Sự kỳ vọng - thuốc độc của hạnh phúc

Xin chào các anh chị và các bạn. Chào mừng các anh chị và các bạn đến với podcast Hiếu TV. Dành cho các anh chị mới lần đầu đến podcast này, thì podcast của chúng ta sẽ được phát hành định kỳ vào mỗi tối Chủ nhật hàng tuần. Các anh chị có thể nghe lại các tập đã phát hành, cũng như là tải về những tài liệu mà tôi đang chia sẻ miễn phí bằng cách vào website chính của podcast ở địa chỉ là hiếu.tv. Một lần nữa, xin chào các anh chị. Và bây giờ thì chúng ta cùng nhau bắt đầu với chủ đề của ngày hôm nay. Hôm giờ thì tôi đã chia sẻ với các anh chị và các bạn khá là nhiều về thế nào là hạnh phúc, cũng như là những con đường nào nó sẽ dẫn tới hạnh phúc, để từ đó chúng ta có được một cuộc đời đáng sống. Nhưng mà có một mảnh ghép cũng rất là quan trọng mà tôi chưa có chia sẻ với các anh chị. Mà thiếu cái mảnh ghép này thì nó cũng sẽ rất là tai hại. Đó là cái câu hỏi, điều gì nó sẽ làm cho chúng ta mất đi hạnh phúc? Tại vì không trả lời được cái câu hỏi này thì nó cũng giống như là chúng ta đang mãi mê chúng ta đi hứng nước vào một cái xô. Nhưng mà đến khi cái xô nó bị lủng thì chúng ta lại không biết cách vá nó như thế nào. Dẫn đến cái việc là chúng ta có hứng được bao nhiêu nước đi nữa thì nó cũng sẽ chảy ra hết. Với bản thân tôi thì cả hành trình đi tìm câu trả lời này nó là một cái hành trình dài và nó rất là nhiều những cái buồn vui cả trong công việc và trong cuộc sống. Sau một cái quá trình dài như vậy dần dần tôi mới có đủ những cái chiêm nghiệm và đút kết ra cho mình những cái bài học mà tôi nghĩ là ít nhiều nó sẽ có giá trị cho các anh chị và các bạn. Đặc biệt là cho các bạn trẻ để giúp cho các bạn có được những cái trang bị vững chắc hơn trong những cái hành trình của mình ở trong tương lai. Các cái nội dung mà tôi chia sẻ ngày hôm nay nó sẽ là những cái nền tảng để tôi khai triển ra cho các cái tập sau. Để bắt đầu thì tôi sẽ dẫn các anh chị đi qua cái hành trình này từ một cái khía cạnh mà thoạt nghe có vẻ như là nó không liên quan lắm đến cái chủ đề mà chúng ta đang nói. Đó là từ cái khía cạnh chuyên môn ở trong công việc của tôi. Mà một trong những cái mảng quan trọng ở trong cái công việc mà tôi phụ trách nó gọi là User Experience Design nghĩa là thiết kế những cái trải nghiệm người dùng. Thì có một cái thời gian dài tôi giữ một cái vị trí nó gọi là Principal UX Designer. Nói một cái cách nôm na thì cái vị trí này có thể tạm hiểu là cái người đóng vai trò xây dựng các cái nền móng căng bản về trải nghiệm người dùng để từ đó chúng ta xây dựng lên những cái sản phẩm và những cái dịch vụ của một cái công ty. Nhờ có cái thời gian làm việc ở cái vị trí đó nên tôi có cơ hội dẫn dắt một số những cái team để mà thực hiện những cái công trình nghiên cứu khá là chuyên sâu về Psychology và về User Experience. Và một trong những cái nghiên cứu mà tôi tâm đắc nhất đó là một cái nghiên cứu mà tôi đặt tên cho nó là Expectation Bar tạm dịch ra tiếng Việt nó gọi là cái ngưỡng kỳ vọng. Cái nghiên cứu này nó không chỉ là một cái nền móng quan trọng đã giúp tôi áp dụng thành công cho rất là nhiều những cái dự án chuyên môn trong công việc của mình mà tôi còn dùng nó để áp dụng vô những cái khía cảnh khác ở trong cái cuộc sống cá nhân của mình. Cái lý do là bởi vì sau nhiều năm chiêm nghiệm và rút tỉa thì tôi nhận ra là cái ngưỡng kỳ vọng nó chính là cái góc rễ quyết định cái sự hạnh phúc hay là bất hạnh ở trong cái suy nghĩ của chúng ta. Vậy thì cái ngưỡng kỳ vọng cụ thể nó là cái gì? Thì thay vì đưa cho các anh chị những cái định nghĩa khô khen để tôi sẽ kể cho các anh chị nghe một cái câu chuyện cũng khá là thú vị. Thì tôi còn nhớ đó là một cái lần mà tôi cùng với các cái cộng sự của mình đã tổ chức một cái thí nghiệm live ngay ở trong một cái workshop dành cho các lãnh đạo cấp cao của công ty mà tôi đang phụ trách. Trong cái thí nghiệm đó chúng tôi đã mời một số các em nhỏ đến văn phòng. Chúng tôi chia các em ra thành 3 nhóm mỗi nhóm 5 em và lần lượt chúng tôi mời từng nhóm vô phòng họp. Các anh chị tưởng tượng đó là một cái phòng họp lớn mà nó có kính ở xung quanh ở bên ngoài thì nó có một cái khu vực để chờ. Và tôi cố ý set up như vậy để khi mà các em ngồi chờ ở bên ngoài thì các em có thể nhìn vào bên trong để thấy các hoạt động đó đang diễn ra ở bên trong. Thì khi mà chúng tôi mời nhóm thứ nhất vô phòng họp chúng tôi mang ra 5 cái thùng Lego lớn. Lúc đó chúng tôi cố ý chúng tôi tạo ra cho các em cảm giác là mỗi em sẽ được nhận một cái thùng Lego như vậy. Thì các em đó nhìn thấy Lego là mắt các em sáng rực lên. Nhưng mà đến khi mà mang các cái thùng Lego về phía các em thì chúng tôi mở các cái thùng Lego đó ra và trong mỗi cái thùng Lego nó có 2 cái hộp nhỏ hơn và chúng tôi tặng cho mỗi em một cái hộp Lego nhỏ như vậy. Và hiển nhiên là các em đó hơi thất vọng một chút. Sau đó thì chúng tôi cho phỏng vấn riêng từng em cho các em đánh dấu vào một cái thang điểm là từ Happy cho tới Disappointed. 10 điểm là cực kỳ hạnh phúc và 0 điểm là cực kỳ thất vọng. Và cái kết quả mà đại đa số các em chọn đều lanh quanh ở cái mốc khoảng từ 3 đến 4 điểm. Thì trong suốt cái thời gian mà chúng tôi làm cái hoạt động này cho cái nhóm thứ nhất do là cái phòng kính nên các em ở 2 cái nhóm còn lại nhìn vô bên trong cũng cơ bản là đoán được cái tình hình nó như thế nào. Tới khi mà tới lượt cái nhóm thứ 2 vô phòng thì chúng tôi phát cho các em 5 cái hộp Lego còn lại. Và cái kết quả khảo sát của các em thì các em cho điểm vòng vòng trong khoảng từ 6 tới 8 điểm. Tới khi mà cái nhóm cuối cùng vô thì chúng tôi mới báo với các em là bây giờ mấy cái hộp Lego nó đã hết rồi. Các em sẽ được phát mỗi em 1 cái phòng sô-cô-la. Và hẳn là các anh chị cũng đoán được là các em nó rất là thất vọng. Nhưng mà khi mà các em đang ngồi mở sô-cô-la ra để ăn thì chúng tôi mới thông báo là bởi vì các em rất là ngoan nên tôi đã cho người đi ra ngoài mua thêm 5 hộp Lego nữa để tặng cho các em. Thì chắc là các anh chị cũng đoán được là các em rất là vui. Và cái kết quả khảo sát nó cũng phản ánh đúng