Vòng Tròn Của Sự Sống - Khi Ta Làm Em Bé Một Lần Nữa

Có bao giờ bạn tự hỏi vì sao trong cuộc đời mỗi người luôn có hai đứa trẻ ở hai thời điểm khác nhau, một đang lớn lên và một đang dần trở lại? Một đứa trẻ mới một tuổi, vô tư tè dầm, được người lớn lau khô và vỗ về bằng nụ cười. Không ai trách đứa trẻ ấy, bởi ta biết nó chưa nhận thức, chưa đủ trí khôn để kiểm soát thân thể mình. Ta chấp nhận sự ngây thơ ấy một cách đầy bao dung. Nhưng cũng là một hành động đó, nếu xảy ra ở một người đã 70 tuổi thì thường bị nhìn bằng ánh mắt ái ngại, thậm chí là lời trách móc sao không giữ gìn? Sao lại làm phiền con cháu? Một hành vi, hai số phận. Cùng là người, nhưng ở hai đầu của dòng đời, sự thấu cảm lại trở nên bất công đến lao lòng. Trẻ con được ám bồng, nâng niu vì được xem là mầm sống. Còn người già những tàn lá cuối mùa lại thường bị lãng quên bởi họ được xem là hết thời. Đứa bé chưa biết lo nghĩ vì có cha mẹ bảo bọc. Người già lại hay trăn trở bởi không chắc có ai phụng dưỡng mình những năm cuối đời. Trẻ con lớn dần lên, được khích lệ từng bước. Người già chậm dần lại, bị sốt ruột từng ngày, thế nhưng có mấy ai nhìn thấy điểm chung lặng lẽ giữa hai thái cức ấy. Người già không thật sự lầm cầm, họ đang trở về. Trở về với sự đơn sơ, trở về với tâm hồn không vướng mắt. Trở về với trạng thái nguyên thủy mà tâm thức con người sau một hành trình dài mang vác khổ đau, trải nghiệm, vọng tưởng và bản ngã đã bắt đầu xóa bỏ chính mình. Như là một tiến trình tự nhiên của sự buông giả. Phật giáo gọi đó là vô ngã. Chúng ta thường hiểu vô ngã như một lý thuyết chiết học, nhưng người già lại đang sống nó một cách chân thật nhất. Họ không còn giữ lại những danh xương mà đời đã gắn cho mình, ông giám đốc, bà giáo, người chủ gia đình, chủ cột xã hội tất cả rồi sẽ rơi rụng. Như chiếc lá cuối thu không níu lại nhành cây. Khi trí nhớ mở đi, khi dáng đứng cong lại, khi từng bước chân run dày, thì cái tôi từng một thời kêu hãnh cũng trở nên vô nghĩa. Sự thật là khi người ta không còn nhớ mình là ai, họ lại gần hơn với chân ngã một bản thể thuần tịnh, không tên gọi. Chúng ta thường khó chịu trước sự lập lại, quên trước quên sau của người già. Nhưng có bao giờ ta nghĩ rằng họ không quên vì trí tuệ kém đi, mà bởi tâm trí họ đang gột sửa chính mình, họ đang lột bỏ từng lớp bản ngã đã tích tụ qua năm tháng. Đang buồn những nỗi đau, niềm vui, vinh nhục từng in sâu trong trí nhớ, để linh hồn nhẹ nhàng ra đi mà không còn vướng bận. Trong quá trình ấy, họ trở nên mong manh như trẻ thơ. Nhưng đau đớn thay, thời gian đã hết kiên nhẫn để yêu thương họ như từng yêu thương một đứa bé. Bởi lẽ, khi đứa trẻ trao đời, cha mẹ còn sống, có người đón nhận. Còn người già, khi yếu dần, thì những người từng tư mang họ này đã không còn. Sự cô đơn ấy không phải chỉ là thiếu người chăm sóc, mà là thiếu vắng sự thấu hiểu, thiếu một cái nhìn đủ sâu để thấy rằng người già không đang lùi lại, mà là đang trở về. Cái chết, với người nhìn bằng đôi mắt phàm phu, là đoạn kết. Nhưng với ánh nhìn Đạo Phật, đó chỉ là cánh cửa mở sang một kiếp sông mới. Khi thần sác đã rời trả lại cho đất, nước, gió, lửa thì thần thức sẽ tiếp tục chu du trong vòng luân hồi, tùy theo nghiệp lực mà tái sinh. Người già ra đi như chiếc lá lìa cành, nhưng có ai biết được, ngày mai họ sẽ trở lại với dáng hình một người bé khác, một vòng lập mới bắt đầu. Như mặt trời lặn rồi mọc, như sóng sô rồi rút. Nếu chúng ta hiểu được như vậy. Liệu còn ai dám thờ ơ với những người đang ở bên kia xưởng dốc cuộc đời? Nếu ta từng dịu dàng với đứa trẻ chỉ vì nó yêu đuối và non nớt, thì tại sao lại không dịu dàng với người già khi họ cũng đang trở lại với hình hài ấy? Họ không phải là cánh nặng. Họ là bài học sống động về vô thường, về vô ngã, về tình thương không điều kiện bài học mà không sách vở nào dạy được, chỉ có thời gian và lòng chắc ẩn mới hiểu được. Người già không cần nhiều. Họ chỉ cần được thấy, được nghe, được cảm nhận bằng một trái tim người, một trái tim còn biết dung lên vì những điều vô hình. Cuối cùng rồi, đời người chỉ là một chuyến đi tròn. Ta sinh ra trong tiếng khóc và có thể sẽ rời đi cũng trong tiếng nước nghẹn ngào. Giữa hai điểm đó, nếu không học cách thương lấy nhau thì tất cả vinh hoa, thành tựu, bản ngã liệu còn có ý nghĩa gì? Ta đã từng là trẻ thơ, rồi sẽ một ngày làm em bé một lần nữa. Và khi ấy, mong rằng ta không chỉ được chăm sóc mà còn được thấu hiểu. Bởi vì tình thương chỉ có ý nghĩa thật sự khi đi kèm với sự giác ngộ.