Nghề làm đàn ở Đào Xá đã có cách đây hơn 200 năm, theo lời các cụ cao niên trong làng kể lại, do cụ Đào Xuân Lan khởi xướng. Ngày ấy, cụ Lan hành hương sang phương Bắc rồi học được bí quyết và mang nghề về làng. Ban đầu cũng chỉ dạy cho người trong họ, để trong lúc nông nhàn có thêm việc và cũng là hợp với hoàn cảnh lúc bấy giờ, các đám hát, phường hội rất cần những cây đàn tam, đàn tứ, tỳ bà… Rồi nghề phát triển khắp làng, việc buôn bán thịnh vượng mang lại thu nhập ổn định cho người dân. Từ đó nghề làm đàn trở thành nghề truyền thống của Đào Xá, chế tác nhạc cụ cổ truyền trở thành nguồn thu nhập chính của người dân trong làng. Sản phẩm của làng có mặt khắp trong Nam ngoài Bắc. Từ Hà Nội, Nam Định, Thanh Hóa, Sài Gòn... đều có cửa hàng của người Đào Xá. Đặc biệt, đàn Đào Xá còn được nhiều du khách nước ngoài biết đến, không ít người cất công đến tận làng để mua được cây đàn ưng ý.
Comments are disabled for this video.
Mời về đào xá quê em, rừng chân đứng lại ngắm coi cảnh làng
Lối đi dợ bóng nhãn xanh, mượt mà đồng núa ấm tình quê em
Đào xá tuy bé nhưng mà rất là nắm nghề
Trước kia thì có cái làng thuần đông nhưng mà ngày xưa các cụ để lại là có cái nghề bốc thuốc này
Rồi nghề in, tới đây là vẫn còn duy truyền được cái nghề làm đàn
Cứ nói đến cái làng đào xá là nói ngay đến làng làm đàn
Nghề này cho họ phát phe về kỹ mỹ suật, chịu khó
Thì 2 năm tạm dạng là làm được
Còn sau nữa thì trong quá trình giải xuất đúng nhiều kỹ nghiệp nữa thì mới giỏi cái nghề được
Chứ còn học thì phải mất cả 2 năm
Bởi vì học cái nghề này không phải riêng giải xuất một loại
Sau khi ra nghề là có thể làm được tất cả các loại nhạc cụ chứ không phải riêng một loại
Biết đến làng đào xá là biết đến cái nghề đàn của làng đào xá
Đàn tác chiến Trung Pháp thì hầu như là cả làng sống vào cái nghề sản xuất nhạc cụ này
Nhà nước có thể là cái sườn nhạc cụ Phúc Lanh ở Hàng Nam bây giờ
Thì hầu hết, lúc bây giờ là 98% người làng đào xá là ở trong cái sườn nhạc cụ ấy
Nghề đàn này hầu như đi khắp nước luôn
Nghề đàn này hầu như là lúc bây giờ là dân tình đói
Cho nên chủ yếu lo về kinh tế, ăn ăn thôi chứ không lo được cái chuyện đàn hát như vậy
Cho nên là sản xuất ra không có người chung dùng
Chính vì thế cho nên cái sườn nhạc cụ nó chung cấp nơi đều, đều can đả hết
Và kể cả bản thân tôi cũng thế thôi
Cũng phải bỏ cái nghề sản xuất nhạc cụ thôi
Chúng bỏ mất nghề rồi
Anh này cũng xót xa lắm chứ bởi vì nghề như thế mà bỏ cả
Thì cố gắng giữ cái nghề truyền thống của gia đình luôn
Cố gắng giữ cái nghề truyền thống của gia đình luôn
Thì thực tế thì từ cổ xưa đến giờ
Là nghề này, làng này làm đàn thật
Nhưng không có người nào có thể chơi đàn
Không chơi được nhưng mà có cái tai phải nghe được
Nghe đúng nghe sai, nốt đúng nốt sai nghe được
Đấy là cái nét riêng của người nghệ nhân
Tất cả các loại đàn
Tuy nhiên là hình dáng nó dễ nhưng mà khó thích bất là chất lượng của âm thanh
Tất cả các loại đàn, mỗi cái đàn nó có một cái âm thanh khác nhau
Thứ nhất là phải chọn về mặt chủ
Chọn về mặt đàn
Nhìn vào mặt gỗ, mặt gỗ này quá xốp thì sẽ phải làm như thế nào
Mặt gỗ này nếu mà nó còn hơi rắn
Thì khi đi vào sản xuất sẽ phải như thế nào
Đó là quy kỳ nghiệp của trong nghề
Cái thứ hai nữa là kết hợp cùng với khi đi sản xuất
Cụ thuộc vào người thợ
Tức là đã qua nhiều năm cũng đúng quy kỳ nghiệp
Nhìn vào mặt gỗ để mình chỉnh cho cái mặt
Cho nó có tiếng theo yêu cầu của khách hàng
Trước đây thì tôi không học cái nghề làm đàn này
Đi lái xe tầm 30 năm nay
Mình nghĩ mình cảm thấy mình tiếc
Mà cái nghề gia truyền nó mấy đời rồi
Nó phù hợp với cái sức khỏe của mình
Cái nghề rất là nhẹ nhàng
Về tôi học lại cái nghề của ông cụ
Và để giữ lại cái nghề gia truyền của làng và của gia đình
Cái nghề này nó không có một cái giao án nào
Tất cả những công việc đều là cầm tay chỉ việc hết
Từ ngày nhỏ mình đã được tiếp xúc những cái hình ảnh
Của các cụ ngày xưa là
Mình về mình học cái nghề này nó cũng tương đối thuận lợi
Nhiều cái ông cụ không dạy
Thế nhưng mà mình cứ nhìn thôi
Mình nhìn ông cụ làm thì mình có thể mình làm theo
Tôi trước sản xuất giường tủ văn ghế
Cái nghề đấy là nó cũng lặng
Không thể theo được những chuyển sang
Học cái nghề đàn này
Tôi làm cái nghề này nó từ năm 2000 đến giờ
Nó côi vào cũng là 20 năm rồi
Thử cái tiếng đàn của mình
Là làm sao để đạt được mức độ như thế nào
Và thỉnh thoảng ngồi buồn
Cầm cái đàn kể vài tiếng nghe cho nó khói khỏa
Nhưng mà nó nghe được
Nó thân nhạc, nó cao nhã
Không giàu nhưng mà
Con người cảm thấy nó thoải mái