TRUNG QUỐC CHƠI XẤU VIỆT NAM, MỸ PHẢN ĐÒN BẰNG CHIÊU CỰC GẮT!

Chào mừng quý vị trở lại với chương trình TÔI LÀ LÊ MÌNH. Thưa quý vị, hôm 16 tháng 5, tờ Nicky Eager đăng tải một báo cáo có tiêu để, Hoa Kỳ đánh giá hỗ trợ tài chính cho việc xây dựng sân bay tại Campuchia. Đây là một dự án hạ tầng chiến lược đang được triển khai tại tỉnh Kandan, cách thủ đô Phnom Penh khoảng 30-40 km về phía Nam. Dự kiến thì sân bay này sẽ thay thế cho sân bay quốc tế Phnom Penh hiện tại vào tháng 7 năm 2025. Đáng chú ý, ban đầu dự án sân bay quốc tế Techo của Campuchia được tài trợ phần lớn bởi nguồn vốn vay từ Trung Quốc, cụ thể là từ Ngân hàng Phát triển Trung Quốc, CDB, và đây là một phần trong chiến lược ngoại giao bẫy nợ mà Bắc Kinh đã triển khai nhiều năm qua trong khuôn khổ sáng kiến vành đai và con đường BRI. Khoảng năm 2022-2023, dưới áp lực từ Hoa Kỳ và lo ngại về bẫy nợ, chính phủ Campuchia đã tuyên bố cắt giảm vai trò của Trung Quốc trong tài trợ dự án này. Thay vào đó, vốn vay trong nước, vốn tư nhân trong nước và đối tác châu Âu, Anh được huy động để duy trì tính trung lập. Tuy nhiên, đến nay vẫn có những nghi ngờ về ảnh hưởng gián tiếp của Bắc Kinh, đặc biệt là thông qua OCIC và các nhà thầu phụ liên quan. Trên thực tế, khi Trung Quốc cho vay xây dựng hạ tầng chiến lược như sân bay, càng biển, họ thường đòi hỏi ưu đãi vận hành, độc quyền khai thác, quyền tiếp cận tạm thời cho mục đích quân sự khẩn cấp trong một số hợp đồng hạ tầng nước ngoài của họ. Và đặc biệt quan trọng là với vị trí gần Biển Đông, sân bay Techo dễ trở thành mắt xích không quân chiến lược của Trung Quốc nếu được họ vận hành. Nhìn thấu được mục đích chiến lược, hiện tại Hoa Kỳ đang tìm cách lật lại thế cờ bằng việc đề xuất hỗ trợ tài chính và tham gia vào hệ thống logistics khu vực. Chúng ta đã phân tích ở video trước về vấn đề hậu cần, chính là quân át chủ bài trong cuộc chiến ở Biển Đông, khi hàng không mẫu hạm Nimitz và hai tàu khu trụ hộ tống đã được phát hiện đang di chuyển ở phía nam Biển Đông, cách Brunei khoảng độ gần 500km về phía Tây. Đây là hành động nhằm cắt đứt tuyến tiếp tế từ Hải Nam – Quảng Đông xuống trường xa. Và quý vị có thể xem lại video đó ở đây. Trung Quốc biết điểm yếu này dễ bị tóm thóp nên đã để mắt tới sân bay quốc tế Techo và căn cứ quân sự RIM của Campuchia. Trong nhiều năm qua, Bắc Kinh đã ngấm ngầm xây dựng thế cờ để Hoa Kỳ không dễ dàng bóp nghẹt hậu cần. Nhưng bây giờ thì Hoa Kỳ đang tìm cách phá vỡ nó, và đây chính là một cuộc đối đồng ngầm giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ tại Campuchia. