8 Bí Ẩn Ly Kỳ Và Thú Vị Về Lào Cai – Mà Đến Người Bản Địa Cũng Không Biết Hết

Người già kể rằng giữa rừng sâu phương Bắc có một nơi giống tự hóa đá, mỗi ngọn núi, mỗi khe suối nơi ấy đều mang theo một chuyện xưa Khi Tổ tiên có nói chuyện với thần linh bằng khói bếp và tiếng khèn, nơi đó là Lào Cai Không phải vùng đất nào cũng có tới hơn hai chục dân tộc cùng sống Mỗi bản làng là một thế giới, phái theo kể chuyện, trợ viên thay lời hẹn ước và những lễ cúng được giữ như thọ Nếu bạn chỉ biết đến Lào Cai vì sương bù và ruộng bậc thang thì hãy đi cùng mình trong chuyến khám phá lần này Để thấy vùng Lào Cai sâu hơn, lặng hơn và nhiều hồn hơn bạn nghĩ Sapa, nơi thiên nhiên và tâm linh cùng hiện diện Có một người lữ khách kể rằng lần đầu đến Sapa, anh không nói gì suốt cả buổi sáng Không phải vì mệt mà vì cảm giác như đang bước vào một thế giới khác Nồi mây, đá và gió không chỉ là cảnh vật mà là những nhân vật đang kể chuyện Sapa không chỉ nổi tiếng vì ruộng bậc thang, tuyết rơi hay khí hậu mắt lạnh quanh năm Đằng sau lớp sương mù ấy là một vùng đất của truyền thuyết và niềm tin Bạn đã từng nghe về núi Hàm Rồng chưa? Người già kể rằng đó là nơi rồng hóa đá nằm ngủ vạn năm chờ ngày hóa mây bay về trời Và Phan Xipang, đốc nhà Đông Dương đâu chỉ là đích đến cho người thích chinh phục Nhiều người dù không theo tôn giáo nào vẫn đứng giữa tầng mây mà lặng lẽ chắc tay Bởi nơi ấy có một thứ linh thiêng không gọi tên được Ở bản tả phim, người già kể rằng có những hôm sương mù dày đặc Người đi rừng bỗng thấy giữa bách đá một vẹt sáng đỏ rực như đôi mắt rồng mở ra trong sương Có hòn đá thiêng không ai dám chạm vì từng có người mạo phạm rồi ốm ly bì không rõ nguyên do Dân trong bản gọi đó là đá mắt rồng, linh vật chấn giữ Sapa Nghe có vẻ hoang đường nhưng thử hỏi 3 người trong bản Bạn sẽ nghe 3 cách kể khác nhau mà ai cũng nói thật Sapa đâu chỉ có núi, bê những con đường quanh co Bạn sẽ bắt gặp bản cát cáp, bản tả van Nơi người hơ mông, dao đỏ giống như thẻ thời gian chưa từng trôi qua Những ngôi nhà gỗ, mái ngói phủ rêu, tiếng khen đêm gió lùa bạn có thấy quen không? Hay đó là ký ức mà bạn chưa từng sống qua nhưng vẫn thấy gần gũi lạ thường? Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao người dân nơi đây lại kiêng bước vào rừng khi chưa làm lễ xin phép? Tại sao họ không dựng nhà quay lưng ra suối? Hay vì sao có những gốc cây cổ thụ không ai dám đụng tới? Những điều ấy không nằm trong bản đồ du lịch nhưng lại là linh hồn của vùng đất này Sapa, nhìn thì mộng mơ, chạm vào mới thấy huyền bí Và khi bạn rời khỏi đây, có thể bạn sẽ mang theo không chỉ ảnh đẹp mà còn cả những câu hỏi chưa ai trả lời Nhưng đủ khiến bạn nhớ mãi Vậy ai đã từng đến Sapa rồi? Hãy comment số 1 bên dưới cho mình biết nhé! Núi Phan Xipang, đốc nhà Đông Dương hay cuốn mốc Linh Thiêng Có một người già ở bản sinh trải nói rằng Phan Xipang không phải để leo