VÌ SAO ĐỒ ĂN NHANH SẬP TIỆM Ở VIỆT NAM?| BLV Hải Thanh Plus

Vì sao những thương hiệu đồ ăn nhanh từ burger, gà rán cho đến phô mai lại liên tục sập tiệm hàng loạt ở Việt Nam? Nếu các bạn để ý thì những chuỗi đồ ăn nhanh quốc tế cứ vào Việt Nam là y như rằng, khai trương lúc nào cũng cờ hoa rực rỡ, vài tháng sau đã thấy treo biển cho thuê mặt bằng. Mà đây đều là những thương hiệu quốc tế, những thương hiệu lớn hẳn hoi, họ đã làm mưa lạm gió tại rất nhiều thị trường, xong cứ đến Việt Nam là sập tiệm. Đâu là những lý do chính? Lý do đầu tiên đó là ẩm thực Việt Nam thì quá đỉnh và quá mạnh. Đặc biệt là ẩm thực đường phố. Hãy bắt đầu một ngày mới của mình, bước ra đường sẽ có ngay một xe bánh mì thơm lừng, một nồi phở, hay là một quán bún, hay đơn giản chỉ là vài bắp ngô hoặc là vài củ khoai lang. Giá thì rẻ, một bộ bánh mì kèm đủ thứ trên đời cũng chỉ có giá khoảng 30.000 đồng. Hay là một bát phở đầy thịt bò xịn giò cũng có giá chưa đến 70.000 đồng. Quy ra tức là khoảng 2-3 USD. Trong khi đó muốn ăn một combo burger, khoai chiên, nước ngọt ở KFC hay là McDonald, bạn hãy chuẩn bị rút ví ra ít nhất từ 120-150, tương đương với khoảng 5-6 USD. Với số tiền đó thì có lẽ nhiều người chọn ăn 2 bát phở no nề cả ngày hơn là ăn một xuất ở một cửa hàng đồ ăn nhanh nào đó. Theo một báo cáo của CNBC, 78% chi tiêu ăn uống của người Việt Nam đổ vào các quán ăn đường phố. Còn chuỗi đồ ăn nhanh quốc tế bạn có ước đoán con số là bao nhiêu không? Chỉ là 1% và chỉ 1% mà thôi. Như vậy các bạn đã thấy được, đây là một trận chiến không cần sức. Người Việt không chỉ thích ăn ngon mà còn thích ăn nhanh, ăn tiện. Người Việt Nam có câu là ngon bổ rẻ và những quán ăn đường phố Việt Nam thì luôn đáp ứng đủ các tiêu chí này. Một chiếc bánh mì gọi là có ngay trong vòng 2 phút. Một bát bún bò, một bát phở, 3-4 phút là nóng hổi ở trên tay. Trong khi đó vào cửa hàng đồ ăn nhanh, xếp hàng, gọi món, chờ chế biến có khi mất 15 phút. Rõ ràng không còn là đồ ăn nhanh nữa rồi. Ví dụ như là khi Burger King vào Việt Nam vào năm 2011, một trong những cửa hàng đầu tiên của họ mở tại quận 7 TP.HCM. Khái trường rất rầm rộ ai cũng hào hức. Nhưng chỉ vài năm sau thì họ đã phải đóng bớt chi nhánh vì không đấu lại được bánh mì pate và cơm tấm sườn bi chả. Hay như Taco Bell, chỗ đồ ăn nhanh của Meiko cũng thử sức ở Việt Nam. Nhưng Taco là cái gì? Người Việt Nam nghe còn lạ. Trong khi bánh xèo, bánh mì, rồi rất nhiều loại bánh, bún, miếng, phở vừa ngon lại vừa quen thuộc. Kết quả Taco Bell cũng bay màu, chỉ sau vài năm. Đầu tiên đó là thói quen của người Việt và lý do thứ 2 thì chi phí vận hành của Việt Nam rất là cao. Những chỗ đồ ăn nhanh quốc tế thường chọn mở cửa hàng ở những chỗ rất là xịn sò, những chỗ rất là sang trảnh, trung tâm thương mại, mặt tiền của những con đường lớn. Nhưng bạn có biết được không? Thuê mặt bằng ở những chỗ đó thì tốn cả trăm triệu đồng một tháng cho một cửa hàng nho nhỏ. Theo một số nguồn tin, chi phí thuê mặt bằng chiếm khoảng 60% tổng chi phí vận hành của những chuỗi đồ ăn nhanh ở khu vực trung tâm các thành phố lớn. Chưa hết, ngoài tiền thuê, còn tiền nhân viên, tiền