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu trong video ngày hôm nay. Thưa quý vị, trước tiên chúng ta sẽ xem mục đích chiến lược của Trung Quốc. Có 5 mục tiêu cốt lõi mà Bắc Kinh thông qua sân bay quốc tế Techo, Takmao. Thứ nhất, thiết lập một cặp song sinh hậu cần RIM-Techo để kiểm soát phía Tây Biển Đông. Cảng RIM ven biển là nơi nghi vấn Bắc Kinh đang có quyền tiếp cận quân sự để phục vụ tàu chiến, tàu tình báo. Sân bay Techo trên đất liền, nếu được kiểm soát hoặc có quyền tiếp cận hậu cần thì sẽ trở thành sân sao trên không hỗ trợ RIM. Bắc Kinh muốn mô hình biển không khép kín, RIM tiếp tế và triển khai hải quân, còn Techo thì tiếp nhận UAV, máy bay vận tải, radar cảnh báo sớm, và điều này giúp bao trùm phía Tây Biển Đông giám sát tuyến hậu cần Mỹ từ Singapore đến Vịnh Subic và Palawan. Thứ hai là bẻ gãy thế bao vây chiến lược của Hoa Kỳ tại Nam Biển Đông. Mỹ hiện có các trục Guam, Singapore, Philippines, Úc. Nếu Campuchia ngả về Trung Quốc thì Techo sẽ trở thành lỗ thủng phía Tây trong lưới hậu cần của Hoa Kỳ. Từ đó, Trung Quốc có thể mở một kênh hậu cần đất liền từ Vân Nam, Lào, Campuchia ra biển qua cả RIM và Techo, sau đó thì tạo thế hai mặt giáp công với các đảo nhân tạo ở trường xa từ hướng Tây. Khi Hoa Kỳ kiểm soát Singapore vào Vịnh Subic thì Trung Quốc muốn gài chốt Techo để chặt đối xứng từ phía lưng. Quan sát bản đồ chúng ta sẽ thấy Hoa Kỳ kiểm soát các khu vực như sau. Singapore là hậu cần mềm, sửa chữa tàu chiến. Vịnh Subic của Philippines là hậu cần cứng, triển khai hải quân. Đảo Palawan chính là tiền tuyến gần trường xa. Căn cứ Guam và Darwin thì tiếp viện chiến lược. Điều này tạo ra một gọng kim hậu cần từ phía đông và đông nam biển Đông. Trung Quốc muốn gài chốt Techo như thế nào? Đó chính là đường màu đỏ mà chúng ta thấy. Một mũi dao đâm từ phía Tây, ngay sau lưng Singapore và Subic. Nếu kiểm soát được Techo thì Trung Quốc có thể khống chế tuyến tiếp tế từ Singapore đến Subic bằng giám sát UAV, tác chiến điện tử. Tạo thế bao vây ngược logistics Mỹ từ đất liền Đông Dương, đặt sức ép từ phía Campuchia lên Việt Nam và các đồng minh ASEAN khác. Do đó, Techo là điểm gãy tiềm năng trong mạng hậu cần Mỹ. Nếu Trung Quốc kiểm soát nó, toàn bộ vòng cung Singapore-Subic sẽ bị đâm lưỡi dao ngược từ phía Tây. Thứ ba đó là giữ phòng căn cứ vùng sám để triển khai tác chiến phi đối xứng. Techo nằm ngoài vùng nhận diện radar chính của Hoa Kỳ, Philippines, Nhật, tức là vị trí lý tưởng để cất hạng cánh UAV cảm tử, máy bay trinh sát chiến lược và thiết lập trạm radar viễn thông tầm xa. Trung Quốc có thể sử dụng Techo như trạm trung chuyển chiến tranh thông tin, cũng như là làm bàn đạp tác chiến tâm lý hỗ trợ cho chiến tranh vùng sám tại khu vực Việt Nam, Thái Lan, Malaysia. Đây không phải là căn cứ đóng quân, mà là căn cứ điều khiển nhận thức và thông tin. Thứ tư là mở rộng chuỗi ngọc chai xuống phía tây nam Thái Bình Dương. Trung Quốc hiện tại thì họ đang tạo ra một chuỗi ảnh