như vậy. Hầu hết tất cả các em đều cho là từ 9 tới 10 điểm. Tôi còn nhớ là còn có 1 cái em còn vẽ thêm hình trái tim vô kế bên số 10 nữa. Thì thật ra đó cũng chỉ là 1 cái thiên nghiệm vui để mà chúng tôi show cho các nhóm lãnh đạo về cái tầm quan trọng của cái việc set up cái ngưỡng kỳ vọng. Còn hiển nhiên là trong cái quá trình nghiên cứu thì chúng tôi làm những cái khảo sát chuyên sâu hơn rất là nhiều với những cái đối tượng là những cái khách hàng thực tế của công ty. Nhưng mà thông qua cái câu chuyện trên thì chúng ta cũng đã thấy rất là rõ là cùng với 1 cái kết quả nhận được. Nhưng mà chỉ cần chúng ta set các cái mức kỳ vọng khác nhau thì cái trải nghiệm nó sẽ hoàn toàn khác. Cái nhóm thứ nhất chúng tôi cố tình chúng tôi set cái mức kỳ vọng là các em sẽ nhận được cả 1 cái thùng Lego lớn. Đến khi các em chỉ nhận được 1 cái hộp nhỏ thì hiển nhiên là cái cảm giác của các em nó sẽ là thất vọng. Đến cái nhóm thứ 2 thì các em được phát đúng với cái kỳ vọng mà các em sẽ được nhận. Rồi đến cái nhóm thứ 3 khi mà cái kỳ vọng của các em đang là bằng 0 thì chúng tôi bất ngờ chúng tôi cho các em nhận được nhiều hơn cái kỳ vọng đó thì hiển nhiên là cái kết quả của cái điểm trải nghiệm của các em nó sẽ rất là tốt. Và như lúc nãy tôi có nói tuy là những cái nghiên cứu về cái ngưỡng kỳ vọng này tôi thực hiện nó cho công việc chuyên môn nhưng mà càng suy nghĩ nhiều về nó thì tôi càng thấy là nó cũng đúng với rất là nhiều các cái khía cạnh khác trong cuộc sống của chúng ta. Nó chính là cái nền tảng để xây dựng lên cái mindset biết đủ mà tôi đã nhắc tới rất là nhiều lần trong những tập trước đây. Vậy thì bây giờ cụ thể cái ngưỡng kỳ vọng nó là cái gì? Đó là khi mà chúng ta tự đặt ra cho mình một cái cột mốc một cái tiêu chuẩn nào đó và chúng ta xem cái mốc đó là bình thường là mặc định là mình sẽ nhận được. Đến khi mà đối mặt với thực tế thì chúng ta mới nhận ra là nó có một cái khoảng lệch so với cái thực tế của chúng ta. Cái khoảng trên lệch này ở trong chuyên môn tôi gọi nó là expectation gap và nếu mà cái khoảng trên lệch này là dương nghĩa là cái kỳ vọng của chúng ta mà cao hơn cái mức thực tế thì nó sẽ dẫn đến thất vọng và cái sự thất vọng này nó sẽ càng lớn nếu cái biên độ trên lệch nó càng nhiều. Giả sử chúng ta kỳ vọng là con cái mình nó phải là thần đồng phải là học sinh giỏi cấp thành phố thì khi mà cháu chỉ xếp hàng năm ở trong lớp thì nó sẽ làm cho chúng ta thất vọng và nó làm cho chúng ta quên đi một cái thực tế là cháu đang nằm ở trong top 10 những cái bạn giỏi nhất lớp và cái điều này nó sẽ rất là tai hại bởi vì bất kể là chúng ta đang có được thực tế tốt đến mấy đi nữa nhưng mà nếu cái sự kỳ vọng của chúng ta nó vẫn cao hơn cái thực tế thì các anh chị vẫn sẽ không có cảm thấy hạnh phúc. Ngược lại nếu cái khoảng trên lệch này là âm nghĩa là cái sự kỳ vọng nó thấp hơn so với cái thực tế mà các anh chị đang nhận được thì tự động nó sẽ tạo ra cái cảm giác hạnh phúc. Đó chính là cái mindset biết đủ mà tôi nhắc tới bữa giờ. Tại sao mà những cái