Chiếc khăn rằn Nam Bộ ở Làng nghề Long Khánh | Lửa làng nghề

Nói đến dùng đất miền Tây Nam Bộ, không thể không nhắc đến chiếc khăn rằng, biểu tượng đồng hành qua bao tháng năm do người dân nơi đây. Khăn rằng được ông bà xưa sử dụng phổ biến trong đời sống lao động, sinh hoạt hàng ngày. Khăn rằng quen thuộc tế độ, đó như là một phần đời sống của các thế hệ đi trước. Nhưng không phải ai cũng biết, có một làng nghề hàng trăm năm ở huyện Hồng Ngữ, tỉnh Đồng Tháp, đã dệt lên những chiếc khăn rằng cho nguồn phương. Theo một số tài liệu, làng nghề dệt rằng hình thành phải lông cánh vào những năm đầu thế kỷ 20. Thời đó, người dân nơi đây chỉ sử dụng thủ công để thực hiện khắc khô, đảo chỉ, nấu chỉ, quay chỉ, dệt. Năng suất dài dù quả đạt không cao. Do đó, một số người bỏ một thời gian học hỏi việc dệt khăn troàng từ tỉnh An Giang. Sau đó, đem những mẫu mã và cách dệt troàng về xã Long Khánh A, truyền lại cho các thế hệ con cháu. Khi khó mướn thợ quá, thành ra mới chuyển đổi lợi thành máy. Chứ hồi trước nhà tôi chứ chính 10 cái khung tay lắm. Giờ mướn lợi thợ, sau này khó mướn, khó mướn thợ, người ta đi thành phố hết. Thành ra mới chuyển đổi lợi thành máy. Máy chỉ một mình mình, mình đứng 2 khung. Mình dệt vậy là gấp 5-6 người thợ dệt tay hồi xưa. Hiện nay, làng nghề có khoảng 55 hồ sản xuất. Sự thay đổi rõ nhất là các khung dệt máy. Trung bình, một khung dệt máy, người lao động có thể dệt được khoảng 50-60 sản phẩm khăn tròn một ngày. Bằng dệt cơ dơ quá, sản phẩm làm ra tăng hơn trước gấp 3 lần so với phương pháp dệt thụ công. Dưới gần 50 hồ sản xuất, trung bình mỗi năm, làng nghề cu mướn ra thị trường các tỉnh đồng bằng Sông Cửa Long, thành phố Hồ Chí Minh và Campuchia gần 1 triệu rưỡi chiếc khăn các loại. Ngoài ra, lượng lao động tham gia nghề dệt đa phần cao tuổi. Còn lại là đi lao động tại nhiều nơi. Những gương mặt trẻ tầm tuổi 20-30 trong làng nghề thì ngày càng ít. Năm 2014, làng nghề Dệt Choàng Long Khánh A được Quỹ Bản Dân tỉnh Đồng Tháp chọn làm sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Đến năm 2020, khai bộ sản phẩm là bộ quà tặng của Hợp thất sở Dệt Choàng Long Khánh và bộ sản phẩm quà tặng của Khởi sở Dệt Choàng Kim Chiều Ngoài ra, có những dự án khởi nghiệp khi đó đã mang sản phẩm làng nghề đến với nhiều người hơn. Khi đó, người ta không chỉ biết đến khăn đằng 2 màu đen trắng, mà còn biết đến sản phẩm Dệt Choàng dưới rất nhiều ứng dụng. Không chỉ mang khăn đằng tới với những người dân miệt dường, những nghệ nhân ở làng Dệt Choàng Long Khánh đã biến những sản phẩm của quê hương trở thành những món quà lưu niệm, đồ thời trang độc gia lạ, phục vụ khách du lịch, người dân thành phố. Đây là những hình ảnh từ năm 2019, khi du lịch quốc tế còn rộng rãi. Mỗi 1 tuần, điểm này đón khoảng 3 đoàn khách quốc tế đi trên chuyến tàu Mekong déo qua Hồng Ngự. Đây là kết quả từ sự nỗ lực của địa phương trong việc kết nối với các tù tuyến. Sự xuất hiện của những dòng người xa lạ trên mảnh