hưởng từ Gwadar, Pakistan, đến Sui Hanok Vinh, đến Rim, Techo tương lai, Dara Sarko và tiếp theo là Biển Đông. Mỗi mắt xích không cần là căn cứ hải quân, chỉ cần có khả năng tiếp tế, có cơ sở hậu cần có thể lưỡng dụng và có chính phủ thân Bắc Kinh. Techo là viên ngọc mặt đất trong chuỗi ngọc biển để hoàn thiện mạng lưỡi hậu cần ba chiều, đất, biển và không cho Trung Quốc. Thứ năm là tác động địa chính trị mềm lên ASEAN, đặc biệt là Việt Nam. Việt Nam đang theo dõi mọi động thái của Trung Quốc tại Campuchia rất sát sao. Nếu Bắc Kinh thiết lập quyền lực mềm bằng vốn, chính sách và hiện diện hậu cần tại đây, thì họ sẽ tạo sức ép tâm lý gián tiếp lên Việt Nam từ phía Tây, và truyền tài thông điệp rằng nếu Việt Nam không mềm mỏng, thì Trung Quốc có thể hỗ trợ Campuchia nhiều hơn và lập ra một thế gọn kịp. Điều này cực kỳ nhạy cả với Việt Nam, vì phía Tây Nam vốn là điểm yếu chiến lược suốt lịch sử. Cuộc chiến biên giới Tây Nam 1978-1989 đã biến Campuchia trở thành họng súng sau lưng Việt Nam. Khi đó thì Pol Pot, Khmer Đỏ lên nắm quyền năm 1975. Campuchia do Trung Quốc hậu thuẫn. Dưới sự ủng hộ của Bắc Kinh thì Khmer Đỏ đã tấn công biên giới Tây Nam Việt Nam dọc theo các tỉnh Long An, An Giang và Kiên Giang. Hơn 30.000 người dân Việt Nam bị thảm sát, lan sóng xâm nhập dọc tuyến Rạch Rá, Hà Tiên, Tây Ninh. Và Việt Nam đã buộc phải mở chiến dịch phản công 1978, tiến vào thủ đô Phnom Penh và thiết lập một chính quyền thật Việt Nam. Cho nên nếu Campuchia bị một thế lực thù địch kiểm soát, thì Việt Nam sẽ bị tấn công từ phía lưng, khó phòng thủ do địa hình đồng bằng chống trải, ít chứng ngại. Thêm nữa, trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, mặt trận phía Tây Nam bị lợi dụng bởi cả Hoa Kỳ lẫn Khmer Đỏ. Mỹ và đồng minh trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam 1955-1975 đã dội bom giải thảm vùng đông Campuchia, nơi bộ đội Việt Nam đặt căn cứ Trầu Sơn Tây, đường ngọn Hồ Chí Minh mò rộng. Sau 1970, chính quyền London thân Mỹ của Campuchia cắt đất quan hệ với Việt Nam để Mỹ sử dụng lãnh thổ Campuchia truy kích lực lượng cách mạng. Cho nên khi Campuchia nằm trong tay đối thủ, thì Việt Nam sẽ bị chia cắt hậu cần từ Lào, Tây Nguyên và mất đi hành lăng chiến lược ra Vịnh Thái Lan. Ngay cả từ thời khởi nghĩa năm kỳ 1940 ở Mỹ Tho, Cần Thơ, Sóc Trăng cũng bị thất bại do thiếu hậu thuẫn từ vùng Campuchia, biên giới Tây Nam, và đã bị quân Pháp cô lập, đàn áp do không có phía sau hậu tuyến để rút lui hay tiếp tế. Bởi vậy, nếu phía Tây Nam là vùng địch, miền Tây Nam Bộ không có chiều sâu chiến lược, mọi khởi nghĩa hoặc phòng thủ sẽ như đứng giữa đồng bằng trống. Rồi trước đó nữa là thời nhà Nguyễn, phía Tây Nam cũng luôn là cửa ngõ xâm nhập từ Siem và Trân Lạp ở thế kỷ 18-19, khi đó Siem, tức