Trung Dung 中庸 - Bản dịch B - P3/3

Trường thứ 21, Trường thứ 22 Tự thành minh vì chi tính Tự minh thành vì chi giáo Thành tắc minh thỉ, minh tắc thành thỉ Duy thiên hạ chỉ thành Vì năng thận kỳ tính Năng thận kỳ tính Tắc năng thận nhân chi tính Năng thận nhân chi tính Tắc năng thận nhật chi tính Năng thận nhật chi tính Tắc khả bán thiên địa chi quá dục Cải gì bán thiên địa chi quá dục Tắc khả chỉ như thiên địa tham hỷ Do thành thật mà có thể hiểu được điều tốt Đó gọi là tính trời Do hiểu được điều tốt mà biết được thành thật Đó gọi là sự dạy dỗ của con người Thành thật sẽ không có không rõ ràng Hiểu rõ hết cả đạo lý thì sẽ làm được thành thật Vì con vật thánh nhân thành thật nhất Mới có thể tầm bản tính của chính mình Có thể tầm bản tính của mình Thì có thể hiểu hết được bản tính người khác Biết được bản tính của người khác Thì có thể biết được bản tính vật Có thể biết bản tính vật Thì có thể hỗ trợ cho sự bắt đầu bản tính vật trong trời đất Có thể hỗ trợ cho sự bắt đầu bản tính vật trong trời đất Thì có thể di làm ba cùng có chơi đất Trường thứ 23 Kỳ thứ chỉ khúc Khúc năng lụ thành Thanh tác hình Hình sáng trúng Trú dân mình Minh tác động Động tác biển Tiếng tác hoa Duy thiên hạ chỉ thành Vì năng hoa Người tài giữ một bậc so với thánh nhân Không thể hoàn toàn hiểu hết bằng tính như thánh nhân Mà cố gắng xoay chuyển sự việc Như vậy cũng sẽ có thể xoay chuyển Đến mức thành thật Thành và trúng Có thể thể hiện ra ngoài ngay lập tức Có thể thể hiện ra ngoài Thì sẽ hiện rõ Có thể hiện rõ Thì sẽ càng sáng lo phát triển Phát triển sáng trực Thì có thể làm cảm động dạng dật Làm cảm động sự dật Thì có thể làm sự dật sinh ra sự thay đổi Thì sẽ có thể dạy dỗ dạng dật Chỉ có những người thành thần nhất thiên thẳng Mới có thể đạt đến mức độ dạy dỗ dạng dật Chương thứ 24 Chiến thành thi đạo khả chỉ tiền tri Quốc gia tướng hứng Tất thủ trinh tường Quốc gia tướng dông Tất thủ yêu nghiệp Ký hồ thi huy Động hồ tứ thể Quả phục tướng trí Thiện tất tiên tri trí Bất thiện tất tiên tri trí Cố trí thành như thần Thần hồ tính cực điểm Có thể biết trước luyện của tương lai Quốc gia khi sắp hưng thỉnh Chắc chắn sẽ có điểm báo tốt đẹp Quốc gia sắp sửa diệt dông Chắc chắn sẽ có điểm báo tốt Thể hiện trên quẹ Bù cỏ thiên và mái rùa Biểu hiện trong động tác Giành thái độ của con người Quả phục khi sắp tảy ra Là phúc thì có thể đoán biết trước Là quả cũng có thể đoán biết trước Cho nên người thành thần Giống như thần linh dạy Người trí thành Thì tầm có thể yên ổn Không có tàn niệm Có thể suy đoán ra kết quả Dựa trên nguyên nhân Viết được tư hưng của tự nhiên Mà từ đó viết được quả phục Trường thứ 25 Thanh giả, tự thanh giả Nhi đạo, tự đạo giả Thanh giả, vật chi chung thự Bất thanh vô