Sự Thật Đằng Sau Phát Hiện “Sự Sống” Trên Mẫu Vật Tiểu Hành Tinh Ryugu | Top thú vị |

Quý vị và các bạn thân mến, vào tháng 12 năm 2020, sứ mệnh Hayabusa 2 của Nhật Bản đã vận chuyển thành công 5,4 gam mẫu vật từ tiểu hành tinh Rigo về trái đất. Sau đó, một phần được Cơ quan Vũ trụ Nhật Bản gia xa giữ lại, phần còn lại được chia sẻ cho các nhà khoa học trên khắp thế giới để nghiên cấu. Người ta hy vọng, từ vật liệu này có thể tiết lộ manh mối về hệ mặt trời sơ khai và nguồn gốc của sự sống trên trái đất. 5,4 gam, chỉ nhỏ bằng một thiê đường. Nhưng những kết quả khoa học mà mẫu bụi và đất đá này đã khiến cộng đồng khoa học không khỏi bất ngờ. Hàng chục bài báo khoa học đã được công bố với những tiêu đề gây sừng sốt, như phát hiện bất ngờ về sự sống nhờ hạt bụi trên tiểu hành tinh Rigo. Các mẫu vật tiểu hành tinh Rigo chứa đầy sự sống từ trái đất. Vậy sự thật đằng sau những tiêu đề gây sừng sốt này là gì? Sau gần 5 năm nghiên cấu mẫu vật, các nhà khoa học đã có những phát hiện đáng chú ý nào từ Rigo? Xin mời quý vị và các bạn cùng đi khám phá. Khi chúng ta nghĩ về việc người ngoài hành tinh xâm chiếm trái đất, chúng ta sẽ liên tưởng đến việc họ sẽ đến trên những phi thuyền khổng lồ, không phát ra âm thanh nhưng di chuyển với tốc độ nhanh như tiệ chấp. Bước xuống từ những con tàu lơ lửng trên bầu trời xám xịt là những sinh vật ngoài hành tinh mang dáng vẻ khớm ghiếc vừa xa lạ vừa quen thuộc. Nhưng có bao giờ bạn nghĩ rằng sự sống ngoài hành tinh có thể là những sinh vật nhỏ bé hơn nhiều với quy mô cực nhỏ và rất khó bị phát hiện? Chúng có thể đang cố gắng bám trụ và sống sót trên các tiểu hành tinh thiên thạch ngoài vũ trụ. Về mặt khoa học, giả thuyết này được ủng hộ và minh chứng là những sứ mệnh táo bạo đã được phóng nhằm lấy mẫu vật từ tiểu hành tinh về trái đất để tìm kiếm dầu phết của sự sống. Sứ mệnh Hayabusa 2 của Nhật Bản chính là một trong các sứ mệnh như thế. Vào năm 2010, sứ mệnh Hayabusa đầu tiên của Nhật Bản đã mang về trái đất những mẫu tiểu hành tinh đầu tiên được lấy từ tiểu hành tinh Itokawa và nặng chưa đến một gam. Nó đã tạo tiền đề cho sứ mệnh tiếp theo Hayabusa 2. Ngày 3.12.2014, tàu vũ trụ Hayabusa 2 đã được phóng đi từ trung tâm vũ trụ Tanegashima ở Nhật Bản. Nhiệm vụ này nhằm mục đích tìm hiểu sâu hơn về nguồn gốc và sự tiến hóa của hệ mặt trời, bao gồm cả sự khởi đầu của sự sống. Nó sẽ thực hiện điều này bằng cách thu thập các mẫu từ tiểu hành tinh gần trái đất. RIGU là mục tiêu đầu tiên. Nhưng tại sao lại là RIGU? Như chúng ta đã biết, hệ mặt trời được hình thành cách đây khoảng hơn 4,5 tỷ năm trước. Tất cả các hành tinh, mặt trăng và các thiên thể đều được tạo thành từ vật liệu nguyên thủy. Nhưng thật khó để biết vật liệu đó là gì nếu ta chỉ nghiên cấu đá trên trái đất. Trên hành tinh của chúng ta, các hình thái thời tiết, sói mòn, hoạt động kiến tạo đã làm thay đổi hầu hết các đặc tính hóa học của đá đến mức không nhận ra. Nhưng tiểu hành tinh thì khác. Chúng quay quanh mặt trời và được