Nghệ Nhân Hà Thị Cầu Tết năm 2012

Cuối năm, Á hộ Việt Nam toàn cầu Tràng Ngọc Hằng đã ra Bắc rồi về Ninh Bình thăm Tết và tặng quà cụ Hà Thị Cầu. Đây là cuộc gặp gỡ giữa hai thế hệ, hai nghệ sĩ. Một năm nay đã gần trăm tuổi, được coi là báu vật cuối cùng của hát sầm Việt Nam. Một là ngôi sao, người đẹp trong làng giải trí Việt, năm nay mới 21 tuổi, lần đầu tiên lấn sân sang lĩ vực âm nhạc. Qua cuộc gặp này, Tràng Ngọc Hằng đã cảm được cái duy nhất, cái thật nhất, cái dễ mất. Để rồi từ đó sự thấu cảm với cụ, với mình và chặng đường nghệ thuật phía trước mà cô đang theo đuổi. Phóng sự của nhóm thông viên BĂNH HÓA TOÀN CẢNH Đồng hành hay nói cho đúng hơn là dẫn đường cho Á hộ toàn cầu Tràng Ngọc Hằng về thăm nghệ nhân Hà Thị Cầu là nhạc sĩ Nguyễn Quang Long, người đã có một thời gian dài tá túc nhà cụ để học và nghiên cứu về hát sầm. Không bàn cũng chẳng ghế, cụ cầu ngồi trụng gối dưới chiếu. Không đào cũng chẳng may, Tràng Ngọc Hằng thăm tết cụ nghệ nhân chỉ bằng tấm áo, manh khăn để khi lạnh cụ mang cho ấm. Hình ảnh cha loay hoay mặc áo mới cho cụ nghệ nhân không phải là hành động của một người nổi tiếng đang làm việc thiện cho một người già mà như nghĩa cử của một người cháu đối với một người bà của một kẻ hậu sinh trọng nghĩa liên tài với một bậc tiền bối, một báu vật sống của gầm Việt Nam. Con tên là Tràng Ngọc Hằng, con nghe tiếng muôn rất là lâu. Cha, cha, cha, cha. Bởi vì con là người dân tộc, lai người dân tộc. Con nghe tiếng cụ đã lâu rồi, bây giờ con mới biết. Bây giờ con mới biết, bây giờ con mới từ Sài Gòn bay ra Hà Nội và con sẽ đi xem ở đây thăm bà. Bay đi, bay ở Sài Gòn, mà bay ra Hà Nội bây giờ mới đến Yên Mô. Ai về thăm nguyện Yên Mô ngắm nhìn khoảng cảnh bốn mùa đẹp. Đưa đồng quê bát ngáp trên trời. Đó mới chỉ là đôi ba câu trèo do cụ cầu sáng tác về quê mình. Còn đặc sản tiếp khách thường xuyên của cụ phải là sầm. Những bài sầm đã gắn liền với tên tuổi của cụ. Cùng với tiếng nhị không lẫn với bất kỳ ai đã làm cho cô á hậu Việt Nam Hoàn Cầu 2011 phải ngỡ ngàng, kính phục. Đôi khi cha Ngọc Hằng tỏ ra lúng túng, ngỡ ngùng bởi sự dí dòng, có phần diễu cợt của cụ nghệ nhân ngay cả trong lúc cụ đưa nhai trầu vá sầm. Nói đôi anh em trở có chồng. Còn đâu có cô vì mình bé. Nàng còn kiếm tay hỏi cái gì lù lù trước. Nhưng cô nàng đâu có hạnh phúc. Hai cặp chiếc bánh xay. Gò trắng hòa xinh nhát trôi qua. Đến đây khoảng cách giữa bậc tiền bối với kẻ hậu sinh không chỉ là tuổi tác, ai nổi tiếng hơn ai mà là kinh nghiệm, đẳng cấp của một nghệ nhân lão luyện và sự tự nhận thức mình là ai khi mới chân ước chân giáo bước vào nghề ca hát như cha Ngọc Hằng. Dù thể loại âm nhạc, con đường âm nhạc, nghệ thuật, của hai thế hệ đang ngồi gần nhau như bà với cháu này không ai giống ai. Em đã nghe được bà rất là lâu rồi nhưng mà tại vì em chưa có dịp để mà ra thăm bà. Thì hôm nay thực ra là khi mà ra thăm bà và bà hát thì