Lão Nông Miền Tây - Tập 27 - Ký Ức Thời Bao Cấp

Rồi giờ xưa mấy cái vùng mình đây, vùng miền Tây á, mùa nước nổi, những cái tôm cá này kia thì sao chú? Lúc đó thì tôm cá dữ lắm mà bán được ở đâu. Lúc chết thu rồi đây mà còn bán không được. Nhưng mà ý nói là mình ăn nè. Hồi xưa bên mẹ vợ con cũng kể là, ví dụ mình gia đình đông con á, nhiều khi lâu lâu làm tiệc, làm đám này kia đó, là xung quanh vườn nó có đủ rồi đó. Đúng không? Đúng rồi. Thường thường có đám, một là tác mương. Tác mương, cái mương nào đó mình tác, mình ấy, hoặc là cũng có phương tiện bắt cá, rồi có nuôi gà, rồi thậm chí đó, con già, mỗi lần đám như vậy là bằng con heo. Nuôi sẵn con heo, tới đám mình bắt con heo bằng để đại khách. Hồi xưa sao mà tổ chức đám rất là đông. Mời năm mấy trăm thiệp người cũng như là đám cưới vậy đó. Đông nghẹt luôn. Bởi vì người ta có, người ta cũng mời mình nhậu. Rồi tới mình có, mình phải mời người ta lại nhậu. Mời cả xóm, bày dài gần 2km mời, chú đi mời. Bây giờ thì thôi, hôm qua khi chú đám vỗ là nội anh em trong gia đình thôi mà. Mình vỗ chai rồi mấy đứa cháu nó cũng không lợi luôn. Nó chạy nó không ăn được, nó cũng không tới luôn. Có chú, rồi thằng em thứ 6 vừa hôm bữa nay, với thằng em thứ 10. Mời được, nó gạt rủ ông Ba Sinh vô, ông ấy cũng vô. Ông ấy chạy vô, vô mượn anh mượn làm cái này chút. Hỏi làm cái gì, vô đây biết cái gì. Vô rồi thôi, vô không có ai hết. Vô phụ bưng dọn cúng rồi ăn cơm với anh. Rồi thôi cũng vui vẻ. Hồi xưa ở đây dùng mình cá, tôm, trắng xanh nhiều lắm hả chú? Dữ lắm, đúng rồi. Chắc chà, dỡ một cái cái xuồng 12 dạ đó để nhóc kéo lên bờ úp lại. Tôm mà có bán được cái đâu. Chó ăn, khó tàu, cái nồi bự để dành ăn dài dài ăn nghiếp ngán luôn. Đâu có bán như bây giờ. Bây giờ, hồi xưa thợ báo cấp, thợ báo cấp đâu bán cũng cần ai. Chú cũng cần đi lấy tôm đi thành phố nè. Báo cấp thì coi như lúa mình làm mình không có quyền bán tự do. Coi như mỗi hộ khẩu là nó cho mình có 2 dạ lúa. Để lên mình ăn 2 dạ thì 12 tháng là 0.4 dạ. Mỗi hộ khẩu là 0.4 dạ. Còn nhiêu là lại nó đo bồ. Nó không có lấy nhưng mà nó mua. Nó mua mà nó trả cho mình bằng xi măng. Đặng cho mình xây nhà. Mà đưa sắt, 3 cái sắt gì đâu mà dẹp đép vậy nè. Cái nhà chú bữa hôm đục ra nó 1 cái chân rồi. Sắt nó hư khuôn, nó không có tròn. Nó dẹp dẹp vậy nè. Mình cũng để dựng đứng lên mình cột cũng chắc lắm mà. Xong nó lẹ 1 quá. Làm ở trong hồ xong nó 1 cái chân rồi. Hoặc là đổi giải. Chứ không có đổi tiền. Lúc đó làm như mới trích thu rồi. Đâu có tiền nhiều đâu mà nó trả tiền cho mình. Rồi nó đưa giải, đưa coi như đổi đồ vậy đó. Mà lợi hợp là khổ lắm. Phải đăng ký bán lưu dư thì nó mới cho mình về. Còn không đăng ký là nó bắt mình ngồi hoài