Cảnh Giới Sống Đỉnh Cao: Thoát Bẫy Khoái Cảm Độc Hại Kiếm Tìm Hạnh Phúc Vĩnh Cửu

Cảnh giới sống đỉnh cao của đời người cần theo đuổi Thoát bẫy khoái cảm độc hại Kiếm tìm hạnh phúc vĩnh cửu Thưa quý vị và các bạn Có một nhà văn hóa, một bậc trí giả Ông đã từng đặt câu hỏi cho cậu nồng ngạc như thế này Bạn thích đọc tiểu thuyết ngôn tình Nghe những bào chuyện hài, tước cười Hay say mê nghiền ngẫm Shakespeare Không ít người đã vội vàng chọn hai thú vui đầu tiên Ông lại hỏi tiếp Vậy nếu được chọn một thứ để lại cho con cháu của mình Bạn sẽ chọn gì? Lần này tất cả mọi người lại đồng lòng chọn Shakespeare Trở về với cuộc sống thường nhật Việc dành cả tuần để thẩm thấu một tác phẩm kinh điển Hay kiên trì chạy bộ nửa năm để giảm được vài cân Đó là một loại hạnh phúc Lướt xem những video ngắn Chìm đắm trong trò chơi điện tử Ăn đêm thỏa thích Mua sắm không giới hạn Đó cũng là một loại hạnh phúc Bạn sẽ chọn loại hạnh phúc nào? Có người thắc mắc Đều là hạnh phúc cả Thì có gì khác biệt? Thưa quý vị và các bạn Khác biệt ấy là vô cùng lớn lao Nếu nâng tầm vấn đề lên góc độ khoa học Hai loại hạnh phúc này tác động lên cơ thể chúng ta Thông qua hai loại hormone hoàn toàn khác biệt Một là dopamine Chất dẫn chuyên thỏa mãn tức thì Bùng lên như pháo hoa rồi vụt tắt Để lại một tâm hồn trống rỗng Hai là endorphin Nguồn hoan lạc bền vững Chỉ trào dâng khi ta vượt qua bản năng Dám đổ mồ hôi Và kiên trì leo lên những đỉnh cào khó nhọc Xem một đoạn video hài hước Nỡ bộ tức thì tiết ra dopamine Nhưng cảm giác khoan khoai ấy Chỉ lé lên rồi vụt tắt Trái lại Nhiều hạnh phúc ở tầng bật cao hơn Sâu lắng hơn Lại khởi nguồn từ endorphin Loại hạnh phúc này Đòi hỏi chúng ta phải chiến thắng bản năng nhất thời Không ngừng nỗ lực vươn lên Chỉ khi đó Ta mới có thể tận hưởng được niềm vui Hạnh phúc vững bền và đậm đà Chân thực hơn Có một câu nói rất chi lý rằng Tuổi trẻ chạy theo dopamine Trường thanh mới thấu endorphin Việc chúng ta theo đuổi loại hạnh phúc nào Không chỉ định hình Nên chất lượng cuộc sống của mỗi ca nhân Mà còn chính là lăn doanh phân định Giá trị vật tầm vóc Giữa người với người Dopamin thoáng chốc thăng hoa Dễ dàng có được Endorphin phúc lạc bền lâu Nhọc công kiếm tìm Đã bao giờ quý vị và các bạn trải nghiệm Qua cảm giác này chưa Trước giờ đi ngủ Định bụng chỉ lướt video 1 lát Ngoành đi ngoành lại đã 2 tiếng đồng hồ trôi qua Vốn định sáng sớm dậy chạy bộ Nhưng chuông báo thức vừa gieo Đã vội tắt đi Tự nhủ thôi để lần sau Hạ quyết tâm giảm cân Thế mà một bữa đồ nướng gọi về Cũng chẳng thể cầm lòng Điều này giống như hiệu ứng cắn hạt dưa Trong tầm lý học Một khi đã bắt đầu cắn hạt đầu tiên Ta không thể ngừng lại ở hạt thứ 2 Thứ 3 Cứ thế cho đến khi miệng khô lưỡi rát Tâm trạng vực bội khôn ngồi Chúng ta cứ mãi một mặt đắm chìm Trong những khoái cảm dễ dãi trong tầm tay Mà không sao thoát ra được Mặt khác lại tự gian vặt thống khổ Bởi sự xa ngã của chính mình Để rồi ngày càng hoang mang Lạc lối Brown, người sáng lập phòng thính nghiệm Dopamin tại thung lũng Silicon Từng thực hiện một thính nghiệm Ông áp dụng các lý tuyết khoa học Thân kinh vào mã lập chính Chẳng hạn như cơ chế khen thưởng Bằng những luật thích, đúng thời