ống khổng lồ về các nhà máy lọc dầu đặt gần Mát-Cơ-Va, sanh Petersburg và các trung tâm tiêu thụ lớn. Lọc xong, xăng và diesel lại đi theo đường ống hoặc tàu hỏa ra ngoài thành phố hoặc đưa lên mặt trận tiệt biến. Hệ thống này không có cơ chế tránh ngược. Khi các Bosnia và Kyrgyzstan ngừng chạy, Mát-Cơ-Va không thể nhập xăng từ Trung Quốc hay Ấn Độ rồi bơm bù vào đường ống được. Toàn bộ hệ thống logistics, hải quan, kho cảng đều không thiết kế cho việc đó. Ngoài ra cấm bận của phương Tây cũng đã khóa gần hết đường vòng quy mô lớn. Vì vậy, về mặt kỹ thuật, Điện Kremlin chỉ còn một lựa chọn. Đó là cắt nguồn cung cho thị trường dân sự để ưu tiên tuyệt đối cho nhu cầu quân sự ngoài tiền tuyến. Chính tại điểm này đã lộ rõ sự tan nhãn trong tính toán của Ukraine. Họ không dùng tên lửa hành trình trị giá hàng triệu đô để tấn công xe tăng trị giá hàng triệu đô. Họ dùng drone tửng sát chi phí khoảng 50.000 đô để đánh thẳng vào cỗ máy sản xuất nhiên liệu cho xe tăng. Hãy là một phép tính so sánh nhanh. Một drone 50.000 đô đấu với một tên lửa phòng không S-400 giá 500.000 đô. Nếu đọt qua, mục tiêu của nó là nhà máy lọc dầu trị giá 2 tỷ đô. Nếu quý vị đang ngồi xem là người quyết định ở Mát-Cơ-Va, mỗi đêm quý vị chỉ có hai lựa chọn. Một là phóng tên lửa đánh trận và nhịn ngân sách bốc hơi. Hai là không phóng và nhịn nhà máy bốc cháy. Vậy trong cuộc chiến tiêu hào này, câu hỏi duy nhất chỉ còn lại là ta hay định sẽ cạn trước khả lăng chi trả cho lối đánh không có hồi kết này. Đây chính là định nghĩa chuẩn xác của chiến tranh bất đối xứng về chi phí. Ukraine phóng 200 drone và chấp nhận mất 194 chiếc. Chỉ cần 6 chiếc lọt vào đã đủ mang lại tỷ suất lợi nhuận lên tới hàng trăm, thậm chí hàng ngàn lần. Một chiến dịch 10 triệu đô tiền drone có thể gây hại trực tiếp hoặc gián tiếp tới 1 tỷ đô cho lền kinh tế Nga. Từ chiều ngược lại, để giữ tỷ lệ đánh trận 97%, Nga buộc phải đốt kho tên lửa đất đối không với tốc độ trắng mặt. Mỗi đêm hàng chục quả tên lửa, mỗi quả lửa triệu đô phải rơi bệ phóng. Đây là cuộc chiến mà cứ mỗi lần thắng, Nga lại phải trị nghèo đi một chút. Nhiêm trọng hơn, kho tên lửa đó không phải vô hại. Từ năm 2022, lệnh cấm bật phương Tây đã cắt nguồn chip điện tử, bi mạch bán dẫn và linh kiện chính xác cao. Tổ hợp quốc phòng Nga có thể lắp ráp nhưng không thể bù kiếp tốc độ kêu hao ngoài chiến trường. Cứ mỗi đêm trôi qua, kho dự trữ lại vơi dần. Trong khi đó, tại những sưởng sản xuất drone của Ukraine, dây truyền lắp ráp tháng sau lại nhiều hơn tháng trước, cùng với sự hỗ trợ tại nhiều nước châu Âu. Thưa quý vị, quay trở lại ngày 18 tháng 6, trong nốt khói lửa từ các Botnia vẫn bao trùm phía Nam Moscow, thì trên các kênh truyền hình nhà nước, thông điệp vẫn là những hình ảnh ổn định, nước Nga vẫn ổn, vẫn là một cực quyền lực, vẫn là đối tác tin cậy của bạn bè thế giới. Nhưng cũng sáng hôm đó, trên mạng xã hội Nga lại là một dòng chảy khát. Hàng trăm video người dân quay bằng điện thoại, vệt dầu đen trên kính xe, trên bàn gông, hàng ngàn người xếp dài chất cây xăng, sân bay đông nghịt vì hoãn chuyến. Tuy nhiên, có hai nước Nga tồn tại cùng lúc. Một nước