Bất đẳng thức cơ bản và hệ thống- Bài 1: Bất đẳng thức Cô si (2 số) và các hình thức biểu hiện

Nguyễn Hữu Hạnh
123 Người theo dõi
521 Lượt xem video·1 thg 11, 2025
Bất ẩn thức oxy là một cái bất ẩn thức mà cực kỳ hay dùng
và trong chương trình thi cử của chúng ta thì là bất ẩn thức oxy là cái kiến thức chính về bất ẩn thức.
Thế thì hôm nay thầy sẽ xây dựng cái chuỗi bất ẩn thức oxy 2 số và những cái hình thức biểu hiện khác nhau của nó.
Tức là cùng một đạo lý nhưng mà nó có thể có những cái hình thức biểu hiện khác nhau.
Thế thì bây giờ chúng ta xuất phát từ một cái tình huống như này.
Nếu AB là những số lửa mặc 0 thì canh A canh B tất nhiên là tồn tại đúng không?
Và do đó chúng ta xét một cái hiệu bình phương canh A canh B bình phương lớn mặc 0 như thế này.
Chúng ta luôn có cái này.
Thế thì khi mà dùng hàng thức đưa ra thì nó phải là A cộng B trừ 2 canh AB lớn mặc 0.
Thế thì khi đó mình chuyển 2 canh AB sang bên này thì chúng ta sẽ thu được là A cộng B lớn hơn hoặc bằng 2 canh AB.
Đây là một cái hình thức thứ nhất nhé.
Đây là một cái hình thức thứ nhất.
Đồng thời bây giờ nếu chúng ta chia cái số 2 xuống dưới này thì chúng ta sẽ thu được là A cộng B trên 2 lớn hơn hoặc bằng canh AB.
Chúng ta được một hình thức thứ 2.
Thế hình thức thứ 2 này nó có một đặc điểm như này.
A cộng B chi 2 người ta gọi là trung bình cộng của 2 số đúng không?
Còn canh của AB người ta gọi là trung bình nhân của 2 số này.
Cho nên cái này được hiểu là trung bình cộng thì lớn hơn hoặc bằng trung bình nhân.
Cho nên cái vân thức này còn được gọi là vân thức AMGM.
Vân thức AMGM là viết tắt của trung bình cộng và trung bình nhân.
Trung bình nhân thì không lớn hơn trung bình cộng.
Đấy thì chúng ta có 2 cái hình thức biểu hiện như này nhé.
Sau này chúng ta có thể dùng 1 trong 2 cái hình thức như thế này đều ok cả.
Bây giờ chúng ta xếp 1 cái tình huống khác là như thế này.
AB bây giờ là những số thực.
Không phải là số lớn bằng 0 mà là số thực.
Thì chúng ta cũng sẽ có A-B bình phương lớn hơn bằng 0.
Đúng không?
A-B lớn bằng 0.
Thế thì chúng ta dùng hàng thức tháo ra.
A bình phương cộng B bình phương trừ 2AB sẽ lớn hơn bằng 0.
Và mình cũng chuyển sang như vậy thành A bình cộng B bình sẽ lớn hơn hoặc bằng 2AB.
Và như vậy chúng ta thu được là sau này khi mà gặp A bình cộng B bình chúng ta sẽ biết được
A bình cộng B bình sẽ lớn bằng 2AB.
Và đây là biểu hiện thứ 3.
Đồng thời chúng ta sẽ có được 1 điều như thế này tức là
Nếu bây giờ chúng ta gặp AB thì chúng ta nghĩ gì?
Nếu gặp AB thì chúng ta nghĩ gì?
Ở đây có phải là nếu mình chia số 2 xuống
Nếu mình chia số 2 xuống đây
Thì A bình cộng B bình trừ 2 sẽ lớn bằng AB đúng không?
Cũng có nghĩa là AB nhỏ hơn A bình cộng B bình trên 2.
Đây là hình thức biểu hiện thứ 4.
Người ta quan tâm đến 1 vấn đề là
Sau này nếu chúng ta gặp A nhân B thì chúng ta có quyền đánh giá gì?
Thì chúng ta có thể đánh giá lại.
Nó nhỏ bằng A bình cộng B bình trên 2.
Đồng thời AB còn nhỏ bằng cái gì nữa?
Thì chúng ta xuất phát từ số 2 này.
Thế thì cut AB sẽ nhỏ bằng A cộng B trên 2.
