TRUNG QUỐC TRỞ LẠI THỜI COVID - CHUYỆN GÌ ĐANG XẢY RA? VIỆT NAM CÓ NÊN LO?| BLV Hải Thanh Story

Một thông tin rất nóng, Trung Quốc đang áp dụng lại những biện pháp kiểm soát thời COVID-19 để đối phó với một căn bệnh do mũi truyền. Căn bệnh này thì cực kỳ khó đọc, có tên là Chikungunya. Căn bệnh này đang bùng phát mạnh ở tỉnh Quảng Đông và điều khiến nhiều người Việt Nam lo lắng là liệu chúng ta có bị ảnh hưởng. Với khí hậu nóng ẩm, mũi hoành hành và mũi liên kết địa lý chặt chẽ Trước tiên hãy nói về Chikungunya, đây là một cái tên lạ hoác nhưng lại đang gây sóng gió ở Trung Quốc. Đây là một căn bệnh do virus Chikungunya gây ra, lây truyền qua mũi vằn. Mũi vằn chính là loài mũi mà truyền bệnh suốt suốt huyết mà có lẽ là ai ở Việt Nam cũng đã từng quen. Căn bệnh này lần đầu được ghi nhận vào năm 1952 tại Tanzania, một đất nước tại châu Phi. Và cái tên của căn bệnh này đó là Chikungunya, xuất phát từ tiếng bản địa, thế nên nó mới khó đọc như vậy. Dịch ra là đi lại cong queo, ám chỉ những cơn đau đớn khủng khiếp khiến người bệnh đi lại khó khăn như bị bẻ cong người. Triệu chứng của bệnh này bao gồm đầu tiên là suốt cao, nhiệt độ có thể lên đến 40 độ C, kéo dài từ 3 đến 7 ngày. Thứ hai là phát ban với những màng đỏ trên da thường xuất hiện sau suốt. Thứ ba là đau khớp và cơ, cơn đau có thể kéo dài hàng tháng thậm chí hàng năm, làm người bệnh mệt mỏi không làm việc được. Và thứ tư đó là mệt mỏi nhức đầu, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Điều mà người ta lo nhất bây giờ đó là bệnh này lây truyền như thế nào. Thì cơ chế lây nhiễm của bệnh này với mũi vằn ở đây chính là tội đồ, và bệnh này nó lây qua con mũi vằn. Quá trình lây nhiễm bắt đầu khi một con mũi vằn cái đốt người đang mang virus Chikunguyana. Khi mũi hút máu, virus đi vào cơ thể nó và sinh sôi trong khoảng 7 đến 10 ngày. Giai đoạn này được gọi là ủ bệnh ngoại lai, tức là ủ bệnh ở trên con mũi. Sau đó, khi mũi đốt người lành, nó truyền virus qua nước bọt, khiến người đó bị nhiễm bệnh. Mũi vằn hoạt động mạnh vào ban ngày, đặc biệt là vào sáng sớm và chiều muộn, thường xuất hiện ở những nơi có nước đọng như chậu cây, lốp xe cũ, ao hồ hoặc canh rạch. Đây là điều quan trọng, điều đặc biệt ghi nhớ đó là bệnh này không lây trực tiếp từ người sang người qua những việc như là ôm, bắt tay hay là qua đường hô hấp, nó khác hoàn toàn với COVID-19. Chỉ mũi vằn mới có thể truyền virus, khiến việc kiểm soát mũi trở thành yếu tố cốt lõi. Tuy nhiên, nếu một người bệnh bị mũi đốt, con mũi đó có thể mang virus lây cho người khác, tạo thành một chu kỳ lây nhiễm nguy hiểm như đã nói. Ngoài con đường chính là qua mũi, bệnh này cũng có một số cách lây khác nhưng rất hiếm gặp. Ví dụ, virus có thể lây truyền qua máu hoặc kim tiêm mà nhiễm virus, dù trường hợp này rất là ít. Một khả năng khác là lây từ mẹ sang con, đặc biệt khi phụ nữ mang thai nhiễm bệnh gần thời điểm sinh. Bệnh này thì tỷ lệ tử vong tương đối thấp, tỷ lệ tử vong chỉ khoảng 0,01% theo những nghiên cứu trên các tạp chí uy tiến. Nhưng nó vẫn khiến cho người bệnh khổ sở, đặc biệt là trẻ nhỏ và người già. Ở Trung Quốc, bệnh này còn khá mới. Các đầu tiên ở Trung Quốc được ghi nhận vào năm 2008, chủ yếu từ những người đi nước ngoài về. Nhưng đến năm nay, năm 2025, bệnh Chikungunya bất ngờ bùng phát mạnh tại tỉnh Quảng Đông. Nhưng tại sao lại là tỉnh Quảng Đông chứ không phải một nơi nào khác? Quảng Đông là một tỉnh kinh tế sầm út của miền Nam Trung Quốc. Dân số tỉnh này rất là đông, 126 triệu người, tức là đông dân hơn cả đất nước Nhật Bản và đông hơn Việt Nam hơn 20 triệu người. Cụ thể hơn, tâm dịch nằm ở thành phố Phật