7 Bí Ẩn Ly Kỳ Và Thú Vị Về Nam Định Khiến Du Khách Mê Mẩn

7 bí ẩn ly kỳ và thú vị về Nam Định khiến du khách mê mẩn Nam Định, một tỉnh thành ven biển, mệnh danh là đất học của Việt Nam, nơi đã sản sinh ra biết bao trạng nguyên, thí sĩ yêu nước và học giả nỗi lạc. Nhưng bạn có biết không, sau những trang sử hào hùng và trường thi lừng lễ, Nam Định còn ẩn dấu vô bàn điều kỳ lạ, thú vị đến mức, khiến ai từng đặt chân tới đây cũng phải trầm trồm mê mẩn. Từ những ngôi làng cổ đầy hoài niệm đến nhà thờ đá phú nhai cao bút như lâu đài châu Âu, hay vô bàn những món đặc sản ngon nước ngầm người như phở bò, bánh xíu báo, kẹo xíu châu ngọt ngào, Nam Định luôn khiến người ta thương thầm nhớ trộn, bởi vẻ đẹp rất đỗi bình dị mà đầy bản sắc văn hóa. Và trong video hôm nay, hãy cùng kênh ghé thăm tỉnh thành này để khám phá vô bàn những điều bất ngờ khiến ai cũng đều ngạc nhiên các bạn nhé! Nằm ở phía Nam của châu Thộ sông Hồng, tỉnh Nam Định được ví như vùng đất tụ thủy tụ khí, nơi sông đổ ra biển, đất đai màu mỡ, cảnh sát hài hòa. Đây cũng là nơi ghi dấu bao thăng trầm lịch sử với nền văn hóa đặc sắc và truyền thống khoa bảng lễ lừng, từng sinh ra ngừa bậc anh tài, doanh nhân đất Việt. Trước khi xác nhập năm 2025, tỉnh Nam Định có tổng diện tích tự nhiên khoảng 1.652 km2, vùng một thành phố trực thuộc tỉnh thành phố Nam Định và 9 huyện Mỹ Lộc, Vũ Bản, Ý Tên, Nam Trực, Trực Ninh, Xuân Trường, Cao Thủy, Hải Hậu và Nghĩa Hưng. Phía Bắc giáp tỉnh Thái Bình qua sông Hồng, phía Tây giáp tỉnh Hà Nam, phía Nam giáp tỉnh Ninh Bình và phía Đông giáp biển Đông với đường bờ biển dài khoảng 72 km. Tuy nhiên trong quá khứ, vùng đất Nam Định từng gục chung với Ninh Bình và Hà Nam thành một tỉnh lớn có tên là Hà Nam Ninh, Thì ấy, tổng diện tích tự nhiên của toàn tỉnh Hà Nam Ninh lên đến khoảng 3.826 km2, bao gồm cả địa bàn của ba tỉnh như ngày nay. Sau khi tách ra năm 1991, các tỉnh Nam Định, Ninh Bình và Hà Nam được tái lập lại như trước. Cơ mà tàn rồi lại hợp, thế nên từ ngày 12 tháng 6 năm 2025, theo Nghị quyết 60 Nghị quyết Trung ương và các quyết định của Quốc hội, Chính phủ, ba tỉnh Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình chính thức xác nhận thành tỉnh mới mang tên Ninh Bình với trung tâm hành chính đặt tại tỉnh Ninh Bình hiện tại, nên Nam Định giờ đã thay tên đổi họ trên giấy tờ và trở thành Ninh Bình. Thông tin từ lễ công bố ngày 30 tháng 6 năm 2025 cho thấy, diện tích tự nhiên toàn tỉnh Ninh Bình mới sau xác nhập là 3.942,6 km2, trong đó phạm vi của tỉnh Nam Định 1.652 km2 đã nhập hoàn toàn vào tỉnh Ninh Bình mới. Theo danh sách, 129 đơn vị hành chính cấp xã, 97 xã cộng 32 phường được sắp xếp lại. Tuy nhiên, cái tên Nam Định vẫn mãi là ký ức đẹp trong trái tim của những người con dân nơi đây. Bí ẩn về cái tên Nam Định bắt nguồn từ đâu? Lần lại sự cũ, trước thế kỷ 15, vùng đất