CHÂU ÂU MẤT PHƯƠNG HƯỚNG SAU CUỘC ĐIỂN ĐÀM CỦA TRUMP VÀ PUTIN
Hoàng Hải xin kính chào quý vị.
Kính thưa quý vị, hôm nay chúng ta sẽ nhắc tới một nhân vật rất nổi bật trong ngày qua.
Không phải là vì ông ta đã làm được điều gì đó to tát trong cuộc chiến Ukraine nào,
mà là vì ông ta đã bị Trump gạt ra rìa trong quá trình thương thảo đàm phán hòa bình.
Cụ thể vấn đề này là như thế nào? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ngay sau đây.
CHÂU ÂU MẤT PHƯƠNG HƯỚNG SAU CUỘC ĐIỂN ĐÀM TRUMP VÀ PUTIN
Ngày hôm qua, ông Trump đã có một cuộc trò chuyện kéo dài 2 giờ với tổng thống Putin.
Nhà lãnh đạo Nga là người đầu tiên bình luận về cuộc trò chuyện này
khi ông ấy phát biểu trong một sự kiện ở Sochi.
Tổng thống Putin đã nhấn mạnh rằng cuộc điện đàm này vừa có ý nghĩa, vừa khá thẳng thắn
và nhìn chung là một cuộc trao đổi rất hiệu quả.
Ông ấy nhận xét rằng cuộc đàm phán tại Istanbul đã được nối lại
và điều này cho thấy nước Nga đang đi đúng hướng.
Ông Putin tuyên bố lệnh ngừng bắn với Ukraine là có thể nếu như đạt được các thỏa thuận phù hợp.
Theo ông, Nga và Ukraine phải tìm ra sự thỏa hiệp phù hợp với cả hai bên.
Đồng thời, điều quan trọng nhất là loại bỏ tận gốc nguyên nhân gây ra cuộc khủng hoảng Ukraine.
Ông ấy cũng cho biết là đã xây dựng các thỏa thuận với Trump như sau.
Chúng tôi đã nhất trí với tổng thống Hoa Kỳ rằng
Nga sẽ đề xuất và sẵn sàng hợp tác với phía Ukraine
để soạn thảo bản ghi nhớ liên quan đến thỏa thuận hòa bình tiềm năng trong tương lai.
Bản ghi nhớ này sẽ bao gồm việc phát thảo một loạt các điều khoản,
chẳng hạn như các nguyên tắc giải quyết,
khung thời gian cho một thỏa thuận hòa bình có thể có và các vấn đề khác,
bao gồm cả lệnh ngừng bắn tạm thời tiềm năng nếu như đạt được các thỏa thuận cần thiết.
Tức là lập trường của nhà lãnh đạo Nga đã rất rõ ràng.
Ông ấy ủng hộ việc phê duyệt bản ghi nhớ trước khi ngừng bắn,
bao gồm việc loại bỏ nguyên nhân gốc giới của cuộc khủng hoảng Ukraine
và ý định của Tổng thống Zelensky trong việc gia nhập NATO.
Xác nhận thông tin lạc quan từ Điện Kremlin,
Tổng thống Trump cũng đã đăng một bài viết trên George Soros tuyên bố rằng
cuộc gọi của ông Vladimir Putin diễn ra rất tốt đẹp.
Ông ấy viết như sau.
Tôi tin là mọi việc diễn ra rất tốt đẹp.
Nga và Ukraine đã ngay lập tức bắt đầu đàm phán về lệnh ngừng bắn
và quan trọng hơn là chấm dứt chiến tranh.
Các điều kiện cho việc đó sẽ được thương lượng giữa hai bên.
Điều này chỉ có thể xảy ra khi họ biết chi tiết về cuộc đàm phán
mà không ai khác biết.
Rõ ràng rằng cuộc điện đàm giữa ông Trump và ông Putin,
đặc biệt là sau tuyên bố này của Trump,
đã khiến cho các nhà lãnh đạo châu Âu và phe thiên tả ở Mỹ phải tức giận.
Trong đó bao gồm cả việc ông Trump tuyên bố
Nga muốn mở rộng thương mại quy mô lớn với Hoa Kỳ
sau khi cuộc tắm máu thảm khốc này kết thúc.
Và tôi ủng hộ ý tưởng đó.
Nga có rất nhiều cơ hội để tạo việc làm và xây dựng sự thịnh vượng.
Tiềm năng của họ là không giới hạn.
Tất cả những điều này có ý nghĩa gì?