điểm Hay tiền tệ ảo v.v Rồi dựa vào các thuật toán Đề xuất của dữ liệu lớn Ông đã thành công trong việc giữ chân người dùng Khiến họ không ngừng đắm mình Trong những nội dung giải trí yêu thích Trong thế giới mạng lưỡi phức tạp Và phát triển ngày nay Con người thật khó lòng cưỡng lại sức cám dỗ Từ những niềm vui cấp thấp ấy Bạn muốn chuyên tâm học hành Thì đủ loại phim ảnh ăn khách Tin tức mời gọi cứ liên tục xuất hiện Bạn muốn giảm cân Thì các thánh ăn trên mạng lại thay nhau Quyến rũ dạ dày của bạn Tình cảnh này giống hệt như có một người bạn Bạn xấu tinh danh Hiểu quá rõ về bạn Luôn biết cách đánh trúng vào sở thích nhất thời Mang lại cho bạn niềm vui tức khắc Để rồi sau đó là sự hối tiếc khôn nguồi Và nếu dopamine Mang lại vị ngọt trước đắng sau Thì endorphin Chính là hành trình khổ tận cam lại Bất kể mưa gió bão bùng Bạn kiên trì chạy bộ không nghỉ Vài tháng sau vòng Elton gọn trở lại Giáng vả cũng tươi trẻ hơn Bạn tắt màn hình game Mở trang sách đăng ký một khóa học của ý nghĩa Một năm trôi qua tư duy trở nên Minh mẫn năng động Tâm trí cũng bình ổn vững vàng Những việc khi ấy từng chừng khó lòng vượt qua Giao ngoảnh lại Nhưng tất cả đều hóa thành những trải nghiệm vô giá Huấn đúc nên một phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình Thế mới nói Dopamine là sự rung động Tức thởi là cảm bẫy khoái lạc Chống qua Còn endorphin mới là vẻ đẹp bền vững Là mạch nguồn đích thực của hạnh phúc Trong dòng chảy bất tận Của cuộc đời Lựa chọn giữa hai nẻo đường tìm kiếm niềm vui Một là dễ dàng một là gian khó Lại chính là cội nguồn sâu xa Tạo nên sự khác biệt lớn lao giữa người với người Theo đuổi Dopamine hay endorphin Cội nguồn tạo nên khác biệt Giữa người với người Một tác gia đã từng chia sẻ Một đoạn triềm nghiệm sâu sắc Tựa như dòng nước mát gột rửa tầm trí như thế này Tài năng thiên bẩm Giữa người với người Vốn không cách biệt quá lớn Nhưng thành tựu cuối cùng lại một trầm một vực Ngoài hoàn cảnh vận may và các yếu tố khác Điều cốt lõi nhất nằm ở chỗ Một số người đã chọn con đường Theo đuổi dopamine Trong khi những người khác lại quyết trí với endorphin Niềm vui vững bẻ Phùng phí thời gian vào những thứ vui tẩm thường Nhìn lại một năm đâu phải bạn đã sống 365 ngày Mà thực chất chỉ là sống một ngày duy nhất Và lặp lại nó 364 lần Trên mạng xã hội Có người từng trải lòng rằng Sau khi tốt nghiệp Anh ta tìm được một công việc rất nhàn hạ Ngày làm 8 tiếng đúng giờ tan sở Cứ tan làm là anh ta Lao vào chơi game trên điện thoại Hết ván này đến ván khác Cân nghiện lên đến đỉnh điểm Anh ta thậm chí còn bị lý do để sinh nghỉ Chỉ được chơi Hậu quả là anh ta bị sa thải Ngay khi chưa hết thời gian thực việc Vậy mà sau khi thất nghiệp Anh ta vẫn không thể thoát khỏi ma lực của trò chơi Một mặt sống bám vào gia đình Mặt khác tìm kiếm sự kích thích Trong thế giới ảo Thời gian thấm thoát thoái đưa Một năm trôi qua Khi biết những đồng nghiệp cùng khởi đầu vào ngày nào Này đã thẳng quản tiến chức Tăng lương tăng thưởng Anh ta cảm thấy hột hẫng vô cùng Ben lên mạng than thở não nề mà rằng Có phải tôi đã là kẻ bỏ đi rồi không Tôi chán ghét bản thân mình Quả hiện tại quá Niềm vui từ dopamine Khoái lạc nhất thời gói