này từng có tên là Thiên Trường, sau đổi lại là Sơn Nam rồi lại tách thành Sơn Nam Thượng và Sơn Nam Hạ dưới thời Lê. Mãi đến năm 1831, Vua Minh Mạ thực hiện cuộc cải cách hành trình lớn, chia lại bản đồ cả nước và chính thức đặt tên vùng đất này là Nam Định, nghĩa là ổn định ở phía Nam, ham ý an dân, vững bền, giữ yên miền trọng yếu phía Nam Kinh Thành. Ban đầu dưới thời Nhà Nguyễn, địa bàn Nam Định rộng lớn hơn hiện tại, bao gồm cả một phần đất của tỉnh Thái Bình và Hà Nam ngày nay. Trải qua nhiều lần điều chỉnh địa giới hành chính, nhất là sau cách mạng tháng 8 và những năm đổi mới, Nam Định thu hẹp về danh giới hiện nay, tập trung phát triển theo hướng cân bằng giữa nông nghiệp, công nghiệp và du lịch văn hóa lịch sử. Việc sắp nhập, tách ra qua các thời kỳ không chỉ là chuyện chia địa bàn quản lý, mà còn phản ánh các biến chuyển lớn về chính trị, dân cư và chiến lược phát triển vùng. Dù tên gọi có thay đổi, nhưng linh khí mảnh đất này vẫn luôn hội tụ. Cái tên Nam Định vì thế không chỉ là điện danh, mà còn là biểu tượng cho sự giao thoa giữa quá khứ hào hùng và hiện tại lăng động. Và đặc biệt, nói tới Nam Định là nhắc tới đất học với những nhân tài kiệt xuất đầy tự hào sau đây. Nam Định, đất học ngàn năm, nơi nhân tài hội tụ Dầu trong cốt lõi văn hóa nơi đây, Nam Định còn là vùng đất của chữ nghĩa, nơi tinh thần hiếu học đã thấm vào món thịt của bao thế hệ. Nam Định một danh dân đầy tự hào, đất học thành Nam. Lẹt dở những trang sử vàng của dân tộc, Nam Định là một trong những số ít địa phương nổi bật với truyền thống khoa bảng rực rỡ. Vùng đất này từng sản sinh ra 5 trạng nguyên, 88 tiến sĩ và hàng trăm cử nhân qua các chiều đại. Những con số không chỉ đơn thuần là thành tích, mà là minh chứng sống động cho khát vọng quân lên bằng chi thức. Không thể không nhắc tới Nguyễn Hiền, cậu bé đỗ trạng nguyên khi mới 12 tuổi. Trở thành thần đồng nhỏ tuổi nhất trong lịch sử Việt Nam. Dẫu sinh ra trong gia cạch nghèo khó, nhưng ý chí học hành của cậu bé ấy đã khiến cả chiều đình ngưỡng mộ. Rồi đến Lương Thế Vinh, vị trạng nguyên được mệnh danh là trạng lường, không chỉ xuất chúng trong văn chương mà còn là bậc thầy về toán học. Những công trình của ông là nền tảng dạng dạy suốt hàng thế kỷ sau, khiến sứ thần phương Bắc cũng phải nể phục. Bên cạnh đó là những bậc hiền tài như Đào Sư Tích, Vũ Tuấn Triêu, Trần Văn Bảo. Những con người đã ghi dấu ấn mạnh mẽ trên bảng vàng khoa cử, góp phần làm trạng danh quê hương qua nhiều thế kỷ. Không dừng lại ở dĩ vãng, tinh thần học hành của người Nam Định vẫn cháy bỏng và bền bỉ cho tới hôm nay. Nhiều năm niền, tỉnh giữ vững vị trí tốt đầu cả nước về điểm trung bình kỳ thi trung học của thông quốc gia, đặc biệt vùn toán học luôn dẫn đầu tuyệt đối trong suốt hơn một thập kỷ. Điều này không chỉ phản ánh chất lượng giáo dục, mà còn thể hiện nền