Một Sự Bi Quan Cho Tương Lai Của Con Người | Thiên Hà TV

Nhân loại đang ở điểm bùng phát, chúng ta đang đứng ở ngã ba đường của sự thay đổi ngày càng tăng tốc, không giống bất cứ điều gì từng thấy trong lịch sử sự sống. Có cảm giác như thế, tương lai có thể nghiêng theo một trong hai hướng, giữa điều không thường và ngày tận thế. Những rủi ro mà chúng ta phải đối mặt thật đáng sợ. Nhưng bên dưới sự bì quan tràn lan đối với tương lai của chúng ta là bằng chứng cho thấy, nhân loại không chỉ có thể tồn tại trong những thế kỷ tối, mà còn phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Không ai biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, nhưng có ba con đường rộng rãi mà tương lai của chúng ta có thể đi theo. Đầu tiên là sụp đổ, một thảm họa lớn đe dọa sự sụp đổ của nền văn minh và thậm chí có thể là sự tuyệt chủng của loài người. Thứ hai là cao nguyên, nơi nhân loại tránh khỏi sự sụp đổ nhưng đặt đến giới hạn trên của sự tiến bộ. Và thứ ba là siêu việt, nơi nhân loại phát huy hết tiềm năng của mình, nhận lên hàng nghìn tỷ hoặc biến đổi trên đường đi thành một thứ hoàn toàn không thể tưởng tượng được. Hình dung những tương lai này sẽ làm rõ những rủi ro mà chúng ta phải đối mặt, và cơ hội mà chúng ta có khi chúng ta bước vào một kỷ nguyên mới có lường đối với trái đất và cho chính chúng ta. Nhân loại không còn xa lạ với thảm họa, tổ tiên của chúng ta đã sống sót sau các vụ va chạm với tiểu hành tinh, kỷ băng hà, siêu núi lửa phun tràu và những bệnh dịch đáng sợ. Nhưng bây giờ, mối đe dọa lớn nhất của chúng ta không còn đến từ thế giới tự nhiên nữa, chúng đến từ chính chúng ta. Kể từ buổi bình minh của vũ khí hạn nhân, các mối đe dọa tự hủy diệt đã lấn át tất cả những mối đe dọa khác. Theo ước tính của các nhà khoa học, nguy cơ gây ra sự tuyệt chủng của chính chúng ta cao hơn 300 lần so với sự tuyệt chủng do nguyên nhân tự nhiên. Tổ chức Phi lợi nhuận Future Applied Institute xác định 4 rủi ro chính đối với chúng ta, sự sống còn đó là chiến tranh hạt nhân, biến đổi khí hậu, công nghệ dinh học và AI. Để hiểu được mức độ nghiêm trọng của những rủi ro này, chúng ta phải hình dung ra những kết quả tồi tệ nhất có thể xảy ra. Khói bụi từ một cuộc chiến tranh hạt nhân quy mô lớn có thể làm nhiệt độ toàn cầu giảm gần 10 độ và xóa sổ tới 63% dân số. Chúng ta đã có những bước tiến trong việc giảm kho dự trữ hạt nhân, nhưng còn đó khoảng 10.000 đồ đạn vẫn còn tồn tại. Hiện tại, chúng ta đang trên đà làm nóng chai đất, nhiệt độ tăng khoảng 2,7 độ vào năm 2100 có thể khiến hơn một tỷ người phải di rời. Nhưng trong trường hợp xấu nhất, chúng ta có thể kích hoạt các điểm tối hạn của CO2 và có thể gây ra hiện tượng nóng lên tới 12 độ trong những thế kỷ tới. Công nghệ sinh học có tiềm năng để giải quyết cuộc khủng hoảng lớn như khăn hiếm lương thực và bệnh tật, nhưng có thể trao cho một nhóm nhỏ sức mạnh gây ra thảm họa toàn cầu. Về lý thuyết, việc phát tán một mầm bệnh nhân tạo có thể gây ra số người tử vong, thậm chí còn cao hơn cả một cuộc chiến tranh hạt nhân toàn cầu. Nhưng rủi ro khó đánh giá nhất bắt nguồn từ AI, đó là mối đe dọa đầu tiên mà chúng ta phải đối mặt và có thể không thể vượt qua được. Nó có thể trở thành một đồng minh đáp lực, hoặc cuối cùng, nó có thể vượt qua chúng ta để giành lấy tài