Làng nghề se nhang huyện Bình Chánh TPHCM

Cách trung tâm thành phố Hồ Chí Minh khoảng 30 km nằm khuất trong những con đường hoàng hoẹo của xã Lê Minh Xuân, huyện Bình Chánh, thành phố Hồ Chí Minh. Ngày xe nhang ở xã Lê Minh Xuân không ồn ào nhưng lúc nào cũng nhộn nhịp và tắp nập. Đến đây thì quý vị sẽ cảm nhận được không khí lao động tất bợt cho ngày mùa vụ cuối năm. Và bây giờ thì Tâm Giang xin mời quý vị cùng tìm hiểu về ngày xe nhang của người dân nơi đây. Đi dọc tỉnh Lộ 10 vào một sáng cuối năm, đôi đôi chúng tôi cũng nhận thấy sắc vàng ống pha lẫn mùi hương trầm thoang thoảng trong gió heo mây. Những vỉ khơi nhang bằng trơ đan đã thẩm màu, làm nổi bật hơn thanh nhang ngượm đỏ, tượng trinh cho sự may mắn theo quan niệm Tâm Giang. Làng nghệ xe nhang xã Lê Minh Xuân xuất hiện từ rất lâu nhưng chỉ là những cá thể, hộ nhỏ lẻ, tự sản xuất và tự tìm đầu ra. Đến tháng 6 năm 2012, làng nghệ chính thức hình thành tổ hợp xe nhang với 170 tổ viên. Và đến đầu năm 2014, tổ có chỗ đứng vững chảy hơn để sống tổ viên cũng khóm khá và khó khèo. Đến đến làng nghệ xe nhang của xã Lê Minh Xuân, đôi đầu cũng gặp những tràn nhang được phơi đầy ngay bên rừng. Dưới trái nắng băng trưa, màu của bột nhang quyển với màu đỏ của chân nhang lại tắt lên sắc vàng lấp lắm. Theo người dân trong vùng, cứ mỗi thiên tức khoảng 1.000 cây nhang, xe được người dân có lãi khoảng 30.000 đồng. Trúc bình mỗi ngày một người xe được khoảng 3 thiên nên cuộc sống cũng bớt khó khăn hơn trước. Nhân xe đến đâu thì lái vào tận nơi dân hàng đến đấy, chiều hề có chuyện ế hàng. Đến đến làng nghệ cũng dần trở nên tất bậc hơn, mọi người cũng lao động thưởng trương hơn. Từ 5 giờ sáng, đường làng đánh vụn nhịp, bà con tập trung đi lấy bột về xe nhang. Nghệ làng nhang không khó, ngay từ xưa nghệ này đã là một trong những nghệ đơn giản dành cho phụ nữ. Bây giờ ai cũng có thể lấy bột về xe nhang. Bột nhang sau khi trộn sẽ được cho vào mái xe nhang cùng với tâm nhang. Ngày trước chưa có các mái xe nhang tự động bằng điểm như bây giờ mà chỉ làm thủ công bàn tay hoặc đạp mái bằng chân. Càng ngày việc hiện đề khóa, đưa mái móc vào quá trình sản xuất nhang được hầu hết các hội thực hiện, số lượng nhang làm ra nhiều hơn. Nhang của làng nghệ Lê Minh Xuân được thương ái thua mua và phân phối ở nhiều tỉnh thành trên cả nước. Mặc dù đã được công nhận làng nghệ tác xe nhang chưa có thương hiệu siêng mà cũng chỉ là bổng bối cho các đơn vị khác. Vì vậy giá cảo cũng chưa cao. Tuy nhiên, người làm nhang ở xã Lê Minh Xuân vẫn rất an tâm với nghệ này. Bể có thể làm quanh năm, có thu nhập ngay chứ không phụ thuộc vào thời bộ, nắng mưa nhiêu làm được. Thì cũng không có công đoạn nào khó gì mấy. Còn thu nhập thì tùy theo ngày. Có khi ngày cũng trăm mấy, có khi ngày mấy chục cũng có. Tùy theo ngày tháng mình làm đó. Tháng mưa thì mình làm ít tiền thôi. Còn tháng nắng này thì mình làm có tiền nhiều hơn. Công việc này làm cũng năm năm rồi. Mà cũng làm cũng bình thường cho phụ nữ mình vậy đó. Để hỗ trợ cho bà con làm nhang ở đây những ngày truyền