dẫn Thì cố quân tử Thanh chi quyến Thanh giả phi tự Thanh kỹ nhi kỹ giả Sở chỉ thanh dẫn giả Thanh kỹ nhân giả Thanh dẫn trí giả Tính chi đức giả Học ngoại nội chi đạo giả Cố thời thể chi y giả Thanh ứng Là thứ quan trọng để hoàn thành nhân cách bản thân Đạo Lại chính là con đường Mà bản thân mình đang hướng đến Thanh Là thứ bắt đầu và kết thúc Của tất cả sự giật và sự diệt Bất thanh Thì sẽ hư ảnh không có giật Cho nên quân tử xem thanh hoặc là giật Rất quý giá Thanh không phải chỉ hoàn thành bản thân mình là xong Mà là lấy nó Để giúp cho mọi việc mọi vật Vì vậy Trước hết phải hoàn thành nhân cách bản thân Mình Chính là nhân Và giúp đỡ mọi việc mọi vật Phát quy tài lức bản thân Chính là trí Nhân và trí đều là đức tính trời sinh Tổng hợp quy tắc ngoại thành vật Trong thành bản thân Vì vậy Lúc nào thi hành Cũng đều xích hợp cả Thành Là gốc hình thành mọi vật mọi gì Là sự dốn có trong bản thân chúng ta Chương thứ 26 phần 1 Bác Hậu Sợ dĩ tải dân giả Cao Minh Sợ dĩ phúc dân giả Du Cựu Sợ dĩ thanh dân giả Bác Hậu phối địa Cao Minh phối chiên Du Cựu du cương Như thử giả Bất ký như chương Bất đồng như liên Vô duy như thành Rộng lớn thấm hậu giống như là đất Cao to rõ ràng Giống như là trời Xa xôi vô cùng Là tranh giới không có thời gian Có thể giống được như vậy Bản thân không cần thể hiện Cũng sẽ tự nhiên phơi bài ra Không cần có động tác gì Tự nhiên cũng sẽ được thần đánh qua Không cần phải làm gì cả Tự nhiên sẽ có thành tựu to lớn Chương thứ 26 phần 2 Kim Phu Thiên Tư Chiêu Chiêu Chi Đào Cầm kỳ vô cùng giả Nhật nguyện tinh thần tập yên Vàng vật phúc yên Kim Phu Địa Nhất Toán Thổ Chi Đào Cầm kỳ quảng hậu Tải quê nhà nghi vân trọng Trấn hạ hải nghi bất chuyện Vàng vật tẩy yên Kim Phu Sơn Nhất Nguyện Thạch Chi Đăng Cầm kỳ quảng đại Thảo Mộc sinh chi Cầm Thú Cư Chi Bảo Tàng giữ yên Kim Phu Thủy Nhất Múc Chi Đăng Cầm kỳ bất trắc Ngoan Đại Giao Lâu Ngư Biết sinh tên Quá Tài Thực Chi Bây giờ dĩ dụ như trời Nhắn quan chỉ là một ít ánh sáng tích lưỡi lại Đến khi trở thành một thiên thể to lớn vô cùng Mặt trăng và mặt trời và sao Đều treo trên đó cả Tất cả dạng dận Đều được bao bọc ở phía dưới Nếu nói về đất Dúng là do những mạng đất nhỏ Tích lưỡi lại Đến khi hình thành đến mặt đất trọng lớn Sâu thẳm Mang trên mình những ngọn núi to lớn Mà không cảm thấy nó nặng Thu nạp lượng nước to lớn Của sông và biển Mà không cảm thấy nó chạy mất Dạng dật đều sống trên mình nó Nói đến núi Chẳng qua là được tích lưỡi Bởi những chiên đắng bằng nắm tay Đến khi hình thành đến ngọn núi cao to rỗi Cây cỏ sinh sống ở trên đó Cầm thú cũng sống ở trên đó Những quán sản quý giá Cũng từ đó mà được khai quật ra Lại nói đến nước Chẳng qua chỉ là những giọt nước nhỏ Tù lại Nhưng đến khi nó