nguyên của thế giới và để nhân loại vào tình trạng mù mờ. Việc định hướng bối cảnh rủi ro mới này sẽ giúp chúng ta nhận thức được mối đe dọa mới khi chúng ta ngày càng tiến bộ. Bất chấp mọi khả năng con người, một số ít những rủi ro này có nguy cơ xảy ra dẫn đến sự tuyệt chủng hoàn toàn của chúng ta. Trên thực tế, con người là một trong những loài ít có nguy cơ tuyệt chủng nhất trên trái đất. Số lượng tuyệt đối và sự phân bố rộng rãi đã cho chúng ta một vùng điện địa lý chống lại sự tuyệt chủng. Chúng ta sinh sống ở mọi nơi trên trái đất, từ sa mạc đến lãnh nguyên, cho tới những hòn đảo nhỏ biệt lập, có thể đóng vai trò như nơi cách ly tự nhiên trong trường hợp xảy ra thảm họa toàn cầu. Ngay cả khi 99,9% loài người bị loại bỏ trong một thảm họa nào đó, 8 triệu người trong chúng ta sẽ vẫn còn sống, nhiều hơn số lượng đã tồn tại trong phần lớn lịch sử của chúng ta. Và mặc dù chúng ta sinh sản chậm, nhưng chúng ta không còn dựa vào tốc độ băng giá của chọn lọc tự nhiên để thích nghi. Công nghệ cho chúng ta sức mạnh để thích nghi nhanh hơn hàng nghìn lần, hơn bất kỳ loài nào khác trong lịch sử sự sống. Cùng với đó, chế độ ăn uống phổ quát của chúng ta cho phép sự linh hoạt rộng rãi về nguồn thực phẩm, một đặc điểm quan trọng đối với những người sống sót sau các đợt tuyệt chủng hàng loạt trong quá khứ. Cuối cùng, mối đe dọa rụp đổ xoay quanh một câu hỏi, nền văn minh kiên cường đến mức nào? Chúng ta có thể chịu được cú rốc lớn đến mức nào và tiếp tục tiến lên? Cái chết đen của năm 1347 đã làm biến mất tới một nửa dân số châu Âu và một phần mười dân số trên toàn cầu. Nhưng ngay cả điều này cũng không làm cản trở sự tiến bộ của loài người. Ngày tiếp theo đó là cuộc cách mạng khoa học chỉ 200 năm sau. Củ đánh tương tự ngày nay sẽ tản phá nền kinh tế toàn cầu được kết nối của chúng ta. Nhưng miễn là cơ sở hạ tầng và kiến thức còn tồn tại, chúng ta vẫn có thể phục hồi và duy trì một đả đi lên. Nếu chúng ta phải hứng chịu một cuộc suy thoái đủ mạnh để dập tắt ngành công nghiệp toàn cầu, nó sẽ còn kéo dài hơn nữa, sự phục hồi bấp bênh hơn. Và nếu bằng cách nào đó chúng ta mất đi khả năng sản xuất nông nghiệp, bị để lùi về lối sống săn bắn hái lượm, thì trái đất chỉ có thể hỗ trợ 10 triệu người. Còn số này bằng dân số của chúng ta 100 thế kỷ trước. Tối thiểu sẽ cần phải từ 100 đến 5.000 người sống sót để tái tạo thành công trái đất. Dưới mức đó, nước thắt cổ chay sẽ quá chật và chúng ta có thể không bao giờ phục hồi được. Để hiểu được mối đe dọa đang xảy ra, chúng ta phải đối mặt với ý nghĩa thực sự của tuyệt trùng. Mối đe dọa lớn nhất của chúng ta không đến từ một sự kiện thảm khốc duy nhất, mà từ những tác động phức tạp của các thảm họa trồng chéo và trội lẫn với nhau theo những cách không thể đoán trước. Trong năm 2009, hai nhà nghiên cứu Bruce Stone và Donald MacGregor đã tiến hành một thí nghiệm tưởng tượng để xem điều gì sẽ xảy ra thúc đẩy nhân loại đến sự tuyệt trùng hoàn toàn. Giai đoạn 1 chứng kiến sự sụt giảm nhanh chóng về dân số loài người do chiến tranh toàn cầu cùng với sự rụt đổ của ngành công nghiệp toàn cầu và nông nghiệp. Giai đoạn 2 chứng kiến sự cạn kiệt của các nguồn tài nguyên thiên nhiên còn lại trong hai thế kỷ tiếp theo. Và giai đoạn 3 hình dung một vòng giấy đi xuống của sự rụt đổ hệ sinh