Cổ vật Sumerian | Nền Văn Minh Lưỡng Hà Tập 2

Sự thịnh vượng của một thời đại được tính theo những di sản mà nó để lại. Nông nghiệp và trao đổi mang đến cụ cải vật chất cho người Sumerian. Phát thải sự giàu có đó nằm trong lăng mộ của hoàng tộc ở cổ thành Ur. Ur mệnh danh là một trong những cổ thành lớn nhất vùng lưỡng hè, là quê hương của Aharam. Ông là tổ phụ của người Do Thái và Ả Rập, có mối liên hệ kháng khít với Do Thái Giáo, Ki To Giáo và Hồi Giáo. Ở thi Niên kỷ thứ 3 trước Cung Nguyên, những gia tộc đứng đầu Ur chọn nơi chôn cất trong một không gian kín dưới mặt đất. Có trần nhà và mái vầm, các học giả vẫn đang tranh luận không biết thân phận của những người được chôn ở đây là quý tộc, quân giả hay là các giáo sĩ và tử tế. Nhưng nghi thức chôn cất thì đúng là theo phong cách hoàng tộc. Các nhà khảo cổ đã khai quật được một số vật phẩm trong lăng mộ hoàng gia Ur, trong đó có những chiếc mũ bảo vệ được làm bằng vàng. Những con dao găm có tay cầm được làm bằng đá Lapis Lazuli hay còn được gọi là Ngọc Luli có màu xanh lam. Người tiên sử tin rằng loại đá này mang đến sức mạnh cho người sử dụng vì nó đến từ vũ trụ theo thiên thập. Do đó mà đá Luli vừa được làm vật liệu trang trí, vừa mang giá trị tâm linh. Những vật phẩm khác như những chiếc cóc và bát được làm bằng vàng, chắc hẳn là chúng được chôn theo những chủ nhân khi chết. Trang sức cũng được làm bằng vàng và khảm đá Luli. Nó còn được tìm thấy trên các vật phẩm khác như xe ngựa, nhạc cụ và các xa si phẩm khác. Nhưng kỳ lạ là tại sao đá Luli lại được tìm thấy ở đây? Vì nơi khai thác loại đá này là cách vùng lưỡng Hà Rốt ta, đó là Afghanistan. Quảng đường từ Iraq đến Afghanistan phải mất 2 giờ bay. Nhưng cách đây hơn 4.000 năm không có máy bay, chứng tỏ giao thương ở thời đại này rất phát triển. Chỉ với xe đẩy và sức của động vật, con người tiền sử có thể di chuyển hàng nghìn dặm đường để giao thương. Từ đó những món đồ quý hiếm du nhập khắp nơi trên khắp đại lục cổng lộ. Những món đồ xa sỉ trong lăn mộ hoàng tộc không chỉ minh chứng cho sự giàu có của những người nằm xuống tại đó, mà còn hé lộ một mạng lưới thương mại khổng lồ của đế chế Sumerian. Một chuyện kinh hoàng khác được khám phá trong lăn mộ này, đó là sự xuất hiện của những thi thể khác nằm trong lăn mộ dựa vào những vết tích xung quanh thi thể. Các nhà khảo cổ cho rằng đây là đoàn tùy tùng, bao gồm nhà công, người hầu, người đánh xe ngựa, binh lính của các hoàng tộc. Họ có thể đã tự nguyện uống thuốc độc để đi cùng nhà vô và các nữ hoàng sang thế giới bên kia. Nghĩa thức cầu nguyện của người Sumerian được thuộc qua chiếc bình Walker, một nghĩa thức khác được tìm thấy qua khai quật cổ thành Esmeralda. Một nhóm những bức tượng nhỏ có kích thước ngang eo một người Việt Nam, những bức tượng này được chủ nhân của chúng tạo ra. Mục đích của chúng là để thay cho chủ nhân thực hiện những nghĩa thức cầu nguyện. Chúng luôn được đạt trong đình thờ thay cho sự hiện diện của các chủ nhân. Một trong những âm mộ trọng yếu nhất là lăn mộ hoàng gia tại cổ thành Urb của nữ hoàng Biwabi, vợ của vua Mescalendis. Hay nhiều nhà sử học khác cho rằng bà là nữ tư tế của nữ thần mặt trăng tối cao Nanner. Người ta tìm thấy ở đó những mảnh vỡ của một cây đàn hạt, một bản dần để được tái hiện lại hình ảnh của cây đàn. Điểm nhấn của nó là hình ảnh của con bò đực được mạ bằng những lá vàng. Hộp tạo âm thanh cũng được mạ vàng, tạo cảm giác thật ráng lẽ. Người ta đặt tên cho nó là đàn hạt của Biwabi. Phần lông trên đầu con bò và phần râu dưới cằm được trang trí cũng bằng đá lưu ly. Hộp nhạc được làm bằng gỗ, khảm những vỏ sò. Niên đại của những tác phẩm này được xác định là khoảng 2.550 năm trước công nguyên. Một cây đàn hạt tương tự cũng được khai quật tại mổ của nhà vua Mescalendis nằm liền kề. Đàn hạt chắc chắn là một vật phẩm giá trị cao ở thời điểm đó và ngay cả bây giờ. Bởi vì nó hội tụ đủ hai loại giá trị của một tác phẩm. Đó là giá trị hữu hình và giá trị vô hình. Hai cụ thể hơn là giá trị từ vật liệu chế tạo và giá trị sử dụng, giá trị mỹ thuật và giá trị lịch sử. Ở trên cùng của chiếc hộp là hình của một vị anh hùng đang siết đầu hai con bò đực. Hình được sắp xếp trong một bối cục đối xứng. Một chút nữa tôi sẽ nói thêm về bối cục này. Phía dưới là một con chó rừng tay bưng một cái bàn chắc đầy thức ăn. Dưới thắt lưng của nó vắt một con dao găm. Phía sau là một con sư tử. Một tay xách chiếc bình, một tay bưng chiếc cốc. Bên dưới là một con lừa hoang đang chơi đàn hạt. Kế bên là một con gấu đang giữ cái đàn cho vững. Hoặc cũng có thể là nó đang nhảy múa. Bên dưới con gấu là một con chó rừng đang chơi đàn zither. Đó là một loại đàn gần giống như đàn tranh của phương đông chúng ta nhưng có kích thước nhỏ hơn nhiều. Bên dưới là một con bò cạp có đầu người và một con dê đang cầm chiếc cốc trên tay. Có thể thấy cách thể hiện hình ảnh như thế này giống với cách làm của người tiền sử cách đó khoảng 30.000 năm. Vị anh hùng được đặt ở phần trên của bức hình và bò cạp đầu người được đặt ở phần dưới thể hiện sự đối nghịch. Ý nghĩa của bức hình này có thể là khung cảnh ở điên ngục. Mọi thứ có hình dáng dị thường giống như văn hóa của phương đông chúng ta hay gọi là đầu trâu mặt ngựa. Bố cục cân xứng ban nãy tôi nói, nó được sử dụng cho hình ảnh của vị anh hùng. Người này có thể tên là Gilgamesh, hình người đứng ở giữa làm trụ. Hai bên sách cổ hai con bò tạo ra cảm giác cân đối giống như kiểu anh ta đang cầm quyền kiểm soát mọi thứ. Chưa kể vị trí của anh ta ở trên cao cho thấy rất có địa vị. Nếu phần trên của bức hình sử dụng bố cục cân đối thì bên dưới là bố cục bất đối xứng. Sự đối lạc này là sự đối lạc giữa trật tự và hỗn loạn. Trong khi mọi thứ bên dưới rất lộn xộn thì phía trên lại rất trật tự. Mọi thứ đều được sắp xếp có sự kiểm soát. Từ đó ta có thể thấy trong nền văn minh lưỡng hà giá trị của con người là rất cao. Khi nhìn cái khung của bức tranh bạn sẽ thấy nó không phải là hình chữ nhật dẫn đứng mà đó là một hình thang với cạnh trên dài hơn và cạnh đáy ngắn lại như một hình kim tự tháp lật ngược. Đây là một trong những chi