5 Truyện Ngụ Ngôn Trong Hàn Phi Tử Nhìn Thấu Bản Chất Con Người Qua Mọi Thời Đại

5 câu chuyện ngụ ngôn trong Hàn Phi Tử Nhìn thấu bản chất con người qua mọi thời đại Thưa quý vị và các bạn Hàn Phi sinh khoảng 280 chức cung nguyên Mất năm 233 chức cung nguyên Là một nhà tư tưởng chiếc gia Và nhà tiểu luận nổi tiếng thời chiến quốc Người được sau vinh danh và thường gọi ông là Hàn Phi Tử Hàn Phi Tử là bậc thầy về tư tưởng pháp gia Bằng việc tổng hợp đuyển chọn tư tưởng của các pháp gia chức ông Các nhà nghị luận thời chiến quốc Mà viết nên bộ sách Hàn Phi Tử Trong đó có các thiền cổ phẫn Sự phấn nộ của con người cô độc Ngũ đố, năm thứ sâu mọt Nội ngoại chữ thuyết, sưu tập những lời bàn về việc trong và việc ngoài Thuyết lâm, chuyện ngày xưa Thuyết nan, cái khó trong việc dù thuyết Vân vân, tất cả hơn 10 bản chữ Học thuyết cốt lõi trong sách Hàn Phi Tử là ý tưởng kết hợp tâm thuật và ủng hộ pháp quyền Chủ trường pháp trị với lối viết sắc xảo, lô dích và chặt chẽ Số lượng chuyện ngụ ngôn trong Hàn Phi Tử đứng đầu trong văn xuây thời tiền tầng Và một số trong số đó đã trở thành nguồn gốc của các thành ngữ Mà chúng ta hay sử dụng ngày nay Ví như Thu chu, đại thố, ôm cây đợi thỏ Và các biến thể khác như há miệng, chở sung, cắm sao chờ nước đều có ý nghĩa tương tự nhau Rồi lại có thành ngữ Lạm vu sung số, giấy máu ăn phần, thêm vào cho có Bên cạnh đó có một số chuyện ngụ ngôn cho đựng những chân lý sâu sắc Thấu hiểu bản chất sự ấm lạnh tình người thế gian Có sức ảnh hưởng qua mọi thời đại Sau đây, trành Đặc quy tâm Phúc Khánh xin giới thiệu tới quý vị và các bạn 5 câu chuyện ngụ ngôn như thế Câu chuyện thứ nhất là Sắc suy, ái thể Sắc tản tỉnh Phài có mới nơi cũ Di tử Hà là một nho sĩ thông minh Vô cùng khôi ngồ tuấn tú Được vệ linh công sủng ái Phong cho làm đại phu Di tử Hà được vệ linh công trọng lãi Cho phép tự do ra vào cúng cấm Theo luật pháp của nước bại Kẻ dùng xe của vua sẽ phải bị chặt chân Một ngày mẹ tử Hà bị bệnh Có người nghe tin đăng đêm đến báo với Di tử Hà Tử Hà giả mệnh quốc quân Tự ý lấy xe của vệ linh công xuất cung về thầm mẹ Vệ linh công do quá yêu Di tử Hà Nên khi biết chuyện chẳng những không phạt mà còn khen Thực là người con có hiếu Vì mẹ mà phạm tội bị chặt chân Một lần khác Di tử Hà cùng vệ linh công thăm hoa viên Di tử Hà thấy một quả đào ngon Tự ý hái đào ăn trước mặt vệ linh công Ăn không hết Mẹ đem phần cắn giở đút vào miệng vệ linh công Vệ linh công cũng khen Tử Hà thật yêu ta Quên cái miệng đói của mình mà nhớ đến ta Về sau Di tử Hà Ngày một già đi và không còn được vệ linh công Quý mến nữa Có lần vệ linh công dùng roi đánh Di tử Hà Từ đó Di tử Hà thường cao ốm Nên ít lên chiều Vệ linh công hỏi quan đại phu Trúc Đà Trúc Đà dèm pha với vệ linh công rằng Di tử Hà giống như loài chó Gặp hội ma thì oán hận chủ nhân Từ đó vệ linh công bắt đầu xà lái nhông Một đại phu khác của nước vệ Sử ngư bất bình với việc Di tử Hà được trọng dụng Và tiến cử người hiền là