đó. Rồi nó xin quạt cám bộ, nói này nói kia. Chính phủ giờ đang thiếu thống. Mình bán rồi mình cũng phải mua đồ. Thì giờ thôi bán cho nhà nước để nhà nước trưng dụng này kia cái nọ. Rồi mình lấy lại những cái... Mình muốn lấy giải, mây quần áo. Hoặc là mình lấy sắt, lấy xuyên măng để mình xây dựng nhà kiên cố. Mà đó đa số nhà cột trung trưng, tây tạp không à. Rồi lấy cái đó mình mới làm từ từ. Mới đầu thì làm cái khuôn. Rồi có tiền nó mới mua gạch xây. Rồi có tiền nó mới lợt tôn. Rồi làm ruộng thì kinh tế nó vô cũng đâu có nhiều đâu. Phải xây dựng làm từ từ vậy đó. Chứ làm lần một mình sức. Rồi đó cũng có mớ giống. Lúc đi làm chiến tranh mình làm có mớ giống. Mà lấy bung ra hết. Rồi sau này muốn làm ăn thì cũng khó khó. Nhờ vậy chú mới có thích lĩ mới mua đắt được. Rồi sau này mới làm nấm mèo mới có giống thêm nữa. Bởi vì lúc học năm lớp 8 là chú đã học mấy cái tài liệu nghệ thuật làm ra tiền đó. Rồi đi tới đâu chú cũng lẫn làm ra tiền. Thành thứ đó chú tự chú làm. Hồi thời kỳ đó mà đi lính mà chú mua không bán. Chú mua nước đá, chú mua giấy viết thơ, giấy viết đồ. Mấy cái dùng chiến tranh đâu có cho dân ra. Rồi mình mua đem về mình bán cho những lính hành quân đó. Làm lợi mà lợi dữ lắm. Bởi vì không có độc quyền mà. Dù mình bên công binh thì có phương tiện. Người ta đã tùy điện lực. Khi mà tái chiến băng trị lại được rồi thì trồng một cái cột là bao nhiêu tiền. Người ta đào sẵn, mình lấy xe cần trục, mình câu lại, mình nhét xuống. Một cái trụ gì mình tính bao nhiêu tiền vậy đó. Mình làm chuyện đó thôi chứ còn mình không có làm chuyện phi pháp. Chiến tranh là người dân cũng khổ. Mà thanh niên cũng khổ. Đi lính cũng khổ. Chứ đâu có gì được gì sướng đâu. Mua bán thì rất khó khăn. Mua một cái đình cũng phải xin giấy giới thiệu. Mua cái ống chỉ đen. Ống chỉ đen, chỉ trắng là dễ mua. Mà ống chỉ đen là phải xin giấy giới thiệu. Còn áo quần nó phát tem. Lên Vĩnh Long sắp hàng. Đưa tem phiếu là mua được một khẩu. Mua được mấy thước giải gì gì đó. Có cái tem phiếu là mình tự chọn giải. Rồi mình sắp hàng. Rồi mình vô mình mua. Còn ăn thì có nhà. Mà nếu mà mua gạo ăn thì lúc bấy giờ có người ăn cám luôn. Ở thành phố là cám luôn. Chính chú đem một dạ gạo chú đem chú cho. Mà tới chừng ông già của một bạn chết rồi. Ông còn nhắc. Mua có tiền mà mua không được. Không có gạo. Bởi dọc đường này nó chặn xe nó tịch thâu hết trơn. Rồi lấy cám nó mới về sàn. Rồi lấy cám nhuyễn nó quậy nước uống. Đứt cuột luôn. Còn ở đây nếu người nào có làm ruộng đỡ. Còn không có làm ruộng là ăn bo bo. Thỉnh thoảng có người trồng cái hột nhỏ nhỏ. Cũng giống gần như hột thấm vậy đó. Nó nhỏ nhỏ. Chừng bằng nhỏ hơn nửa một gỗ ăn của mình. Lớn hơn bằng 2, 