mà để lặng người mà nhìn Bởi với họ, đó không chỉ là một ngọn núi mà là nơi đất trời giao hòa Nơi linh hồn tổ tiên có thể chạm tay vào mây Phan Xipang cao 3.143m là đốc nhà của Đông Dương Nhưng từ xưa, người hợp mông, người giao đỏ đã nhìn dãy hoàng liên như sương sống của dòng thiêng Và đỉnh Phan Xipang chính là đầu dòng, nơi tụ linh khí, nơi giao cảm giữa con người và cõi thiêng Nhiều người đến Phan Xipang không phải để check-in mà để thắp hương Trên đỉnh có tượng vật Ajita giữa tầng mây Nhưng trước khi có tượng, người vùng cao đã âm thầm đặt tâm mình ở đó Có truyền thuyết kể rằng mỗi khi chuyển mùa, đỉnh núi sẽ phát sáng từ lúc mắt dòng mở ra chấn giữ biên cương phía bắc Đường lên Phan Xipang giờ có cát treo nhưng vẫn còn đó những bậc đá cổ, những đoạn rừng rậm nguyên sinh Nơi tiếng chim hòa vào tiếng gió và cây rừng gì rào như kể chuyện Có người từng thử nhắm mắt ở độ cao 3.000m và họ nói như nghe thấy tiếng của người xưa vọng lại Dưới chân núi, người dao đỏ sống đời gắn bó với đá với rừng Họ là những người dẫn đường, người nhóm bếp giữa xương, người kể chuyện cổ vàng rộng thì thảo như gió núi Có người đã leo lên Phan Xipang hơn 20 năm nhưng mỗi lần lên vẫn chóc tay vái như lần đầu Phan Xipang mỗi mùa lại khác, mùa xuân đỗ quyên cháy rực cả sơn núi, mùa hè mây xanh lưỡng thững Mùa thu tím xương bản lạc, mùa đông tuyết phủ tráng tinh như lời hứa ngủ yên của dòng Nhưng điều kỳ lạ là nơi ấy không chỉ thay đổi theo mùa mà thay đổi theo tâm người Phan Xipang không chỉ là đích đến, nó là một hành trình và hành trình ấy Nếu bạn đi bằng đôi chân vững chãi và một tấm lòng tôn kính Có thể sẽ đưa bạn vượt khỏi những điều có thể nhìn thấy Nó sẽ đưa bạn về với chính mình Và nếu bạn chỉ nghĩ Phan Xipang mới có truyện linh thiêng Hãy thử bước sâu hơn vào rừng núi, nơi có những phiên đá kỳ lạ mà dân bản tin rằng chúng biết thở Đá Thiên và Chuyển Thuyết Mây Dòng Khi Núi Biết Giữ Bí Mật Người Hơ Mông ở Bản Phinh Hồ từng kể có một mỏng đá nhô ra giữa sườn núi Quanh nằm được mây phủ như chiếc khăn van khổng lồ, họ gọi đó là đá dòng thở Vì mỗi khi trời chuyển lạnh, từng nàn hơi nước bốc lên từ phiên đá ấy như nhịp thở linh thiêng của đất trời Không ai rõ mỏng đá ấy có từ bao giờ Nhưng người già trong bản dặn không được ngồi lên, không được nhổ cỏ quanh đá vì đó là nơi dòng nghỉ Người nào vô tình vi phạm thì y như rằng hôm sau lạc đường trong rừng hoặc ốm không rõ nguyên do Lào Cai không thiếu những điểm như thế, nơi thiên nhiên không chỉ là cảnh vật Mà là không gian linh thiêng mang hơi thở chuyển thuyết Có những gốc cây to cả chung người ốc không sẻ, người ta không dám chặt Có những phiên đá giống hình mặt người mà dân bản tin là ông Tổ nằm nại cây núi giữ rừng Có những khe suối mà nước chảy quanh nằm không cạn Người dao đỏ bảo nơi đó là mắt dòng, là cội nguồn linh khí Ở vùng Y Tí, nơi mây cuộn quanh nằm như khói hương Chuyển thuyết