Đây là hình thức biểu hiện thứ 5.
Cùng là cos thôi nhưng mà chúng ta sẽ có 5 hình thức biểu hiện như thế này.
Ngoài ra chúng ta còn có 1 tình huống như thế này nữa.
Chúng ta có làm A cộng B
tất cả bình phương mà trừ đi 4 AB
thì bằng cái gì?
Cái này bằng gì?
Chúng ta dùng hàng thức tháo ra nhé.
Thế thì có phải là biến thành
A bình cộng B bình
cộng với 2 AB
trừ 4 AB
và thế thì bằng gì?
Thế thì sẽ bằng gì?
A trừ B tất cả bình phương
và chúng ta sẽ có là lớn bằng 0 với mọi AB.
Khi
bạn A cộng B bình phương
trừ 4 AB lớn hơn bằng 0
thì chúng ta thu được điều gì?
Thì chúng ta thu được điều gì?
A trừ B
mà lớn bằng 0
thì chúng ta sẽ thu được
1 điều tương đương đó là
A lớn bằng B đúng không? Đây là nguyên lý.
Thế thì bây giờ chúng ta thu được điều gì?
Chúng ta sẽ thu được là
A cộng B bình phương
sẽ lớn hơn bằng gì?
4 AB
và đây là
biểu hiện thứ 6.
Thế tương tự như vậy nhé.
Nếu bây giờ chúng ta gặp AB
mà bây giờ cần phải xem xem
AB này nhỏ bằng gì?
Thế thì ngoài cái số 5 ra
tức là
cái số 5 này phải bình phương như này nhé
tại vì đây là căn AB thì mình đặt ở đây
nhưng mà mình bình phương 2 vế lên
thì bên này phải bình phương ra cái này
thì AB này sẽ nhỏ bằng là
đây mình chia 4 xuống đúng không?
1 phần 4 của
1 phần 4 của A cộng B
tất cả bình phương
đây là hình thức biểu hiện thứ 7
Bây giờ chúng ta lại xuất phát
từ việc này
chúng ta có làm
chúng ta xét 2 của AB cộng B bình
trừ đi A cộng B
tất cả bình
thì cái này bằng gì?
Bây giờ chúng ta dùng hàng thức tháo ra nhé
thế thì có phải là bằng 2 của AB
cộng 2 B bình
trừ đi A bình
trừ đi 2 AB
trừ B bình
và sẽ là
A bình phương cộng B bình phương
trừ 2 AB
thế thì sẽ là gì?
sẽ là A trừ B tất cả bình phương
và chúng ta biết rằng
mỗi 1 bạn bình phương đều lớn bằng 0 cả đúng không?
cái này lớn bằng 0 với mọi AB nhé
với mọi AB
điều này xuyên ra được gì?
cái này trừ cái này lớn bằng 0
thì chính tỏ cái này lớn bằng cái này đúng không?
cho nên xuyên ra là 2 của A bình
cộng B bình
sẽ lớn hơn bằng
A cộng B tất cả bình
đấy, thế thì chúng ta thu được bân thức này
bân thức này
còn có 1 dạng
biểu hiện khác là A bình
cộng B bình
lớn bằng, tức là sau này khi mà
trong quá trình giải toán chúng ta sẽ động trạng đến 1 vấn đề là
nếu gặp A bình cộng B bình
mà chúng ta cần để xem nó lớn bằng gì
A bình cộng B bình xem nó lớn bằng gì
thì ở đây chúng ta có cái số 3 này
A bình cộng B bình lớn bằng 2 AB đúng không?
nhưng mà đấy không phải lựa chọn duy nhất
còn 1 lựa chọn nữa đó là bây giờ
A bình cộng B bình này mình chia 2 xuống
thì có phải lớn bằng 1 phần 2 của
A cộng B tất cả bình không?
và đây chính là biểu hiện số 8
thế thì bây giờ
chúng ta lại tiếp tục 1 vấn đề như thế này
nếu chúng ta gặp A cộng B
tất cả bình
nếu chúng ta gặp A cộng B
tất cả bình
và đặt câu hỏi là
cái này nhỏ hơn bằng cái gì
A cộng B tất cả bình phương nhỏ bằng gì
thì chúng ta từ đây
chúng ta suy ra điều gì đây
có phải là nhỏ bằng 2
của A bình cộng B bình
đúng không?
