Người bình thường thường khám phá ý thức con người thông qua niềm tin hoặc tôn giáo, trong khi các nhà khoa học lại đi theo một con đường hoàn toàn khác, thường phân loại ý thức vào lĩnh vực nghiên cứu của khoa học thần kinh. Tuy nhiên, gần đây, một nhà vật lý học người Mỹ đã công khai chỉ trích khoa học hiện nay, cho rằng có một sai lầm lớn trong cách tiếp cận này, vì vậy dù nghiên cứu thế nào cũng sẽ không tìm được câu trả lời.
Federico Faggin, ngoài vai trò là một nhà vật lý học, còn là một kỹ sư, nhà phát minh và doanh nhân. Ban đầu, ông tin rằng ý thức bắt nguồn từ vật chất. Tuy nhiên, một trải nghiệm kỳ diệu đã khiến Faggin đột nhiên nhận ra rằng thế giới này, ngoài thực tại mà ông biết, còn có một khía cạnh bí ẩn chưa được khám phá. Faggin bắt đầu nghiên cứu về ý thức và vào năm 2022, ông đã tổng kết kết quả nghiên cứu của mình, đồng thời xuất bản một cuốn sách. Trong sách, ông đề xuất một lý thuyết mới mẻ về ý thức. Mặc dù lý thuyết của Faggin không dễ hiểu, nhưng chúng ta sẽ cố gắng chia sẻ một cách đơn giản nhất với mọi người.
Xin chào mọi người, Ngọc Hà chào mừng mọi người trở lại với kênh Lũy Quán Địa cầu.
Chủ đề về ý thức là một đề tài mà chúng ta đã đề cập trong nhiều tập chương trình trước đây.
Thông thường, con người thường khám phá ý thức thông qua niềm tin hoặc tôn giáo,
trong khi các nhà khoa học lại đi theo một con đường hoàn toàn khác.
Họ thường phân loại ý thức vào lĩnh vực khoa học thần kinh để nghiên cứu.
Tuy nhiên, gần đây, một nhà vật lý người Mỹ đã công khai chỉ trích cách tiếp cận của khoa học hiện nay,
cho rằng nó tồn tại một sai lầm lớn.
Vì vậy, dù có nghiên cứu bao nhiêu đi nữa cũng sẽ không tìm ra câu trả lời.
Chẳng hạn, các nhà khoa học thường sử dụng toán học để giải thích ý thức.
Nhưng theo ông, các phương trình toán học là do ý thức tạo ra.
Tức là, ý thức tạo ra toán học, chứ không phải toán học tạo ra ý thức.
Một ví dụ khác, ngày nay, con người muốn sử dụng thế giới quan duy vật để giải thích ý thức và ý chí tự do.
Nhưng làm sao những thứ không có ý thức và ý chí tự do lại có thể giải thích được ý thức và ý chí tự do?
Nói đơn giản, trí tuệ nhỏ bé không thể hiểu được trí tuệ lớn lao.
Tất nhiên, chủ nghĩa khoa học không đồng tình với quan điểm này.
Theo lời nhà vật lý này, điều đó xuất phát từ việc khoa học được coi như một biểu tượng của quyền lực.
Khi một nhà khoa học hiểu được một phương trình, điều đó có nghĩa là họ biết nhiều hơn người khác, và đó là biểu tượng của quyền lực.
Việc ông dám nói ra những lời này quả thật là mạo hiểm, có nguy cơ bị giới học thuật tẩy chay, cho thấy nhà khoa học này thực sự rất gam dạ.
Vậy, người có can đảm nói ra những lời này là ai?
Đó chính là Federico Fagin, một cái tên rất nổi tiếng.
Có thể một số người chưa quen với cái tên này, nhưng chắc chắn mọi người đã sử dụng qua những thứ do ông thiết kế.
Điện thoại thông minh mà chúng ta sử dụng hàng ngày, bàn di chuột của laptop, hay màn hình cảm ứng của máy tính bảng,
tất cả đều được công ty Synaptics do Fagin tập trạng lần đầu tiên.
Fagin không chỉ là một nhà vật lý mà còn mang nhiều vai trò như kỹ sư, nhà phát minh và doanh nhân.
Ông từng là CEO của nhiều công ty công nghệ lớn và đã thiết kế bộ vi xử lý thương mại đầu tiên trên thế giới, Intel 4004, cho Intel.
Sau đó còn dẫn dắt việc phát triển Intel 8008 và 8080.
Ông cũng là tác giả của cuốn sách Silicon Valley Life.
