Bất đẳng thức cơ bản và hệ thống- Bài 2: Bất đẳng thức Cô si (2 số) và áp dụng

Nguyễn Hữu Hạnh
123 người theo dõi
373 Lượt xem video·1 thg 11, 2025
Bất hẳn thức cô si 2 số là bất thức cực kỳ quan trọng và chúng ta cần phải vô cùng thành thùng nó.
Hầu hết tất cả các bài toán ở trong phạm vi thi cử học hình giỏi hoặc là thi chuyên là tỷ đệ mà dư của bất thức cô si là cực kỳ nhiều.
Nên là chúng ta nhất định phải giỏi cái phần này.
Ở bài học này chúng ta sẽ vận dụng bất thức cô si 2 số để giải toán.
Bây giờ chúng ta sẽ phát từ bài thứ nhất đi.
Chúng ta nhớ là bất thức cô si là như này.
Tức là nếu x và y là những số lớn hơn hoặc bằng 0,
thì theo bất thức cô si 2 số chúng ta có là x cộng y lớn hơn hoặc bằng 2 can xy.
Đây là một trong những dạng biểu hiện phổ biến nhất và chúng ta thường dùng nhất.
Thế thì bây giờ chúng ta áp dụng bất thức cô si này.
Chúng ta có là A cộng B chi 2 thì có phải lớn hơn hoặc bằng gì?
A cộng B trên 2 lớn hơn bằng gì?
Lớn hơn bằng can AB đúng không?
Thế còn B cộng C trên 2 thì lớn hơn bằng gì?
Can BC và C cộng A trên 2 thì lớn hơn bằng can CA.
Thế thì từ 3 bạn này mình cộng 3 cái này lại và cộng 3 cái này lại thì chúng ta suy ra điều gì?
Nếu bây giờ chúng ta cộng 3 bạn này lại thì nó sẽ biến thành gì?
A cộng B cộng C đúng không?
Còn 3 bạn này cộng lại thì biến thành gì?
Thì chính là can AB cộng can BC cộng can CA và chúng ta có điều phải chứng minh.
Dấu bằng xảy ra của cái chỗ này là khi 3 bạn này đều đồng thời xảy ra dấu bằng
mà bạn này là A cộng B, bạn này là B cộng C và bạn này là C cộng A
cho nên dấu bằng xảy ra của các bạn này là của cả các bạn này này là A cộng B cộng C.
Đấy, như vậy chúng ta đã giải quyết xong bài thứ nhất.
Rất lơn giản đúng không?
Một bài toán trông có vẻ không được phận mắt lắm, trông có vẻ ngại lắm đúng không?
Nhưng mà chúng ta dùng ớt hơi cô si 2 số thì 1 cái ra luôn.
Tương tự nhé.
AB trên C mà chúng ta mang cộng với BC trên A thì cái này lớn hơn bằng gì?
Nếu chúng ta coi bạn này là x, bạn này là y, đây là tổng của 2 số đúng không?
Thì lớn bằng 2, căn bậc 2 của gì nào?
AB trên C nhân với BC trên A đúng không?
Và cái này là gì?
Có một điều vui vẻ là A và A khử mất, C và C khử mất cho nên trong căn còn B bình.
Thế thì căn bậc 2 của B bình là gì?
Là B đúng không?
Vậy chỗ này chính là 2B.
Tương tự như vậy, mình lại lấy BC trên A.
Bây giờ lấy 2 bạn đầu, bây giờ lấy bạn giữa đi với bạn cuối.
BC trên A cộng với CA trên B.
Chúng ta lại tiếp tục cô si.
Thì lớn hơn bằng căn bậc 2 của gì?
Là gì?
Là BC trên A nhân với CA trên B.
Và cái này chính là B khử B, A khử A còn C bình.
Căn C bình là C, tức là chỗ này còn 2C.
Tương tự như vậy, chúng ta lại lấy bạn cuối đi bạn đầu.
Người ta gọi cái kỹ thuật cô si này là kỹ thuật ghép đôi nhé.
Ghép đôi là ghép từng cặp một lần với nhau.
CA trên B cộng với AB trên C.
Lớn hơn bằng 2 căn của CA trên B nhân với AB trên C.
Cái này chính là 2A.
Thì sau đó bây giờ chúng ta làm một động tác là chúng ta cộng các bẫn thức cùng chiều lại.
Chúng ta mang 3 bạn này cộng lại với nhau nhé.
Thế thì có 1 đặc điểm là có AB trên C và có 2 bạn AB trên C.
BC trên A có 2 bạn, CA trên B có 2 bạn.