đây là cái thứ 9
như vậy chúng ta có 9 cái hình thức biểu hiện như thế này
và chúng ta có thể vận dụng
trong quá trình giải toán đúng không?
bây giờ chúng ta thử
vận dụng để
làm bài này như thế này nhé
AB là những số lớn không?
chứng minh rằng
thì A
A cộng với B
cộng với 1 trên A
cộng với 4 trên B
lớn hơn hoặc bằng
6
chúng ta thử chứng minh bức thức này
thế thì bây giờ với tinh thần của áp dụng bức thức COSI nhé
bức thức COSI
có người gọi là COSI
có người gọi là AMGM
nhưng mà những người lâu năm ở Việt Nam thì hay thường gọi là COSI
nó quen rồi nhé chúng ta cứ gọi COSI
thì chúng ta có COSI như sau
tức là
A cộng với 1 trên A
đây là 2 số dương đúng không?
đủ điều kiện để áp dụng COSI
thì lớn hơn hoặc bằng
đây mình áp dụng bức thức 1 này
bức thức COSI là bức thức 1 kia
thì lớn bằng 2
nhân với căn bằng 2 của gì?
2 nhân căn bằng 2 của gì?
A
nhân với 1 trên A đúng không?
và thế thì cái này bằng gì?
bằng 2 đúng không?
đấy
cái dấu bằng xảy ra của cái này
dấu bằng xảy ra
chúng ta biết là bức thức COSI xảy ra dấu bằng
chỗ này dấu bằng xảy ra khi nào?
là khi A căn A chuyển căn B bằng 0 tức là A bằng B đúng không?
dấu bằng xảy ra là khi A bằng B
thì bây giờ dấu bằng
ở chỗ này xảy ra là khi A
bằng với 1 trên A
A bằng 1 trên A thì tức là
A dương tức là A bình
A bình sẽ bằng 1 tức là A sẽ bằng 1
bởi vì A dương rồi
bây giờ mình lại áp dụng tiếp
bức thức COSI cho B và 4 trên B đúng không?
B cộng với 4 trên B
áp dụng COSI
thì lớn bằng 2 căn bằng 2 của gì nào?
A cộng B
lớn hơn hoặc bằng 2 A B
2 căn A B thì bây giờ
B cộng 4 trên B lớn bằng 2
căn của B
nhân với 4 trên B
và bạn này bằng gì?
B khử B, đây là 4
căn 4 là 2, 2 nhân 2 là 4
vậy cái này chính là 4
dấu bằng xảy ra
khi 2 số này bằng nhau
tức là
B bằng 4 trên B
B bằng 4 trên B nghĩa là mình nhân tráo lên
thì B bình bằng 4
B bình bằng 4 mà B dương tức là B bằng 2
chúng ta có thể
cho nên là
từ 1 và 2
chúng ta suy ra
là mình cộng lại nhé, mình cộng cái này này
A cộng với 1 trên A
cộng với
B cộng 4 trên B
lớn hơn hoặc bằng
bạn này lớn hơn 2, bạn này lớn hơn 4 thì cộng lại đúng không?
thì lớn bằng 2 cộng 4
và nó chính là 6
chúng ta có điều phải chứng minh
điều phải chứng minh
đây chúng ta có điều phải chứng minh
và dấu bằng xảy ra
dấu bằng xảy ra
khi nào
A bằng bao nhiêu và B bằng bao nhiêu
A bằng 1
và B bằng 2
chúng ta sang 1 ví dụ thứ 6
1 ví dụ tiếp theo
đó là
câu B đi
A trên B
cộng với B trên A
chứng minh cái này lớn bằng 2 nhé
AB dương
chứng minh rằng A trên B cộng B trên A lớn bằng 2
theo cách làm thông thường
cách làm thông thường cách 1 mà chúng ta
vẫn làm từ trước giờ là chúng ta xét hiệu
chúng ta xét hiệu
muốn chứng minh cái gì lớn hơn cái gì
chúng ta xét hiệu
xét hiệu là
H bằng A trên B
cộng với B trên A
trừ 2
thì bạn này là gì? mình quy đồng lên
trừ đi 2B đúng không?
thành A bình cộng B bình
trừ 2AB
và chia cho tích AB như này
nhưng cái này thì là
chính là hẳn thức A trừ B bình phương
trên AB
và lớn bằng 0 đúng không?