Thậm chí vào năm 2010, chính phủ Mỹ đã trao cho ông danh hiệu cao nhất trong lĩnh vực công nghệ,
hoàn trương công nghệ và đổi mới quốc gia.
Điều này càng khẳng định những thành tựu của ông trong giới công nghệ.
Fagin tự nhận ra rằng trước đây ông cũng giống như phần lớn các nhà khoa học muốn nắm giữ quyền lực,
vì vậy ông nguyên về sự chắc chắn của thế giới vật chất.
Tuy nhiên sau một trải nghiệm kỳ diệu, ông đột nhiên rác ngộ, như thể định mệnh đã khiến ông nhận ra điều này.
Ông hiểu rằng nếu không có trải nghiệm đó, có lẽ ông sẽ không bao giờ tìm ra câu trả lời.
Quay trở lại năm 1990, khi đó Fagin đã đạt được thành công lớn.
Dù công việc bận rộn khiến ông kiệt sức, nhưng ở công ty, ông vẫn luôn thể hiện sự tích cực và lạc quan.
Vào dịp Giáng sinh tháng 12 năm đó, ông cuối cùng cũng có thời gian nghỉ ngơi và đến Hồ Tahoe để nghỉ dưỡng.
Hồ Tahoe là một khu nghỉ mát nổi tiếng với những ngọn núi tuyệt đẹp và hồ nước, rất lý tưởng để trượt tuyết.
Chuyến đi này đáng lẽ phải khiến ông vui vẻ, là cơ hội để thư giãn, nhưng không hiểu sao, ông cảm thấy trong lòng không chút vui vẻ.
Fagin đột nhiên nhận ra rằng ông luôn tập trung vào công việc bên ngoài.
Khi ông chuyển sự chú ý vào nội tâm, ông mới phát hiện ra một nỗi đau và cảm giác trống rỗng kỳ lạ trong lòng.
Fagin bắt đầu suy ngẫm, dù ông đã sở hữu mọi thứ mà người ta cho rằng sẽ mang lại hạnh phúc,
một gia đình hạnh phúc, sức khỏe tốt, danh tiếng và sự giàu có, nhưng ông vẫn không hạnh phúc.
Thậm chí trong một thời gian dài, ông không muốn thừa nhận điều này.
Ông nhận ra rằng ở một góc sâu thảm trong tâm hồn, ông đang kêu gào.
Fagin cảm thấy cảm giác sâu thảm này có thể liên quan đến ý thức của con người.
Ông bắt đầu muốn tiền hiểu ý thức là gì, không phải để đóng góp cho giới khoa học hay để cầu danh lợi,
mà đơn thuần là muốn hiểu rõ vấn đề này.
Vào một đêm khuya trong kỳ nghỉ, Fagin vì khát nước nên dậy lấy một cốc nước.
Khi quay lại giường để ngủ, đột nhiên một luồng năng lượng mạnh mẽ như một dòng suối phun trào từ lòng ngực của ông.
Luồng năng lượng đó trông như một luồng ánh sáng bắn ra và nổ tung, tạo thành những tia sáng lấp lánh rồi rơi xuống.
Trong khoảnh khắc đó, Fagin thấy mọi thứ trên thế giới tạo ra tựa ánh sáng ấm.
Cơ thể ông trở nên nóng bừng, các tế bào trong người như đang cộng hưởng với luồng năng lượng đó.
Ông cảm nhận được một niềm vui và sự bình an như thể được trở về nhà.
Luồng năng lượng này là gì?
Ngoài tình yêu, Fagin không tìm được từ ngữ nào khác để mô tả.
Sức mạnh của tình yêu này mạnh mẽ gấp vạn lần so với bất kỳ hình thức yêu thương nào mà ông từng cảm nhận.
Đó là một tình yêu vô điều kiện.
Fagin hoàn toàn sững sờ.
Ông tự hỏi tại sao một tình yêu lớn lao như vậy lại có thể phát ra từ cơ thể mình?
Điều kỳ lạ hơn nữa là ông nhận ra một hiện tượng đặc biệt.
Ý thức của ông vừa ở trong cơ thể, vừa ở bên ngoài cơ thể.
Ông lập tức hiểu ra rằng mình vừa là người quan sát, vừa là đối tượng được quan sát.
Là một nhà vật lý, Fagin vốn cho rằng ý thức xuất phát từ vật chất.
Nhưng kể từ ngày đó, ông nhận ra rằng thế giới này, ngoài thực tại mà ông biết, còn có một khía cạnh khác mà con người chưa khám phá.
Để hiểu rõ hơn về ý thức, Fagin bắt đầu học thiền.