kể rằng đây từng là nơi dòng bay về trời Và vì dòng đã bay nên người ở lại sống hiền, sống phận với núi rừng Mỗi buổi sớm, mây phủ như áo choảng trắng bao lấy bản làng Như thể linh hồn dòng vẫn đang trôi lơ lửng trên đầu Có nhà nghiên cứu từng bảo, Lào Cai là vùng đất mà đá cũng biết giữ bí mật Bởi đi càng sâu, hỏi càng kỹ, bạn sẽ càng nhận ra Có những điều không cần lý giải, chỉ cần lắng nghe và tin Bạn có tin vào đá biết thở không? Hay vào mây biết bay về đúng chỗ linh thiêng? Nếu có dịp, hãy lên một đỉnh núi khi trời còn sớm Nhìn xuống biển mây chưa tan và thử đặt tay lên một phiến đá lạnh Biết đâu bạn sẽ nghe thấy điều gì đó Sau những câu chuyện về đá thiêng và mây dòng Có lẽ đã đến lúc bước vào căn bếp nhỏ Nơi bạn sẽ thấy hồn nối rừng lên vào từng hạt muối, miếng xôi, bát canh rau hái sang sớm Có một bà cụ rau đỏ từng nói Món ăn ngon là món làm bằng hai tay và một tấm lòng sạch Và đúng thật, nếu bạn từng ngồi bên bếp lửa của một gia đình vùng cao Nhìn họ nhóm than, nướng ống cơm lam, chăn canh rau hái từ rừng sáng nay Bạn sẽ hiểu ẩm thực nơi đây không phải để no mà để nhớ Mỗi dân tộc có một bếp riêng, một vị khói riêng Người Hơ Mông nướng thịt bằng than củi rừng, không ướp cầu kỳ để giữ lại cái ngọt nguyên sơ của núi Người Giao Đỏ nấu thắng cố bằng lòng ngựa và gia vị rừng, thơm cay, đậm đà Như chính tính cách của họ Người Tày, người Giáy lại nấu xôi 7 màu Tím từ lá cẩm, đỏ từ gốc, vàng từ nghẹ, xanh từ lá cơm xôi Mỗi màu là một lời ướp gửi trời đất Nhưng người vùng cao không ăn chỉ để no, họ ăn để cúng, trước khi ăn là lễ Mầm cúng đặt giữa nhà, có thì các bếp vun bằng khói tháng ngày Có rượu ngô trưng cất kỹ đặt cạnh nén nhang và hàn muối trắng Mỗi món là một cách gọi tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu Là cách người sống nối tay với người khuất Bạn đi chợ phiên Bắc Hà, Mương Khương sẽ gặp những món không tên Bánh lá rừng mềm như ký ức Thắng dền dẻo ngọt ăn với gừng nóng Canh chua lá giang hay thịt chua gói trong lớp lá xanh rừng Có người mê nấm hương đá Người tìm mua chè san tuyết cổ thụ Thứ trẻ bọc giữa bay, đáng dịu như lời du đêm núi Mỗi dịp lễ, rượu ngô bản phú không thể thiếu Như rượu trong như xương, thơm như ngô non, cay mà ngọt hậu Người vùng cao mời nhau bằng ánh mắt Bằng cái gắp đầu tiên vào bắt khách, chứ không bằng lời Đó là phép lịch sự không lời mà ai cũng hiểu Và nếu bạn thực sự muốn hiểu ẩm thực Lao Cai Hãy thử ăn trong im lặng Để nghe tiếng nồi sôi, tiếng củi cháy Tiếng gió thổi qua khe mái Khi ấy bạn sẽ biết món ăn nơi đây không cần cầu kỳ Chỉ cần thật Thật lòng, thật tình và thật như chính đất và rừng đã nuôi lớn từng người dân bản Sau bữa cơm thơm mùi núi rừng Còn điều gì đang chờ ở trong căn nhà gỗ cũ ấy Có khi giữa vách gỗ và cho bếp nguội Ký ức của cả một dòng họ đang lặng lẽ ở lại Nhà cũ, bản làng, ký ức sống giữa núi đồi Có một du khách người Pháp từng viết