là Thái Lan bây giờ, liên tục lợi dụng lãnh thổ Campuchia để đánh chiếm Hà Tiên, Trà Vinh và đánh ngược lên Gia Định. Nhà Nguyễn phải tổ chức hộ quốc từ biên giới Campuchia bằng hệ thống đồn binh và cư dân Việt hóa vùng Tây Nam. Lỗ hổng rất rõ đó là ai kiểm soát Campuchia thì người đó có thể cắm lưỡi dao vào bụng miền Nam Việt Nam. Hẳn là quý vị còn nhớ hiệp định Paris năm 1973 thì lúc đó phía Tây Nam đã bị Hoa Kỳ sử dụng làm vùng ép buộc. Trong các cuộc đàm phán hòa bình, Mỹ gây ép lực buộc Việt Nam phải rút quân khỏi Campuchia và Lào trước, phía Tây Nam bị cô lập về chính trị và pháp lý, đe dọa làm suy yếu bàn đạp chiến lược của Việt Nam ở vùng Cửu Long, phía đông Campuchia. Nói như vậy để thấy là tất cả những bằng chứng lịch sử cho thấy Campuchia không bao giờ là một chuyện bên ngoài của Việt Nam. Mỗi khi Campuchia rơi vào tay thế lực đối địch, phía Tây Nam Việt Nam ngay lập tức trở thành điểm tử huyệt. Như vậy có thể thấy, Trung Quốc đang sử dụng Campuchia như một mũi tên trúng nhiều địch để vừa đối phó với Việt Nam, vừa phá thế trận của Hoa Kỳ. Và ở trong tình thế này, Hoa Kỳ mới phải cân nhắc đánh giá xem có nên hỗ trợ tài chính cho một sân bay gần hoàn thành tại Campuchia hay không. Mỹ cần phải có chỗ đứng để kiểm soát hành động của Bắc Kinh. Tại sao Mỹ lại quan tâm đến dự án sân bay Techo của Campuchia? Như chúng ta vừa phân tích ở trên, thì vị trí sân bay Techo chính là lưỡi rào cắm giữa sườn phía nam của Biển Đông. Sân bay này nằm gần Phnom Penh, phía nam của Campuchia và cách Biển Đông chưa đầy 300 km đường chiếm bay. Với tầm hoạt động của máy bay vận tải quân sự C-17, trinh sát cơ RC-135 hay là UAV chiến lược từ Techo có thể bao phủ toàn bộ phía nam Biển Đông, bao gồm các đảo nhân tạo mà Trung Quốc chiêm đóng là Đá Chữ Thập, Đá Vành Khăn, Subi, hay là vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam Malaysia, rồi là các tuyến hàng hải chiến lược từ eo biển Malacca lên Đài Loan. Đây là nơi lý tưởng để theo dõi hoạt động quân sự của Trung Quốc hoặc triển khai nhanh lực lượng hỗ trợ đồng minh trong khủng hoảng khu vực, hay đặt mắt xích gián tiếp nối mạng lưới Guam, Philippines, Darwin, Singapore. Đồng thời, Trung Quốc đang có ảnh hưởng sâu rộng tại Campuchia, và Hoa Kỳ rõ ràng là không thể đứng ngoài. Trung Quốc đã xây dựng cảng RIM ở bờ biển Campuchia, nghi chính là căn cứ hải quân trá hình, đầu tư vào sân bay Dara Sarko, gần khu vực quân sự cấm, cung cấp viện trợ quân sự và đào tạo sĩ quan Campuchia. Hoa Kỳ lo ngại Trung Quốc muốn biến Campuchia thành bàn đạp hậu cần phía nam, hỗ trợ chiến lược vùng sám ở biển đông từ phía lưng Asia. Mà nếu Trung Quốc kiểm soát cả RIM ở trên biển và Techo ở trên không, thì họ sẽ có một đòn gọng kìm cực kỳ nguy hiểm với các nước như Việt Nam, Thái