tiết khác thể hiện quyền lực sức nặng của con người hay cụ thể hơn là những người anh hùng trong nền văn minh này. Dù không biết câu chuyện ở đây là gì nhưng nói gì đi nữa đây là một minh chứng cho việc sử dụng động vật để đóng vai con người hay trong văn học gọi là nghệ thuật nhân hóa. Nó là tiền đề cho những câu chuyện ngụ ngôn nổi tiếng của Aesop ở Hy Lạp cổ đại hay những hình ảnh nữ người nữ thú ở thời Trung Cổ hay những phim hoạt hình của Disney thường có diễn viên là những con vật. Những người khai quật nhĩa trang hoàng tộc tại cổ thành Earth đã tìm thấy hai cốt của Billabee nằm trong một chiếc quang tài. Ba đội một chiếc mũ tráng lệ mang trang sức đã lưu ly và xung quanh có mã não. Gần đó là những chiếc game quần áo và có ba con dấu hình trụ. Một trong số đó khắc tên của nữ hoàng Billabee được viết bằng chữ nêm con dấu giống như mọc của công ty thời này hay con ấn của thời phong kiến. Nhưng thay vì đóng dấu thì con dấu này phải lăn qua. Trên con dấu được chạm khắc những ký tự và hình ảnh nổi. Khi lăn qua đất xét nó sẽ để lại một chuỗi ký tự trên đó. Trên con dấu khác có những hình ảnh thú vị. Phía trên là một phụ nữ đang ngồi uống nước với một người đàn ông. Xung quanh là những người hầu. Người phụ nữ này có thể là nữ hoàng Billabee. Phần dưới là những người hầu nam đang phục vụ cho hai người đàn ông khác đang ngồi. Cách phân biệt giới tính của họ là những người đàn ông trong đế chế Sumerian thường mặc váy tua. Còn phụ nữ thì thường mặc áo thụng dài khoát ngoài. Cũng như bao tác phẩm khác của người Sumerian. Các hình ảnh đều được vẽ có đôi mắt to, đầu hơi nghiêng và những người quyền lực thường sẽ ngồi cao hơn và có kích thước to hơn những người còn lại. Giúp nhấn mạnh vị trí quan trọng của họ trong một xã hội phân cấp. Quân kỳ của Earth có thể không phải là một vật đắt giá nhất nhưng theo quan điểm lịch sử và nghệ thuật thì đây là một tác phẩm quan trọng nhất. Chiếc hộp nhỏ này được tìm thấy trong lăn mộ của hoàng tộc Earth. Nó được là bằng gỗ, khảm vỏ sò và đá thiên thanh. Cũng là một tên gọi khác của đá lưu ly. Chiếc hộp có các mặt là hình chữ nhật rộng và hai đầu có hình thang đáy rộng. Đá quật được ngơ mộ thứ ba ở Nghĩa trang Hoàng Gia và tìm thấy nó bên cạnh vai của một thi thể của một người đàn ông. Woodley nghĩ rằng ban đầu nó được gắn lên một cây trụ và được đem lên chiến trường. Ông hiện nhiên công nhận nó là một quân kỳ của quân đội Earth. Có thể với người hiện đại bạn cảm thấy nó lạ lắm. Vì sao cái hộp gỗ được gọi là quân kỳ chứ không phải lá cờ bằng vải như hiện nay? Trong thực tế cũng có nhiều người cho rằng đây là một chiếc hộp âm nhạc cũng giống như cái trống người ta gõ để tạo ra âm thanh và cũng có nhiều giả thuyết về công năng của nó. Tuy nhiên chưa có một kết luận nào là chính xác. Nhưng nhiều nhà khảo cổ đồng ý với quan điểm của Ngài Woodley xem nó như một loại quân kỳ vì nội dung bên trên của nó. Một mặt của chiếc hộp là hình ảnh chiến tranh mà còn lại là khung cảnh thời bình. Sắp tới kênh sẽ có một video phân tích kỹ hơn về tác