thì H lớn bằng 0
điều này suy ra
hay cũng tương đương với
A trên B cộng B trên A
lớn bằng 2
và chúng ta có điều phải chứng minh
dấu bằng xảy ra
dấu bằng xảy ra khi
khi cái chỗ này xảy ra dấu bằng 0
tức là chữ B bằng 0
là A bằng B
nhưng đó là cách 1 và đấy là cái cách chúng ta
vẫn hay dùng để biến đổi tương đương
nhưng bây giờ khi chúng ta có công cụ
công cụ là bân thức OC rồi
thì chúng ta sẽ làm theo kiểu áp dụng bân thức OC nhé
chúng ta có làm
A trên B cộng với
B trên A
nếu áp dụng bân thức OC thì sẽ như thế nào?
nếu áp dụng OC thì sẽ như thế nào?
lớn bằng 2
đây là 1 số, đây là 1 số đúng không?
đây là x, đây là y nhé
x cộng y lớn bằng gì?
2 nhân canh của gì?
A trên B nhân với B trên A đúng không?
và bằng gì luôn đấy?
bằng 2 luôn
ra luôn, 1 vòng ra luôn
không cần phải đi qua nhiều vòng này nữa
cho nên OC trong 1 số tình huống
là nó giúp cho mình làm rất nhanh
bây giờ chúng ta xét câu
câu C nhé
ABC là tùy ý
chứng minh rằng
A bình cộng B bình
cộng C bình
lớn hơn bằng AB
cộng BC cộng CA
đây là 1 bông hoa đẹp
là 1 cái kết quả rất là đẹp
và chúng ta sau này sẽ nhớ nó để dùng
nhưng bây giờ chúng ta chứng minh thế nào?
chứng minh ý
chứng minh thì chúng ta có cách 1 như thế này
cách 1 là cái cách
mà chúng ta vẫn hay nghĩ đến
khi đầu làm hẳng thức
đó là chúng ta biến đổi tương đương
thì bất hẳng thức
sẽ tương đương với
đầu tiên mình nhân 2 lên
vì chúng ta muốn tạo hẳng thức
thì chúng ta phải có 2 AB
2 AB, 2 BC, 2 CA để chúng ta thiết kế ra hẳng thức
cho nên chúng ta sẽ nhân 2 lên
nó thành là
2 của A bình
cộng B bình
cộng với C bình
lớn hơn hoặc bằng
2 của AB, BC, CA
thế thì sẽ tương đương
với gì nào?
mình sẽ làm như này, lấy A bình đi với B bình
và đi với 2 AB
tức là mình sẽ được là
A bình cộng B bình
trừ 2 AB
và mình sẽ có 3 cái ngọc như vậy
lớn bằng 0, mình chuyển này sang
thì nó sẽ tương đương với
nó sẽ tương đương với là
lớn bằng A B bình phương
cộng B C bình phương
cộng C A bình phương
lớn bằng 0
thì điều này luôn đúng, và thế là chúng ta có điều phải chứng minh
thế còn bây giờ
nếu mà chúng ta dùng cosy thì sao?
chúng ta dùng cách cosy nhé
đây, thấy chữ cách 2 là cách cosy vào đây
chỉ cần 1 khoảnh đất nhỏ này thôi
cách 2 nhé
A bình cộng B bình
trên 2
thì theo bất đồng thức cosy chúng ta lớn bằng gì?
đây này, dùng cái 3 này
A bình cộng B bình
trên 2 thì phải lớn bằng A B không?
lớn A B đúng không?
B bình cộng C bình
trên 2 thì lớn bằng gì?
B bình cộng C bình trên 2 lớn bằng gì?
thì theo phong cách đó đúng không?
lớn bằng B C
và C bình cộng A bình trên 2
lớn hơn bằng C A
sau đó bây giờ mình cộng lại
cộng 3 vế lại, cái này cộng cái này
thì có phải nói ra là đúng là A bình cộng B bình cộng C bình luôn không?
còn 3 cái này cộng lại
thì nó đúng là vế trái này không?
chính là cái vế trái này luôn
A B cộng B C
cộng C A
và chúng ta có điều phải chứng minh
đấy, như vậy dùng cosy nhanh hơn
bất thức cosy 2 số
là một bất thức mà chúng ta cần phải
vô cùng vô cùng thành thục
và cái này từ giờ cho đến lúc
chúng ta lên học trình độ rất cao
chúng ta cũng sẽ dùng nó rất nhiều nhé
