Thần thoại Sóc Lang

Đến Sóc Làng ngựa trên đất Đường Vịnh, Đồng Nhuế, Tổng Xuân Vũ, Phủ Trân Định xưa, này thuộc thôn Đông Vinh, xã Vũ Vinh, huyện Vũ Thư. Sóc Làng là một trong tứ linh tử nước tiếng Trân Định được nhiều người biết đến. Nơi đây là vùng đất hình thành sớm, có gò đống hình đầu rồng trầu về Thăng Long, có sông lang uốn lợn hình đuôi rồng vươn ra biển Đông, là nơi trung linh tú khí. Được thần tiên lựa chọn giáng thế, hiện hiện thần tích, lập đền thờ, tạo phúc cho dân. Đền Sóc Làng thờ vị thần hiệu là An Cốc Hải Khẩu Thiên Thượng Đại Vương. Người Đông Vinh thường gọi ngài là Đại Thánh Vương, có công lớn trong việc bảo vệ đời sống ấm no của nhân dân nơi đây, đồng thời lưu lại thần tích để con người kết nối với thần, giữ được bản tính thuần thiện. Lai lịch của An Cốc Hải Khẩu Thiên Thượng Đại Vương hay còn gọi là Văn Lang Đại Vương, thờ ở đền Sóc Làng được ghi chép trong các sách cổ như Kiến Văn Tiểu Lục của Lê Quý Đôn, Việt Điện U Linh của Lý Tế Xuyên. Thần thoại về Đại Thánh Vương cũng được nhân dân địa phương truyền miệng từ đời này qua đời khác suốt hàng nghìn năm qua. Tường truyền, An Cốc Hải Khẩu Thiên Thượng Đại Thánh Vương là bậc thiên thần hạng Thường Đặng, là con của Thượng Đế sau sắc xuống làm thần trốn nhân gian. Trước đây, dòng sông lang sâu rộng, thuồng luồng cá sấu thường xuyên xuất hiện, sông nước chảy riết, không dùng thuyền thì không thể qua sông. Có ông lão đánh cá họ mai, tính tình chất phác, thường cùng dân trài hàng ngày đánh cá trên sông. Một hôm, có một cúc gỗ chảy ngược dòng thủy triều, màu nước trong vắt, gió thổi mang theo mùi thơm khác lạ, dân trài thấy vậy đều sợ hãi tránh đi. Ông lão đánh cá trong lòng cảnh giác, thầm khấn rằng thần linh có thiêng, xin cho gió lặng sóng yên, để tôi bắt được đầy thuyền tôm cá, sau sẽ lòng thành báo đáp. Vừa khấn dòng, sóng gió bỗng lặng, ông lão đánh được rất nhiều tôm cá, vừa mừng vừa lấy làm lại, liền vớt cúc gỗ lên, nhìn kỹ thì là gỗ đàn hương. Ông lấy nón làm tán che cho gỗ, treo hoa và kính cẩn bái lại. Đêm khuya hôm đó, ông lão ngủ mơ thấy Thánh Vương đội mũ cao, đèo đai lớn, lướt mây đi tới. Ông lão vô cùng kinh ngạc quỳ xuống, Thánh Vương truyền lệnh, ta vốn là thần trên trời, hậu hạ thượng đế ở thiên đình, được khen chính trực, tác xuống làm thần, trốn nhân gian, hiện linh ban phúc, thay trời hành đạo, hiện hiện dấu tích của tạo hóa, phục mệnh thiền đế. Ta cưỡi mây thăm Sơn Thần Tàn Viên, Sơn Thần thiết tiệc lệnh cho ta, thuần đường Vịnh, xã Đông Nguyễ, phù chân định, chấn Sơn Nam, nước An Nam, là gò dòng cao giáo. Đích thị là nơi Sơn Thủy tốt tươi, lập đền thờ nơi đây, hẳn được muôn đời phòng tặng. Này ta lệnh cho người, thay nói với nhân dân xây dựng đền thờ tại đây, ta sẽ ban phúc cho. Mài Ngư Phủ cuối đầu lệ thần rồi đứng lên, lúc này mới biết mình nằm mơ. Ông đợi trời sáng, đốt hương khấn tạ, rồi báo tin cho dân làng biết. Bỗng một hôm, dân làng thấy một người lạ thường cưỡi mạch mã bay lên trời. Họ lập tức cùng