gọn Trong một chữ sướng chẳng cần nỗ lực gì Cứ việc tận hưởng mà thôi Nhưng trên đời này Làm gì có bữa trưa nào miễn phí Sự thỏa mãn mà bạn tạm ứng hôm nay Đều sẽ phải đánh đổi bằng nỗi thống khổ Gấp bội trong tương lai Có một nhà truyền thông từng chia sẻ Một câu chuyện khởi nghiệp hoàn toàn khác như thế này Ông kể rằng Hồi đó ông đã có một công việc Nhẹ nhàng với mức lương hậu hĩnh Nhưng lại thường xuyên cảm thấy bất an Ngay trong sự thoải mái dễ chịu đó Lo sợ rằng công cuộc quá đỗi bình yên này Sẽ giết chết tiềm năng của mình Như cách người ta vẫn nói Nung chở thì xinh hư Ông bèn quyết định từ bỏ tất cả Dấn thân vào thương trường Chủ động đối mặt với thử thách Gặp phải đối tác khó tính Ông thức trắng đêm để hoàn thiện phương án Bước vào lĩnh vực xa lạ Ông không ngại hạ mình học hỏi Tới những điều cơ bản nhất Dù không ít lần bị từ chối thẳng thừng Gặp đủ mọi khó khăn trở ngại Nhưng ông vẫn kiên cường vượt qua tất cả Để trở thành một huấn luyện viên kinh doanh rành tiếng Ngày nay trong lĩnh vực sở trồng của mình Ông sống một cuộc đời bận rộn Nhưng chẳng đầy niềm vui và ý nghĩa Còn đường lớn bằng phẳng Thì dễ đi Lối mòn leo dốc lại gọp gành chắc chỏ Nhưng chỉ khi chọn lối đi sau Bạn mới có cơ hội lên đến đỉnh cao Để chiếm ngưỡng phong cảnh hổng vĩ tươi đẹp hơn Như chiếc da vĩ đại Aristotle từng luận Trong hành trình tìm kiếm hạnh phúc So với loài vật Niềm hạnh phúc mà con người theo đuổi Cần phải cao cả và vĩ đại hơn Ngưỡng cửa của dopamine Khói cảm tức thì vốn rất thấp Bước vào thật dễ dàng Nhưng cuối cùng chỉ khiến ta lũn sâu Vào những vũng lầy của dục vọng Ngưỡng cửa của hạnh phúc bền vững Endorphin Trông có vẻ thì cao với vợi Nhưng nếu kiên trì từng bước trinh phục Phân thưởng gắt hái được sẽ là một nổi tâm vững trãi Và một bản thể ngày càng hoàn thiện Bởi lẽ Chỉ có niềm hạnh phúc được vuôn đắp Từ gian khổ và nỗ lực không ngừng Mới khiến con người ta không sợ hái Mất mát, lòng luôn thanh thản Và an nhiên, tự tại Bàn về sự tự chủ của con người Có một cảnh giới tối thượng Mà không phải ai cũng chạm tới được Đó không phải là sự khổ hạnh ép xác Mà là một lựa chọn tinh tế Một sự chuyển hướng đầy trí tuệ Từ những lạc thú dễ dãi Sang điểm vui bền vững Cảnh giới cao nhất của tự kỷ luật Đó là rời xa dopamine Khói cảm nhất thời Và đến gần với endorphin Hạnh phúc bền vững Trong cuốn sách có tựa tiếng Anh là HOTE Tạm dịch ra tiếng Việt là gây nghiện Hoặc không thể cưỡng lại Từng liệt kê những yếu tố khiến con người ta Dễ xa vào nghiện ngập như Những mục tiêu mời gọi hấp dẫn Những phản hồi tích cực tức thời Cảm giác căng thẳng chưa được giải tỏa Chẳng hạn như chỉ cần đăng vài tấm ảnh Được chỉnh sửa kỹ lưỡng Hay những tấm ảnh check in Tại nơi sang chảnh ở đó trên mạng xã hội Ta lập tức có thể cảm nhận được sự tán thưởng Từ thế giới bên ngoài Qua những lượt thích lượt chia sẻ Hay dưới áp lực công việc quá nặng nề Việc cày phim thâu đêm suốt sáng Có thể giúp ta tạm thời quên đi phiền muộn Nhưng việc dùng niềm vui dopamine Để tự gây tê liệt bản thân Chỉ khiến chúng ta ngày nay qua ngày khác trở nên trì trệ Ngừng cố gắng Và phải chịu đựng sự dày vò của nỗi lo âu nổi tại Muốn chuyển hướng sang con đường của endorphin