Cho nên chúng ta thu được là 2 lần về trái.
2 lần về trái sẽ lớn hơn bằng 3 bạn này cộng với nhau đặt 2 ra ngoài.
Là A cộng B cộng C.
Mình sẽ thu được 2 về trái lớn bằng 2 lần A cộng B cộng C.
Và bây giờ chúng ta khử 2 đi thì có phải là suy ra về trái lớn bằng về phải không?
Tức là A cộng B cộng C không?
Đây chính là điều phải chứng minh.
Dấu bằng xảy ra khi A bằng B bằng C.
Tại vì như này, 2 bạn này sẽ bằng nhau.
Muốn 2 bạn này bằng nhau thì...
Muốn 2 bạn này bằng nhau đây nhé.
Thì AB trên C bằng BC trên A.
Thế thì khử B đi thì A trên C bằng C trên A.
A trên C bằng C trên A nhân tráo lên thì A bình bằng C bình.
A bình bằng C bình thì tức là A bằng C.
Và vòng tròn như vậy tức là chúng ta sẽ thu được dấu bằng xảy ra khi A bằng B bằng C.
Dấu bằng xảy ra khi A bằng B bằng C.
Đấy là bài thứ 2.
Thế thì bây giờ đối với bài thứ 3 đi.
Bài thứ 3
Bài thứ 3 có 1 kỹ thuật rất hay như thế này.
Đó là lấy cái bạn A bình trên B này.
Người giải tón phát hiện ra là nếu bây giờ mình cộng bạn B vào đây.
Sau đó mình áp dụng cosi.
Lấy cái A bình trên B đấy.
Mình cộng thêm B sau đó mình cosi nhé.
Thì sẽ lớn hơn hoặc bằng là 2.
Căn bằng 2 của A bình trên B nhân với B.
Nhân với B này là 1 điều chúng ta rất là thích.
Bởi vì sao?
Bởi vì B trên B dưới nó khử đi.
Khi nó khử đi thì nó chỉ còn căn của A bình thôi.
Căn của A bình thôi thì tức là nó chính là 2A.
Thế này chúng ta thu được 1 điều rất tươi sáng nhé.
Một bạn A bình trên B cộng B thì cosi lớn bằng 2A.
Tương tự như vậy đối với B bình trên C thì mình cộng gì?
Chúng ta sẽ cộng gì khi mà gặp B bình trên C?
Cộng C.
Thế thì theo cosi lớn bằng 2 canh của B bình trên C nhân C đúng không?
Thì cái C khử đi.
Còn canh B bình là B tức là chỗ này là chính là 2B.
Và chúng ta có hoàn toàn tương tự như vậy.
Bây giờ đến bạn C bình trên A.
Mình cộng A thì lớn bằng gì?
2 canh của C bình trên A nhân với A và chỗ này chính là 2C.
Thì bây giờ chúng ta lại cộng lại nhé.
Chúng ta cộng 3 bạn này lại với nhau thì 3 bạn này cộng lại nó chính là cái về trái.
Còn 3 bạn này cộng lại nhé.
3 bạn này cộng lại nó chính là A cộng B cộng C.
Lớn hơn bằng 3 bạn này cộng lại thì lớn bằng 2.
Nó chính là 2 của A cộng B cộng C.
Thế thì có phải là thu được về trái sẽ lớn hơn bằng...
Đây là cộng A cộng B cộng C.
Mà bên này là 2.
Chúng ta khử 2 bên đi.
Thì còn là A cộng B cộng C.
Và đây là điều phải chứng minh.
Tất nhiên dấu bằng thể ra khi...
Bất ẩn thức cô si xảy ra bằng nếu mà 2 số x y bằng nhau.
Cho nên trong trường hợp này là A bình trên B phải bằng B.
Tức là A bình bằng B bình.
A bình bằng B bình thì tức là A bằng B.
Và vòng tròn như vậy cho nên dấu bằng thể ra khi là
A bằng B bằng C.
Thấy lợi hại của vấn thức cô si 2 số chưa?
Rất lợi hại nhé.
Câu số 4.
Tức là đây là bắt đầu buổi học đầu tiên
và chúng ta làm quen với cô si 2 số và vận dụng nó cho nên là
chúng ta theo dõi các cách xử lý đối với các tình huống nhé.
Được áp dụng.
Vấn thức cô si 2 số được áp dụng.
Chúng ta lại tiếp tục với câu 4 nhé.
A cộng B cộng C cộng 1 trên A và 4 trên B, 9 trên C.
Thì bây giờ mình sẽ ghép như thế nào?