nhau xây miếu dựng tượng để huệ hiệu của thần, để thở phục. Nghe dành Đền Sóc Lang, nhiều người sẽ nhầm với Đền Sóc Thở Thánh Gióng. Tuy nhiên, theo lệ sưa chuyển lại, ngôi đền này thờ vị thần hiệu là Văn Lang Đại Vương, gọi là Đền Văn Lang, sau chữ văn được sửa đi vì phạm hủy, chuyển thành Đền Cao Lang. Nhưng nhân dân thuần đông Vinh lại quên gọi là Đền Sóc Lang. Vào thời kỳ trị vị của vua Lê Dụ Tông, triều đình ban lệnh xét phong bách thần, ngài được phong thần hàng thượng đẳng. Đến đời vua Lê Cảnh Hưng, vùng này có nạn thổ phỉ, thần hiển linh dạy dân cách chống trả. Ngài còn ứng phù vua Lê trị loạn, nên được ban xác phong và cho xây dựng lại quy mô. Dưới thời vua Tự Đức Triều Nguyễn, đền cũng nhiều lần được ban cấp tiền vùa để mở rộng. Trong đền hiện còn bảo quản được 15 xác phong, gồm 3 xác thời Lê và 11 xác thời Nguyễn. Lần trùng tu gần đây nhất là vào năm 2017 đã đưa tổng thể kiến trúc trở nên tươi mới, nét cổ điện được phà trộn hài hòa với phong cách hiện đại. Bước qua cổng tam quan là khuôn viên đền rộng lớn, gồm nhiều tán cây cổ thụ tạo nên không khí làng quê êm đềm và tươi mát. Tiếp đến là 2 tấm bia, 1 bên tóm tát thần tích về đại thánh vương, 1 bên đề bằng công đức của những người góp công trùng tu ngôi đền năm 2017. Ngay kế đó là đôi giếng hình tròn có bán kính bằng nhau, tương truyền ngôi đền dựng trên vùng đất hình đầu rồng và đôi giếng chính là vị trí mắt rồng. Trước sần đền là hệ thống nhà chờ 2 bên tả hữu là nơi để du khách nghỉ chân và sắp lễ. Ngôi đền thờ chính có hình chữ đình gồm 3 gian trung tế và cung cấm. Trên nóc trang trí hình rồng trầu, phần đầu hồi trang trí hoa văn bát bảo. Trên 2 trụ trước cửa đền có đôi nghê thần trấn giữ với 2 tư thế khác nhau. 2 bên hiền thờ nhị vị hộ pháp có bát hương, mâm bồng và mảnh tre rủ trang nghiệp. Trong đền gian giữa nổi bật với tấm hoành phi thiên thượng hiển thánh cùng với rất nhiều các cặp cầu đỗi cổ. Đồ thờ và tế khí kim cổ cùng hòa quyện tạo nên một gian thờ trang trọng, đậm chất truyền thống. Cung cấm luôn được khóa chặt để giữ sự trang nghiêm thanh tịnh. Trong năm chỉ có duy nhất 1 ngày trước ngày hội 15 tháng 2 âm lịch gọi là Ngày Mộc Dục và duy nhất 1 người là người quay đền được phép vào trong cung cấm để hương khói, tắm tượng và dọn dẹp. Nếu quý vị có dịp ghé qua các danh thắng tại Thái Bình xin mời ghé qua xã Vũ Vinh, huyện Vũ Thư đến với đền Sóc Lan để váng cảnh và tưởng nhớ vị thần được thờ phụng tại nơi đây. Cảm ơn quý vị đã dành thời gian theo dõi video của chúng tôi. Nếu thấy hay và ý nghĩa hãy like, chia sẻ và đăng ký kênh để chúng tôi có thêm động lực ra các video với chất lượng tốt hơn. Kênh chúng tôi chuyên làm nội dung về văn hóa, di tích lịch sử và làng nghề. Với mục đích lưu giữ truyền thống quê hương. Hãy liên hệ với chúng tôi thông qua email để truyền tải nét đẹp văn hóa tại địa phương. Cuối cùng xin gửi những lời chúc tốt đẹp nhất đến quý vị và gia đình. Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại.