ĐSMSN - Vị chua trái khế -Southwest Vietnam Cuisine Show.mp4
Đức Lê
1 người theo dõi
15 Lượt xem video·19 thg 7, 2025
Có những đứa con miền sông nước, khi được hỏi đi xa thì nhớ cái gì nhất, thì câu trả lời mà nghe nhiều nhất đó là nhớ quê
Quê hương phương Nam có bờ sông cây trái, có cái giọng văn mé hàng tư để bất kỳ tuổi thơ của ai đó, mỗi bữa trưa cũng sẽ được nằm đun đưa nghe bà kể những câu chuyện cổ tích
Câu chuyện kể ngày xử ngày xưa, có bà tiên, cô tấm, có chàng sọ dừa, có anh em nhà nọ được cha mẹ để lại cho cây khế
Cây khế, con chim báo ân việt ác, ai cũng thuộc nằm lòng rồi, nhưng mà cứ muốn được nghe kể đi kể lại nhiều lần để rồi thương rồi nhớ
Nhớ những trùm trái khế vàng ươm lút lẳng ở trên cây đó, rồi nghe giọng kể của bà trầm ấm
Ăn một trái khế, trả một cục vàng, mai túi ba gan, mang theo mà đựng
Những loài cây giống trái của quê hương phương Nam xứng mình ít nhiều đều có những câu chuyện riêng
Những câu chuyện đó gắn liền với ký ức tuổi thơ, gắn liền với đời sống sinh hoạt thường ngày
Và đi sâu vào nỗi nhớ của nhiều người bằng hình dáng thân quen và hương vị đặc trưng giống không hề xa lạ
Cây khế của xứ mình cũng không nằm ngoài cái quy luật đó
Để luôn luôn hiện diện trong đời sống của bà con bằng cái dáng cây cao gần gũi
Bằng cái lá xanh xanh nhỏ nhỏ, bằng bông tím tím mộng mơ
Và cả trùng trái kết thành 5 khế nhọn, lúc nào cũng căng mộng, lúc nào cũng ngon lành
Để gợi nhớ, gợi thèm cho biết bao đứa con của quê mình
Khế có 2 loại là khế chua và khế ngọt
Nếu mà nhìn sơ thì không phân biệt được đâu
Nhưng với bà con mình, giống đã quen thuộc thì chỉ cần nhìn vô là biết được liền
Trái khế ngọt có khế nhọn hơn, trái cũng nhỏ hơn
Và màu trái sạm hơn nhiều so với trái khế chua
Lúc nào cũng căng mộng đầy nước và bự tướng, nhìn là ưng liền con mắt
Mà ngắm nghĩ thì cũng phải công nhận rằng, tà quá cũng thiệt tài tình
Khi đã nhào nặng ra những loài cây giống trái với đủ mọi hình hài
Và ôm hết đủ đầy hương vị
Để mọi nẻo quê hương đều có những dán hình thân quen, gần gũi
Trái dừa bự và nặng ơi là nặng
Trái sầu riêng gai đâm tua tủa mà ngon lạ ngon lùng
Cái thứ trái mè thì lại có nhiều mắt nhỏ
Còn giống loài cây khế thì lại cho ra cái thứ trái với 5 múi căng mộng
Xếp dán ngôi sao treo lủng lẳng trên cây
Không chỉ để gợi thèm mà còn gợi lên trong thương ngàn nhớ
Trái khế có mùi vị thanh tao cứ động hoài nơi cổ hộng
Sẽ khiến người ta cứ muốn cắn hoài thêm miếng nữa rồi miếng nữa
Nếu khế ngọt thì ngọt tê người
Còn khế chua thì chua tới ê răng nhắm mắt
Mùi vị nó đối lập chan chát vậy đó