cử bá Ngọc Vệ linh công ban đầu không nghe Ít lâu sau sử ngư chết Người nhà không hạ táng Lại khuyên ngăn vệ linh công Thời gian trôi qua Di tử Hà mỗi ngày một giả một xấu Không còn được vệ linh công yêu quý Lại phạm tội Vệ linh công lại nghe theo lời sử ngư Trọng dụng cử bá Ngọc Rồi trị tội trộm xe và tự ý ăn đảo trước đây Của tử Hà Và nói Nó đã có lần tự tiện đi xe ngựa của ta Lại có lần bắt ăn quả đào thừa của nó Rồi đuổi ra khỏi cung Hàn Phi kết luận Việc làm của Di tử Hà không khác Nhưng lần trước được khen là hiền Lần sau lại là phạm tội Đó là vì lòng yêu ghét khác nhau Cho nên được nhà vua yêu Thì cái khôn của mình càng làm cho mình được thân Khi bị nhà vua ghét thì cái khôn của mình đã không được dùng Mà mình càng bị sơ Vì thế kẻ sĩ đi ru thuyết Không thể không xét đến chỗ nhà vua Yêu ghét cái gì Rồi sau đó mới tuyết phục Rồng là một con vật có thể đùa bỡn Thậm chí có thể cưỡi Nhưng ở dưới cái cổ của nó có cái vảy ngưỡng Ai động đến thì nó giết ngay Kẻ ru thuyết mà không xa phải cái vảy ngược Của các nhà vua thì mới có thể xem là giỏi vậy Cảm ngộ rằng Không cần phải trách móc chê bai vẹ linh công Vì thích cái mới hơn cái cũ Điều này là bản chất của con người Bất kể ai cũng sẽ có những cảm xúc tương tự Chỉ là cách xử lý khác nhau mà thôi Vương Thông Biệt danh Vương Khổng Tử Một nho gia nổi tiếng thời nhà Tùy từng nói Dĩ lợi tương giao Lợi tẩn tắc tán Dĩ thế tương giao Thế bại tắc khuỳnh Dĩ quyền tương giao Quyền thất tắc khí Dĩ tỉnh tương giao Tình đoạn tắc thương Nghĩa là quan hệ dựa trên lợi ích Lợi ích cạn thì tán giã Quan hệ dựa trên sức mạnh Khi sức mạnh suy yếu thì sụp đổ Quan hệ dựa trên quyền lực Khi quyền lực mất đi thì bị bỏ rơi Quan hệ mà dựa trên tình cảm Thì khi tình cảm đứt đoạn thì gây tổn thương Yêu và ghét đã thay đổi Nên những gì trước đây có thể tha thứ Giờ đã trở thành tội lỗi Khi chúng ta tương tác với người khác Chắc chắn phải chú ý đến sở thích của đối phương Và sự thay đổi trong mối quan hệ Nếu như có sự xa cách Những điều trước đây có thể nói và làm được Bây giờ có thể không thể nói hoặc không làm được nữa Tiếp đến là câu chuyện số 2 Chí tử nghi lần Nghi ngờ hàng xóm Nước tống của một nhà đại phú Một hôm trời mưa Tường bao quanh nhà bị sập Người con nói với cha đại phú rằng Nếu không xây lại tường thì thế nào cũng sẽ bị ăn trộm Người hàng xóm nhà bên nhìn thấy bức tường sụp đỏ Có lòng tốt đi tới khuyên nhổ Tường nhà ông sập rồi Mau sửa lại đi Nếu không sẽ bị bọn trộm ghé thăm Đêm đó quả thật Có bọn trộm đã lẻn vào lấy đi nhiều tài sản Đại phú nói với con trai Con trai con thật thông minh Phán đoán của con rất đúng Tuy nhiên ta đoán kẻ trộm nhất định là Câu chuyện cho ta thấy cả con trai của đại phú Và người hàng xóm đều nói đúng Đó là nếu không xây tường Thì sẽ bị trộm lẻn vào Tuy nhiên đối với con trai thì đại phú khen là thông minh Còn đối với người hàng xóm Thì ông ta lại nghi ngờ Đây chính là biểu hiện của bản chất thiên kiến của con người Hai