Đúc đồng làng Ngũ Xã | Nhịp sống Hà Nội

Đường Hồng Hà là nơi sưởng đúc đồng duy nhất của gia đình nghệ nhân Nguyễn Văn Ứng, nghệ nhân làng đúc đồng Ngũ Xã còn hoạt động. Ngày nào nơi đây cũng vang lên tiếng đục, tiếng mài, tiếng rũa của những người thợ đúc, ngợi nhớ về một làng nghề đúc đồng nổi danh ngày nào trên đất Thăng Long xưa. Hơn 7 giờ sáng, anh Ninh Công Sáng đã có mặt tại sưởng đúc đồng quen thuộc. Trong khu sưởng rộng chừng vài trăm mét vuông, có khoảng gần 20 người thợ làm việc từ sáng đến chiều tối. Họ hầu hết là những người thợ đã có kinh nghiệm nhiều năm trong nghề đúc đồng. 15 mâm Đoàn kết Mình cũng được khoảng 14-15 năm rồi đấy. Nghề nào cũng có vất vả riêng của nó. Nó quan trọng là mình phải yêu nghề. Mình cũng chứa được như thế. Vừa làm vừa học thì thấy rất là thích cái việc này. 7 giờ 30 thì bắt đầu vào làm việc. Bữa chiều thì 5 rưỡi, 5 giờ 30 là kết thúc việc. Làm đến thứ 7, tuần nhật thì nghỉ. Làm khuôn là đúng là sản phẩm, là công việc đầu tiên. Là công việc chính của tụi mình ở đây. Thật ra thì làm khuôn này thì phụ thuộc vào cái khuôn to với khuôn nhỏ nữa. Khuôn nhỏ thì có vài ngày là hoàn thành xong một cái khuôn. Khuôn to thì có thể hàng tháng thôi. Hàng tháng có xong một cái. Thật ra thì mỗi thế hệ thì sản phẩm nó khác nhau. Thì ngày xưa thì máy móc không có mấy. Thì hương hoa văn của nó chưa được chỉnh chu lắm. Nhưng bây giờ máy móc hỗ trợ thì có sản phẩm chi tiết hơn, trắng nét hơn. Trong xưởng lúc này không chỉ có những người đàn ông làm việc. Mà có cả những phụ nữ cũng tham gia vào các công đoạn chạm chỗ như chị Thanh, chị Hoa. Tôi làm công việc này là gần 30 năm rồi. Từ thời học sinh quê hương nữa là cái làng nghề. Cứ đi học, buổi đi học là buổi không lã. Đấy là bố mẹ bắt đi học nghề. Nên là nó là thành cái nghề truyền thống rồi. Bây giờ ngoài 40 tuổi Thành là kinh nghiệm nó có gần 30 năm rồi. Công việc của tôi làm đây là câu chạm, chạm, chạm chỗ. Mình tô lại những cái các thứ cho nó chi tiết. Em chạm cái mế bên này nó không biết kiểu gì đây này chị Thanh ạ. Vê to này này, cứ vê cũng to đâu. Không to đâu. Cái này đi sai rồi. Cái này phải đi ăn. Ăn vào đây này. Ăn từ cái làng này này này. Mỗi một sản phẩm nó đòi hỏi một cái sự khác nhau. Nên là có những sản phẩm thì làm một tháng rồi mới xong. Có những sản phẩm thì trong vòng một ngày cũng có thể là xong. Nó tùy theo mức độ khó dễ và sự đòi hỏi thì mình khách hàng người ta khắc họa gì trên đấy. Ngày này là thực sự ước thêm các nhà thờ, đại họa, mạng, các cụ, chùa, triển, mọi thứ. Thì nó sẽ bận hơn thì mình sẽ tăng ca thêm. Còn là những ngày làm 6 ngày. Hai vợ chồng đều làm nghề rồi. Nó thành cái thói quen rồi. Nó cũng là cái cảm thấy đi làm nghề khác rồi. Nó cũng không cảm phù hợp nữa. Mà mình cảm thấy mình phải đi học. Nó cũng rất là đang mệt mỏi và cũng còn ảnh hưởng cuộc sống. Nên là nghề vẫn còn nuôi được cho mình thì mình vẫn còn làm. Với lại mình làm lâu rồi thì mình cảm thấy cứ mỗi ngày là một cái sáng tạo, là một cái niềm vui. Không có gì làm nhằm chán cả. Sự ồn ào, náo nhiệt ngoài kia dường như không ảnh hưởng nhiều đến những người thợ ở đây. Mỗi người một việc, họ tập trung mải rũa tỉ mỉ từng chi tiết của sản phẩm một cách kiên trì, nhẫn nại. Gắn bó với cả cái nghề này thì từ mười mấy đến năm năm rồi. Làm thì mình cảm thấy thích. Vừa với lại cái kinh tế của mình nó cũng ổn định. Vừa có kinh tế mà vừa cái nghề này vừa tạo cho mình cái kiên trì. Cái nghề này phải kiên trì thì mới làm được. Cái gì mà máy móc có thể thêm vào thì để cho cái sản phẩm mình làm nó vừa nhanh hơn. Và nó cũng đẹp. Nhưng mà đa số là thủ công là chí. Những cái gì mà