trong nhà ký hành trình rằng Tôi không cần đến viện bảo tàng ở Lao Cai Bởi chỉ cần bước vào một bảng làng Tôi đã thấy quá khứ vẫn còn sống Nếu bạn từng thắc mắc Làm sao một vùng đất có thể lưu giữ ký ức mà không cần viết ra giấy Hãy thử bước chân vào một bảng làng cổ ở Lao Cai Nơi mỗi mái nhà, mỗi phiên đá, mỗi bậc cầu thang gỗ Đều thì thầm chuyện cũ Nhà của người Hơ Mông, Giao, Tày không giống nhau Nhưng đều có điểm chung làm từ gỗ rừng Lồng ngói âm dương hoặc mái lá bơ mu Dựng bằng tay và dựng bằng tình Nhiều ngôi nhà đã trải qua 3-4 thế hệ Vẫn đứng nguyên viện giữa mưa nắng đại ngàn Bạn sẽ thấy hiên nhà treo khen, treo váy, treo bắp ngô khô Sản nhà nót đất nẹn Nơi trẻ con chơi củ quay, người già đan bùi Trong bếp, cho củi cũ chưa kịp nguội hết Đã được nhóm lại nấu cơm cho một ngày mới Từng tiếng cười, tiếng khen, tiếng gọi nhau Vẫn quẩn vang giữa những béch gỗ Như thế chưa bao giờ có sự đứt đoạn nào giữa hôm nay và ngày xưa Có bảng làng như Tả Ban, Tả Phìn, Nậm Cang Vẫn giữ nguyên nét xưa, nhà quây quần theo vòng Giữa là sân đất lớn để hội họp, mua hát, cúng tổ Mỗi lần lễ hội, ánh lửa bập bùng phản chiều lên mặt gỗ Như đánh thức cả một thời đã ngủ yên trong từng thớ cột mái kèo Đặc biệt một số ngôi nhà cổ còn được xem là linh vật chấn giữ bảng nàng Nơi thờ thần núi, thần rừng hay tổ tiên khai sáng dòng họ Có nhà không ai dám rời cột hay nóc vì tin rằng sẽ làm tổn hại đến mạch khí tổ tiên Những câu chuyện như vậy không dễ kiểm chứng Nhưng ai từng nghe rồi cũng không nỡ quên Nếu bạn hỏi người bà, sao không xây nhà to mới, to đẹp hơn Họ sẽ cười và nói, nhà này là hồn của ông bà, không phải cứ cũ là bỏ được Bản nàng ở Lao Cai không phải là nơi để sống vội Nó là nơi sống chậm, sống sâu và sống để nhớ Nhớ người đi trước, nhớ rừng, nhớ cả mình là ai trong dòng chảy minh mang của núi đồi Trước khi rời khỏi những nếp nhà cổ, hãy ở lại thêm một chút khi đêm xuống Bởi đó cũng là lúc những âm thanh vang lên, trống, hèn và cả bức chân Báo hiệu một điều thư liêng sắp bắt đầu Khi mái nhà thôi kể chuyện thì chính điệu búa sẽ tiếp lời Những điệu búa trong xương, văn hóa lễ hội vùng cao Một đêm mùa đông ở bản Lao Cai, khi sương bù đã phủ kín lối đi Một tiếng trống bỗng vang lên giữa sân đất Không ai gọi nhưng từng nhà một bắt đầu bước ra Người già trống gậy, thiếu nữ thắt lại váy hoa, trẻ con chạy chân chần Cây neo đã được dựng giữa sân và thế là điệu múa bắt đầu Bạn có từng thấy điệu múa nào mà chỉ cần bước chân chạm đất Đã khiến cả bản làng lặng đi như nghe một lời khấn cổ xưa? Ở Lao Cai giữa núi rừng và xương mù Có những điệu múa như thế không phải để biểu diễn mà là để kết nối với tổ tiên Lễ hội cầu tàu của người hơ mông, nơi đàn ông múa khèn, phụ nữ múa váy Tất cả xoay vòng giữa cây neo thiêng dựng giữa nương cao Hay lễ nhảy lửa của người dao đỏ Nờ những chàng trai nhảy chân chần qua than hồng để chứng minh lòng can đảm và được