người sẽ được đối xử khác nhau Vì bản sắc và mối quan hệ Khác nhau của họ Cho nên khi đưa ra lời khuyên cho người khác Bạn nên chú ý đến mức độ thân thiết Nếu bạn có mối quan hệ tốt với người khác Và người đó có tư tưởng rộng rãi Thì bạn có thể đưa ra lời khuyên thật lòng Bằng không rất có thể ý tốt của bạn Sẽ trở thành mối nghi ngờ cho mọi người xung quanh Nếu có chuyện chẳng may xảy ra Tốt hơn hết cần phải năm long đạo lý Im lặng là vàng Về mặt tư tưởng ở góc độ ru thuyết Thực ra ý định ban đầu của Hàn Phi không phải là Chỉ trích đại phú khen con mình Nhưng nghi ngờ hàng xóm Câu chuyện của nguồn này xuất hiện trong thiền thuyết nan Nói ý nói rằng rất khó để thuyết phục người khác Vì mọi người đều có vị trí Cách nhìn, lăng kính Và thậm chí là định kiến riêng của mình Điều này được Hàn Phi chấp nhận là sự thật Nên mục tiêu chính của ông là nghiên cứu Những vấn đề có thể giúp người khác Lắng nghe ý kiến của mình Một trong những điều cần chú ý là Hai người bị đối xử khác nhau vì thần phận khác nhau Vì thế Khi đánh giá, nhận xét về một quan điểm Ý kiến của một ai đó Chúng ta không nên đeo kính màu Mà nên nghĩ vấn đề dựa trên sự thật Và không nên chỉ lấy những mối quan hệ tốt hay xấu Làm điểm khởi đầu để suy xét Đánh giá nhận định về vấn đề Tiếp đến Là câu chuyện số 3 Hỏa hình nghiêm, cố nhân tiến trước Thủy hình nhu, nhân đa nịch Lửa nóng rát nên ít người bị bỏ Nước mềm yếu nên nhiều người chết đuối Trong nội chữ tuyết thượng Thất thuật Hàn Phi kể câu chuyện Tử sản làm tướng quốc nước chỉnh Sau khi ta chết Nhà ngươi thế nào cũng được tin dùng ở nước chỉnh Thế nào ngươi cũng phải lấy sự nghiêm khắc để cai trị Hình thức của lửa nghiêm Cho nên người ta ít bị cháy Hình thức của nước mềm yếu Cho nên người ta dễ bị chết đuối Nhà ngươi phải làm cho hình phạt của mình nghiêm khắc Đừng khiến cho người ta chết đuối Vì cái mềm yếu của nó Khi tử sản chết đi Dù cát không nỡ thi hành hình phạt nghiêm khắc Bọn thiếu niên nước chỉnh rổ nhau Trở thành một mối họa cho nước chỉnh Dù cát chỉ huy xe trận và quân kỹ Đánh nhau với họ một ngày một đêm Mới thắng được Dù cát thở dài mà nói rằng Nếu ta sớm thi hành lời dạy của thầy Thì nhất định không gặp tình trạng này Đấy cũng có câu chuyện kể rằng Ngày xưa Có một nhà quý tộc đã lợi dụng cơ hội Sát hại vua nhằm chiếm đoạt ngay bảng Nhưng ông ta rất sợ mình cũng sẽ gặp Phải cảnh tương tự Vậy nên ông luôn đề phòng Và rèn luyện võ công cho mình Vì thế rất nhiều người được cử đi hành thích Ông đều thất bại và bị bắt Bởi vì những thích khách ấy không che giấu Được sát khí của họ Về sau đối phương tìm một thanh niên Với vẻ ngoài trói gà không chặt đến tiếp cận nhà vua Để có được sự tin tưởng Của vị vua mới Người thanh niên phải chặt bỏ lôi bàn chân của mình Và nói rằng là do bè đảng của vị vua cũ hãm hại Dần dần Anh ta quả nhiên nhận được sự tin tưởng hoàn toàn Sau đó mấy năm Người thanh niên hoàn thành được nhiệm vụ hành thích vua Câu chuyện này giúp ta nhận ra