tảng tư duy logic và ý chí bền bỉ của học trò nơi đây. Những tấm huy chương vàng vàng từ các kỳ Olympic quốc gia và quốc tế, những bảng vàng danh dự của các cuộc thi khoa học, kỹ thuật, kiên cứu sáng tạo không ngừng gọi tên học sinh Nam Định. Mỗi năm, hàng trăm em vượt qua kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, không ít người có mặt trong các đội tuyển đi thi quốc tế. Từ truyền thông ấy đã có biết bao nhân tài tỏa sáng, nhà văn Nam Cao, nhà văn Nguyễn Tuân, nhà sử học Trần Quốc Vượng, nhà lãnh đạo trẻ như Trần Nhật Huy, tổng giám đốc BBEP khi mới 37 tuổi, và hàng loạt những tên tuổi tài năng cho thấy đây thực sự là mảnh đất học đỉnh cao của nước ta. Đặc biệt, đa ghé Nam Định không thể bỏ qua ẩm thực địa phương siêu hấp dẫn. Có một câu nói chuyển miệng trong giới sành ăn, ăn sáng ở Nam Định là biết cả một vùng đất nghĩ gì. Và quả thật, để hiểu được tính cách người thành Nam, bạn hãy bắt đầu từ một bát phở bò. Không phải ngẫu nhiên mà Nam Định được gọi là cái nôi của phở Việt. Phở ở đây có nước dùng trong vắt, thanh ngọt từ dương bò hầm nhiều giờ, hương vị tinh tế, đậm vị vô cùng. Một bát phở bò sốt rang ở Phở Cụ Tặng, 23 Hàng Tiện, TP. Nam Định, với hương vị mềm thịt bò, nước dùng sánh đỏ đầy nôi cuốn. Bánh mì pate đỏ quan, lớp vỏ giòn tan, nhưng bên trong là lớp pate béo ngậy, kem thịt xíu mặn mà. Thành Nam còn là thiên đường bánh trái đúng nghĩa, có bánh gai bà thi đen nhánh, thơm mùi lá chuối khô và mật mía. Bánh sư báo có vỏ giòn rụng nhưng thịt mỡ trứng đầy đặn, rồi bánh mì ba lan thơm lửng mùi bơ dữa. Mỗi món ăn là một lát cắt lịch sử và di sản giao tha của nhiều nền văn hóa. Uống kèm một ni nước ô mai bà bu chua dịu, thanh bát thì đúng là combo quốc dân trong một triều dòng chơi nôi phố nhỏ. Chưa hết đâu, Nam Định còn có những món ăn mà nghe tên đã thấy tò mò như Ăn cùng nước dùng đậm đà và chả cá chiên vàng ươm, hay bún sung cô hiền với hương vị chua chua bùi bùi độc nhất vô nhị. Rồi đến nem nấm giao thị, thứ đặc sản có mùi tính thơm lừng, nem được dã tay bằng chảy hỗ, ăn kèm lá sung, rau thơm và nước chấm pha theo công thức riêng, khiến cả VTV từng phải về tận nơi ghi hình. Đặc biệt, kể từ ngày cầu thủ Nguyễn Sơn Sơn tỏa sáng tại AFF Group 2024, thì một quầy bánh chuối chiên nhỏ ở ngã tư Bắc Ninh, Nguyễn Du cũng vụt sáng theo. Lớp vỏ mỏng giòn, nhân chuối ngọt mềm thơm phức khiến bạn vừa cắn đã thấy tuổi thơ ùa về. Ăn no rồi, cùng lên đường vi vu khám phá những nhà thờ đẹp như lạc bước bên trời Âu ngay sau đây. Khi nhắc đến kiến trúc gothic hay những công trình tôn giáo đổ sộ mang phong cách châu Âu, không ít người nghĩ ngay đến Paris, Milan hay Barcelona. Thế nhưng ngay tại Việt Nam, ở mảnh đất thành Nam Trần Mạc lại hình hữu cả một thế giới kiến trúc như bước ra từ trời Tây khiến những ai một lần ghé qua đều ngỡ ngàng và say mê. Nam Định được