thấy bị chấm dứt bởi một vụ phun trào siêu núi lửa để lại những nhóm người cuối cùng còn xót lại không thể bám trụ được nữa. Kết cục như vậy sẽ không chỉ bi thầm cho sự mất mát sinh mạng mà còn là việc mất đi sự sống tiềm năng trong tương lai. Hàng tỷ hoặc thậm chí hàng nghìn tỷ con cháu tiềm năng của chúng ta sẽ không bao giờ thành hiện thực. Các hành tinh xa xôi sẽ không được khám phá. Nó sẽ đánh dấu sự kết thúc của âm nhạc, thờ ca và nghệ thuật ở góc thiên hào của chúng ta và có thể trong toàn bộ vũ trụ. Ngân hàng hạt giống toàn cầu Svalbard ở Norway hiện nắm giữ hơn một triệu mẫu hạt giống của hơn 4.000 loài thực vật mà một ngày nào đó có thể trở thành nguồn tài nguyên quan trọng để xây dựng lại nền văn minh. Nhưng thậm chí còn có một nơi tốt hơn để xây dựng một căn hầm như thế này. Một số người đã đề xuất sẽ lưu trữ các mẫu di truyền trong ống dung nham bên dưới bề mặt mặt trăng. Ở đây, chúng sẽ được bảo vệ khỏi thảm họa toàn cầu, ăn mòn, thiên thạch và bức xạ mặt trời. Nhưng cách tốt nhất để đảm bảo sự tồn tại lâu dài của chúng ta là thực hiện một bước nhảy vọt mà chưa có dạng sống nào khác từng thực hiện. Đó là trở thành một loài đa hành tinh. Một khi nền văn minh tự cung tự cướp được hình thành trên một hành tinh khác, nguy cầu tuyệt chủng của chúng ta sẽ giảm mạnh. Chúng ta sẽ mang theo những kiếm khuyết bên mình và chúng ta sẽ phải đối mặt với những rủi ro mới chưa biết khi chúng ta càng rời xa trái đất. Nhưng điều đó sẽ có giá trị. Một nền văn minh lên hành tinh bền vững sẽ là nền tẳng cho một tương lai lâu dài và thịnh vượng. Nhưng liệu tương lai cao hơn này có thực sự nằm trong tầm tay hay chúng ta đang ở đỉnh cao quyền lực của mình? Chúng ta có thể đi bao xa? Về mặt lý thuyết, rất có thể nền văn minh sẽ giữ nguyên hiện trạng cho tương lai vô định, tránh sụp đổ và sự biến đổi. Có thể có những rào cản không lường chức được giữ chúng ta trong tình trạng chỉ trệ khó chịu. Nhưng trên thực tế, cao nguyên tốt nhất chỉ là một trạng thái tạm thời. Trong ngắn hạn, những thay đổi theo cấp số nhân trong công nghệ và khí hậu trái đất sẽ bục nền văn minh đi theo những hướng mới. Và chúng ta càng tiến xa hơn về tương lai, chúng ta sẽ phải đối mặt với những gián đoạn càng lớn. Trong vài trăm nghìn năm tới, chúng ta sẽ phải đối mặt với những vụ phun tràu siêu núi lửa và một kỷ băng hà mới. Ngay cả khi chúng ta đốt hết từng kg nhiên liệu hóa thạch và nướng chín trái đất. Nếu không tích cực quản lý khí hậu, tự nhiên sẽ ráng đòn mạnh mẽ trở lại chúng ta. Người ta tin rằng cứ sau khoảng 27 triệu năm, trái đất lại trải qua một cuộc tuyệt trộng hàng loạt theo chủ kỳ gây ra bởi mặt trời đi qua khu vực giữa dày đặc tiểu hành tinh của thiên hạ chúng ta. Vào khoảng một tỷ năm nữa, ảnh sáng của mặt trời sẽ khiến trái đất quá nóng để có thể quang hợp và các đại dương sẽ từ từ xuôi sụp, dập tắt mọi sự sống trên hành tinh của chúng ta. Nền văn minh hiện đại sẽ không tồn tại được sau những sự kiện này nếu không có sự biến đổi sâu sắc. Một lựa chọn sẽ là để tự nhiên đi theo con đường của nó trên trái đất và di chuyển đến các môi trường sống ngoài thế giới. Vòng bisôp là những siêu kiến trúc hình tròn có thể chứa hơn một tỷ người. Họ có thể cung cấp hơn 3 triệu km2 đất đai. Chúng có thể được chế tạo bằng ống nano carbon nhẹ và chuyển động quay của chúng sẽ tạo ra đủ lực hấp dẫn nhân tạo để giữ bầu khí quyển của riêng chúng. Nhưng nếu chúng ta quyết định ở lại trái đất, chúng ta sẽ không phụ thuộc vào hành tinh của mình. Chúng ta có sức mạnh để viết nên tương lai của nó. Bất chấp tất cả những nguy hiểm mà chúng ta phải đối mặt, tương lai không tường đang nằm trong tầm tay và sớm hơn chúng ta nghĩ. Đối với tổ tiên của loài người, sức mạnh hiện tại của chúng ta sẽ xuất hiện như thần thánh. Nhưng mọi thứ chúng ta đã đạt được cho đến nay có thể nhạt nhòa khi so sánh với những gì xảy ra tiếp theo. Kể từ cuộc cách mạng công nghiệp, tiến bộ công nghệ đã và đang cải thiện một cách triệt để tình trạng sống của con người. Trên toàn thế giới, chất lượng cuộc sống đang ở mức cao nhất mọi thời đại. Chúng ta không nhận thức rõ ràng những xu hướng tích cực này do thiên kiến tiêu cực của chúng ta đã phát triển để khiến mọi người chú ý hơn đến thông tin tiêu cực. Nhưng đã tiến lên phía trước là không thể phủ nhận. Việc điều chỉnh hướng đi của chúng ta để hướng tới một nền văn minh bền vững, sự đây dường như không thể ngăn cản được. Chỉ phí năng lượng mặt trời và năng lượng gió đang giảm nhanh hơn dự đoán của các chuyên gia, làm cho chúng thường rẻ hơn nhiên liệu hóa thạch. Đồng thời, hội tụ những tiến bộ trong AI và công nghệ sinh học đang hướng tới một sự nâng cao triệt để cho sức khỏe con người. Hiện tại, các dự án như Alphaphone đang khám phá các cấu trúc của mầm bệnh và phương pháp điều trị ung thư nhanh hơn nhiều so với khả năng của con người. Có hơn 10.000 căn bệnh được gây ra bởi đột biến gen đơn lẻ và các công cụ chỉnh sửa gen như CRISPR có khả năng chữa khỏi tất cả chúng. Những xu hướng gia tăng này đang nhân lên gấp bội tiềm năng của con người. Chúng ta bây giờ là những người khỏe mạnh nhất, giàu có nhất, tự do nhất, có trình độ học vấn cao nhất, dân số tiên tiến nhất của loài người từng tồn tại. Nếu những xu hướng này tiếp tục được giữ vững, chúng ta có thể đạt được sức mạnh tái tạo chân tay. Loại bỏ mọi bệnh tật và có thể kéo dài tuổi thọ vô thời hạn. Đưa chúng ta đến bờ vực của sự chuyển đổi cân bản nhất trong lịch sử của chúng ta. Để đạt được những đột phá này, sẽ đòi hỏi những bước nhảy vọt về công nghệ mà chỉ óc con người không thể làm được. Nhưng rồi, NASA đã bắt đầu sử dụng AI để thiết kế phần cứng cho sứ mệnh vượt trội hơn gấp 3 lần các thiết kế của con người. Nó cũng đang đi tiên phong trong việc phát triển nhân liệu sinh học sạch hơn và cây trồng chịu hạn. Điều này có thể rất quan trọng trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Và đây mới chỉ là sự bắt đầu. Chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của một sự bùng nổ trí thông minh có thể dẫn đến một siêu trí tuệ nhân tạo vượt xa khả năng của con người, có thể giải quyết những vấn đề phức tạp đã thách thức nhân loại. Việc điều chỉnh nó phù hợp với các giá trị của con người sẽ là một thách thức lớn và mới lạ. Nhưng đây sẽ là một bước đi quan trọng, không chỉ vì sự thịnh vượng to lớn mà nó có thể mang lại, mà còn để chống lại mối đe dọa của AI độc hại. Một siêu trí tuệ được điều chỉnh an toàn phải là mục tiêu hàng đầu cho sự tiến bộ của loài người. Nếu chúng ta có thể khai thác sức mạnh một cách an toàn của AI để cải thiện con người, khi đó chúng ta