thống, hội đông dân xã Lê Minh Xuân đã thành lập tổ hợp tác xe nhang, gồm tất cả 170 bà con làm nhang từ lịch mối. Đáng mừng hơn, đến tháng 1 năm 2014 vừa qua, tổ hợp tác nhang cũng đã được công nhận là làng ngày truyền thống. Từ những bước ngọt trên, bà con làm nhang xã Lê Minh Xuân được hỗ trợ bay bốn, mua máy móc, nguyên vật liệu, phục vụ cho sản xuất. Năng suất vị thế cũng cao hơn, đời số cũng được nâng cao hơn. Khi được hỏi bí kiếp làm nghề, những người dân nơi đây không hề đắn đo chia sẻ. Bà cưa mua tại các khu sản xuất đầu mục ở Hạ Tôn Quyền, v. 5, Trừa Thinh, v. Tân Bình. Tre thì ra tạ huyên, sau đó hói vắt sẵn thành cộng rồi bán theo bó. Kê bột thì mua ở chợ Kim Biên, trí trộn bà cưa cùng các kê bột với nước cho đến khi khối bột dẻo là vừa. Khi xe xong, cây nhang, người thợ còn phải năng cho hết bột nghệ và bối bột vỗ thông cho sắt năng góng đầu vào và cũng để cho nhang không dứng vào nhau rồi mới đem lên dây nắng. Cho nhang thì những mẫu tươi tuy đơn giản nhưng vào cách làm và tiếp xúc với họ thì mới biết nghề làm nhang cũng đắn công phu. Nếu ai không kiên nhẫn với các cơn đoạn này thì khó làm được lâu dài với nghề. Và có dịu xem sự chăm chút cần mẩn của những người thợ chúng ta mới biết được hiếp giá trị của từng năng năm Tết đến sớm hơn với những nhà làm nhang. Vì vào tháng 10 âm lịch hàng năm đã bắt đầu vào tuổi Tết tất cả tập trung những sản phẩm, đa phần là những thương, nguyên mưu để phục vụ bán đường. Bắt đầu từ đầu tháng Chạp này là làm rất là nhiều. Do công việc thì thời gian làm cũng sớm lắm. Khoảng 2-3 giờ khuya là mình thức dậy mình làm để có hàng nhiều để bà giao cho người ta. Mặc dù Tết đến sớm nhưng các gia đình ở làng nghề là ăn Tết trễ hơn vì phải dành thời gian cho việc làm hay bán Tết. 7 đến 3 ngày cuối năm mọi người mới rảnh tay để dọn dẹp sơn phết nhà cửa, chăm sóc hoa kiểm, mua sắm cho gia đình. Như vậy một mùa xuân mới lại về, một cái Tết bắt đầu cho một năm mới đầy hứa hẹn và tràn trên giữa sống. Mọi người dụng dịp đi mua sắm những vật dụng cần dùng để góng xuân. Trong đó những ốc nhan thân, những hổ nhan là những vật cúng không thể thiếu trong mỗi gia đình. Hồi đến những giờ phúc tiên lưu cúng giúp con bà đổ tiên theo cung tục phép cổ truyền hay đi chùa trong giờ phúc dơ thừa, các nhan khánh phái một năm mới khỏe bạn làm ưu sát bạc. Và một vòng quanh làng nghệ, các phương xa đã mê thoảng trong gió mùi lòi, mùi trầm tỏa ra từ những viễn nhan đang phơi mình trong cái nắng vàng bật on. Đến với làng nghề xe nhan hôm nay, chúng ta dễ dàng thấy được trong khuôn mặt khắc phổ của những người nông dân đã có một điểm vui mới. Không còn những nhọc nhàng của mùi mũi thớt bát hay giá trả bắt bên, cuộc sống của người dân giờ đây đã đủ. Kính thưa quý vị, ngày Tết nhìn lên bàn thờ Gia Tiên khói nhan làng tỏa, mùi thơm thanh khiết đã trở thành nếp sống văn hóa tâm linh trong mọi gia đình Việt Nam. Và từ đó chúng ta mới hiểu thêm về nghề làm nhan mang tính truyền thống. Với ý nghĩa đó, hy vọng rằng nghề xe nhan sẽ vẫn được bảo tồn ở làng nghề Lê Minh Xuân.