Nhưng trái khế vàng dù chua hay ngọt
Cũng đều có chung một sự thân quen gần gũi
Bởi vậy mà dù cho ai
Từ đứa con nít hay người lớn
Cứ nhìn thấy cây khế là đều ao ướp
Có thể tận hưởng thật nhiều các hương vị đặc trưng của thứ trái
Được coi là hình ảnh thân thương của quê nhà
Mà tụi thơ ai cũng từng nâm nga những lời thơ mộc mạc và bình yên
Quê hương là trùng khái ngọt
Cho con treo khái mỗi ngày
Hồi còn nhỏ mỗi lần nghe chuyện cổ tích
Ngọc Phượng cứ thắc mắc hoài là
Thiếu gì thứ trái không ăn mà con chim thần nó lại đi ăn trái khế
Để rồi bây giờ lớn lên suy nghĩ lại
Biết nhìn thì mới biết là
Thứ trái khế có chua có ngọt
Nhưng đã là một loại trái quá quen thuộc và gần gũi
Cũng như là ngon lành với bà con mình rồi
Vậy cho nên ông bà mình mới dùng hình ảnh trái cây bình dị này
Nhưng rất đẹp đẻ để viết nên những câu chuyện cổ lưu lại cho tới bây giờ
Mà thiệt là vậy
Những cái trái khế lút liễu trên cây
Nhìn thôi đã thấy đẹp mắt rồi
Mà hái xuống nha
Khéo tài một chút là làm được biết bao nhiêu là món ngon
Món nào cũng đậm hương đậm tình phương Nam sông nước
Những đứa con của xứ này
Hầu như ai cũng phải công nhận rằng
Cách ăn khế ngon nhất
Chính là tự mình leo lên cây hái xuống
Rồi đâm chén muối ớt
Ngồi ngay tại gốc
Để thưởng thức thành quả
Mà ngộ lắm à Ngan
Cây thương muối ớt nó hợp với hầu hết các loại trái cây của quê mình
Dù là chua như xoài, như cốc
Hay ngọt như bưởi năm roi
Thì đều ăn rơ với chén muối ớt này lắm
Trái khế cũng vậy đó
Khế chua chấm muối ớt
Sẽ làm bớt vị chua
Ăn thấy ngon vô cùng
Còn như mà khế ngọt đem chấm muối ớt
Thì lại càng ngọt lừ, ngọt liệm
Đã gì đâu vậy đó
Ăn khế
Nói như đúng bài bản
Thì phải gọt đầu trái
Gọt 5 cái diện khía ở ngoài
Rồi cắt lát ra
Đem trộn chung muối ớt
Ăn chua chua, cay cay
Ngon thôi rồi
Nếu trái khế ngọt
Chỉ để ăn chơi như một loài trái cây
Thì trái khế chua
Với vị chua đặc trưng của nó
Đã trở thành một thiếu rau ăn kèm
Và là một nguyên liệu
Không thể thiếu trong những món ăn
Của phương Nam sông nước
Thì không thể nào tưởng tượng được nổi
Món mắm của quê mình
Sẽ như thế nào
Nếu thiếu những loài rau dân dã
Như bông súng, rau đắng, rau nhúc
Trái chuối non chắc ngầm
Và đặc biệt là vị chua
Của trái khế
Từ là ăn mắm sống
Mắm kho, mắm chưng
Hay những món như thịt xào mắm ruốt
Cá linh kho mắm ruốt
Hay mắm tép đu đủ
Thì dọn lên trên mâm
Lúc nào cũng là dĩa rau đầy dung
Có sự góp mặt của rất nhiều
Những miếng khế đã được cắt lát mỏng
Gàng ương, thơm lừng
Và chua một vị chua dịu dịu
Góp một vị ngon đã đời
Món mắm của quê hương sông nước
Dù không thơm
Không đẹp
Không sang
Nhưng mà cứ hể nhắc tới