nguyên liệu, tiền marketing và đặc biệt là chi phí nhượng quyền. Những thương hiệu như là KFC hay là Lotteria phải nộp phí nhượng quyền hàng năm cho công ty mẹ và số tiền này thì không hề rẻ. Nguyên liệu cũng là một vấn đề lớn. Muốn giữ đứng tiêu chuẩn quốc tế, nhiều chuỗi phải nhập khẩu thịt bò, phô mai hay thậm chí cả khoai tây từ nước ngoài. Kết quả là chi phí đội lên, giá bán cũng cao, mà khách hàng thì lại không chịu chi. Chuỗi Lotteria là một ví dụ điển hình. Báo cáo tài chính vào năm 2023, Lotteria Việt Nam lỗ lũy kế 433 tỷ đồng, chủ yếu vì chi phí vận hành và bán hàng quá khủng. Tương tự Jollibee, chuỗi gà rán từ Philippines, cũng thấm đòn với khoảng lỗ hơn 400 tỷ. Dù doanh thu của họ là không tệ, nhưng lợi nhuận thì hình như đang là một giấc mưa xa vời. Lý do thứ 3, đồ ăn nhanh. Nếu mà so với bên Mỹ, ở đâu đó thì có thể là nhanh thật. Nhưng mà ở Việt Nam thì nó lại không nhanh. Ngài cái tên Fastfood tưởng là nhanh nhưng thực tế. Và một cửa hàng đồ ăn nhanh ở Việt Nam, đặc biệt vào giờ cao điểm, rất nhiều người xếp hàng, gọi món xong, chờ chế biến, chờ thanh toán, có khi mất 10-20 phút. Trong khi đó ra xe bánh mì ngoài đường, thì cần hô chị ơi cho một cặp bánh mì. Chưa đầy 2 phút, bánh đã nằm trong tay. Chưa kể, nhiều chỗ đồ ăn nhanh của Việt Nam cũng gặp những vấn đề về quy trình. Nhân viên thì chưa quen việc, máy móc bị lỗi hay là bếp quá tải, v.v. Có lẽ là bạn cũng như mình, ít nhất có một vài trải nghiệm nào đó và một cửa hàng gà rãn hoặc đồ ăn nhanh nào, chờ 25 phút mới được một phần, có khi lại còn bị giao nhầm món. Trong khi đó, những quán ăn đường phổ ở Việt Nam, thì những người bán hàng không khác gì siêu nhân. Một người vừa nấu, vừa bưng bê, vừa tính tiền, vừa phục vụ, vừa bán, mà vẫn có thể xử lý cả chục khách trong cùng một thời điểm. Một khảo sát nhỏ nhỏ từng được thực hiện trên mạng xã hội vào năm 2022 cho thấy, 60% khách hàng phàn nàn về tốc độ phục vụ của những chuỗi đồ ăn nhanh ở Việt Nam, đặc biệt tại những thành phố lớn. Trong khi đó, các quán ăn đường phổ luôn được khen là rất nhanh. Điều này giải thích tại sao nhiều người chọn một bát phở nóng hổi ở vỉa hè, thay vì chờ đợi trong một cửa hàng đồ ăn nhanh rất đông người. Lý do thứ tư mà những chuỗi đồ ăn nhanh dễ sập tiệm ở Việt Nam, bởi vì nó không hợp với thói quen, không hợp với khẩu vị của người Việt Nam. Người Việt Nam thích ăn gì? Một bữa cơm bình thường, thịt kho, canh rau muống, một bát phở bò, burger, pizza, gà rán. Phải nói là ngon thật, nhất là với giới trẻ, nhưng đôi khi lại xem là món ăn vặt, không thay thế được bữa chính. Một chiếc burger cỡ lớn nhất cũng khó làm no bằng một đĩa cơm đầy ủ ủ. Hơn nữa, đồ ăn nhanh ở phương Tây thường bị chê là ngấy, nhiều dầu mỡ hoặc là thiếu đi sự đậm đà cần thiết. Nói chung là khẩu vị này không hợp với người phương đâu. Người Việt thích ăn những món có nước chấm, có gia vị, có rau thơm, những thứ mà burger hay pizza hầu như không có. Để trêu khách Việt, nhiều chuỗi cửa hàng đã cố gắng Việt hóa thực đơn. Ví dụ là KFC thì thêm cơm gà chiên, Lotteria có cơm gà suốt đậu nếu mình không nhận. Nhưng dù có cố gắng thế nào, họ vẫn khó đấu