trở thành một đại dương Bao la rộng lớn Bà bai, cá sấu, dao lóng Cảm đều sinh sống ở đó Tài sản cũng từ đó mà sẵn sàng ra Biết được đậu trời đất Từ trời đất núi nước Đều được hình thành một cách sâu rộng Sáng chói cổ tương Và đức tính của con người Vẫn nên phối hợp và có hiệu quả Mới có thể đạt đến mức thiên nhân hợp nhất Trường thứ hai mươi chính phần một Cố quân tự thi đạo Tạng chư thân Trinh chư xứ dân Khảo chư tam dương Nhi bất mâu Kiện chư thiên địa Nhi bất nội Chất chư quỷ thần Nhi bất nghi Bách thế chỉ hị thanh dân Nhi bất quả Những gì vua thống trị thiên hạ Phải làm ba việc lễ nghi Chế độ, khảo chăn Trước hết phải căn cưới Trào đức tính bản thân Sau đó nghiên cứu xem bá sánh có tin tưởng hay không Sau đó kiểm tra chế độ Của ba đời vua hạ thương chu Xem có sai sót hay không Kiến lập nhựa đất trời Mà không quay lưng với thiên đạo Chấp dẫn quỷ thần Mà không có nghi ngợ Đợi đến trăm đời sau Thánh nhân xuất hiện Cũng sẽ không có hoài nghi gì nữa Ghi lệ Chế độ, khảo chăn Là chức trách của thiên tử Nhưng phải chú ý cẩn thận Trường thứ 29 phần 2 Thì cổ quân tử Đồng nhi thế di thiên hạ đạo Hành nhi thế di thiên hạ pháp Ngôn nhi thế Di thiên hạ tác Nhiện chi tác hữu vọng Cẩn chi tác hữu yên Tri thiên Tài bị vô ốn Tài sự vô tạ Thứ kỷ túc giả Nghĩ tính chung chữ Quân tử vì hữu bất như thử Nhiên tạo Hữu như vô thiên hạ giả giả Vì vậy Các chị vua thống trị thiên hạ Hành động của họ Có thể trở thành đạo thường Của tất cả mọi người trong thiên hạ Hành vi của họ Có thể trở thành hiệu pháp Của mọi người trong thiên hạ Lời nói của họ Có thể trở thành sưỡng mực Của người đời trong thiên hạ Người ở xa ngưỡng mộ họ Người ở gần không chán ghét họ Họ là những gì vui thành công Mọi người đều ngưỡng mộ họ Khen nợ họ Thì kinh đó Ở nơi đó không ai chán ghét Ở nơi này cũng không ai quan tâm Khi giọng lúc nào Cũng có thể như vậy Dĩ nhiên duy trì tiếng thơm của họ Những người quân tử Có đứng tính không ai là không làm thêm như vậy Mà có được danh tiếng tốt Trong thiên hạ một cách nhanh giống được Có những mối quan hệ tốt Cố gắng nỗ lực không gần Mới có thể để tiếng tốt Muôn đời Trường thứ 31 Duy thiên hạ chiến thắng Nhi năng thông minh vệ trí Tốt dị hữu lâm dạ Quang dũng ôn nhu Tốt dị hữu dung dạ Pháp cường cương nghị Tốt dị hữu dâm dạ Tề trai trường chính Tốt dị hữu kính dạ Giàng lý mật sát Tốt dị hữu biển dạ Chỉ có mật thánh nhân vĩ đại nhất thiên hạ Mới có tổ chức ngại cáo sâu sắc Đủ để đứng trên cao nhìn Rộng lực ôn quả Đủ để bao dung mọi người Cương nghị dứt quá Đủ để quyết định việc lớn Đoàn chính trang trọng Đủ để người khách tôn kinh Lý lẽ rõ ràng Đủ để phân biệt đúng sai Trường thứ 32 Duy thiên hạ chiến thành Duy năng kinh luân thiên hạ chi đại kinh Lập thiên hạ chi