Ông tin rằng chỉ qua trải nghiệm cá nhân, từ góc nhìn của bản thân, chứ không phải qua kính hiển vi, ông mới có thể hiểu được ý thức.
Trong suốt 20 năm tiếp theo, ông đắm mình vào việc nghiên cứu ý thức.
Đến năm 2022, ông đã tổng kết nghiên cứu của mình và xuất bản một cuốn sách.
Theo quan sát của Fagin, mỗi người chúng ta là một trường, field.
Chúng ta đồng thời là người quan sát, đối tượng được quan sát và là người hành động.
Trường này không tồn tại trong thời gian và không gian. Ngược lại, thời gian và không gian tồn tại trong trường này.
Ý nghĩa là gì? Hãy bắt đầu từ một hạt.
Đây là một hạt. Chúng ta thường tưởng tượng nó như một quả cầu rất nhỏ.
Một số nhà vật lĩnh học cũng nghĩ như vậy, nhưng Fagin không đồng ý.
Ông cho rằng các nhà vật lý tưởng rằng họ thấy được hạt.
Nhưng thực chất, họ không thấy hạt mà chỉ thấy kết quả của trường hạt được phóng đại hàng triệu lần.
Vì theo vật lý lượng tử, hạt không phải là một vật thể mà là trạng thái của một trường.
Nó không thể tách rời khỏi trường đó, giống như chúng ta không thể tách sóng biển ra khỏi đại dương.
Chúng ta biết rằng sự tồn tại của một hạt là vĩnh viễn.
Nhưng tại sao electron, một loại hạt, lại có thể xuất hiện rồi biến mất?
Đó chính là do tác động của trường.
Nói cách khác, khi các nhà khoa học chỉ xem hạt như một quả cầu để nghiên cứu, họ sẽ không thể hiểu được.
Hiện nay, nhiều nhà khoa học xem hoạt động của cơ thể và tế bào như một cỗ máy, nhưng thực tế không phải vậy.
Đó là lý do tại sao chúng ta vẫn chưa thể hiểu được sự sống thực sự là gì.
Cơ thể con người được tạo thành từ các tế bào, mà tế bào lại được tạo thành từ các hạt.
Nếu bản thân hạt là trạng thái của một trường, điều này có nghĩa là cơ thể và tế bào cũng mang trường này.
Mỗi tế bào trong cơ thể là một phần của tổng thể, và mỗi tế bào đều chứa bộ gen của trứng.
Thứ có thể tạo ra toàn bộ cơ thể sống.
Vì vậy, mỗi phần của cơ thể đều chứa thông tin tiềm năng của tổng thể.
Do đó, nó có thể sử dụng thông tin tổng thể để tự thay đổi.
Fagin cho rằng đây là lý do tại sao hiện tượng biểu sinh Epigenetics xảy ra.
Chúng ta đã từng nói về biểu sinh trong các video trước.
Thông thường, DNA, mã di truyền của sự sống, được coi là rất ổn định, gần như không thay đổi trong suốt cuộc đời.
Nhưng các nhà khoa học gần đây phát hiện rằng, DNA có thể thay đổi nhẹ do các yếu tố hậu thiên.
Và đó được gọi là biểu sinh học.
Lấy ví dụ về cấy ghép nội tạng.
Trên toàn cầu, có nhiều bệnh nhân sau khi nhận nội tạng hiến tặng đã thay đổi tính cách và sở thích.
Mà những đặc điểm này lại rất giống với người hiến tạng.
Như thế họ thừa hưởng đặc điểm của người hiến.
Theo Phagin, mỗi tế bào là một phần của tổng thể và chứa đựng thông tin của tổng thể.
Điều này giải thích tại sao lại xuất hiện hiện tượng kỳ lạ như vậy.
Nhìn từ góc độ khác, mô hình này cũng được thể hiện ở các tầng cấp khác nhau.
Là con người, chúng ta là một trường, và trường này là một phần của tổng thể, đồng thời chứa thông tin của tổng thể.
Điều này hoàn toàn phù hợp với lý thuyết fractal mà chúng ta từng đề cập.
Mỗi vật thể trong tự nhiên có thể được xem là bản sao nhỏ hơn của tổng thể.
Chẳng hạn mỗi cành cây, từ thân cây đến cành nhỏ rồi đến mạch lá, đều trông rất giống nhau, đúng không?
Theo Phagin, mỗi tế bào của chúng ta thực sự kết nối với tổng thể thông qua trường lượng tử của nó.