Thì cái A kia mình sẽ ghép với 1 trên A.
Sau đó mình cô si nhé.
Thì lớn bằng gì?
Cô si 2 số lớn bằng gì?
A nhân với 1 trên A
và là 2 đúng không?
Còn bạn B kia thì mình ghép với 4 trên B
thì lớn bằng gì?
Cái này mình có nhẩm được luôn không?
Bằng 4.
Còn bạn C kia thì mình ghép với 9 trên C.
Ngoài kỹ năng cô si da chúng ta cần có sự nhạy cảm.
Chúng ta ghép một cách phù hợp.
Ghép một cách phù hợp thì mới thành công.
Thì cái này lớn bằng 2.
Căn bằng 2 của C nhân với 9 trên C.
Cái này là gì?
Cái này là 6 đúng không?
Sau đó bây giờ mình cộng lại nhé.
Cộng 3 bạn này lại nó chính là về trái đúng không?
Còn cộng 3 bạn này lại nó chính là 12 đúng không?
Và thế là chúng ta có điều phải chứng minh.
Dấu bằng sẽ ra khi nào?
A phải bằng 1 trên A tức là A bằng 1.
B phải bằng 4 trên B tức là B bình bằng 4 tức là B bằng 2.
C bằng 9 trên C tức là C bình bằng 9 tức là C bằng 3.
Đấy nhé.
Chúng ta sang bài số 5.
Bài số 5 kia thì trông có vẻ là 3 phân thức đấy đúng không?
Nhưng mà chúng ta có một cái cách
là chúng ta tách mỗi một cái phân thức kia ra,
một cái phân số kia ra thành 2 bạn.
Thế thì
bất hẳn thức
tương đương với
A trên C cộng B trên C
cộng với
B trên A
cộng với C trên A
cộng với C trên B cộng A trên B
C trên B
cộng với A trên B
lớn bằng 6 đúng không?
Thì bây giờ chúng ta sẽ ghép với nhau như thế này.
Tương đương với
Bây giờ mình ghép A trên B này
mình ghép với B trên A này
A trên B
cộng với B trên A
cộng với A trên C cộng với C trên A
A trên C
cộng với C trên A
cộng với
cộng với B trên C
cộng với C trên B
lớn bằng 6
Thì bây giờ chúng ta bắt giờ áp dụng
cosi nhé.
A trên B cộng B trên A
lớn hơn bằng 2
căn bằng 2 của
A trên B nhân với B trên A
và chỗ này bằng 2
đúng không?
Tức là cái ngọn này lớn bằng 2 đúng không?
Hoàn toàn tương tự mình cũng sẽ có cái ngọn này lớn bằng 2
B
trên C cộng C trên B
lớn bằng 2
và A trên C cộng C trên A
cũng lớn bằng 2
Như vậy mình cộng 3 cái này lại
thì chúng ta suy ra
suy ra
bây giờ mình cộng 3 cái này lại
thì suy ra là
suy ra cái sao này để chứng minh
sao đúng
Thế mình chứng minh được sao đúng là coi như thành công rồi đúng không?
Đó là câu 5
Tức là chúng ta không phải
là chúng ta sẽ áp dụng ngay được cosi
mà chúng ta phải sắp xếp một cách hợp lý sau đó mình mới có thể cosi được
Chứ không phải là lúc nào
chúng ta cũng gặm vào một cái chúng ta cosi luôn là thành công đâu nhé
Câu 6
Câu 6 chúng ta gặp
một cái tình huống là
đây là một cái tích
chúng ta có một cách xử lý vấn đề như sau
chúng ta lấy A cộng B cosi
thì lớn bằng 2 can A B
sau đó chúng ta lại
lấy tiếp 1 trên A
cộng 1 trên B
thì lớn hơn bằng gì?
Nếu mình cosi thì cái này lớn bằng gì?
1 trên A cộng 1 trên B mình coi như đây là x cộng y
thì lớn bằng gì? 2 gì?
2 nhân can rồi gì?