đại bạc Chi thiên địa chi quả dụng Phu yến hữu sở ý Trung trưng kỳ dẫn Nguyên quyên kỳ quyên Hào hào kỳ chi Cậu bất cốn thông minh thanh chi Đạt thiên đức giả Kỳ thủng nắng tri chi Chỉ có dụ thánh nhân chiến thành Trong thiên hạ Mới có thể chỉ dì những luân thường của người Trong thiên hạ Người ta là nguồn gốc Của nhân đạo nhân sinh trong thiên hạ Biết được sự biến quả Nuôi dưỡng của trời đất với chàng dân Như vậy thì có sự Dựa dẫn đặc biệt nào hay không Lái độ thành khẩn của họ Là biểu hiện của lòng người Thâm tĩnh của họ Sâu chạm trong giống như dựa sâu dày Sự rộng lớn của họ Giống như bầu trời Những người nếu không phải Dốn đã thông minh thanh chi Mà hiểu được thiên đức Thì ai có thể biết được họ chứ Trường thứ 33 phần 1 Thì diễn Khi cảm thường quýn Ác kỳ văn chú sở giả Của quân tử tri đạo Án duyên như nhậm chư Tiểu nhân tri đạo Đích nhiên như nhậm do Quân tử tri đạo Đạm như bất yên Giảng như văn Ôn như lí Tri diễn chi cẩn Tri phong chi tử Tri chi chi hiển Khả dự nhậm đức hiển Trì kinh nhỏ Mặc chiếc áo lùa sạc sở Bên ngoài còn phải thêm một chiếc áo mỏng Như vậy là Chê màu sắc của chiếc áo lùa quá đổi Tôi không có tài năng gì cả Xin hãy thông cảm Anh Kim tốn quá trời Như vậy Đạo làm người của quân tử Về ngoài không để lộ gian thái Thời gian dài rồi Thì sẽ ngày càng mọc lộ một cách tự nhiên Tài năng giỏi thật đó Thi, tư, quả Thứ nào ta cũng giỏi cả Tốt quá rồi Đạo làm người của diễu nhân Về bên ngoài xảy hiện rất giỏi gian Nhưng khi ngày thắng hơn dần Thì sẽ chứa tan dần dần Thi, tư, quả Thứ nào cũng không được Đạo lướng làm người của quân tử Xem ra rất đơn giản Nhưng lại rất hay Xem ra ôn quả nhưng lại rất có lưu Biết đội kế sáng Được bắt đầu tìm biết gần Biết địch nguồn công của phong quả Biết được những thứ che lại Rồi chắc chắn cũng sẽ hiện ra Có thể hiểu được những đạo lý như vậy Thì có thể bước vào cánh cửa đạo đức Người chân thành ít nọ Người nhà tạo bị ngục nhiều Có thể không đẩy lộn ra bên ngoài Rồi cũng sẽ rõ ràng Trường thứ 33 phần 2 Thiên dân Dư quải minh chức Bất đại thanh dị sát Tự diết Thành sát chia du dĩ quả dân Mạc dạ Thiên dân Đức vô dự mau Mau dòng thủ lực Thượng khiên chi tài Vô danh vô số Chí hị Thì kinh nọ Năm ắn theo mình đức để cạm quả người dân Chứ không dùng tiếng nói và hành động Không tự nọ Dùng tiếng nói và hành động để cạm quả người dân Chính là một cách lãm tệ nhất Nói vừa Đứng cùi tiệt dạy dân Nghẹn nửa lòng dụ Nhưng lòng dụ tuyên nhẹ Mà vẫn phức nhận để đưa ra so sánh Còn giang dư thiên lại nói Trời đất khi hành tư cạm quả dân chúng Không có âm thanh Cũng không có mùi gì Đây mới chính là Đạt đến cảnh giới cao nhất Lấy đức quả dân Có 3 loại cảnh giới khác nhau như vậy Đừng bao giờ Ghi lại các đồng xuân Mà tự cao tự đạt