Vì vậy, chúng ta là một phần của ý thức tổng thể lớn hơn,
Tinh thần và vật chất
Lý thuyết ý thức của Phagin đưa ra hai khái niệm quan trọng,
cổ điển classical và lượng tử cổ điển quantum classical.
Nói đơn giản, trong vật lý học, những thứ thuộc về cơ học cổ điển là những gì chúng ta quen thuộc,
tức là thế giới vật chất bề mặt,
còn cơ học lượng tử là khía cạnh ẩn sâu, không thể nhìn thấy, có thể hiểu là thuộc về tinh thần hoặc ý thức.
Chẳng hạn như tế bào, chủ nghĩa khoa học hiện nay cho rằng đó là vật chất cổ điển,
nên cơ thể người con người chỉ là một cỗ máy.
Nhưng Phagin lại cho rằng tế bào là vật chất lượng tử cổ điển,
và giữa hai khái niệm này có sự khác biệt rất lớn.
Chúng ta biết rằng, máy tính sử dụng các linh kiện điện tử để lưu trữ và xử lý thông tin.
Các linh kiện này thường chỉ hiển thị hai trạng thái, bật và tắt.
Vì vậy, máy tính sử dụng hệ nhị phân để biểu thị thông tin.
Mỗi bit trong hệ nhị phân, gọi là bit, là đơn vị lưu trữ nhỏ nhất,
dùng để biểu thị trạng thái 0, tắt hoặc 1, bật.
0 và 1 là thông tin cổ điển có thể sao chép được, nhưng bit lượng tử thì không thể sao chép.
Bởi vì khi chúng ta không xác định hướng, bit lượng tử sẽ đồng thời có cả 0 và 1 ở mọi hướng.
Nhưng khi chúng ta xác định hướng để đo lường, nó sẽ chỉ cho ra kết quả 0 hoặc 1 trong hướng đo lường đó.
Đó là kết quả của ý thức và ý chí tự do trong trường lượng tử đưa ra quyết định.
Điều này tương tự như thí nghiệm khe đôi và con mèo Schrödinger mà chúng ta đã nói gần đây.
Khi không quan sát, nó ở trạng thái trồng chất.
Nhưng khi quan sát, trạng thái lượng tử sẽ lập tức suy sụp thành 0 hoặc 1.
Chúng ta biết rằng thông tin trong vật lý học tự nó không mang ý nghĩa.
Vì vậy, nếu chỉ dựa vào điểm xuất phát này để nghiên cứu, chúng ta chỉ có thể kết luận rằng vũ trụ không có ý nghĩa và mục đích.
Theo Fagin, khoa học hiện đại đang khám phá thế giới bên ngoài,
nhưng những trải nghiệm có ý nghĩa, ý thức và ý chí tự do lại liên quan đến thế giới bên trong.
Con người thường tách biệt hai điều này, nhưng thực tế không có danh giới rõ ràng giữa chúng.
Sâu xa hơn, thực tại không phải được tạo thành từ các phần riêng lẻ, mà là một tổng thể.
Vật lý lượng tử đã trí ra rằng vũ trụ là một tổng thể và mọi thứ bên trong nó đều liên kết với nhau.
Con người là một trường lượng tử, chúng ta có thể cảm nhận và hiểu những điều có ý nghĩa
bởi vì ý nghĩa và cảm giác tồn tại trong phạm vi trường của chúng ta.
Đó là thông tin lượng tử, không tồn tại trong thông tin bề mặt,
nên người khác không thể cảm nhận được và toán học hay phương trình cũng không thể tính toán được.
Ngày nay, mục đích sống của con người dường như là cạnh tranh với nhau,
như lý thuyết, thích nghi để sinh tồn trong tiến hóa sinh học.
Chỉ những sinh vật phù hợp nhất với môi trường mới có thể sống sót, còn lại sẽ bị loại bỏ.
Nhưng sau khi giác ngộ, Fagin hoàn toàn không đồng ý với quan điểm này
vì ông đã trải qua cảm giác đồng thời là người quan sát và đối tượng được quan sát.
Ông cho rằng khi một người thực sự hiểu mình là ai,
họ sẽ nhận ra rằng con người không tồn tại nhờ cạnh tranh với người khác.
Hợp tác cùng nhau mới là con đường duy nhất.
Lý thuyết, thích nghi để sinh tồn thực chất đang cản trở sự hợp tác và phát triển chung.
Cạnh tranh chỉ nên giới hạn trong việc vượt qua chính mình,
để hôm nay tốt hơn hôm qua, chứ không phải cạnh tranh với người khác.