Sơn. Thành phố Phật Sơn là một trung tâm công nghiệp lớn. Thành phố này nổi tiếng với ngành gốm xứ và nội thất, nằm ngay cạnh Quảng Châu, thủ phủ của Quảng Đông. Chỉ trong mùa hè của năm 2025, riêng thành phố Phật Sơn này đã ghi nhận hơn 7.000 ca nhiễm, với 3.000 ca mới chỉ trong tuần đầu tiên tháng 8. Khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất đó là Lễ Tông. Lễ Tông là một trung tâm thương mại nội thất nổi tiếng của thế giới, thu hút hàng triệu lượt cách mỗi năm. Lễ Tông nằm dọc theo sông Châu Giang với hệ thống kênh dạch trăng trịt, tạo ra vô số những vùng nước đọng và đây chính là thiên đường cho con mũi vằn sinh xuôi. Tiếp nữa, Quảng Đông có một điều kiện phù hợp cho việc ủ bệnh. Đó là Quảng Đông có nhiệt độ trung bình mùa hè vào khoảng trên dưới 30 độ C, độ ẩm trên 80%. Mùa mưa kéo dài khoảng từ tháng 5 cho đến tháng 10, khiến cho mũi vằn phát triển mạnh. Ngoài Phật Sơn hay Lễ Tông thì ít nhất 12 thành phố khác của Quảng Đông như Thâm Quyến, Đông Hoàng cũng ghi nhận những ca nhiễm, nâng tổng số ca ở cả đất nước Trung Quốc lên hơn một vạn người. Tốc độ lây lan nhanh chóng đã khiến cho Trung Quốc phải hành động gấp. Một yếu tố nữa khiến Quảng Đông cũng dễ ảnh hưởng, bởi vì Quảng Đông là một cửa ngõ giao thương quốc tế. Cảng Đông có những cảng biển lớn như Thâm Quyến và Quảng Châu cùng những sân bay quốc tế như sân bay Bạch Vân ở Quảng Châu. Thì tỉnh này đón rất nhiều du khách và thương nhân từ khắp nơi trên thế giới tụ hội và đê, bao gồm những người từ những vùng dịch như là Ấn Độ, Thái Lan và tất nhiên là cả Châu Phi. Con người cứ di chuyển liên tục và virus cũng được nhập cảnh theo con người. Đến đây thì bạn có nhìn thấy những nét tương đồng giữa Quảng Đông và Vũ Hán hay không? Vũ Hán chính là nơi đầu tiên xuất hiện Covid-19 và nó có những cái nét giống với Quảng Đông ở trong dịch hiện tại, đó là dịch có tên là Chikungunya. Ôn lại một chút thì Vũ Hán chính là thủ phủ của tỉnh Hồ Bắc, được ghi nhận là nơi khởi phát của đại dịch Covid-19 vào cuối năm 2019. Cũng là sự kết hợp của các yếu tố địa lý, con người, môi trường. Vũ Hán thì nằm ở trung tâm Trung Quốc. Đây là một nút giao thông quan trọng với mạng lưới đường sắt cao tốc, sân bay quốc tế và ở đó còn có cả sông Dương Tử kê nối hàng triệu người từ khắp nơi. Chợ Hải sản Hoa Nam, nơi được cho là nguồn gốc của Covid-19, là một khu chợ đông đúc với điều kiện vệ sinh kém, giao thương với động vật hoang dã và mật độ người cao, môi trường lý tưởng cho virus lây từ động vật sang người. Điều này thì cũng tương tự như Quảng Đông. Quảng Đông thì có khí hậu nóng ẩm, mùa mưa kéo dài, có hệ thống sông Châu Giang cùng cây rạch trăng trịt, tạo điều kiện cho mũi vằn truyền bệnh, sinh sôi mạnh mẽ, đặc biệt là thành phố Phật Sơn. Cả hai khu vực đều là trung tâm kinh tế và giao thương. Nói chung, chỗ nào đông, chỗ nào con người xuất hiện nhiều đi lại liên tục, thì càng dễ lây bệnh. Sự di chuyển liên tục của con người từ những du khách cho đến những thương nhân ở cả Vũ Hán và Quảng Đông đã làm tăng nguy cơ virus lây lan ra ngoài. Và cả hai nơi đều cho thấy sự kết hợp nguy hiểm giữa một môi trường đô thị, giữa việc giao thương toàn cầu và những điều kiện tự nhiên, vô tình lại phù hợp cho dịch bệnh. Biến nơi này trở thành những điểm khởi đầu của những dịch bệnh khiến đất nước Trung Quốc phải lo lắng. Và điều khiến câu chuyện này đặc biệt chính là cách Trung Quốc đối phó. Họ đã hồi sinh những biện pháp kiểm soát từng dùng trong đại dịch Covid-19. Hơn hai năm sau chính sách Zero Covid kết thúc, hình ảnh quen thuộc như là xét nghiệm hàng loạt, khai báo lịch sử di chuyển và khử khuẩn cộng