chi tiết, chi li thì đa số là thủ công. Mỗi một cái sản phẩm của mình làm thì nó đều có cái mới mẻ. Để cho mình làm, mình thích, cảm giác mình thích làm. Vì những cái càng khó càng ngày thì càng cần phải đẹp hơn, cần phải chính xáo hơn. Càng khó hơn thì mình lại càng thích. Mình làm thì mình cũng dồn hết cái tâm huyết của mình vào cái sản phẩm. Làm ví dụ như tượng phật này, mình làm đẹp cho mọi người đến. Ví dụ khách hàng người ta thỉnh về, người ta đưa vào chùa. Thì mọi người đến kia báo thấy có sản phẩm đẹp. Người ta vui thì mình cũng cảm thấy vui. Nó cũng tạo ra cho mình cái niềm vui. Càng ngày mình làm cái sản phẩm cho nó đẹp hơn, hoàn thiện hơn. Em chào anh ạ. Anh Nghĩa là một khách hàng quen thuộc của Sửu Đúc. Như đã hẹn, hôm nay anh tranh thủ qua đặc vụ tượng phật bà Quan Âm để bày trên gian thờ của gia đình. Hôm trước anh có sang đây gặp bà với cả chồng em rồi. Dạ vâng. Thì gia đình anh muốn đặt một pho tượng phật bà Quan Âm. Dạ vâng. Làm cho anh trong vòng độ khoảng 20 đến 30 ngày được không? Nếu như mà khi mà anh đặt sản phẩm thì nhà em sẽ phải làm khuôn xong rồi là hoàn thiện. Thì em nghĩ chắc phải tầm 25 ngày thì có thể là toàn được. Khi mà mình đã là người có tuổi rồi, thì có cái cơ duyên để mà tiếp xúc để mà chiêm bái những cái sản phẩm về Phật Giáo được sản xuất ra ngay từ những cái làng nghề của thủ đô. Thì mình cảm thấy rất là, nói như là ở trong Phật Giáo là rất là hoan hỉ. Gia đình chị thì là từ đời các cụ, thì bây giờ đã làm nghề được là 400 năm rồi. Thế thì đến bây giờ thì tất cả các thành viên trong gia đình, tựa chẳng hạn như là bố mẹ chị thì bây giờ cũng có tuổi rồi, thì ông bà cũng nuôi về gần rồi. Thì bây giờ còn có vợ chồng chị và chú em chồng thì hiện tại giờ vẫn đang tham gia vào cái công việc của gia đình. Đang cùng nhau để cố gắng để xây dựng, cũng như là để giữ gìn lại cái làng nghề của cha ông để lại. Nhà mình hiện tại giờ thì đang có tất cả là 2 thợ. Thường thì nhà chị nếu mà bận nhất thì sẽ là vào cái dịp, cái quý cuối cùng của năm. Nếu như bình thường mà đầu năm hoặc là giữa năm thì nhà chị chỉ làm đến sáng, đến chiều là nghỉ thôi. Thì những cái thời gian cuối năm đấy thì nhà chị sẽ phải làm thêm cả thứ bảy, thứ nhật và thậm chí là phải làm cả buổi tối nữa để đảm bảo được công việc. Ăn cơm thôi cả nhà ơi! 12 giờ trưa, những người thợ tranh thủ nghỉ trưa, bếp ăn được phục vụ ngay tại xưởng để tiện cho việc nghỉ ngơi và làm việc của mọi người. Cách đó không xa là bao, Vèn Hồ Trúc Bạch Thơ Mộng trên con phố Trấn Vũ lạ gian trưng bày các sản phẩm của làng nghề đúc đồng của gia đình nghệ nhân Nguyễn Văn Ấng. Người nghệ nhân già giờ không còn trực tiếp đúc đồng nữa, nhưng ông vẫn hàng ngày chăm sóc, chỉ dạy cho các thế hệ con cháu của mình những phương thức để giữ gìn nghề truyền thống của cha ông. Gia đình nhà tôi hiện nay từ đời ông lỗi tôi đến bố tôi với tôi mà có cháu 4 thế hệ rồi. Hiện nay thì là tôi đã đào tạo được con và cháu cũng đang hành nghề mà bản thân tôi bây giờ cũng có tuổi rồi. Cái hai là vừa rồi tôi cũng bị đột quỵnh cho nên là tay chân nó cũng cứng cho nên là tôi bây giờ đã nghỉ rồi. Những thế hệ nghệ nhân cao tuổi như ông Ấng tuy không còn sức lực để làm việc nữa, nhưng kế tục ông vẫn có những thế hệ nghệ nhân trẻ, thợ đúc đồng của làng nghề ngũ xã vẫn đang kiên trì bám trụ với công việc mỗi ngày. Vừa là để có thu nhập cho gia đình, vừa là cách để họ giữ gìn những bí kíp của nghề đúc đồng ngũ xã đã được cha ông truyền lại qua hàng trăm năm nay. Thấy rất là vui, rất là tự hào vì các cụ xưa đã để lại một cái nghề như thế này. Mình là thế hệ sau thì mình sẽ cố gắng để làm tốt hơn nữa.