mệnh danh là thủ phủ nhà thờ với hơn 1.000 công trình tôn giáo lớn nhỏ. Trong đó có những kiệt tác kiến trúc khiến du khách không khỏi trầm trồ vì vẻ đẹp lộng lẫy, cổ kính và đầy thiêng liêng. Nổi bật nhất chính là Vương Cung Thánh Đường Phú Nhai, công trình tôn giáo lớn nhất Đông Nam Á với hai tháp chuông cao vút lên trời xanh, mỗi tháp cao tới 44 mét, được đúc tại Pháp và đưa về Việt Nam từ thế kỷ trước. Nơi đây như một bản giao hưởng hoàn hảo của nghệ thuật kiến trúc cô thích cổ điển. Cách đó không xa, bên phía biển Hải Hậu, có một công trình gần như đối lập về cảm xúc, nhà thờ Đổ Hải Lý, từng là nơi sinh hoạt tôn giáo rầm uất. Nhưng theo thời gian và sự sâm thực của biển, nơi đây chỉ còn lại những bức tưởng gạch châu trọi hoang phế. Thế nhưng, chính sự đổ nát ấy lại khiến nhà thờ trở thành một trong những địa điểm chụp ảnh đẹp nhất Việt Nam, đặc biệt vào lúc bình minh hoặc hoàng hôn. Nếu bạn muốn tìm một chút tráng lệ kiểu hoàng gia châu Âu, hãy đến với Đèn Thánh Kiên Lao, ngôi thánh đường thuộc giáo Phận Bùi Chu, với tháp chuông cao 46 mét, những mái vòng rộng lớn, mặt tiền cân đối và hàng chục bức tượng được chạm khắc tỉ mỉ. Nơi đây thực sự giống như một cung điện cổ kính của miền Trung châu Âu giữa lòng đồng bằng Bắc Bộ. Vào mùa lễ lớn, đèn thánh rực sáng trong ánh đèn trang trí, mang đến cảm giác linh thiêng và huy hoàng như đang bước vào một vùng đất khác. Còn nếu bạn là người đam mê phong cách thần bí kiểu châu Âu cổ tích, thì nhà thờ Hưng Nghĩa là nơi bạn không thể bỏ qua. Với lối kiến trúc ưu tối, sắc sám chủ đạo, tháp nhọn vươn lên nền trời và cửa sổ hình hoa hồng, đừng quên ghé thăm Tòa Giám mục Bùi Chu, một trong những nhà thờ cổ nhất còn tồn tại tại Việt Nam với hơn 130 năm tuổi đời. Dù đã trải qua nhiều lần trùng tu, nhưng nét cổ kính và linh thiêng vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn, như một trứng tích lịch sử sống động giữa đời thường. Và nếu bạn đến Nam Định vào mùa Giáng Sinh, bạn sẽ hiểu vì sao nơi đây khiến trái tim bao người rung động. Từ những con phố nhỏ đến quảng trường lớn, từ làng xóm đến nhà thờ, đâu đâu cũng ngập tràn ánh sáng. Những khúc ca nguyện vang lên như lời chúc lành, mang đến cảm giác bình yên đến kỳ lạ. Với người công giáo, đó là sự hội tụ của đức tiên. Với du khách, đó là một hành trình khám phá vừa nghệ thuật vừa tâm linh đầy xúc cảm. Nam Định, nơi khai sinh một triều đại vững mạnh Ít ai biết rằng quê cha đất tổ của Vương Triều Nhà Trần lừng lễ một thời, chính là ở Nam Định, mảnh đất chù phú ven biển nơi đã biết lên trang sự vi hoàng của dân tộc. Ngược dòng thời gian về đầu thế kỷ 13, tại vùng Tức Mặc, nay thuộc phường Lọc Vượng, thành phố Nam Định. Họ Trần khi ấy vốn là một dòng tộc làm nghề chài lưới, buôn bán ven biển. Nhờ tài trí, nội lực và khát vọng vươn lên, dòng họ này đã nhanh chóng gây dựng thanh