3 cọng nhang vậy đó. Chút chút chút chút vậy đó. Mà nó say vậy đó. Hồi đó có đưa hột giống cho mình trồng luôn mà. Trồng trên liếp vườn đó. Mà cái đó là dễ ăn hay cái mùi vị nó ra làm sao? Tính nó ngon hơn gạo nhưng mà nó nóng. Ăn biết rồi mà thở không ra khói luôn. Ăn nó nóng cho mình đó. Chứ chú thì sao hổng có nóng. Bởi vì hồi đó đi lính thì mình ăn rau dữ lắm. Bởi vì vô quân trường rồi này kia rồi đó. Chứ ăn cơm trong nhà binh rau nhiều chứ còn thịt cá đâu có nhiều đâu. Bị cái độ ăn đâu có nhiều đâu. Thử ra mình ăn rau nhiều nó cũng đỡ nóng. Còn dân thường thì họ đâu có ăn rau. Ăn thịt cá với bò bò rồi. Ăn biết nóng thở ra khói luôn. Thì nói về mà gạo, cơm gạo thì... Ở thành phố thì giống như... Quá khó. Ở bên Sơn biết sao chứ Vĩnh Lông là... Mà ăn rồi đó là... Cơm gạo Tàu Hương á. Mà ăn qua đêm rồi đổ xuống rác á. Thịt cũng vậy luôn. Vì ổng làm trong câu đặc bộ của tỉnh á. Ổng quay 3 cái tài liệu mà... Quay giấy tài liệu cho tỉnh á. Thử ra cũng có kinh tế. Thử ra thịt mà kho rồi là... Ăn qua đêm là cũng đổ xuống rác hết trơn. Ủa tới chừng tới tầm kỳ cũng như cái nghiệp vậy đó. Gạo không có ăn phải quậy nước cám mà uống á. Mình đâu có hay đâu. Vì giữa xe với nhau đi cũng khó nữa. Mấy năm đó không biết sao mà xe đò nó cũng mất tiêu đâu. Đi phải sắp hàng mua vé đi chứ không có xe. Rồi đi được. Mà đi được. Đi canh 12h trưa mới đem được và gạo đem cho ổng. Trời ơi mừng hết biết luôn trời trời. Mới dạy gạo này tao nhớ mày tới suốt đời luôn. Nấu cháo ăn cái đâu có dám nấu cơm đâu. Biết có đem được hay không. 5kg gạo nó cũng thịt thâu nữa. Nó chẩn nó thịt thâu. Mà đây Vĩnh Long cá chục chẩn nó chẩn. Chẩn thịt thâu nó lấy á. Rồi ở đây mình... Chỗ này dùng mình cơm cá thì có dư rồi ăn rồi đúng không? Ăn thì dư nhưng mà bán không được. Khó bán lắm bán rẻ rẻ. Cá mình làm mắm. Rồi có đám đó mình dỡ ra để nhộn thôi chứ đâu có làm gì. Ý nói mình ở vườn nè. Ở vườn nè. Năm đó ông già ông chất lông trà đó ăn đâu có hết đâu. Rồi có cái hồn ở chỗ mình nhà mình nở. Ông ấy có 3 công lên bao ngạn đó rồi. Ăn không hết cứ thả đó, thả viết. Mà tới chừng mà bán được thì tát. Thì nó làm mổ nó ra hết trơn. Rồi cuộc sống hồi thời kỳ báo cấp quá. Dân quá trời khổ. Rồi tập đoàn xã luôn. Trong Nam này tập đoàn xã luôn. Rồi làm ăn tự do. Mấy người mua đất mua đai mấy người nhiều đó. Thì dân mới bớt khổ. Chứ tập đoàn có điểm mà không có lúa chia. Bị mưa này đây là đâu có ai cần. Mà cũng không có điểm nữa. Hơi đại với đất mà mưa lại nhín cái nữa. Nó mục lên một lớp vậy nè. Rồi lúa đâu mà chia. Ông già ông mấy ngàn điểm mà không có lúa. Lấy đâu mà ông chia lúa đâu. Rồi cũng đói. Đói có chùm luôn. Con bố chịu không nổi. Bắt đầu mới rã tập đoàn.