phẩm nhạc nhạc này. Các thành bang của người Sumerian tiện sử thường xuyên xảy ra chiến tranh với nhau và quân kỳ của Earth chỉ là một trong nhiều cổ vật được tạo ra dựa trên đề tài chiến tranh. Một cổ vật khác được gọi là tấm bia kền kền. Tấm bia là một phiến đá được chạm khắt. Một tấm bia kền kền có kích thước rất lớn nhưng qua nhiều năm nó bị vỡ thành nhiều phiến nhỏ hơn. Có thể ban đầu nó được tạo ra để đánh dấu một cục mốc lịch sử. Ở một số nơi khác nó còn được dùng để làm bia mộ. Tấm bia này được tìm thấy ở Gesù. Trên đó kể một câu chuyện lịch sử. Đây cũng là một câu chuyện đầu tiên của nhân loại từng biết đến. Câu chuyện kể bằng chữ nêm xuất hiện trên chút nhau trên một phiến đá. Nội dung là kỷ niệm chiến thắng của Ynertum, người cai trị vùng Lagash trước thành Umber lân cận. Ông có tiết hiệu là Ensi, một tên gọi chỉ người đứng đầu của một thành bang. Những tấm bia này được chạm khắt ở cả hai mặt. Trên những tấm bia bạn có thể thấy những con kền kền đang gặp đầu của những binh sĩ tử trận. Một cảnh tượng kinh hoàng phản ánh chiến tranh diễn ra khắp nơi trên vùng lưỡng hè. Một tấm bia khác cho bạn thấy hình ảnh khủng lồ của một vị thần. Có tên là Ningesu, tay đang cầm lưới trói kẻ thù. Một tay vung trùy vào đầu một người trong số đó. Đây cũng là một chi tiết khác biệt với vật phẩm Wookiee Earth vì trên đó không có hình bóng của vị thần nào cả. Vì trên Wookiee Earth, chiến thắng trong các cuộc chiến tranh là do con người giành được. Mảnh vỡ khác cho bạn thấy hình của Ynertum đang chỉ huy một tiểu đoàn xong vào trận chiến. Còn phía dưới là hình ảnh của những giáo binh và kỵ binh. Hình ảnh của Ynertum lớn hơn những người kỵ binh và bộ binh. Một lần nữa nhấn mạnh vai trò quan trọng của ông. Nghệ nhân đã miêu tả ông là một vị tướng dũng cảm, ra trước tiền tuyến để mở đường cho binh lính của mình. Tuy nhiên theo những di tích khác thì Ynertum đã thiệt mạng. Nhưng hình ảnh của ông luôn xuất hiện trong những di tích thời tiện sử. Đó là biểu tượng của một vị anh hùng. Bất chấp tình trạng không còn nguyên vẹn của những tấm bia kênh kènh, nó vẫn là những phát hiện tuyệt vời cũng như Wookiee Earth. Vì nó là nỗ lực của người tiện sử Nhờ đó mà con người của chúng ta ngày nay có một cái nhìn sâu sắc về xã hội của người Sumerian. Thông qua những ghi chép bằng chữ nêm và những hình ảnh, những tấm bia này còn hé lộ về chiến tranh, tính cách đặc biệt của những người cai trạng đế chế Sumer. Như Ynertum có vóc gián cao lớn hơn so với những người khác trong những bức hình, và vị thần Nigosu có kích thước tương tự như anh ta. Phải chăng đây ý muốn nói là con người có thể sánh ngang với thần thánh? Theo những văn bản, khi mà Ynertum bị thương trong trận chiến, vị thần Nigosu đã rơi nước mắt, dòng chữ nói rằng chính Nigosu chính là người chọn Ynertum để cai trị Lagash. Ông sẽ là người cai trị mọi khía cạnh của thành phố và chính quyền trong cả thời chiến lẫn thời bệnh. Điều này áp dụng tương tự với những người được gọi là NC của các thành bang khác tại đế chế Sumerian thời tiện sử.