thần linh chứng giám Có người bảo đó là mê tím Nhưng nếu bạn đứng giữa vòng lửa ấy, nghe tiếng chiêng dồn dập và thấy ánh mắt họ sáng lên giữa khói xương Bạn sẽ hiểu đây là nghi lễ, không phải trò diễn Và còn lễ cấp sắc, một nghi lễ trưởng thành của người dao Nơi con trai được ban tên thiêng và thừa nhận là người có thể gánh phác tổ tiên Cả bà nàng góp rượu, góp thịt, góp lời chúc và góp cả đêm trắng để duyên giữ một nghi lễ kéo dài hàng thế kỷ Trong tiếng trống đất âm vang từ lòng bản Từng bước đi, từng vòng xoay không chỉ là động tác mà là lời thầy cuối cội nguồn Mỗi điệu múa đi kèm một âm thanh riêng Tiếng khen hơ mông trầm hùng Tiếng trống đất vang như tiếng gọi tổ tiên Hay tiếng đàn môi nhỏ như gió lùa bên bành tai Âm nhạc của người vùng cao không phức tạp Nhưng có thể lay động cả người đứng ngoài cuộc Bởi đó là âm thanh của cội nguồn, của ký ức được ngăn lên Trong nhiều lễ hội, chính những người phụ nữ là linh hồn của đêm hội Họ không chỉ múa, họ còn theo váy, chuẩn bị lễ vật, dạy lại lời hát xưa cho con cháu Đó là cách họ giữ lễ hội bằng bàn tay, bằng tiếng hát và bằng cả trái tim nhớ nguồn Điệu múa vùng cao không cần sân khấu Nó diễn ra giữa thương ngô, giữa sân đất, hoặc đơn giản là trong gia nhà cộng đồng lập mái bơ mu Đó là điệu múa không có vũ công chuyên nghiệp Nhưng ai cũng thuộc, ai cũng từng nhảy Và mỗi bước nhảy không chỉ là bước chân mà là bước của cả một nền văn hóa đang sống Bạn có từng nhắm mắt nghe tiếng trống vùng cao chưa? Nếu chưa hãy thử Bởi khi tiếng trống ấy vang lên, có thể bạn sẽ thấy mình đang ở một nơi khác Nơi người xưa vẫn còn nhảy múa, vẫn còn hát và vẫn còn đợi chúng ta nhớ lại Bạn nghĩ chợ phiên là nơi để mua đồ Ở vùng cao Lào Cai, chợ là nơi để gặp nhau giữa người sống, giữa người thương và có khi cả với người đã khuất Mỗi phiên chợ là một thế giới thu nhỏ Người dao đỏ rực rỡ như ngọn lửa Người hơ mông lặng lẽ mà sắc xảo Người Tày mang đến món quà núi rừng trong giỏ mây gùi trên lưng Có cả người không bán gì, chỉ đến để ngắm nhau Có cô gái dao đỏ đợi bạn trai ở hàng vải mỗi tháng một lần Có cụ ông gọi theo mới nhảy lá thuốc Không phải để bán mà để đổi lấy câu chuyện cũ Có người mang theo cảnh cây rừng, tháp hương lặng lẽ, lơi bờ suối để tổ tiên biết mình vẫn chưa quên Và nếu bạn tưởng chỉ có người già đi chợ thì lầm rồi Trẻ con vùng cao rất mê chợ phiên Không phải vì bánh kẹo mà vì được chơi, được nghe kể chuyện, được mặc đồ mới Có những chợ phiên như chợ Cán Cấu, chợ Bắc Hà, chợ Mười Vung Mở vào những ngày cố định trong tuần Từ sáng sớm tinh mơ khi sương còn đọng trên lá Người từ các bản làng đã vùi hàng vượt núi đến chợ Mùi thăng cố và cùng hương thảo quả Vị chua của rượu ngô, tiếng chó con, lợn các nách Tiếng hát giao duyên vẳng lên dưỡng nhuộn nhịp Khiến bạn có cảm giác như đang bước vào một ngày hội bản làng Hơn là một buổi mua bán Chợ phiên không chỉ là bán vật chất Nó