Lan hay Malaysia. Hoa Kỳ can thiệp vào Techo chính là để ngăn Trung Quốc độc quyền không gian chiến lược Campuchia, đồng thời tạo đối trọng mềm trong khu vực quân sự hóa đang ngày càng rõ rệt. Đặc biệt là Techo chính là mắt xích ngoại vi để mở rộng mạng lưới logistics của Mỹ. Mỹ hiện đã có vòng ngoài Nhật, Guam, Darwin, Philippines, Singapore. Thế nhưng Campuchia lại là lỗ hổng chiến lược nếu họ để Bắc Kinh thảo thống toàn bộ. Và nếu Mỹ hỗ trợ tài chính cho sân bay Techo, thì họ không cần biến nó thành căn cứ quân sự, mà chỉ cần giành quyền tiếp cận hậu cần, hạ cánh khẩn cấp, bảo trì hậu cần mềm là đủ để cấm chốt hợp pháp bên cạnh sân chơi của Trung Quốc, và duy trì thế cân bằng logistics biển, không ở phía Tây Biển đâu. Hơn nữa, việc Hoa Kỳ nhúng tay vào Techo đã gửi đi một tín hiệu mạnh. Campuchia không phải là sân sao độc quyền của Bắc Kinh. Nó cũng cổ vũ Việt Nam, Thái Lan, Philippines hay Malaysia manh dạn hơn trong hợp tác an ninh với Hoa Kỳ. Trong trò chơi vùng xám, ai hiện diện trước, người đó có quyền mặc định luật chơi. Tóm lại là Hoa Kỳ không cần sở hữu Techo, họ chỉ cần xuất hiện đúng lúc, đúng chỗ để phá thế Trung Quốc độc quyền một mình một trợ tại Campuchia. Và nếu Mỹ không hành động, thì điều gì sẽ xảy ra? Kinh bản hoàn toàn có thể tưởng tượng ra được, thưa quý vị. Trung Quốc sẽ nắm toàn bộ logistics không hải ở phía Tây Biển Đông, có thể phối hợp hoạt động từ RIM và Techo thành một cụm hỗ trợ chiến tranh vùng xám, đe dọa hành lang hậu cần của Hoa Kỳ nối từ Darwin, Singapore lên Philippines. Campuchia thì sẽ bị rơi sâu và trục ảnh hưởng địa chiến lược của Trung Quốc, trở thành gót chân ASEAN trong cấu trúc an ninh ASEAN. Mọi hệ thống phòng thủ tập thể từ Việt Nam, Thái Lan, Malaysia sẽ bị lộ từ phía lưng nếu Campuchia ngả hẳn với Bắc Kinh. Khi đó thì Trung Quốc không cần đánh trực tiếp Biển Đông, họ chỉ cần khống chế tuyến tiếp tế và quyết tâm của ASEAN từ phía đất liền. Đó là kiểu chiến tranh quyền lực thế kỷ 21, đánh vào tuyến mềm, vào ý chí mà không cần đổi máu. Và như chúng ta đã thấy, Trung Quốc đang tổ chức một bữa tiệc địa chiến lược âm thầm tại Campuchia. Càng RIM được nâng cấp bí mật, nghi vấn cho phép tàu hải quân Trung Quốc nèo đậu. Còn sân bay Techo, ban đầu vay vốn Trung Quốc, xây dựng theo tiêu chuẩn quân sự lưỡng dụng gần RIM. Rồi Darasakor, một dự án bên bờ biển phía tây Campuchia, có đường băng dài bất thường, từng bị nghi ngờ là sân bay ngầm cho Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc PLA. Trung Quốc không cần cờ, không cần căn cứ công khai, họ chỉ cần đặt tiệc bằng hạ tầng kép rồi vận hành từ trong bóng tối. Hoa Kỳ hiểu rõ, bữa tiệc này sẽ biến Campuchia thành một cầu nhảy quân sự mềm đâm sau lưng ASEAN và Việt Nam. Toàn bộ sườn phía tây biển đông sẽ mất an toàn. Việt Nam, Thái Lan và Malaysia bị siết từ đất liền lẫn biển. Mỹ không thể an toàn nối hậu cần từ Darwin đến Singapore, Vịnh Subic, Palawan. Tức là mạng lưới logistics biển xa của Hoa Kỳ bị đâm một lưỡi rào mềm ngay giữa bụng ASEAN. Và Hoa Kỳ chắc chắn là sẽ phải phá bữa tiệc này của Trung Quốc ở Campuchia bằng cách đàm phán tiếp cận sân bay Techo hậu cần mềm, cân nhắc viện trợ tài chính và kỹ thuật chắc ảnh hưởng tài chính của Trung Quốc, mở rộng hiện diện quân sự luân phiên tại Philippines và Singapore. Họ cũng cần phải kéo Campuchia vào các sáng kiến như IMEC, Mekong Partnership để tái định hướng ảnh hưởng. Tức là Hoa Kỳ không cần giành giật, chỉ cần phá được thế độc quyền. Đó là cách giật lại vị trí ghế chính trong các bữa tiệc. Nếu Mỹ không phá, thì Trung Quốc sẽ mời cả vùng Đông Nam Á giữ bữa tiệc do họ dọn sẵn với khẩu phần chính, đó là luật chơi của Bắc Kinh. Thế nhưng lại có một vấn đề thế này. Hoa Kỳ lại đang xem xét và đánh giá là liệu có nên hỗ trợ tài chính cho sân bay của Campuchia hay không. Điều này có nghĩa là Hoa Kỳ đang trần trừ phải không? Chính quyền Trump có sự tỉnh táo trong tầm nhìn chiến lược, mang đúng chất của một vị tổng thống xuất phát từ doanh nhân. Trump và những cố vấn của mình biết không phải cứ thấy nguy là vùng tiền, mà là chờ đúng thời điểm và chọn quân bài hợp lý nhất. Việc Hoa Kỳ đang xem xét không phải là dấu hiệu trần trừ yếu đuối, mà là một phép thử chiến lược để thăm dò cam kết chính trị của Campuchia. Xem là họ có thật sự trung lập hay là đã ngầm nghiêng về Trung Quốc, mà Mỹ không muốn tài trợ cho một dự án mà Trung Quốc đã hưởng lợi ngầm từ sau hộ trưởng. Và việc xem xét chính là một đòn thăm dò. Campuchia có cho phép Mỹ hiện diện mềm tại Techo hay không, như là bảo trì kỹ thuật hay là tiếp nhiên liệu khẩn cấp? Và họ có cam kết minh bạch nguồn vốn và tách biệt khỏi ảnh hưởng của Bắc Kinh hay không? Rồi Campuchia có sẵn sàng thực hiện kiểm toán độc lập để được Mỹ cấp vốn hay không? Rất nhiều câu hỏi. Nếu Campuchia cứng rắn từ chối điều kiện, thì Mỹ hiểu rằng họ đang chơi với Bắc Kinh, không cần ném tiền để mà mua rủi ro chính trị. Mỹ cũng còn nhiều quân bài khác ngoài tiền, và họ sẽ chọn cách ít tổn thất nhất nhưng hiệu quả nhất. Hoa Kỳ có thể không cần hỗ trợ Techo bằng tiền, mà tăng áp lực ngoại giao qua đối thoại ASEAN-Mỹ, APEC, CPTPP, IPEF, v.v. Mục tiêu đó là ép Campuchia công khai hơn về các thỏa thuận với Trung Quốc, dùng cơ chế tự cam kết minh bạch để bẫy ngược các thỏa thuận mờ ám như tại RIM hoặc là Techo. Và quân bài mà Hoa Kỳ tung ra đó là, bạn vẫn là một thành viên ASEAN, nên hãy hành xử có trách nhiệm. Bên cạnh đó thì Mỹ cũng có thể tài trợ cho vùng lân cận, ví như là đổ vốn vào sân bay Thái Lan, miền Tây Việt Nam hoặc là Singapore, tạo