Dựa trên tuyên bố của mình,
Trump về cơ bản đã chấp nhận công thức đàm phán trước và ngừng bắn sau của Putin.
Chúng ta hãy nhớ lại rằng ông Zelensky và giữa lãnh đạo châu Âu phản đối ý tưởng này
coi đây là một sự trì hoãn ngừng bắn của Nga.
Họ đưa ra tối hậu thư cho ông Putin
để ép Nga phải đồng ý ngừng bắn vô điều kiện rồi sau đó mới tiến hành đàm phán.
Nếu không thì họ sẽ lôi kéo Mỹ gia tăng các biện pháp trừng phạt
và các hình thức gây sức ép khác lên điện Kremlin.
Nhưng mà cuối cùng thì ông Trump đã không nói gì về lệnh trừng phạt
và cũng không gây sức ép lên Nga,
mà lại về cơ bản ủng hộ đề xuất của Putin về đàm phán tại Istanbul.
Có nghĩa là Trump đã trôn vùi tối hậu thư mà Kiev và châu Âu đưa ra cho Putin vào ngày 10 tháng 5.
Thậm chí trợ lý của Tổng thống Nga là Usakov còn tiết lộ rằng
ông Putin và ông Trump còn không thảo luận về thời hạn ngừng bắn.
Tất nhiên là bản thân các cuộc đàm phán không đảm bảo sẽ có kết quả,
đặc biệt là trong tình huống và lập trường của hai nước đối lập hoàn toàn với nhau như hiện nay.
Do đó, việc tìm ra sự thỏa hiệp có thể rất mất thời gian.
Và trong thời điểm đó, chiến tranh sẽ còn tiếp diễn.
Nhiều người ở phương Tây tin rằng đây chính là bản chất trong kế hoạch của ông Putin.
Ông ấy hy vọng sẽ đạt được những thành công lớn trên mặt trận trong Tây Lai gần
và điều này sẽ thay đổi vị thế đàm phán có lợi cho phía Nga.
Trong tình huống như thế, ông Zelensky sẽ phải đối mặt với rất nhiều lựa chọn.
Phát biểu của Tổng thống Trump đã khiến ông Zelensky
cùng với các nhà lãnh đạo châu Âu và phe thiên tả ở Mỹ phải tức giận.
Trong khi ông Zelensky tuyên bố tùm lum,
nhưng mà tiệu chung lại là không đồng ý rút quân, không từ bỏ lãnh thổ,
thì ông ấy vẫn nói với ông Trump rằng
ông ấy sẵn sàng đàm phán hòa bình với Nga vô điều kiện
miễn là Nga ngừng các cuộc tấn công Ukraine.
Nếu như Putin không đồng ý thì sẽ bị trừng phạt.
Trong khi đó, các nước EU nhất trí tăng cường áp lực trừng phạt đối với Nga
và hỗ trợ tích cực cho Ukraine, mà dẫn đầu là lời kêu gọi của Thủ tướng Stammer.
Tờ The Times của anh viết rằng Zelensky không nên trông chờ vào phản ứng của Mỹ
bởi vì các lệnh trừng phạt nhằm vào Nga lúc này là ít có khả năng xảy ra hơn bao giờ hết.
Tờ này viết như sau
Thấy vì trừng phạt Nga bằng các lệnh trừng phạt mạnh tay như một số người hy vọng,
ông Trump đã gọi cuộc gọi với ông Putin là tuyệt vời
và nói rằng Nga có cơ hội to lớn để làm ăn với Mỹ nếu như chiến tranh kết thúc.
Bản thân Trump cũng khẳng định
ông ấy sẽ không thắt chặt lệnh trừng phạt với Nga
khi mà cơ hội đạt được hòa bình đang tiến triển.
Thêm nữa, ông ấy cũng nói rằng
việc có tăng nguồn cung cấp vũ khí của Mỹ cho Kiev hay không vẫn đang được cân nhắc
nhưng ông tin vào giải pháp giải quyết xung đột ở Ukraine.
Đây cũng được cho là một dấu hiệu quan trọng để nhắc nhở châu Âu rằng
Trump vẫn đang giữ một lá bài chủ chốt để trừng phạt Kiev nếu như họ từ chối hòa bình.
Chưa hết, ông ấy tiếp tục đổ trách nhiệm cuộc xung đột này lên cho châu Âu
và đe dọa rằng trong 2 đến 4 tuần nữa nếu như Ukraine không tích cực giải quyết xung đột
và tiến trình đàm phán ngừng chệ, Mỹ sẽ nhường vai trò trung gian này cho châu Âu.