Hạnh phúc bền vững Bạn cần một kỷ luật thép Và những phương pháp thực tế khả thi Như những lời khuyên sau đây Một là Chủ động khiến bản thân bận rộn một cách có kế hoạch Dùng những thói quen vi mô Để tạo ra endorphin Bộ não của chúng ta vẫn có xu hướng lời biếng bẩm sinh Khi cam dỗ xuất hiện Tiềm thức sẽ dẫn dụ bạn chìm đắm Vào những thú vui giải trí tầm thường Hiểu rõ điều này Chúng ta không thể phủ nhận dopamine Một cách cực đoan Một nhát cắt Mà cần chủ đích giàn luyện việc tạo ra endorphin Thông qua từng hành vi thói quen nhỏ Ví dụ như Sau khi dùng điện thoại 60 phút Thì hãy đứng dậy tập yoga 30 phút Chơi xong vài ván game Hãy đến phòng tập giàn luyện thân thể Dùng sự bận rộn có chủ đích Để từng bước thay thế sự mê đắm Vô phưởng hướng Bạn sẽ dân tích lũy được nhiều endorphin hơn Hai là Chủ động tăng giá phải trả Để đạt được khoái cảm tức thở Tôi có một lần trò chuyện với một người bạn Cô ấy kể rằng Để cay nghiện lướt video Cô đã xoá hết các ứng dụng liên quan Thời gian đầu cô cảm thấy toàn thân bức bối khó chịu Sau đó cô rút khoát quảng điện thoại sang một bên Dành thời gian làm việc nhà Tập thể dục Đọc sách Chính việc chủ động gia tăng giá phải trả Tạo nên những rào cản Để tiếp cận thu vui dễ dãi Để có được sự thỏa mãn nhất thời này Ngược lại Đã giúp cô ấy gặt hái được niềm mạnh phúc trọn vẹn Ở tầng bậc cao hơn Đúng như lời cổ nhân đã dạy Có xả mới có đắc Không bỏ đi cái cũ Sao có được cái mới Một khi đã cắt đứt đường lui của lopamine Bạn tự khắc Sẽ vững bước trên con đường trinh phục endorphin Ba là Khi muốn bùng xuôi Hãy cố bước thêm một nhịp nữa Vào thời trung học Trên vòng chạy thể dục mỗi sáng Tôi thường là kẻ bỏ cuộc sớm nhất Phổi như bị ai bóp nghẹt Chân tay dã rời sau vài bọc quay Nhưng mỗi lần định dừng bước Thầy giáo thể dục lại hét vang lên Mười giây nữa thôi cố lên Tôi nghiến rằng gồng mình chịu đựng Kỳ diệu thay khi vượt qua ngưỡng ấy Cảm giác hân hoan bất ngờ ập đến Một cảm giác thành tựu lớn lao Một niềm vui sướng khôn tả Ngọt ngào hơn cả chiến thắng Đời người cũng như đường chạy ấy Không vượt qua điểm gãy Mãi mãi không biết mình có thể chạy xa đến đâu Không vượt qua giới hạn Không thể chạm tới vùng endorphin đang chờ đợi Để có được hạnh phúc vững bền Đôi khi tất cả những gì bạn cần Chỉ là cố gắng thêm một chút Rồi lại một chút nữa Chỉ cần bạn gắng gượng vượt qua được thời khắc giàn nàn nhất Bạn sẽ gặp được một phiên bản Tràn đầy tự tin hơn của chính mình Đó chính là món quà vô giá Mà sự kiên trì mang lại Và thứ tư là Tiết chế dục vọng Cuộc sống càng giàn đơn càng hạnh phúc Các nhà khoa học đã thực hiện một thử nghiệm như thế này Họ treo một chiếc đèn trong lòng Mỗi khi đèn sáng Những chú khỉ sẽ được thưởng nước trái cây Sau nhiều lần lặp lại Lũ khỉ chẳng còn thiết tha gì khác Ngoài việc trông trò đèn sáng Khi đèn sáng chúng lại mong đợi lượng nước ép nhiều hơn một chút Kết quả là Lượng nước ép không hề tăng lên Và lũ khỉ trở nên buồn trồn Bất an trong nỗi thất vọng Niềm vui bị dục vọng thao túng Cuối cùng tất yếu sẽ biến thành một sự đại hại Có một tác gia đã từng chương nghiệm rằng Chúng ta Thường rơi vào một vòng luẩn quẩn kỳ lạ Luôn nghĩ rằng Một khi có được thứ mình khao khát