người nông dân suốt ngày họ bán mặt cho đất bán lưng cho trời nhưng mà họ lại luôn luôn vui vẻ yêu đời. Đó là vì cái sự kỳ vọng của họ thấp hơn cái mức thực tế mà họ đang được nhận. Họ chỉ cần mỗi ngày 3 bữa đủ ăn là được và khi mà họ nhận được một cái thực tế đúng như kỳ vọng hoặc là cao hơn một chút thì tự động họ sẽ cảm thấy vui. Bây giờ chúng ta nhìn vô cái công thức này chúng ta thấy là trong đại đa số các cái trường hợp thì cái thực tế cuộc sống mà chúng ta đang có nó sẽ là một cái hàng số cố định hoặc nếu nó có thay đổi thì nó cũng sẽ thay đổi một cách rất là chậm không thể nào mà thay đổi nhanh ở trong ngày 1, ngày 2 được. Và bởi vì cái thực tế là một cái hàng số cố định nên cái yếu tố còn lại để quyết định cái hạnh phúc của chúng ta nó chính là cái sự kỳ vọng. Kỳ vọng càng cao thì thất vọng càng lớn và thất vọng nó chính là cái nguồn gốc của cái sự mất hạnh phúc. Và cái điều này nó khớp với rất là nhiều những cái đút kết những cái bài học mà những người đi trước đã để lại cho chúng ta. Ông Barry Schwartz là một cái nhà tâm lý học rất là nổi tiếng người Mỹ thì ông đã nói là cái bí mật để có được hạnh phúc chính là giảm cái sự kỳ vọng lại. Shakespeare thì nói là kỳ vọng nó chính là cái gốc rễ của mọi cái sự đổ vỡ trong tình yêu. Thậm chí còn có một cái câu nói khác cũng rất là nổi tiếng đó là kỳ vọng nó sẽ là cái thứ nó giết chết chúng ta dần dần từ bên trong. Vậy thì cái câu hỏi tiếp theo nó sẽ là làm sao để chúng ta giảm bớt hoặc là triệt tiêu được những cái sự kỳ vọng này. Để mà làm được cái việc này thì chúng ta sẽ cùng nhau chúng ta phân tích sâu hơn một chút về cái sự kỳ vọng nó đến từ đâu. Và theo tôi thì nó đến từ 3 con đường. Con đường thứ nhất là nó đến từ trong cái quá khứ của chính chúng ta. Ví dụ có thể là các anh chị may mắn các anh chị được sinh ra ở trong một cái gia đình rất là hạnh phúc. Cha mẹ yêu thương nhau không bao giờ có những cái lời qua tiếng lại. Và từ đó các anh chị xem nó là một cái tiêu chuẩn bình thường của tất cả mọi gia đình. Các anh chị không có biết là cái tỷ lệ của các cái gia đình như vậy rất là hiếm đến khi các anh chị có gia đình. Và ở đây chúng ta đều biết là cái việc bất đồng cái việc cãi vã trong gia đình là một cái điều hiển nhiên. Đó mới chính là cái thực tế. Nhưng mà bởi vì các anh chị bị ảnh hưởng bởi cái quá khứ cái mặt định của các anh chị lúc này nó cao hơn cái thực tế. Cho nên khi mà đối mặt với cái thực tế thì nó làm cho các anh chị cho là mình đang có một cái mối quan hệ tệ hại và các anh chị quay lưng bỏ đi. Trong một số trường hợp là bất kể là cái việc đó nó ảnh hưởng tới tương lai của con cái như thế nào. Thay vì các anh chị có một cái nhìn riêng của mình tự đi tìm hiểu để có một cái bức tranh đúng về thực tế thì các anh chị lại tự đánh mất cái cơ hội để có được một cái hạnh phúc gia đình chỉ vì cái sự ảnh hưởng của quá khứ. Thì đó là cái con đường thứ nhất cái sự kỳ vọng nó đến từ những cái so sánh trong quá khứ. Cái con đường thứ hai cũng nguy hiểm không kém đó là nó đến từ những cái tiêu chuẩn được lấy từ môi trường xung quanh. Đây là cái loại kỳ vọng mà chúng ta rất là dễ bắt gặp trong cuộc sống hằng ngày hiện nay. Đó là khi mà chúng ta bắt đầu chúng ta đem cái thực tế của những người xung quanh vô để mà làm cái mức tiêu chuẩn cho cái kỳ vọng của mình. Và tùy theo đây là cái sự so sánh hơn thì nó sẽ dẫn đến cảm giác hạnh phúc hay là bất hạnh. Nếu đó là cái sự so sánh kém thì tự động các anh chị sẽ thấy mình bất hạnh. Ví dụ như cuối năm các anh chị được thưởng thêm một tháng lương trong khi cả công ty được thưởng ba tháng thì tự nhiên các anh chị sẽ thấy rất là thất vọng. Nhưng cũng cùng một cái tháng lương đó nếu giả sử cả công ty không ai được thưởng mỗi mình các anh chị được thì tự động các anh chị sẽ cảm thấy rất là vui và hạnh phúc. Chúng ta thấy là trong cả hai trường hợp này các anh chị đều được thưởng một tháng lương nhưng cái cảm giác thì hoàn toàn khác nhau. Và trong cái xã hội hiện nay của chúng ta khi mà hàng ngày chúng ta bị dọi bom bởi những cái sự cổ vũ cho cái lối sóng vật chất báo chí thì liên tục tô vẽ cho những cái đối tượng giàu có xinh đẹp nổi tiếng mà không chỉ những người nổi tiếng không đâu. Khi mà chúng ta lướt ở trên mạng xã hội thì chúng ta sẽ thấy rất là nhiều những cái người họ share những cái hình ảnh hào nhoán về nhà lầu xe hơi những cái điều đó nó bơm vào đầu các anh chị mỗi ngày các anh chị nghe riết thấy riết dần dần các anh chị sẽ tưởng là đó mới chính là cái mốc bình thường ở trong cuộc sống. Rồi các anh chị đem cái mốc bình thường đó vô để mà làm cái sự kỳ vọng ở trong công thức của mình và các anh chị so sánh nó với cái thực tế mà các anh chị đang nhận được và nó làm cho các anh chị cảm thấy mình là một cái kẻ thất bại một cái kẻ yếu kém vô dụng từ đó nó lấy mất đi cái cảm giác hạnh phúc mà lẽ ra các anh chị đang có đó là cái loại kỳ vọng thứ hai là những cái tiêu chuẩn đến từ xung quanh và cuối cùng cũng là cái loại kỳ vọng nguy hiểm nhất đó là nó đến từ chính cái sự tưởng tượng của các anh chị sợ gì nó nguy hiểm là bởi vì cái sự tưởng tượng của chúng ta thường nó không có giới hạn nó sẽ làm cho cái khoảng gáp rất là lớn so với thực tế một cái ví dụ vui đó là trường hợp của một số bạn nữ hay xem những cái truyện ngôn tình hoặc là xem phim tình cảm Hàn Quốc thì ở trong những cái câu chuyện đó người ta vẽ ra những cái tình yêu rất là đẹp những cái nhân vật chính rất là tài giỏi hào hoa lịch thiệp giàu có kèm theo những cái câu chuyện tình yêu rất là lãng mạn và gây cấn rồi các bạn mang những cái sự tưởng tượng của những cái người đạo diễn đó các bạn mang về các bạn tô vẽ thêm cho nó một lớp nữa bằng chính cái sự tưởng tượng của các bạn xong rồi các bạn mang cái sự tưởng tượng đó đi so sánh với cái tình yêu bình thường mà mình đang có hoặc là sẽ có so sánh với cái ông người yêu đang đứng ở trước mặt tự nhiên các bạn sẽ thấy cái ông người yêu của mình sao mà bèo bọt sao mà xấu xí bất tài dữ vậy mặc dù có thể là trong thực tế là cái anh người yêu đó cũng không tới nỗi nào thực