Là ai cũng thèm
Ai cũng ao ướt được ăn cho căng bụng
Món ngon đặc biệt này
Nhắc tới mắm
Thì xứ này nhiều vô số kể
Có mắm cá linh, mắm lóc
Mắm cá sạch, cá tràng
Mắm ruốt, mắm cồng
Và mắm ba khía nữa
Còn ba khía nhỏ nhỏ
Có cái vỏ cứng cứng
Đem làm mắm sẽ để dành được lâu
Và là thứ đồ ăn quen thuộc của bà con mình
Trong thời gian khó ngày xưa
Người xứ mình
Cứ kêu trộn mắm ba khía
Là sẽ bài ra rất nhiều
Những cách trộn ngon lành
Như là trộn chanh đường
Trộn với trái me non đập nát
Và đặc biệt hấp dẫn
Là mắm ba khía trộn với trái khế chua
Chỉ cần hái
Mấy trái khế ngon dừa chính tới
Gọt đầu, gọt khía
Rồi xác lát mỏng
Sau đó đem trộn chung với
Mắm ba khía đã được rửa sơ
Và xé miếng dừa ăn
Nêm thêm xíu đường
Xíu tỏi ớt
Món mắm ba khía trộn khế
Khi hoàn thành
Chỉ đơn giản là miếng ba khía nâu nâu tím tím
Xen lẫn màu vàng của khế
Màu đỏ của ớt
Màu trắng của tỏi
Có vậy thôi
Mà sao nó dậy mùi thơm lừng cả gốc bếp
Món này khiến người ta nhớ hoài
Bởi cái vị mặn mặn
Mặn mặn chua chua
Không thể lẫn lộn vô đâu cho được
Miếng thịt ba khía
Ngắm vị khế
Nên dịu bớt cái mặn
Còn miếng khế
Thì được vị mắm làm cho đầm lại
Bớt chua
Và trở nên hấp dẫn vô cùng
Thiệt không thể nào ngờ được
Cái thứ mắm bình dân
Với cách trộn đơn giản vậy
Mà lại khiến người ta hể mà nghe thấy
Là tất tả chạy đi lục nồi
Vừa kiếm cơm nguội
Rồi vừa nhai
Vừa cắn ba khía rôm rốt
Vừa tắm tắt khen ngon
Ngon sao mà ngon dữ dàng vậy à
Về xứ sông nước Cửu Long
Là về giới xứ sở
Của hàng chục các món gỏi
Mang hương vị cay trái của xứ này
Gỏi mận giòn ngọt dễ mê
Gỏi mang cục lạ miệng
Gỏi xoài, gỏi bưở
Gỏi thanh long
Và cả gỏi khế chua dịu dàng
Tuyệt ngon
Gỏi khế có thể trộn chung
Với thịt ba rọi
Tét đồng đều ngon
Hay làm thành món bò bớp thấu
Mà bà con mình vẫn quen kêu
Là gỏi bò bớp thấu
Thì lại càng nhức nghĩ hơn cả
Món này chỉ đơn giản
Có thịt bò xào cho thấm gia vị
Được trộn chung với chuối chát
Và khế xác lát mỏng
Thêm nhúm rau răm
Nấm đậu phộng rang vàng đam bể
Vậy là vừa đủ
Hạ gục cái bào tử
Của bất cứ ai rồi đó
Món bò bớp thấu
Với cái vị chua chua chát chát
Của chuối khế
Được bóp kỹ với vị mặn ngọt
Của thịt bò
Để hòa quyện lại
Thành một mùi vị
Vừa quen vừa lạ
Mà bất kỳ ai
Cũng đừng hồng từ chối cho được
Trái khế
Ngoài cái màu vàng khiến người ta
Ưng ngay từ cái nhìn đầu tiên
Thì nó còn gây thương nhớ cho các bà nội trợ
Bởi cái vị chua được mô tả
Là phải nhắm mắt rùng mình
Sao lạ vậy cà
Chua mà sao lại khoái
Bởi những bà mẹ quê
Luôn có rất nhiều những món ăn trứ danh
Mang vị chua
Mà gây nhiều thương nhớ
Và món canh chua
Chính là một điển hình như vậy đó