bấy lâu Ta sẽ thấy ổn định và mãn nguyện Nhưng khi thực sự đạt được rồi Lại cảm thấy cũng thưởng thôi Và rồi những hàm muốn lớn hơn Lập tức nối đuôi nhau kéo đến Khiến con người ngay càng mệt mỏi Hạnh phúc đích thực Tuyệt nhiên không phải là thú tiêu khiển tầm thường Bị điều khiển bởi hàm muốn Mà phải là sự tận hưởng Một cảnh giới cao nhã hơn Nó đến từ sự nỗ lực Từ kỷ luật tự thân Từ việc chiến thắng chính mình Để vươn tới những giá trị bền vững và ý nghĩa nhất Thưa quý vị và các bạn Có người từng ví von rằng Đời người tựa như có hai ly nước Được định sẵn phải uống Một ly đắng chát Một ly ngọt lành Và không một ai có thể trốn tránh Sự khác biệt duy nhất Có lẽ chỉ nằm ở thứ tự ta nếm chải Hai vị nước ấy trong hành trình nhân sinh Có người chọn nhấp môi vị ngọt trước Rồi mới ngậm ngùi nếm chải cái đắng sau cùng Và lại có người can đảm uống Cạn ly nước đắng trước Để dành dụng vị ngọt lành cho cuối chặng đường Lựa chọn dopamine Phải chăng cũng giống như chọn cuộc đời Ngọt trước đắng sau Ấy là khi tuổi xuân phơi phới Ta mãi mê tận hưởng mọi lạc thú chóng qua Những giờ phút lướt video Những đêm dài thức trắng Tưởng chừng vui vẻ Nhưng sâu thẳm trong những niềm vui dễ dãi ấy Tại sao nỗi bất an Hoàng sợ lại cứ âm thầm lớn dần Phải chăng Đó là cái giá phải trả khi tuổi già Bóng xế ập đến Dễ dàng đẩy ta vào cảnh khốn cùng cố quạnh Ngược lại Lựa chọn endorphin Lại tựa như dấn thân vào hành trình khổ trước Sướng sau Ấy là khi cơ thể dã rơi chẳng muốn nhúc nhích Ta vẫn kiên trì bức mình đến phòng tập Khi tâm trí mỏi mệt dã rơi Ta vẫn gắng gượng ngồi vào bàn học Nghiền ngẫm thêm một trang sách Khi chỉ muốn buông xuôi tất cả Để nằm thẳng cẳng Ta vẫn nỗ lực hoàn thành tốt công việc được giao Dẫu hiện tại có phải trải qua đau đớn Thử thách Chính trong những sự gắng gượng kiên cứng ấy Lạ kỳ thay Ta lại cảm nhận được một niềm hạnh phúc sâu xa Một sự bình yên thanh thản đến lạ kỳ Trong tâm hồn Sự đối lập này thật rõ ràng Niềm vui cấp thấp tựa như pháo hoa rực rỡ Lọng lẫy phút chốc tuổi tan biến vào hư vô Còn hạnh phúc cao cấp Lại giống như dòng nước tĩnh lặng chảy sâu Âm thầm và bền bỉ Mạnh mẽ nuôi dưỡng và chữa lành tâm hồn Cuộc đời ta Phải chăng vì thế mà có bậc trí giả đã đúc kết Tất thải Những gì gọi là sướng Chỉ là tức thời thoáng chốc Niềm hạnh phúc đích thực của nhân loại Phải là kết tinh của nỗ lực bền bỉ dài lâu Chỉ cần ta kiên cường vượt qua được Giai đoạn tôi luyện khắc nghiệt này Cuối cùng ta nhất định sẽ được nếm chải Vì ngọt ngào thấm thía Khi bạn học được cách dần rời xa Sự cam rỗ của dopamine Để kiên định tiến gần đến nguồn mạch của endorphin Hãy tin rằng Bạn sẽ cảm nhận được sự tự do đích thực Một sự tự do đến từ cuộc chuyển hóa Sâu sắc từ bên trong Tựa như được thay ra đổi thịt Tái sinh thành một phiên bản vững vàng Và dạng dở hơn của chính mình Chúng tôi xin kết thúc bài chia sẻ của mình tại đây Nếu những dòng tâm huyết này Chạm đến mạch suy tư của quý vị và các bạn Xin hãy dành một khoảnh khắc để lặng mình chương nghiệm Kể từ hôm nay Nguyện cầu chúng ta sẽ cùng nhau can đảm Lựa chọn con đường của endorphin Để từng bước kiến tạo lên một cuộc đời không chỉ tồn tại Mà thực sự sâu sắc Và tràn đầy ý nghĩa