đất cùng này đã ít nhiều làm làng nghề nơi đây thay đổi, thêm một làng gió mới. Đã có khoảng thời gian bắt đầu từ năm 2025, công ty du lịch có ghé đến nhà em, cũng xin cho khách ghé tham quan làng nghề đó. Mãi đến năm 2016, công ty mới cho khách du lịch ghé. Lúc đó khách ghé thì mình có sản phẩm nào thì mình đem ra mình trưng bày vậy thôi. Và dần dần mình cũng tiến bộ hơn, mình làm những khăn trộn du lịch thì nó dày hơn, có cái tour mẫu mã thì đẹp hơn. Thì lúc đó mình cảm thấy tự hào. Thì lần này mình không chỉ được biết đến ở trong nước mà các nước bạn đều biết đến. Thì người ta đến tham quan làng nghề thì lúc đó mình rất là vui. Những nhân tố trẻ dưới sự năng động dốn có. Anh Tuấn là người chủ động kết nối của các công ty lượng hành khi ấy, để chuẩn bị khách trải nghiệm sản phẩm trưng bày trước khi có đoàn khách ghé qua. Sự thay đổi này ít nhiều có tác động đến chính những người thợ kỳ cụ lâu năm trong làng nghề. Thì cái này nói chung là hàng này thì lúc nào trong nhà tôi cũng phải vệt để bỏ mối xa như mối chợ đó. Còn vệt cái hàng này thì lâu lâu mình thấy là mình vệt để lựa đường mình bán cho khách người ta ghé thôi. Người ta ghé tham quan đó, có cái bảng người ta ghé vô. Hai năm rồi, bến sông này vắng lặng những chuyến tàu đưa khách du lịch ghé thăm. Dù ít dù nhiều, sự xuất hiện của các du khách cũng đã làm động lực cho sự thay đổi của làng nghề truyền thống. Covid-19 đã làm thay đổi nhiều thứ. Hai năm qua, nhịp vệt của làng nghề cũng yên ngắn lại. Và đây không phải lần đầu tiên làng nghề đối diện với những khó khăn trong suốt lịch sử hàng trăm năm. Thương mại bây giờ mình chủ yếu mấy cái chợ chẳng hạn là cũng có. Những cái điểm du lịch mình bán qua mạng. Thì người ta thấy, người ta đặt, người ta hỏi mình thì mình bán. Thì có tùy theo mỗi cơ sở. Như anh thì bên đây anh bán chủ yếu là khăn du lịch nhiều. Còn mấy cơ sở kia thì người ta bán cái khăn đi ruộng, đi đồng đồ nhiều. Bán hàng online là một chuyện trong tình hình dịch bệnh vừa qua. Hiện sản phẩm của làng nghề cũng khá đa dạng về mẫu mã. Từ áo, túi xách, cà bạc. Có thể xem đây là những sản phẩm thủ công miễn nghệ sau tấm khăn đành xưa để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Cái cần đó là con người thiết kế và nhân tố thúc đẩy thương mại. Thưa quý vị, một cụm chỉ rất nhiều màu như thế này. Đây đã là một bước tiến của làng nghề khi mà chuyển từ những khăn đành truyền thống chỉ có hai màu sang những sản phẩm du lịch dày hơn, nhiều màu sắc hơn. Thậm chí là thiết kế theo yêu cầu của khách hàng. Và đây có vẻ như là một con đường tất yếu để làng nghề phát triển trong khoảng thời gian gần đây. Tuy nhiên thì làng nghề dịch toàn ở Lông Khánh vẫn tồn tại rất nhiều khó khăn. Từ nguồn nguyên liệu đầu vào cho đến nhân công lao động. Và chúng tôi sẽ còn trở lại ở làng nghề này trong những số phát sóng tiếp theo. Chương trình Đổi Làng Nghề hôm nay xin được khép lại. Cảm ơn quý khán giả đã quan tâm theo dõi. Xin chào và hẹn gặp lại.