em cảm thấy rất là cảm động và em hy vọng sau này em sẽ có cơ hội để ra thăm bà để mà học hỏi những kinh nghiệm của bà để mà em lấy kinh nghiệm đó để mà sau này em học hỏi bà để mà sau này cái công việc của em và bản thân của em sẽ tốt hơn trong nghề. Ước mơ của Hằng cũng từng là ước mơ của rất nhiều người nhưng có lẽ vì chưa ai đạt được đẳng cấp ấy có được cái kinh nghiệm lão luyện trong nghệ thuật hát sầm như cụ Cầu nên vì thế dân gian mãi gọi cụ là nghệ nhân hát sầm cuối cùng. Hiện nay mặc dù đã gần trăm tuổi cụ vẫn mịt mài truyền dậy loại hình nghệ thuật dân gian này cho thế hệ kế cận. Trong cái năm mới thì bố có muốn nói cái gì với cả những người yêu hát sầm của bố không? Người yêu hát sầm của bố lú rồi Có cô nào, cú nào mà học sầm của tôi thì và đây thì tôi biết mà biết rõ thì tôi nghĩ là bừng cô thì tôi chỉ không nhớ rồi nói thẳng thôi cứ phải ngày thực thôi Thế nhưng mà Thế nhưng mà các cô, các chú mà về dạy hát học hát sầm thì bố dạy không? Bố đuổi nhá Ừ Cứ bằng tiền để đây bố thôi Nhiều anh, nhiều chị, nhiều cô, nhiều chú đến học bố vào buổi tối và ở tại nhà đây thì bố thấy vui không? Vui chứ Vui thôi mà Từ trước mai đến giờ là Đông người hơn nữa thì bố có dạy được được không? Khá là dạy được 2, 3 cục người còn đấy thì 4, 5 người gì đâu Không sợ mệt à? Không Quá mệt Cái nghề của mình như vậy Yêu nghề này Ừ Cái cuối cùng là cái duy nhất, giá trị nhất và cũng là mong manh, dễ mất đi nhất Những thế hệ kế cẩn, trẻ tuổi như chàng Ngọc Hằng đã từng tìm đến cụ từng đội nón mê, vân về đàn nhị, nơi khóc trợ, bờ hồ như Nguyễn Quang Long Nhưng để kế tục hoàn hảo những gì đỉnh cao nhất, điều nuyện nhất mà người thầy độc nhất vô nhị này có có lẽ sẽ rất lâu, thậm chí không một học trò nào đủ tầm để vươn tới Ngày mới thì con xin chúc bà sống lâu trâm tuổi Dạ, dạ, sống lâu tuổi Bà nhớ giữ nhịn sức khỏe để mà lần sau con ghé, để mà dạy con hát Ừ Vâng, thôi bây giờ chúng con... Xin phép, cụ, con đi về Dạ, con phải đi về để con bay vào Sài Gòn để con đi làm nữa Lần sau ra Tết con sẽ ghé thăm cụ Nhưng mà lần sau con ghé là bà nhớ tên con nha, con tên Hằng Hằng Dạ, Hà Thị Hằng Hồi nãy bà kêu con lấy họ của bà mà Hà Thị Hằng mà Ừ Bà không nhớ hả? Ừ Bà là Hà Thị Cầu, bà nói con nói Hà Thị Hằng nhớ không? Ừ Bây giờ con tên gì? Hà Thị Hằng Dạ, đúng rồi Đúng rồi, lần sau con tới là bà phải nhớ con nha Ừ Nhìn những hình ảnh này, chúng tôi trật nhớ đến những ca từ trong bài Mừng tuổi mẹ của nhạc sĩ Trấn Long Ẩn Mẹ già như chuối chín cây Nhưng còn hơn người mẹ trong bài hát của Trấn Long Ẩn Cụ Cầu còn là mẹ của thẩm Việt Nam Xin được mừng tuổi cụ, mừng tuổi bà cho dù như lời bài hát của Trấn Long Ẩn Mỗi mùa xuân sang, ngày tôi xa mẹ càng gần Dù viết như thế, tôi vẫn phải tin, tôi vẫn phải tin mẹ đang còn trẻ Và tin hơn nữa, lão nghệ sĩ ưu tú, nghệ nhân dân gian Hà Thị Cầu mãi là một xuân bất tử của thẩm và những người yêu thẩm Việt Nam