ra một vành đáy cộ lập mềm. Kéo Campuchia vào các sáng kiến khác như Mekong US Partnership hay là Blue Dot Network yêu cầu các tiêu chuẩn chống tham nhũng và minh bạch cao hơn, điều Trung Quốc không thể cạnh tranh. Chẳng hạn như là tài trợ khu vực Logistics Việt Nam-Lào-Thái Lan trung chuyển đối trọng với Campuchia, rồi dót vốn vào hạ tầng ở Phnom Penh hoặc các sân bay lân cận như là Siem Reap, kéo Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan cùng đầu tư để chia nhỏ ảnh hưởng của Bắc Kinh. Chưa dừng lại ở đó, Hoa Kỳ vẫn đang kiểm soát hầu hết hệ thống tài chính toàn cầu. USD là đồng tiền giữ chữ chủ yếu, chiếm gần 60% giao dịch toàn cầu. Rồi các ngân hàng lớn như là Citibank, JPMorgan, HSBC hay SWIFT đều phụ thuộc vào giấy phép thanh toán và định chế Mỹ. Công ty bảo hiểm hàng không, tín dụng xuất khẩu, tái bảo hiểm toàn cầu đa phần lại có trụ sở tại phương Tây. Tức là dù Trung Quốc dót tiền, nhưng nếu Mỹ chặn đường đi của tiền qua hệ thống trung gian thì dự án cũng tê liệt mà thôi. Bên cạnh đó thì Mỹ có thể sử dụng đạo luật Maniskey, công cụ đánh vào người và tổ chức cụ thể. Đạo luật này cho phép Mỹ cấm vận cá nhân, doanh nghiệp, thậm chí là ngân hàng có liên quan đến vi phạm nhân quyền, hợp tác với quân đội hoặc tình báo đối định như là Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, PLA. Và nếu Mỹ chứng minh rằng một công ty Campuchia liên doanh với PLA tại Tê Châu hoặc nhận vốn gián tiết từ các tập đoàn vò bọc của Trung Quốc, thì Mỹ có thể đóng băng tài sản công ty đó tại nước ngoài, cấm các ngân hàng quốc tế hợp tác hay là đưa họ vào danh sách đen, khiến các bên bảo hiểm, ngân hàng, kỹ thuật không dám đụng đến dự án. Và kết quả đó là Tê Châu không cần bị Mỹ cấm, chỉ cần không có ai dám tài trợ bảo hiểm là nó sẽ chết lâm sản ngay. Nói thẳng ra là Mỹ không cần rút ví mà chỉ cần khóa ban. Tiền từ Trung Quốc giống như nước đổ vào hồ, nếu Mỹ kiểm soát hệ thống ống dẫn, nước cũng không tới được vòi. Và đó là cách Mỹ khiến một dự án trông như được tài trợ nhưng lại không bao giờ hoạt động được đúng cách. Bởi vậy, Hoa Kỳ không phải là không có lựa chọn mà là họ đang chờ Campuchia lộ bài. Mỹ biết rằng không cần kiểm soát toàn bộ sân bay, chỉ cần cấm được neo ảnh hưởng mềm là đủ, tức là chỉ cần khả năng sửa chữa, tiếp liệu khẩn cấp, thỏa thuận chia sẻ radar hoặc là giám sát bay, rồi hạ tầng hợp đồng với các công ty Mỹ-EU để đẩy Trung Quốc ra khỏi chuỗi vận hành. Rõ ràng là Mỹ đang đo xem liệu Tê Châu có thể trở thành điểm hỗ trợ mềm nằm ngoài tầm kiểm soát PLA hay không, và họ cũng đang chờ tín hiệu từ Việt Nam và ASEAN để phối hợp hành động. Campuchia thì nhạy cảm với Việt Nam, Thái Lan và cả ASEAN. Mỹ không muốn hành động đơn lẻ vì dễ bị Trung Quốc tố là can thiệp. Bằng cách chậm lại và thăm dò thì Mỹ đang tạo không gian cho Việt Nam thể hiện vai trò khu vực. Đẩy ASEAN vào thế phải xác định lập trường rõ ràng, nếu Việt Nam và ASEAN nói chung không hành động thì Mỹ mới tính tới phương án mạnh tay hơn. Xin quý vị lưu ý, có một điểm gọi là điểm bẻ công cán cân chiến lược, tức là khi mà Trung Quốc càng lấn tới, càng mở rộng ảnh hưởng, càng ô ép các quốc gia trong khu vực, thì vô tình cũng kích hoạt phản ứng ngược từ chính các quốc gia đang do dự và trung lập. Nếu Campuchia bị sử dụng quá lộ liễu để đe dọa Việt Nam và ASEAN, thì cán cân sẽ nghiêng về Mỹ và Trung Quốc sẽ rơi vào một thế trận bất lợi nghiêm trọng cả về chiến lược lẫn tầm thế khu vực. Trung Quốc thường xuyên tuyên bố là họ phát triển hạ tầng vì hòa bình, kết nối, thịnh vượng. Nhưng khi cảng Rim bị nghi là căn cứ quân sự, Techo bị đồn là sân bay phục vụ PLA, Campuchia tỏ ra lún sâu với Trung Bắc Kinh, thì ảnh hưởng của Trung Quốc trong mắt ASEAN không còn là đối tác mà là thế lực đang gai bẫy họ bằng hạ tầng. ASEAN bắt đầu đặt lại câu hỏi về vai trò thật sự của Trung Quốc trong khu vực, và đó là điểm mà Hoa Kỳ sẽ đánh vào. Các nước trung lập như là Thái Lan, Malaysia, Indonesia sẽ chuyển từ trung lập mềm sang đối kháng kín. Những nước này không muốn chọn phe nhưng họ không chấp nhận bị o vây. Nếu Trung Quốc dùng Campuchia để đe dọa Việt Nam, dùng EOZ ở trường xa để chèn ngư dân Malaysia, Indonesia, thì họ sẽ không im lặng mãi, và mua thêm vũ khí phương Tây, tăng thập trận với Mỹ, và tham gia sâu hơn vào các sáng kiến hậu cần dùng Hoa Kỳ dẫn dắt. Khi bị ép, họ không phản đối, nhưng cũng không hợp tác, và đó là cách mà Trung Quốc tự đánh mất vùng đệm trung lập của mình. Với bối cảnh Campuchia bị Trung Quốc sử dụng như là dao găm từ phía lưng, Việt Nam cũng sẽ mở rộng hợp tác quân sự với Mỹ, Nhật, Úc, đồng thời tăng vai trò tại các tổ chức quốc tế như CPTPP, IPEF, và xây một trục hậu cần mềm với Thái Lan, Lào, Ấn Độ, Singapore để cô lập Campuchia. Tức là Trung Quốc càng siết Campuchia, thì Việt Nam càng thoát khỏi vòng kiểm soát không liên minh trước đây. Nói thẳng ra, khi mà Bắc Kinh dùng Phnom Penh để đe dọa ASEAN, họ không đe dọa được lòng can đảm mà đánh thức bản năng phản kháng khu vực. Càng ép, họ càng kích hoạt vòng xoáy thoát chung chiến lược trên diện rộng. Và Hoa Kỳ sẽ không phải thuyết phục nữa, họ chỉ cần đứng đó để các nước tự tìm đến. Đây là mối nguy hiểm, chứ không phải là cơ hội chiến thắng trong bữa tiệc khu vực mà Bắc Kinh đang tổ chức. Chúng ta hãy cùng chờ đợi xem. Đến đây, chương trình ngày hôm nay của chúng tôi cũng xin phép tạm dừng. Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cá nhân ở phần dưới. Chúng tôi luôn tôn trọng mọi ý kiến khác biệt. Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.