Trong tình huống như vậy thì Zelensky sẽ phải đối mặt với rất nhiều lựa chọn.
Lựa chọn đầu tiên là từ chối đàm phán
mà nếu làm như vậy thì ông ta cũng nguy cơ mất đi viện trợ quân sự của Mỹ
và phá hỏng mối quan hệ với Trump.
Thàm cảnh của quân đội Ukraine vì vậy mà sẽ còn tồi tệ hơn.
Lựa chọn thứ 2 đó là Ukraine sẽ không từ chối đàm phán
nhưng mà phải giữ nguyên lập trường ít thỏa hiệp với hy vọng rằng
cuộc tấn công của Nga sẽ sớm mất đà
và vị thế đàm phán của Ukraine sẽ không xấu đi, thậm chí là còn được cải thiện.
Nhưng mà để kế hoạch này có thể thành hiện thực
thì cần phải có sự hỗ trợ quân sự rất mạnh của Mỹ giống như dưới thời của Joe Biden
và khi đó Mỹ cho phép leo thang khiêu khích Nga.
Còn hiện giờ dưới thời của Trump thì hy vọng này là rất hảo huyền.
Phương án thứ 3 đó là nếu như dưới lãnh đạo quân sự chính trị Ukraine
đánh giá tiêu cực về tình hình ở mặt trận
thì thỏa hiệp với Nga là chiến lược hợp lý nhất
để đẩy nhanh việc ký kết ngừng bắn và thỏa thuận hòa bình.
Tránh làm xấu đi vị thế đàm phán sau này của ông Zelensky.
Chúng ta sẽ cùng chờ đợi xem ông Zelensky sẽ chọn chiến lược nào.
Nhưng mà vẫn có một nhân tố khiến cho chính quyền Zelensky
không có cơ hội giành lại chủ quyền của đất nước mình.
Vương quốc Anh bị Trump bỏ rơi trong cuộc đàm phán hòa bình về Ukraine.
Samer đơn côi.
Ngay sau cuộc điện đàm với Tổng thống Putin,
Tổng thống Trump đã có cuộc điện đàm với các nhà lãnh đạo châu Âu
như ông đã liệt kê trong tuyên bố.
Tôi đã thông báo như vậy với Tổng thống Volodymyr Zelensky của Ukraine,
Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban châu Âu,
Tổng thống Emmanuel Macron của Pháp,
Thủ tướng Georgio Meloni của Ý,
Thủ tướng Friedrich Metz của Đức
và Tổng thống Alexander Stolz của Phật Lan.
Đáng nói là Thủ tướng Samer đã không có tên trong cuộc gọi này.
Samer tự biến mình thành một người hoàn toàn vô dụng
khi mà vẫn giữ nguyên cách tiếp cận cú ký của chủ nghĩa toàn cầu
và cản trở các nỗ lực hòa bình ở Ukraine.
Sau cuộc họp chung đó,
Tổng thống Mỹ đã kêu gọi hai bên đàm phán ngay lập tức.
Các phái đoàn Nga và Ukraine hiện tại đang liên lạc
và sẽ bắt đầu chuẩn bị cho vòng đàm phán thứ hai.
Trump cũng tuyên bố rằng
Vatican có khả năng sẽ được chọn trong việc tổ chức các cuộc đàm phán sắp tới.
Rõ ràng, sự tham gia trực tiếp của hai Tổng thống Nga-Mỹ
là chìa khóa cho bất kỳ tiến triển nào được thực hiện để chấm dứt chiến tranh
và dường như ông Trump đang cố tình gạt Samer ra khỏi danh sách họp chung
Có thể là do Trump nhận ra rằng
Samer không mang lại điều gì mới mẻ cho tiến trình hòa bình Ukraine,
mà ngược lại còn cản trở tiến trình này.
Theo lịch trình ban đầu,
cuộc gặp đầu tiên giữa Nga và Ukraine sẽ diễn ra vào ngày 15 tháng 5.
Nhưng thay vào đó, Zelenskyy lại bay tới thủ đô Ankara
và dành phần lớn thời gian trong ngày để trì hoãn phái đoàn của ông đến Istanbul,
làm cho phái đoàn Nga phải chờ đợi suốt cả ngày hôm đó,
với mục đích là làm bé mặt điện Kremlin.