bán cả ký ức, cả nếp sống và bán luôn cả không gian văn hóa Nơi người ta đi không phải để tiêu tiền Mà để giữ gìn sợi dây đối giữa hiện tại và truyền thống Chợ phiên ở Lào Cai là một cuốn sách mở Mỗi gian hàng là một câu chuyện Mỗi bước chân là một chương Bạn không cần đọc từ đầu đến cuối Chỉ cần đứng yên lắng nghe Và bạn sẽ nghe thấy tiếng của Tổ tiên Tiếng của núi rừng và cả tiếng của chính mình Khi đối diện với điều xưa cũ nhưng chưa bao giờ cũ Những tộc người sống bên mây trắng Bản sắc thầm thì giữa đại ngàn Lào Cai gìn giữ bản sắc Không phải bằng sách mà bằng lời kể Bằng khói bếp, bằng từng ánh mắt bên hiên nhà gỗ Chỉ cần đi qua một con dốc thôi Bạn sẽ thấy giọng nói đã khác Cách ăn Tết đã khác Và cả câu chuyện Tổ tiên cũng không giống nhau Bởi nơi đây là vùng đất hơn 20 dân tộc cùng sinh sống Mỗi dân tộc là một thế giới riêng Sống nặng lẽ bên nhau Như những đám mây trôi trên sờ núi Người hơm mồng theo váy từ sợi lanh Nhúng chàm, đeo bạc trắng cổ Họ hát gọi bạn tình giữa hai ngọn núi Tin rằng âm thanh ấy sẽ bay xa Quật qua sương mù và đến đúng người cần nghe Người dao đỏ vùi lá thuốc Đội khăn đỏ như ngọn lửa giữa rừng sâu Từng câu chú như đánh thức Tổ tiên trong sương mờ Người giáy sống ven suối Dựng nhà thấp Nấu cơm trắng tinh Bày gà luộc bằng ống lên bàn thờ để cúng trời đất Với họ sự thanh sạch trong lòng còn quan trọng hơn Cỗ bản thịnh soạn Người Hà Nhì xây nhà trình thường dày như pháo đài Giữ phong tục cúng rừng đầu năm Nơi họ tin rằng mỗi thân cây già Là một linh hồn Tổ tiên cư ngụ Người Tây lại có lễ then Nghi thức hát mà không phải để giải trí Mà là để cầu mùa, cầu phúc, cầu yên cho cả bản làng Mỗi dân tộc là một ngôn ngữ Một hệ biểu tượng Một niềm tin Nhưng kỳ lạ thay họ không lấn áp nhau Họ sống cạnh nhau như rừng và suối Khác biệt mà hài hòa Và nếu bạn chịu ngồi xuống một lúc Bên bếp lửa của một cụ già Bạn sẽ nghe được những truyền thuyết chưa từng có trong sách vở Chuyện Tổ tiên cưỡi mây đi tìm đất sống Chuyện chim thần chỉ đường trong sương Hay chuyện hòn đá mọc rêu biết khóc vào ngày dỗ tổ Lào cai không chỉ là một địa danh Nó là một tấm thảm sống Dẹp từ tiếng nói, váy áo, lời khen, khói bếp Và cả những truyền thuyết chưa từng ai ghi chép Mỗi dân tộc là một sợi chỉ Và bạn biết đấy Nếu rút mất một sợi Cả tấm thảm sẽ lỏng tay Còn bạn, bạn đến từ dân tộc nào Và Tổ tiên bạn đã kể những câu chuyện gì khi đêm xuống Những câu chuyện ấy đến giờ bạn còn nhớ không? Từ những mái nhà gỗ Giữa mù sương Đến tiếng khen gọi bạn tình bên trên núi Từ bữa cơm nam bên bếp củi Đến điệu mối trong đêm lễ cấp sắc Lào cai không chỉ là một địa danh Mà là cả một kho tảng văn hóa đang sống Và nếu bạn đã lắng nghe đủ lâu Bạn sẽ nhận ra nơi đây không chỉ có phong cảnh Mà còn có linh hồn Một vùng đất vẫn thì thầm kể chuyện mỗi ngày Chỉ chờ có người biết dừng lại để nghe Cảm ơn các bạn đã theo dõi video Xin chào và hẹn gặp lại