có thể vẽ nên một tương lai không tường mà tổ tiên chúng ta khó có thể hiểu được. Một tương lai không có bệnh tật và nạn đói, nơi công nghệ sinh học đã ổn định khí hậu và đa dạng sinh học, nơi nguồn năng lượng sạch dồi dào được phát triển đồng bộ với AI, nơi những đột phá trong khoa học vật liệu và tên lửa đã đưa con người tới các hành tinh và mặt trăng xa xôi, và nơi có những công cụ mới để thể hiện nghệ thuật và âm nhạc, mở ra những biên giới mới về vẻ đẹp, kinh nghiệm và hiểu biết. Và tất cả những điều này có thể chỉ là phần mở đầu cho một tương lai, thậm chí còn tươi đẹp hơn. Nếu việc sử dụng năng lượng của chúng ta tiếp tục tăng trường theo cấp số nhân, cuối cùng chúng ta có thể kiểm soát nhiều năng lượng hơn những gì mà trái đất nhận được, trở thành nền văn minh cấp 1. Một nghiên cứu gần đây cho thấy điều này có thể xảy ra vào năm 2371, và bằng cách duy trì mức tăng trường 3% hàng năm, chúng ta sẽ đạt đến cấp 2 chỉ trong vài nghìn năm nữa. Có khả năng kiểm soát toàn bộ năng lượng từ mặt trời, nếu là người tồn tại cho đến khi mặt trời lụy tàn trong 5 tỷ năm nữa. Nó có thể dẫn đến sự tồn tại khoảng 600 triệu tỷ người, và bằng cách thuộc địa hóa không gian, nhiều người hơn nữa có thể tồn tại. Nhưng càng lan rộng vào không gian và thời gian, chúng ta sẽ càng trở nên khác biệt. Có thể chúng ta sẽ chia thành nhiều loài, mỗi loài có khả năng chịu đựng sự thay đổi khác nhau. Một số có thể chọn hợp nhất với máy móc để trở thành một loài lai mới, bác bỏ chọn lọc tự nhiên, ủng hộ sự phát triển công nghệ, trong khi những người khác có thể chọn giữ nguyên tính sinh học. Và nếu chúng ta tiến tới số hóa ý thức của mình, bản sắc con người có thể phân nhánh thành vô số chủng loại. Khi chúng ta phát triển thành những hình thức mới mạnh mẽ hơn, cuối cùng chúng ta sẽ phải đối mặt với một câu hỏi sâu sắc. Mục đích cuối cùng của chúng ta trong vũ trụ là gì? Chúng ta có thể hướng tới mục tiêu cao cả, xây dựng toàn bộ thiên hà, trở thành nền văn minh cấp 3 và sắp xếp lại giải ngân hà theo thiết kế riêng. Chúng ta có thể đặt mục tiêu sống lâu hơn chính các ngôi sao, trong khoảng 100.000 tỷ năm nữa. Nhưng những giấc mơ sao về này không phải để chúng ta thực hiện được. Nếu có thể đạt được, nó sẽ được tạo ra bởi một hậu duệ xa xôi nào đó của chúng ta, tiền hóa vượt sang nguồn gốc loài người của họ. Thay vào đó, có lẽ mục tiêu cuối cùng của nhân loại hiện nay nên là một câu chuyện mang tính cá nhân hơn. Để cứu trái đất, hành tinh đất đá nhỏ nơi mọi chuyện bắt đầu, bằng cách kéo trái đất ra khỏi sự rãn nở mặt trời, chúng ta có thể kéo dày trò chơi sự sống thêm hàng tỷ năm. Điều này có thể được thực hiện bằng cách xây dựng một tòa nhà khổng lồ đối trọng dẫn điện ở phía xa của mặt trăng. Quá trình này sẽ mất hàng triệu năm, nhưng đó sẽ là một mục tiêu thực sự xứng đáng để bù đáp sự tàn phá mà chúng ta đã gây ra và giữ cho cuộc sống hương thịnh thêm nhiều thời đại nữa. Một hành động cuối cùng để cứu chuộc nhân loại. Chỉ những tình huống sâu nhất mới có thể ngăn cản chúng ta. Nếu chúng ta có thể tránh được chúng, chúng ta có tiềm năng để gieo mầm một và một nhánh sự sống mới có thể phát triển nhanh hơn trái đất và lan rộng khắp vũ trụ. Nếu có một bài học lịch sử có thể dạy chúng ta, thì đó là đừng bao giờ đánh giá thấp loài người.