1 trên A nhên 1 trên B đúng không?
nhưng có điều
là can của 1 trên A
nhên 1 trên B thì biến thành gì?
trên tử là 1 dưới mẫu A B
thì can của
1 trên A B thì biến thành là
2 trên can A B như này
cho nên chúng ta suy ra
bây giờ mình nhân lại nhé
lấy A cộng B mình nhân với cái 1 trên A cộng 1 trên B này này
A cộng B
nhân với 1 trên A
cộng 1 trên B
thì lúc này sẽ lớn hơn bằng gì?
lấy 2 bạn này nhân với nhau
là 2 can A B
nhân với
2 trên can A B
nó chính là 4
và chúng ta có điều phải chứng minh
đấy công cộng cosi cực kỳ mạnh mẽ
và chúng ta sẽ làm rất nhiều việc liên quan đến cosi này nhé
bài số 7 kia ấy
cái chìa khóa nó ở chỗ này
bây giờ bài số 7 A bình trên B cộng C
thì chúng ta dùng
1 cái kỹ thuật là mình cộng thêm 1 cái lượng
giống như easy bài 3 vừa rồi
bài 3 vừa rồi là như thế này
A bình trên B mình cộng B vào
sau đó mình cosi 1 cái thì nó mất cái mẫu đi đúng không?
cho nên lần này
mình cũng vẫn học cái kỹ thuật đấy
đó là B cộng C
nhưng tuy nhiên
ở chỗ này có 1 điều rất quan trọng các bạn cần chú ý nhé
đó là khi mà áp dụng cosi phải tính đến
2 bạn đấy nó có thể bằng nhau được
ví dụ bạn A bình trên B
sau này nó phải bằng được B
A bình trên B
mà A B bằng nhau thì nó sẽ bằng được B
thế nhưng A bình trên B cộng C
sau này nó có bằng được B cộng C không?
câu trả lời là không
bởi vì A bình trên B
thì nếu mà A bằng B cộng C thì bạn này nó sẽ biến thành là
A bình trên 2A
A bình trên 2A tức là A trên 2
bạn này sẽ là A trên 2
nhưng bạn này thì sẽ là gì?
bạn này đang là B cộng C
tức là sau này A bằng B cộng C thì nó sẽ là 2A
nó là 2A mà muốn
muốn bằng được A trên 2 thì 2A phải trên mấy?
2A trên mấy thì bằng được A trên 2?
2A trên mấy
thì bằng được A trên 2?
là trên mấy?
trên 4
đấy thì sau đó mình mới cosi nhé
mình cosi cho bạn này
nếu bằng 2 can bậc 2 của
A bình trên B cộng C
nhân với B cộng C
trên 4
và bạn này bằng bao nhiêu?
B cộng C khử
A bình trên 4
4 đưa ra ngoài biến thành 2, 2 khử 2 hết
can A bình thành A
cho nên chúng ta được cái này
như vậy sau khi chúng ta cộng
B cộng C trên 4, chúng ta cộng vào đây
sau đó cosi ra một bạn rất đẹp
chính là bạn A này
người ta có cái 2 và cái 3
sau đó người ta cộng 1, 2, 3 lại nhé
tương tự như vậy chúng ta sẽ có 2 và 3
mình sẽ viết ra, sau đó mình cộng 1, 2, 3 lại
thì chúng ta sẽ có được
điều phải chứng minh
thầy không viết đầy đủ ra nhé, viết tắt như vậy thôi
chúng ta sang bài số 8
bài số 8 như thế này
thầy chỉ mời bài số 8 vào đây
bài số 8 người ta yêu cầu
đây mình có A cộng B này
thì lớn hơn hoặc bằng 2 can A B
đây đúng không
còn B cộng C
thì lớn bằng 2 can B C
và C cộng A
thì lớn hơn bằng 2 can C A
bây giờ mình làm 1 động tác gì
chúng ta sẽ làm gì bây giờ
chúng ta sẽ nhân lại
chúng ta sẽ nhân 3 bạn này theo vế này
3 bạn này nhân với nhau
thành A cộng B
nhân với B cộng C
nhân với C cộng A
lớn hơn bằng 3 bạn này nhân nhau
thành 8 này, còn cái này là can của
A B nhân B C
nhân C A này
nhưng cái này nhé, can của
A B B C C A nó chính là can của A bình B bình C bình
và nó chính là A B C
nó chính là A B C
chúng ta có điều phải chứng minh
thế là xong thôi, cosi vào cái xong luôn
giống bằng thể ra vẫn là A bằng B bằng C nhé
nói chung những bài toán
mà vận dụng bất cứ cosi để giải toán
thì nhiều vô cùng vô tận
đây chỉ chúng ta bắt đầu
làm quen với 9 bài để chúng ta biết là
cosi có rất nhiều tình huống để áp dụng