thế, từng bước bước chân vào chiều chính nhà Lý. Theo Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, năm 1225, dưới sự sắp đặt tài tình của Trần Thủ Độ, Lý Triều Hoàng, nữ hoàng duy nhất trong lịch sử Việt Nam, đã nhường môi cho trọng là Trần Cảnh, tức vua Trần Thái Tông, chính thức mở ra triều đại nhà Trần kéo dài 175 năm. Một vương triều không chỉ thịnh trị về chính trị và kinh tế, mà còn là biểu tượng bất diệt của nòng yêu nước và tinh thần bất khuất khi ba lần đánh bại quân Nguyên Bông, bảo vệ toàn vẹn bờ cõi. Dù đặt kinh đầu tại Thăng Long, nhưng quê cha đất tổ ở Nam Định luôn là chỗ linh thiêng để các vua Trần hướng về. Tại đây, họ cho xây dựng Phủ Thiên Trường, nơi các thái thượng hoàng sống và tu dưỡng sau khi nhường môi cho con, thể hiện tinh thần cha truyền con nối văn minh và hiếm có trong lịch sử các triều đại phong kiến Việt Nam. Dấu ấn của vương triều Trần hiện vẫn được bảo tồn nguyên vẹn tại khu di tích đền Trần Nam Định của Ba Công Trình Lớn, đền Thiên Trường thờ 14 vị vua Trần, đền Cố Trạch thờ Trần Hương Đạo, vị quốc công tiết chế đã chỉ huy toàn quân dân tại Việt ba lần đại thắng giặc Mông Nguyên, đền Trung Hoa nơi ghi dấu Việt đăng quang của các vị vua đầu triều. Không chỉ là di tích lịch sử, đền Trần còn là nơi diễn ra lễ khai ấn đầu sân, một trong những sự kiện tâm linh và văn hóa đặc biệt nhất cả nước, thu hút hàng vạn người dân hành hương mỗi dịp Tết nguyên đáng. Tương truyền nghi lễ khai ấn được bắt đầu từ thời vua Trần Thái Tông năm 1239, với ý nghĩa ban ấn phong quan, cổ vũ tinh thần làm việc chăm chỉ đầu năm mới cho cả triều đình và môn dân. Từ đó đến nay, trừ những năm đất nước có rạc ngoại sâm thì đêm 14 dạng sáng 15 tháng riêng, lễ khai ấn đền Trần vẫn được tổ chức đều đặn như một lời nhắc nhở về gốc dễ tổ tiên, như một niềm tin dân gian rằng ai được ấn, người ấy sẽ hạnh thông, học hành đỗ đạt, công doanh thăng tiến, phúc lọc đủ đầy. Và cũng chính nơi đây, Nam Định không chỉ là quê hương phát tích của Triều Trần, mà còn là vùng đất của lễ hội, của dòng chảy văn hóa sống động xuyên suốt lịch sử. Mỗi lễ hội là một câu chuyện, mỗi đèn đài là một ký ức, ngoài ghém trong đó là niềm tự hào không chỉ của người thành Nam mà của cả dân tộc Việt. Nam Định, nơi lưu giữa những lễ hội văn hóa độc đáo bậc nhất Việt Nam. Không chỉ nổi danh là đất học và cái nôi của triều đại nhà Trần Hùng Mạnh, Nam Định còn là một trong những địa phương có đời sống văn hóa, tính ngưỡng phong phú bậc nhất cả nước với gần 4.000 di tích lịch sử văn hóa, hàng loạt lễ hội đặc sắc và những truyền thuyết thầm đẫm tinh thần dân tộc. Tại đây, dẫu ấn lịch sử hiện hữu không chỉ qua sách vở mà còn in đậm trên từng công trình cổ kính. Chùa Phổ Minh, ngôi chùa xuất hiện trên tờ tiền 100 đồng, nổi tiếng với thác Phổ Minh 14 tầng được xây từ thời Trần. Bảo tàng trên Nam Định, nơi