lại một quán cơm vỉa hè với sườn nướng và giá chỉ bằng một nửa. Theo Nian Sen, 70% người Việt ưu tiên những món truyền thống như là phở, bún, cơm trong các bữa ăn hàng ngày. Ngay cả giới trẻ, nhóm khách hàng chính của đồ ăn nhanh cũng chỉ xem burger hay gà rán làm những món đổi gió và cùng lắm là một vài lần mỗi tháng mà thôi. Lý do thứ 5 mà đồ ăn nhanh khó tồn tại ở Việt Nam thì nó là do giá và cái thói quen tiêu dùng của người Việt Nam cũng thay đổi rồi. Từ sau đại dịch Covid-19, kinh tế Việt Nam gặp không ít thách thức, lãng phát, giá cả tăng, thu nhập của nhiều người bị ảnh hưởng. Từng lớp trung lưu nhóm khách hàng chính của đồ ăn nhanh bắt đầu thắt chặt chi tiêu. Thay vì bỏ khoảng trăm rưỡi cho một bữa ăn nhanh, họ chọn một đĩa cơm 50.000 đồng hoặc tốt nhất là về nhà tự nấu cho nó lành và cho nó rẻ. Cùng với đó, những ứng dụng giao đồ ăn như GrabFood Shopping cũng đã thay đổi hoàn toàn cách người Việt ăn uống. Bây giờ chỉ cần một vài cú trạm có thể gọi một suất cơm thuần Việt về. Một bát bún, một bát phở hay thậm chí một ổ bánh mì đưa tận cửa. Giá thì rẻ hơn rất nhiều. Giá rẻ bằng một nửa hoặc có khi bằng một phần ba một combo đồ ăn nhanh. Và combo đồ ăn nhanh lúc nào mà cộng cả tiền ship có lẽ cũng phải tầm 200-250. Theo Euromonitor, một khảo sát cho thấy 80% người dùng GrabFood ở Việt Nam chọn các quán ăn địa phương thay vì chuỗi đồ ăn nhanh vì rẻ và đa dạng. Vậy là nhiều chuỗi đồ ăn nhanh vào Việt Nam mới giấc mơ lớn nhưng lại không hiểu rõ thị trường. Họ bê nguyên mô hình từ nước ngoài, cửa hàng to, thường đơn cố định, giá cao. Nhưng Việt Nam không phải Mỹ, đây cũng không phải là Nhật. Đây không phải là nơi người ta sẵn sàng chi cả 10 đô cho một bữa ăn nhanh. Năm 2024, theo Tổng cục Thống kê, khoảng 30.000 cửa hàng ăn uống ở Việt Nam đóng cửa chỉ trong 6 tháng đầu tiên. Đây là một con số khủng khiếp. Mình chưa tìm được những con số mới hơn. Nó cho thấy thị trường ở Việt Nam đang trải qua một giai đoạn cạnh tranh cực kỳ khốc liệt. Những chuỗi đồ ăn nhanh nào không đáp ứng được giá cả, chất lượng và sự tiện lợi sẽ bị thải loại ngay lập tức. Nhưng điều thíu vị là ngành F&B vẫn tăng ấn tượng, tăng trưởng 11% trong năm 2024, chứng tỏ thị trường vẫn đầy tiềm năng. Những thương hiệu như The Pizza Company hay Texas Chicken vẫn đang mở rộng vì họ biết cách thích nghi. Giá khá là ok. Thêm những món của Việt Nam và nữa và hợp tác chặt chẽ với những app giao hàng. Đây là thời buổi của những app giao hàng. Như vậy có thể thấy, thị trường Việt Nam đúng là một chiến trường không dễ sơi cho các chuỗi đồ ăn nhanh. Nhưng mình nghĩ rằng trong tương lai, những thương hiệu nào biết việt hóa thực đơn, tối ưu hóa được chi phí, chạy đua công nghệ giao hàng sẽ có cơ hội để bứt phá. Biết đâu một ngày nào đó chúng ta sẽ thấy burger phở bò, pizza, bánh xèo hay là gà rán sốt mắm xuất hiện. Các bạn nghĩ sao về chủ đề này? Có thương hiệu đồ ăn nhanh nào mà các bạn từng mê mà giờ đã bay màu hay không? Hãy để lại phần bình luận ở bên dưới. Đừng quên nhấn like, share và subscribe. Bấm chuông để không bỏ lỡ những video ở những phần tiếp theo. Xin đừng nói lời chào tạm biệt.