Canh chua với vị chua của me
Củ chanh, trái bần, trái giác
Trái khóm, cà chua
Hay cơm mẻ
Thì đã quá quen thuộc rồi
Nhưng vẫn chưa đủ đâu
Khi thiếu mất món canh chua thơm dịu dịu
Được nấu từ trái khế
Canh chua khế
Hợp với hầu như các loại cá
Của xứ mình
Từ cá lốc, cá rô hay tôm tép đều ngon
Bỏ trái khế
Vô nồi nước
Nấu cho tới khi chín mềm
Thì vớt ra, dầm nát
Để lấy phần nước khế chua
Rồi trút lại vô nồi
Sau đó mới bỏ tôm cá
Và các loại rau vào
Tô canh chua khế
Khi mới nhìn thì không khác gì
Các loại canh chua khác của xứ này
Nhưng khi nếm thử
Thì sẽ thấy vô cùng hấp dẫn đó à nghen
Trái cây của quê hương Phương Nam
Ngoài để ăn tư bình thường
Còn được đem đi làm thành đủ món ăn ngon
Vô cùng hấp dẫn
Và còn đem đi làm mứt nữa
Mứt trái cây ở xứ này
Thì có kể mỏi miệng
Cũng chưa kể hết được
Chỉ có thể khẳng định chắc cứu rằng
Thứ mứt nào cũng thơm
Cũng ngon lành hết cả
Và mứt khế cũng vậy đó
Mứt khế được sên kỹ
Từ trái khế chua và đường
Khi mứt kẹo lại
Thì mới rắc mè, đậu phộng sên chung
Và ép ra khuôn để cắt miếng
Ngày Tết, gia đình sung họp
Rồi khách khứa tới nhà
Mà có bình trà thơm
Với dĩa mứt khế dẻo dẻo chua chua
Thì thiệt là ấm lòng
Thiệt là trang chứa tình quê biết bao nhiêu
Quê hương Phương Nam bao đời nay
Vẫn trang hòa hai mùa mưa nắng
Mưa xuống thì tưới cho tốt xanh ruộng đồng
Nắng lên cho cây đơm bông
Quàng sai trái chín
Cây trái của xứ này
Có chua, có ngọt, có đủ mọi hình hài
Màu sắc, kích cỡ
Nhưng chỉ duy nhất vị ngon
Và khả năng gây thương gây nhớ
Là lúc nào cũng chung nhất mà thôi
Nhớ trái cốc xấu quắc
Cho ai lủng đầu
Nhớ trái dừa khô
Rớt cái tùm xuống mương nước
Nhớ trái bần mấy bữa tắm xong
Thường hay trèo cây để hái
Và nhớ nhiều, thiệt nhiều
Có lẽ là chùm khế
Trèo lút liễu trên cây
Nhớ nhiều lắm những món ăn ngon
Của bà, của mẹ
Được nấu từ trái khế
Nhớ hoài câu chuyện của bà
Giữa cái túi ba gan
Ăn khế trả vàng
Mỗi người lớn chúng ta
Những ai đã từng có cái tuổi thơ
Gắn liền với câu chuyện
Ăn khế trả vàng
Thì chắc hẳn đã từng có một lần đó
Ngóng hoài ra mé hàng ba nơi có cây khế
Mong có con chim thần nào đó
Tới ăn trái chín cây hay là không
Hồi còn con nít là vậy mà
Bây giờ lớn lên rồi
Đi xa mỗi lần có dịp về nhà
Là cũng ra mé hàng ba đó
Rồi ngóng qua ra ngoài cây khế
Cũng mong có con chim thần tới
Nhưng mà không có mong con chim thần tới
Ăn khế trả vàng nữa đâu
Mong là có con chim thần nào đó
Có thể đưa mình trở về với tuổi thơ
Để có thể nằm ngủ trưa
Ở mé hàng ba đun đưa trên chiếc giỏng
Được nghe cái giọng kể trầm ấm của bà
Rồi được ngửi cái mùi khế chính vàng
Thơm hoài trong mắt