lông giữ ký ức về một thời vàng son của ngành công nghiệp diệt may Việt Nam, từng xuất hiện trên tờ tiền 2.000 đồng. Cầu ngói chợ lương hơn 500 năm tuổi, thuộc hàng cổ nhất cả nước. Làng cây cảnh vị khê, cái nôi của nghệ thuật bonsai Việt Nam với truyền thống 700 năm và cuộc cờ Nam Định, một trong bốn kỳ đài cổ nhất Việt Nam còn tồn tại đến nay. Trong số các lễ hội nổi bật, tính ngưỡng thợ mẫu tại Phủ Giày, huyện Vụ Bản là một biểu tượng thiêng liêng, đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Lễ hội Phủ Giày diễn ra từ mùng 3 đến mùng 8 tháng 3 âm địch nhằm tưởng nhớ thành mẫu liễu hạnh, một trong tứ bất tử của tính ngưỡng dân gian Việt Nam. Theo truyền thuyết, bà là công chúa Quỳnh Hoa, con gái thứ hai của Ngọc Hoàng. Từng hai lần dáng trần, hành hiệp cứu dân, giúp đỡ người nghèo, dự trường dạy chữ, đắp đê chống lũ và đưa người dân Nam Định tôn vinh làm mẫu nghi thiên hạng. Lễ hội Phủ Giày không chỉ nổi tiếng bởi các nghi lễ hậu đồng mà còn gây ấn tượng với hội kéo chữ, một phong tục cổ độc đáo có 1 không 2, thể hiện khát vọng học hành, đỗ đạt và tôn vinh chữ nghĩa. Cũng không thể không nhắc tới lễ hội Chùa Keo Hành Thiện Chuân Trường, nơi thờ thiền sư, tương không lộ, vĩ quốc sư thời lý, người có công truyền bá Phật giáo và sáng lập nghề đúc đồng. Ngôi chùa được xây hoàn toàn bằng gỗ lim, không dùng một chiếc đinh, là minh chứng sống động cho kỹ thuật kiến trúc cổ. Lễ hội Chùa Keo tổ chức từ ngày 12 đến 15 tháng 9 âm lịch với nhiều hoạt động giàu bản xác như giấc kiệu Đức Thánh Dương không lộ, khi bơi trải đứng một nét độc đáo hiếm thấy, múa rồng, múa lân, đấu vật, thi cờ tướng, chọi gà, tất cả hòa quyện tạo nên không khí lễ hội ruộng ràng, thấm đẫm văn hóa làng quê bắc bộ. Và nếu có dịp đầu xuân ghé thăm Nam Định, bạn nhất định không thể bỏ qua chợ viền. Phiên chợ độc nhất vô nhị, chỉ họp duy nhất một lần vào đêm mùng 7 dặm sáng mùng 8 tháng riêng. Nơi không ai đến để mặc cả, mà chỉ để mua may bán rủi, cầu lộng đầu năm. Đây không chỉ là nét sinh hoạt tín hưởng, mà còn là không gian văn hóa truyền thống lâu đời của người dân thành Nam. Dù nay đã xâm nhập hành chính, cái tên Nam Định vẫn sống mãi trong lòng bao thế hệ, như một biểu tượng của sự học, của lòng trung hiếu, của bản xác văn hóa bắc bộ ngàn năm bền vững. Từ những bát phở bò thơm nức, đến thánh đường cổ kính, từ những ngôi làng học trò vang bóng, tới đêm chợ viền đỏ đèn cầu lộng, một bước chân trên mảnh đất này là một trang sử sống, một nhịp độc văn hóa chân thành và sâu lắng. Bạn đã từng đặt chân đến Nam Định chưa? Nếu có dịp trở lại, bạn sẽ ghé thăm đâu đầu tiên? Là đền trần rực rỡ sắc lễ, một bát phở bò buổi sớm, hay những bậc đá phủ reo dẫn vào nhà thờ đổ bên biển Hải Hậu? Hãy để lại bình luận bên dưới chia sẻ cảm nhận của bạn nhé! Xin chào và hẹn gặp lại các bạn trong những hành trình tiếp theo!