Fagin còn nói rằng một trường lượng từ không chỉ có ý thức và ý chí tự do,
mà nó còn muốn hiểu chính mình.
Nhưng để một người hiểu được bản thân, họ phải hiểu toàn bộ con người mình,
không thể chỉ hiểu một phần.
Họ phải hiểu được tổng thể.
Và khi họ hiểu được tổng thể, họ sẽ tạo ra một phần tổng thể của chính mình.
Đây là quá trình tái tạo của sự sống, không phải khái niệm sao chép.
Khi một cá nhân nhận ra và hiểu được toàn bộ bản thân,
họ sẽ tạo ra các cá nhân khác, và những cá nhân đó cũng là một phần của tổng thể.
Ngoài ra, là người sáng lập một công ty công nghệ, Fagin cũng đề cập đến trí tuệ nhân tạo, AI.
Ông rất hiểu cách hoạt động của máy tính, nhưng ông không phản đối sự phát triển của AI.
Ông cho rằng AI giúp con người hoàn thành công việc hiệu quả hơn là một điều tốt.
Tuy nhiên, ông tin rằng AI sẽ không bao giờ vượt qua con người,
bởi vì sự sáng tạo không thể được lập trình.
Dù AI có thể đưa ra một ý tưởng tốt,
nhưng vẫn cần ý thức và suy nghĩ của con người để đánh giá ý tưởng đó có giá trị hay không.
Vì vậy, dù khoa học hiện nay rất tiên tiến,
nhưng nếu bỏ qua khía cạnh nội tâm, nó vẫn rất hạn chế.
Fagin đang nỗ lực kết hợp khoa học và tâm linh,
kết hợp khoa học với thế giới nội tâm như ý nghĩa, trải nghiệm, ý thức và ý chí tự do.
Ông dự đoán sẽ có một nhánh toán học mới được phát triển,
trong đó sẽ đưa cảm chất, qualia,
tức là ý thức cảm giác hoặc trải nghiệm cảm nhận của con người vào nghiên cứu.
Fagin nói rằng vật lý học chỉ có thể giải thích cảm chất,
đó là một khởi điểm để bước vào thế giới nội tâm.
Nhưng khi vượt qua cảm chất của một người,
đó không còn là điều vật lý học hiện đại có thể giải thích,
mà thuộc về thế giới nội tâm, bao gồm cả ý nghĩa.
Theo Fagin, tổng thể của vũ trụ có ba thuộc tính,
động lực, tính tổng thể và chất lượng.
Chất lượng chính là phần sâu xa bên trong.
Vì vậy, nếu chúng ta chỉ khám phá vũ trụ một cách đơn lẻ,
sẽ dễ xuất hiện những điểm mù.
Lý thuyết ý thức của Fagin có thể khó hiểu với những người không chuyên,
thậm chí mang chút cảm giác triết học.
Nhưng ông không học triết học mà xây dựng lý thuyết này
dựa trên hàng thập kỷ nghiên cứu trải nghiệm nội tâm của chính mình.
Xét cho cùng, con người là sản phẩm của vũ trụ,
cũng là một phần của tổng thể vũ trụ.
Khi khám phá thế giới nội tâm,
chúng ta đồng thời khám phá mối liên kết giữa con người và vũ trụ.
Từ xưa đến nay, các bậc tu hành và thánh nhân đều dạy rằng
con người cần hướng vào nội tâm để không bị mê hoặc bời vẻ bên ngoài,
từ đó thấy được thế giới thực sự.
Fagin cũng bắt đầu khám phá nội tâm từ nỗi đau và cảm giác trống rỗng bên trong.
Và giờ đây, ông đã hòa giải với chính mình,
trở nên hạnh phúc hơn và làm những việc mà ông cho là đúng đắn.
Tất nhiên, việc thực sự hiểu biết về vũ trụ
vẫn là một mục tiêu xa vời đối với con người.
Nhưng khám phá tâm hồn thực sự là con đường trực tiếp nhất để tiếp cận vũ trụ.
Nói thẳng ra, con đường này ai cũng có thể đi
và mỗi người có thể có những trải nghiệm khác nhau.
Nhưng những người đi đến cuối con đường và thấy được sự thật
có lẽ chính là những bậc giác ngộ mà tôn giáo nhắc đến.
Mọi người nghĩ sao?
Cảm ơn mọi người đã theo dõi chương trình hôm nay.
Nếu thích kênh của chúng tôi, đừng quên bấm thích, đăng ký, chia sẻ và bật chuông thông báo.
Hẹn gặp lại các bạn ở tập sau!