Nga trên TV, VR đẹp đẽ cho thế giới xem, và một nước Nga trên đường phố, lời người dân thực sự phải trải nghiệm. Lịch sử đã chứng minh, không chính phủ nào có thể điều hành đất nước mãi khi câu chuyện trên truyền hình và đường phố ngày càng khác xa nhau. Và khi khoảng cách đó đủ lớn, điểm gãy đầu tiên thường xuất hiện ở ngân sách đền bàng. Nhìn vào con số ta sẽ thấy, 25% đến 30% nguồn thu của chính phủ Nga đến từ xuất khẩu dầu khí, khi một phần ba công suất lọc dầu tê liệt, dòng tiền đấy chắc chắn chảy máu. Các chuyến tàu chở diesel và xăng thành phẩm bán đi lấy ngoại tệ xe SD. Ở Chiều Tri, hơn 30% tổng ngân sách đang đổ vào quốc phòng và an ninh. Cuộc trình rất đơn giản, doanh thu giảm, còn chi phí nại tăng. Và để cân bằng, điện Kremlin chỉ có ba con đường, và không con đường nào dễ đi cả. Thứ nhất, in thêm tiền để bù thâm hụt. Kết quả là lạm phát phi mã, đồng rút mất giá và sức mua lao dốc. Thứ hai, cắt chi tiêu phúc lợi xã hội, y tế, giáo dụng và lương hưu. Kết quả là bất mạn xã hội bùng lên, nhất là ở Moscow và St. Petersburg, lơi mà mức sống vốn rất cao. Thứ ba, cắt chi tiêu quốc phòng. Kết quả là phải giảm cơ độ chiến dịch ở Ukraine, đồng nghĩa với thử nhận thất bạn cuộc sự. Lựa chọn nào cũng đều là bất ổn, và đó chính là vòng xoáy mà Ukraine muốn tạo ra. Vòng xoáy đó vẫn hành ra sao? Nhà máy lọc dâu bị đánh và ngừng hoạt động khiến ngân sách thâm hụt. Và để vá thâm hụt, nhà nước phải im tiền hoặc cắt phúc lợi. Cả hai đều dẫn tới lạm phát và bất mẵn xã hội. Để giữ trật tự, chính quyền rút bớt an ninh vào phòng không từ vành đai về giữ các đô thị lớn. Lưới phòng không vòng ngoài mỏng đi, đêm sau drone càng dễ lọt. Drone nọt, nhà máy lại cháy. Một chu trình khép kín cứ thế hình thành, không cần ai bấm nút trong loa chạy. Nó tự vận hành bởi quyết định của mỗi bên. Từ điện Kremlin, Kiev cho đến người lính trực phòng không trong đêm đều là lựa chọn hợp lý nhất trong tình thế của họ. Và không biết nào dừng nó lại được. Các nhà máy lọc dâu tại Nga được xây dựng cách đây 50 năm. Thời đó không ai tính đến chuyện drone có thể bay 1.500km. Giờ muốn di rời toàn bộ vào Siberia cho an toàn thì phải mất 15 năm và hàng chục tỷ đô la. Khi đó cuộc chiến đã kết thúc từ lâu trước khi viện gạch đầu tiên kịp đặt xuống. Ukraine không dừng được vì tấn công hạ tầng lăng lượng là con bài chiến lược duy nhất để tạo ra cái giá đủ lớn với Nga. Bỏ đi là mất toàn bộ vị thế mặc cả. Cuối cùng, mọi thứ quy về một cuộc chạy đua công nghiệp thầm lặng. Một bên đua sản xuất tên nửa, đạn dược phòng không và sửa nhà máy. Một bên đua lắp ráp drone, cải tiến tầm bay và kháng nhiễu. Bờ trời Moskva bao giờ trông trở lại không còn phụ thuộc vào một bài phát biểu, nó phụ thuộc vào câu trả lời. Bên nào đi tới giới hạn về vật chất, kinh tế và sức chịu đựng xã hội trước. Bên nào chấp mắt trước, bên đó thuộc. Và chừng nào chưa bên nào chịu chấp mắt, thì cứ sau mỗi đêm, bầu trời trên lóc nhà người dân Moskva sẽ lại bị nhuộm đèn thêm một chút. Hãy comment quan điểm quý vị bên dưới phần bình luận và nhớ like đăng ký kênh Người Phong Đông. Tôi là Thanh Năm. Cảm ơn quý vị đã dành thời gian theo dõi.