Và nếu như không đủ kiên nhẫn,
thì phái đoàn Nga sẽ tức tối bỏ ra về.
Nhiệu khả năng kế hoạch này là do anh đề xuất cho Zelenskyy.
Tuy nhiên như chúng tôi đã phân tích trong video trước,
dưới áp lực của Trump và sự can thiệp trực tiếp từ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan,
ông Zelenskyy cuối cùng cũng phải nhượng bộ
và cử phái đoàn Ukraine tới tham gia đàm phán vào hôm sau, ngày 16 tháng 5.
Cuộc họp đầu tiên ở Istanbul dù ngắn ngủi
và kèm theo thông báo của phía Ukraine rằng Nga không muốn hòa bình,
nhưng đây vẫn là bước tiến đầu tiên cực kỳ quan trọng.
Thật là không may, Thủ tướng Anh Kay Stammer dường như đã hết mình ủng hộ ông Zelenskyy
chống lại bất kỳ một kế hoạch thỏa hiệp nào.
Anh cùng với ba nhà lãnh đạo châu Âu đã cố gắng hết sức để làm trệch hướng các cuộc đàm phán.
Trên mặt trận ngoại giao, một ngày trước đàm phán ở Istanbul,
Stammer đã đe dọa Nga sẽ phải trả giá bằng nhiều lệnh trừng phạt hơn
nếu như nước này không đồng ý ngừng bắn ngay lập tức.
Trước đó ông này đã áp đặt các lệnh trừng phạt vào ngày chiến thắng, ngày 9 tháng 5.
Liên minh châu Âu ủng hộ động thái này của anh bằng cách gia hạn tối hậu thư
và đe dọa sẽ áp đặt nhiều lệnh trừng phạt hơn nữa trong gói trừng phạt thứ 17.
Mặc dù các lệnh trừng phạt nhắm vào hạm đội bóng tối do Anh và châu Âu áp đặt
đã tác động không đáng kể tới Nga,
nhưng mục đích chính của chúng là nhằm làm cho Điện Kremlin nản lòng không muốn giải quyết xung đột
và sẽ từ chối bất kỳ một kế hoạch nào của phía Mỹ.
Ở mặt trận quân sự thì Anh đã chỉ đạo cho Ukraine tấn công 3 ngày liên tiếp
từ ngày 15 đến ngày 17 tháng 5 nhằm vào bãn đảo Crimea,
mục đích cũng là để cho Nga tức tối trả đũa và hủy bỏ đàm phán.
Có khá nhiều lý do giải thích cho động cơ của chính quyền Anh.
Ngoài việc Anh nuôi tham vọng khôi phục lại hào quang đế quốc khi xưa,
có thêm một thuộc địa mới là cảng Odessa,
thì chính sách đối ngoại của Anh còn giữ nguyên một niềm tin rằng
nước Nga rộng lớn phải bị đánh bại.
Ngoài ra, chính quyền Anh cũng tự tin về khả năng nước này sẽ có ảnh hưởng
đến chính sách đối ngoại của Mỹ với tư cách là đồng minh truyền thống lâu nào.
Nhưng Trump hoàn toàn khác với chính quyền thiên tả và tân bảo thủ tại Mỹ,
những kẻ vốn phục vụ cho lợi ích chủ nghĩa toàn cầu hơn là lợi ích quốc gia.
Việc loại trừ Stammer ra khỏi cuộc họp chung với giữa lãnh đạo châu Âu
là một cơ hội lớn để Trump tách Anh ra khỏi vai trò chủ mưu phá hoại tích cực
kế hoạch hòa bình của mình.
Quay trở lại với thời điểm ngày 2 tháng 3, một ngày nắng đẹp trời tại London,
Stammer đã triệu tập các nhà lãnh đạo châu Âu và Tổng thống Zelensky
tại Lancaster House trong một hội nghị thượng đỉnh mang tính bước ngoặt
để khởi động kế hoạch hòa bình của ông Stammer.
Trong đó, có một yếu tố quan trọng là Anh cùng với liên minh của những người sẵn sàng
ủng hộ việc mang quân tới để hỗ trợ cho Ukraine.
Sự kiện này diễn ra chỉ đúng 2 ngày sau cuộc khẩu chiến khép tiếng giữa Trump,
Vance và Zelensky tại phòng bầu dục hôm 28 tháng 2,
và Stammer đã nồng nhật trao đón Zelensky từ Mỹ tới Anh.
Lùi lại trước đó một ngày vào ngày 27 tháng 2,
Thủ tướng Anh đã có chuyến đi tới Mỹ để gặp Trump.