tế là lẽ ra có thể các bạn đã có một cái mối quan hệ rất là tốt rồi nhưng mà chính từ cái việc setup sai cái ngưỡng kỳ vọng nó là cái nguồn gốc nó làm cho các bạn mất đi cái hạnh phúc của chính các bạn các bạn trai cũng vậy các bạn thường tưởng tượng người yêu của mình phải là người mẫu là đẹp như hoa hậu nè rồi công dung ngôn hạnh rồi nữ công da chánh thì các bạn cũng đang đẩy cái sự kỳ vọng của mình vô một cái sự tưởng tượng mơ hồ đó là 3 cái con đường phổ biến nhất mà nó tạo ra những cái sự kỳ vọng phi thực tế thứ nhất từ những cái quá khứ mà các bạn đã có thứ 2 nguy hiểm hơn chút là từ những cái người xung quanh và thứ 3 là từ cái sự tưởng tượng của chính các bạn và trong những cái trường hợp này thì cái cách duy nhất để các bạn có thể tìm được hạnh phúc đó là các bạn phải chỉnh sửa lại những cái kỳ vọng của mình để mang những cái kỳ vọng đó về gần với thực tế hơn đó là cái cách duy nhất để các bạn có được hạnh phúc có một cái câu nói mà tôi rất là thích của một cái ông tên là Sri Chinmoy ông là một cái nhà thiền học nổi tiếng người Ấn Độ thì ông đã nói là peace begins when expectation ends nghĩa là an yên nó chỉ xuất hiện khi mà những cái sự kỳ vọng kết thúc và đó là cái thông điệp chính mà tôi muốn chia sẻ với các anh chị và các bạn ngày hôm nay an yên nó chỉ xuất hiện khi chúng ta bắt đầu bỏ được đi những cái kỳ vọng qua cái tập ngày hôm nay thì tôi hy vọng là đã giúp các anh chị hiểu hơn về cái nguồn gốc của sự kỳ vọng cũng như là những cái nguy hiểm mà nó ảnh hưởng lên cuộc sống và hạnh phúc của chúng ta nếu mà không biết cách để mà làm chủ cái sự kỳ vọng thì giống như là chúng ta nuôi một cái con thú giữ bên cạnh vậy nó sẽ ăn hết tất cả bất kỳ cái hạnh phúc nào mà chúng ta tìm được ngược lại nếu chúng ta hiểu rõ về nó và biết cách làm chủ nó thì đó sẽ là cái chìa khóa để chúng ta đạt được rất là nhiều những cái thành công và hạnh phúc ở trong cuộc sống tập ngày hôm nay nó như là một cái nền tảng quan trọng để giúp các anh chị có được cái nhìn rõ ràng hơn về sự kỳ vọng còn rất là nhiều những cái ý mà tôi chưa có nói hết được như là cái cách để làm sao mà quản trị được cái sự kỳ vọng từ đó dùng chính nó để làm những cái động lực để thúc đẩy chúng ta đi tới những cái mục tiêu cao hơn mà không để cho nó ảnh hưởng tới cái hạnh phúc hiện tại của chúng ta tuy nhiên cái tập ngày hôm nay nó cũng đã hơi dài rồi nên tôi dừng lại tại đây tôi sẽ còn quay lại những cái chủ đề này ở trong tương lai hy vọng là những cái chia sẻ ngày hôm nay của tôi nó đã ít nhiều mang lại những cái hữu ích cho các anh chị nếu thấy những cái nội dung này là giá trị thì nhờ các anh chị chia sẻ với bạn bè và người thân của mình nhân tiện thì do cái giải thuật của youtube họ ưu tiên những cái video có nhiều like nên nếu mà thích cái video này thì nhờ các anh chị bấm thêm vào cái nút like để giúp cho nhiều người biết thêm về cái podcast của chúng ta xin cảm ơn sự theo dõi của các anh chị và chúc các anh chị có một buổi tối cuối tuần vui vẻ bên người thân và gia đình