rằng Nếu chỉ dựa vào vẻ bề ngoài Để đoán định sự việc Thì thật thiếu cản cứ Chúng ta ít khi nghe thấy có người chơi với lửa Và bị lửa thiểu chết Bởi vì không thể tiếp cận Dễ tránh nguy hiểm Nhưng người ta lại không có sự cảnh giác cao độ như vậy với nước Và bi kịch từ đó mà ra Trong cuộc chiến tranh trăm năm Anh và Pháp ở thời Trung Cổ Nước Pháp đã sản sinh ra một cô gái anh hùng Trinh đức kỳ lạ Tên là Jeanne Duarte Cố khiến quân đội nước Anh chịu đủ mọi khổ nhục Nguyên nhân là vì quân Anh Đánh mất sự cảnh giác cần có đối với cô gái Nên phải chịu thất bại William Shakespeare từng nói Con người thường dùng vẻ bề ngoài Thành thực rất mực và hành vi Ngoan đạo để che giấu giã tâm ma quỷ Những trường hợp như vậy trên thực tế Đã quá nhiều Cho nên bất cứ việc gì trong quá trình sử lý Đều không thể dựa vào cảm giác Hoặc ấn tượng ban đầu Để xây dựng lập trường Tiếp đến là câu chuyện thứ tư Thị Ngư cự quỹ Thích ăn cá nhưng từ chối nhận cá Vào thời xuân thu Công tôn nghi giữa chức tẻ Tướng nước lỗ và rất yêu thích cá Người dân khắp cả nước Đổ xô đi mua cá làm quà cho ông Nhưng công tôn nghi từ chối Thuộc hạ của ông rất tò mò hỏi Ngài rõ ràng là thích ăn cá Sao không nhận? Công tôn nghi trả lời Chính vì thích ăn cá nên ta mới không nhận Nếu nhận cá mà người khác biếu tặng Chắc chắn sẽ phải nhượng bộ hành động của họ Nhượng bộ hành động của họ sẽ vi phạm pháp luật Vi phạm pháp luật sẽ bị miễn trức vụ Công tôn nghi nói tiếp Nếu trức vụ bị miễn Ta muốn ăn cá cũng không ai tặng nữa Thậm chí tự mua cũng khó thực hiện được Nếu không nhận cá từ người khác Không chỉ sẽ không bị miễn trức Mà khi muốn ăn cá Hàn Phi kết luận Đây là để hiểu rằng Ta dựa vào chính mình còn hơn dựa vào người khác Đây là để nói với mọi người rằng Ta tự mình làm việc còn hơn là nhờ người làm việc cho mình Cảm ngộ rằng Công tôn nghi nhận thức rõ ràng về mối quan hệ giữa phẩm hành Sở thích cá nhân Với sự thành bại của sự nghiệp Ông luôn luôn giữ được kiểm soát ham muốn về những điều nhỏ bé Chống lại những cám rỗ Cẩn thận trong việc theo đuổi những điều mình yêu thích Điều mà câu chuyện này dạy con người ta không chỉ là Sống một cuộc đời trong sạch Và khi làm quan phải thanh liêm trung tực Không gian lận Tuân thủ thượng tôn pháp luật Mà bên cạnh đó còn muốn khuyên con người ta Vượt qua sự yếu đuối trong bản chất của con người Đó là không được ham muốn lợi ích Những điều nhỏ nhạt trước mắt Mà hãy mở rộng tầm nhìn Tâm hồn Chỉ có những người thực sự có tầm nhìn và tâm hồn rộng mở Khát vọng lớn mới có thể tiến xa hơn trên con đường thành công Nếu chỉ vì ham lợi ích nhỏ nhạt trước mắt Mà lơ la sự cảnh giác Thì rất khó để có thể thực hiện những ước mơ Kế hoạch, dự định lớn Mà chúng ta mong đợi Và cuối cùng là câu chuyện số 5 Tâm bất tải mã Không để tâm vào con ngựa Vua Triệu Tương học xa giá Tức là điều khiển cỗ xe ngựa của vua Từ Vương Tử Kỳ Và ngay sau đó ông đã so tài Với Vương Tử Kỳ Vua Triệu Tương đổi ngựa 3 lần Nhưng cả 3 lần