Tại đây, Stammer đã được đón tiếp nồng hậu tại phòng bầu dục khi ra sức nịnh hót Trump,
đồng thời Stammer đã sử dụng thứ vũ khí mạnh nhất trong kho vũ khí của mình,
đó là nhà vua.
Stammer đã trình lên Tổng thống Trump một lá thư mời của nhà vua Anh,
mời Trump đến thăm Anh trong chuyến thăm cấp nhà nước mang tính lịch sử lần thứ hai.
Nó đảo ngược thông lệ thường thấy là mỗi Tổng thống chỉ được phép thực hiện
một chuyến thăm cấp nhà nước.
Mọi động thái này cho thấy Thủ tướng Anh biết mình cần phải tân bốc Trump
để tránh biến mình thành kẻ cản trời hòa bình trong con mắt của Tổng thống Trump.
Đồng thời, ông ta sẽ thúc đẩy các cuộc đàm phán thương mại đầy tham vọng giữa Mỹ và Anh,
vốn đã bị đóng băng kể từ Brexit.
Stammer nhận thức sâu sắc về nhu cầu cần phải hàn gắn mối quan hệ với Trump
bởi vì trước cuộc bầu cử Mỹ, ông ta từng tuyên bố rằng mình là người ủng hộ Mỹ,
nhưng phản đối Trump.
Giữa quan sát từng tin rằng sau vài tháng đầu tiên điều hành chính phủ không mới nổi bật,
Stammer sẽ đưa vương quanh theo hướng tích cực hơn để liên kết với Mỹ
và chấm dứt chiến tranh Ukraine.
Nhưng sự lạc quan đó lại hoàn toàn sai lầm.
Trên thực tế, Stammer không mang lại điều gì mới mẻ cho chính sách đối ngoại của Anh.
Họ không thu hẹp được khoảng cách mâu thuẫn giữa Mỹ và châu Âu,
mà thay vào đó, ông ta còn ủng hộ mạnh mẽ hơn các chính sách chống Nga
làm suy yếu Nga của chủ nghĩa toàn cầu.
Một khi liên bang Nga tan rã, bị chia cắt thành các quốc gia nhỏ bé,
thì đó là lúc giới tinh hoa nhà nước ngầm thừa cơi trục lợi
những vùng đất giàu tài nguyên khoáng sản của Nga.
Hôm nay ngày 19 tháng 5, Stammer tiếp tục chọn Lancaster House,
là nơi tổ chức hội nghị thượng đỉnh EU Anh đầu tiên kể từ Brexit.
Ông ta đã tiếp đón các nhà lãnh đạo châu Âu, trong đó có chủ tịch EU Ursula von der Leyen.
Sự khác biệt lớn của lần này so với hội nghị thượng đỉnh hồi tháng 3
là ngay cả khi được ca ngợi như một vị chắc chiêu thời hiện đại,
thì mỉa mai thay, Stammer đã bị Trump gạt ra khỏi cuộc họp với các nhà lãnh đạo châu Âu.
Chính quyền Stammer chắc chắn sẽ cố giảm bớt sự xấu hổ này
như thế là thủ tướng Anh có những yêu tiền khác, nhưng điều đó thật là vô nghĩa.
Bởi vì Ukraine là danh mục chính trong chính sách đối ngoại lớn nhất của ông.
Có thể nói rằng vương quốc Anh tạm thời bị Trump bỏ rơi trong chính sách về Ukraine
giống hệt như năm 2015 giới thời của thủ tướng Davis Cameron.
Khi đó, Anh đã bị Pháp và Đức gạt ra khỏi nhóm dẫn đầu tới Moscow gặp ông Putin
trong một nỗ lực để chấm dứt xung đột ở Ukraine.
Như vậy, từ mục tiêu cao cả của mình vào hồi tháng 3
là cố gắng tạo ra một cây cầu hòa giải cho giữa lãnh đạo châu Âu với Mỹ,
thì nay Stammer lại thấy mình đang đi trên con đường lạc lõng không có đích đến.
Vậy thì chúng ta hãy cùng chờ đợi xem cuộc họp này sẽ làm được gì
và thủ tướng Anh còn phương án nào để giành lấy sự chú ý của cộng đồng quốc tế hay không.
Bài bình luận ngày hôm nay của chúng tôi xin được kết thúc tại đây.
Cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi.
Xin chào và hẹn gặp lại trong các chương trình tiếp theo.