đồng lại xuất hiện tại Trung Quốc. Nhưng lần này, mục tiêu là kiểm soát mũi vằn, chứ không phải là virus lây qua đường hô hấp. Theo chính quyền Phật Sơn, bất kỳ ai mua một hoặc một số trong 47 loại thuốc, điều trị triệu chứng như sốt, vát ban, đau khớp, sẽ phải khai thông tin cá nhân gồm có tên, tuổi, số điện thoại, địa chỉ, nhà thuốc. Biện pháp này giống thời Covid khi theo dõi người mua thuốc cảm để tìm các nghi nhiễm. Ở những khu đông dân như quận Thuận Đức chẳng hạn, nơi có hàng chục khu công nghiệp, việc này sẽ giúp chính quyền truy vết nhanh những người có nguy cơ. Tại thị trấn Lễ Tông, chính quyền còn tổ chức xét nghiệm hàng loạt trong 3 ngày liên tiếp, tập trung vào những khu vực đông đúc như chợ nội thất Lễ Tông, một trong những khu chợ lớn nhất của thế giới, với hàng nghìn gian hàng và hàng triệu liên khách mỗi năm. Những khu dân cư ven sông Châu Giang nơi nước đỏng rất nhiều cũng được kiểm tra kỹ lưỡng để phát hiện sớm ca nhiễm. Phật Sơn cũng phát động một chiến dịch là diệt mũi toàn thành phố. Họ thậm chí còn sử dụng drone để phun thuốc diệt mũi ở những khu vực khó tiếp cận. Đúng là Trung Quốc bây giờ rất hiện đại rồi. Họ thậm chí thả cá ăn bạo gậy vào các ao hồ để giảm mũi sinh sản. Khách sạn, nhà hàng, công ty nếu để nước đỏng sẽ bị phạt tiền khoảng 3,5 triệu đồng. Hay là người từ Phật Sơn đi nơi khác sẽ phải khai báo chi tiết lịch trình. Một số thành phố như Thâm Quyến, Phúc Châu, Tuyền Châu yêu cầu người từ Phật Sơn tự theo dõi sức khỏe 14 ngày và đi khám ngay nếu có triệu chứng như sốt, phát ban hay đóc cướp. Những biện pháp này rõ ràng gợi nhớ đến thời Zerocovid khi Trung Quốc áp dụng xét nghiệm hàng triệu người, phong tỏa rất nhiều thành phố, dùng mã QR để theo dõi di chuyển. Nhưng vì con virus lây ra bệnh Chikungviana này lây qua mũi mà không phải lây qua người, nên cách làm này đang gây tranh cãi và người ta cho rằng làm như vậy là hơi quá. Vậy nên, không khó hiểu khi người dân Trung Quốc đang lo lắng. Trên mạng xã hội, nhiều người bảo cảnh xét nghiệm ở Phật Sơn mà cứ ngỡ là quay về cảnh mấy năm trước của thời Covid không khác gì cả. Câu hỏi lớn mà nhiều người Việt Nam đặt ra. Liệu chúng ta có cần lo? Câu trả lời là có, lo nhưng không được hoảng loạn. Việt Nam thì cũng có nhiều điểm về mặt thời tiết giống Quảng Đông khiến nguy cơ gây bệnh rất đáng chú ý. Đây là điều kiện lý tưởng cho mỗi phản sinh xôi. Đó là những khu đô thị đông đúc thường có nước động, công trường, chợ, khu dân cư. Việt Nam cũng có dân số hơn 100 triệu người với những thành phố lớn như thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Việt Nam cũng là một điểm đến du lịch lớn với hàng triệu lượt khách quốc tế mỗi năm. Và những khách này cũng nhiều người đến từ Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, những nơi đang có dịch Chikungunya. Nhưng Việt Nam đã có kinh nghiệm đối phó với suất xuất hiết với khoảng 80.000 ca cho đến 100.000 ca mỗi năm nên không lạ gì với việc kiểm soát mũi. Và bệnh này không chỉ là vấn đề của Trung Quốc hay Việt Nam. Theo WHO, hàng tỷ người trên thế giới có nguy cơ nhiễm các bệnh do mũi vặt. Vấn đề là chúng ta đã biết bệnh này nguy hiểm như thế nào, cơ chế lây bệnh của nó và chúng ta biết cách để tự bảo vệ mình. Dù sao, định bảo vệ bản thân trước những con mũi vẫn đơn giản hơn là bảo vệ bản thân trước một dịch bệnh mà lây lan qua đường ô hấp như thời của Covid. Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này. Nếu mà cảm thấy thú vị thì bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh, bật chuông thông báo và chia sẻ. Còn bây giờ thì xin được nói lời chào. Tạm biệt! Và xin được hẹn gặp lại!