đều bị tụt lại phía sau Vua Triệu Tương nói với Vương Tử Kỳ Mà rằng Người dạy ta điều khiển xa giá Nhưng lại không dạy ta tất cả những kỹ năng thực sự của người Vương Tử Kỳ đáp Tôi đã dạy cho ngài Tất cả những kỹ năng thực sự Nhưng ngài đã không sử dụng chúng đúng cách Trong việc điều khiển xa giá Điều quan trọng nhất là phải đảm bảo Những con ngựa cảm thấy thoải mái khi kéo xe Và sự chú ý của người điều khiển Phải tập trung vào những con ngựa Chỉ có như vậy mới có thể tăng tốc để đạt được mục tiêu Bây giờ Khi ngài đang ở phía sau Ngài lại muốn nhanh chóng đuổi kịp tôi Còn khi chạy phía trước thì lại sợ bị tôi vượt qua Thực tế Trong cuộc thi điều khiển xa giá này Không phải lúc nào cũng là người dẫn đầu chạy trước Hoặc bị tụt lại ở phía sau Nhưng ngài dù đang ở phía trước hay phía sau Luôn luôn tập trung vào việc so sánh Kết quả thắng thua trong cuộc đua với tôi Chẳng còn lại nơi nào để tập trung vào việc Điều khiển xe ngựa nữa Đó chính là lý do khiến ngài Luôn bị tụt lại phía sau Cảm hộ Từ thất bại trong cuộc đua xa giá của Triệu Từng Vương Với Vương Tử Kỳ chỉ ra bài học rằng Bất kể chúng ta làm gì Đều cần phải tập trung vào đó Tập trung sức lực Nắm vững những điều cốt yếu Dù cho có công dụng tiện ích ra sao Hãy cố gắng làm mọi việc một cách tốt nhất Nếu chúng ta quá lo lắng về được mất thắng thua Và bị cuốn vào gánh nặng của danh vọng lợi ích Thì mọi việc thường sẽ gặp trở ngại Đi ngược lại mong muốn của chúng ta Khiến mọi việc trở nên tồi tệ hơn Và kết quả là làm hỏng công việc Trang tử nói Cử thế nhi dự, trì nhì bất ra khuyến Cử thế nhi phi, trì bất ra trỏ Dù cả thế gian khen ngợi ông Ông cũng không nỗ lực thêm Dù cả thế gian chê bài ông Ông cũng không thối trí nản lòng Trong Kinh Pháp Cứu Phẩm Trí Hiển Cũng có câu Khen chê chẳng đậu, không mảng thị phi Tất cả những điều này nói lên rằng Đây là cách tốt nhất để tập trung vào chính mình Và con đường mình đã chọn và bước đi Cổ nhân gọi kiểu người này là Sủng nhục bất kinh Có nghĩa là không quan tâm lẽ thiệt hơn Yêu ái hay bị làm nhục Còn trang tử gọi đó là Định hồ nội ngoại chi phân Biện hồ vinh nhục chi cảnh Đã phân biệt được giữa trong và ngoài Đã xác định được danh giới giữa vinh và nhục Sẽ dễ dàng thành công và hoàn thành mục tiêu hơn Nếu tập trung cao độ, chuyên nhất vào công việc của mình Hơn là suốt ngày chú ý đến Thay vì cứ chăm chăm đi so sánh So kè được mất thắng thua Hãy dành thời gian nỗ lực cho bản thân mình Chỉ khi chúng ta tập trung vào sự phát triển cá nhân Trong một thế giới rộng lớn Đầy sự nhiễu loạn và phức tạp này Chúng ta mới có thể khám phá ra ánh sáng Và niềm hạnh phúc đặc biệt của riêng mình Chúng tôi xin kết thúc bài chia sẻ của mình tại đây Xin chân thành cảm ơn quý vị Và các bạn đã dành ra thời gian quý báu của mình Để lắng nghe bài chia sẻ này Một lần nữa xin kính chúc quý vị Và các bạn cùng gia đình Luôn luôn được hạnh phúc, thành công và bình an cho cuộc sống Xin chân trọng, kính chào và hẹn gặp lại