người học bất ẩn thức
thì khởi đầu bằng việc cách
chúng ta sẽ vận dụng cosi để giải toán
một cách tương đối ok một chút là ok nhé
thì câu 9
nó khá là làng nhằng như thế này
bây giờ mình phải xem cái A trên
A cộng với 2 can B C này
đầu bài yêu cầu chúng mình lớn 1
đúng không, thì chúng ta có một suy nghĩ là cái này lớn bằng cái gì
đúng chưa
nó lớn bằng cái gì
thế thì bây giờ
muốn biết nó lớn bằng gì thì có phải là
mình phải xem là
cái 2 can B C này
nhỏ bằng gì đúng không
bởi vì như thế này
tức là bây giờ chúng ta muốn đánh giá 1 phân số lớn bằng gì
thì chúng ta có 2 lựa chọn
1 là chúng ta xem tử số lớn bằng gì
2 là chúng ta xem mẫu số nhỏ bằng gì
1 là
cho tử lớn bằng gì hoặc là mẫu bén bằng gì
thế nhưng mà
tử số đẹp rồi
thì bây giờ chúng ta xử lý cái mẫu ấy
cái mẫu có 2 can B C, bây giờ câu hỏi là 2 can B C nhỏ bằng gì
thì câu trả lời rất đơn giản thôi
nó chính là B cộng C đúng không
và do đó chúng ta sẽ có
rất đơn giản như thế này
chúng ta có 2 can B C
thì nhỏ bằng
B cộng C
thế sẽ dẫn đến là
bây giờ mình cộng A lại
A cộng với 2 can B C
thì sẽ nhỏ bằng A cộng B cộng C đúng không
đấy
A cộng với 2 can B C nhỏ bằng A cộng B cộng C
thế thì bây giờ
A trên
A cộng với 2 can B C
thì quay đầu lớn hơn hoặc bằng
A trên
A cộng B cộng C
mình đánh số cái này là cái 1 nhé
tại sao cái này đối bằng cái này
nếu chúng ta so sánh đây là 2 phân số nhé
thì tử làm sao đây
tử bằng nhau đúng không
2 mẫu này, mẫu bên này là
mẫu nhỏ hơn, mẫu nhỏ hơn
còn mẫu này lớn hơn đúng không
2 phân số cùng tử số, mẫu nhỏ hơn
thì phân số lớn hơn
đúng chưa, đấy
như vậy chúng ta sẽ thu được cái 1 này
và tương tự như vậy
mình sẽ có gì
tương tự như vậy mình sẽ có gì
tương tự như vậy chúng ta sẽ có là
B trên B cộng với
2 can C A
sẽ lớn hơn bằng
B trên B cộng với
đây này, 2 can C A nó nhỏ hơn
C cộng A này
nó nhỏ hơn ý, thì cho nên
nhưng mà nó ở dưới mẫu cho nên phân số lớn hơn
đây là cái thứ 2
và C trên
C cộng với 2 can
AB
thì phân số này lớn hơn bằng
C trên C cộng
với A cộng B
bởi vì 2 can AB
nhỏ hơn A cộng B cho nên là cái mẫu này
sẽ nhỏ hơn mẫu này, cho nên là phân số này
lớn hơn phân số này, và đây là cái thứ 3
thế thì bây giờ chúng ta
lấy 1, 2, 3 chúng ta cộng lại vế theo vế nhé
cộng 1, 2, 3
vế theo vế
thì chúng ta thu được gì
có phải là 3 bạn này, bạn 1
bạn 2, bạn 3 này chính là cái vế trái không
vế trái sẽ lớn hơn
bằng tổng của 3 cái phân số này
A trên
A cộng B cộng C
cộng B trên
B cộng C cộng A
cộng C trên
C cộng A cộng B
thì chúng ta có phát hiện ra chuyện gì ở đây không
chuyện gì ở đây không
nó chính là 1 luôn
nó chính là 1
và thế thì chúng ta có điều phải chứng minh
điều phải chứng minh
dấu bằng xảy ra khi
do
chúng ta muốn có được dấu bằng ở đây thì
cả 3 bân thức 1, 2, 3 đều phải xảy ra dấu bằng đúng không
bân thức 1 này xảy ra dấu bằng khi nào
là khi 2 can B C
bằng B cộng C, tức là chính là dấu bằng của
của cosy, nghĩa là B bằng C
và do đó vòng quay như vậy chúng ta thu được
A bằng B bằng C
và chúng ta có điều phải chứng minh
đấy thì
trong tương lai chúng ta sẽ học về
bân thức cosy và vận dụng bân thức cosy rất nhiều
chúng ta khi 1 khi mà đã
tham gia vào
làm những bài tập nâng cao thì chúng ta sẽ bắt đầu
đi từ những bước đi cơ bản
và khi bân thức cosy 2 số
là 1 trong những cái điều
rất hay dùng và chúng ta cần phải thành thục
và nó cũng rất thú vị nhé