bảo quản gần như nguyên vẹn suốt 4,5 tỷ năm qua. Vì vậy, chúng là manh mối quan trọng nắm giữ chiều khóa lịch sử thuộc sơ khai của hệ mặt trời. Ngoài ra, cũng có ý tưởng cho rằng chính các tiểu hành tinh vai trạm với trái đất đã mang sự sống đến hành tinh của chúng ta. Trong hệ mặt trời, các tiểu hành tinh tập trung chủ yếu ở vành đai tiểu hành tinh chính nằm giữa quỹ đạo của hỏa tinh và mậu tinh. Sẽ thật khó khăn để đưa một tàu vũ trụ ra ngoài đó và lấy mẫu vật. Nó sẽ cần rất nhiều thời gian. Thay vào đó, Nhật Bản nhắm tới một tiểu hành tinh gần trái đất hơn. Đó là RIGO. RIGO hay 162173 RIGO là một tiểu hành tinh gần trái đất quay quanh mặt trời ở khoảng cách 0,96 đến 1,41 đơn vị thiên phần AU. Ở vị trí gần nhất với hành tinh của chúng ta, nó chỉ cách khoảng 95 triệu km. Vì vậy, nó dễ dàng để tiếp cận bằng các tàu vũ trụ. Nó cũng có kích thước vừa phải với đường kính 900 mét đủ để tàu vũ trụ hạ cánh nhưng cũng không quá lớn để lực hấp dẫn của nó ảnh hưởng đến quá trình cất cánh trở lại. Điều quan trọng nhất, đây là một tiểu hành tinh carbon, một loại vật liệu cổ xưa rất có giá trị về mặt khoa học. Tóm lại, RIGO là viên nang thời gian hoàn hảo, vừa gần trái đất, giàu vật liệu cổ xưa, dễ tiếp cận và phù hợp để mang mẫu vật về, phục vụ cho nghiên cứu nguồn gốc hệ mặt trời và sự sống. Tàu HAJA-BUSA 2 cất cánh vào năm 2014. Đến năm 2018, con tàu đã đến tiểu hành tinh RIGO. Tàu vũ trụ dành hơn một năm để quan sát và thăm dò bề mặt trước khi thực hiện nhiệm vụ chính của mình, đó là lấy mẫu vật của tiểu hành tinh. Trong quá trình thu thập mẫu, tàu vũ trụ HAJA-BUSA 2 đã thực hiện hai chuyến đổ bộ lên bề mặt RIGO để thu thập hai loại mẫu vật ở độ sâu khác nhau. Trong lần bay đầu tiên vào tháng 2 năm 2019, HAJA-BUSA 2 lấy một số mẫu vật bề mặt. Vào tháng 4 cùng năm, tàu vũ trụ bắn một viên đạn đồng nặng 2,5 kg vào RIGO, tạo ra miệng hố rộng 10 mét để lộ ra thứ vật liệu nguyên sơ phía hố sâu. Còn tàu tiếp tục thu thập mẫu vật này. Hai loại mẫu vật được lưu trữ riêng biệt trong các hộp kín bên trong khoang trả mẫu vật. Chúng được trang bị lớp cách nhiệt. Lý do Nhật Bản lấy hai mẫu vật khác nhau là bởi các mẫu bề mặt đã tiếp xúc với bức xạ thông thường, tác động của thiên thạch nhỏ và chu kỳ nhiệt độ của không gian. Trong khi vật liệu bên dưới bề mặt đã được bảo vệ khỏi sự phong hóa vũ trụ này, cung cấp một bức tranh toàn diện hơn về thành phần của RIGO. Sau khi lấy được mẫu vật quý giá, tháng 11 năm 2019, tàu Hajabusa 2 đã rời khỏi tiểu hành tinh RIGO, bắt đầu hành trình quay trở về trái đất. Đến ngày 5 tháng 12 năm 2020, khoang mẫu vật đã xuất hiện như một chấm đen nhỏ xíu giữa bầu trời xanh nhạt. Và rơi xuống băng dù tại Úc, kết thúc chuyến hành trình tra mẫu vật thành công tốt đẹp. Khi mở khoang chứa mẫu vật, các nhà khoa học Nhật Bản vô cùng bất ngờ khi khối lượng mẫu có được là 5,4 gram, trong khi mục tiêu bàn đầu chỉ là 0,1 gram, nghĩa là tàu vũ trụ đã lấy được nhiều hơn 50 lần so với dự tính. Người ta đã đặt cược rất nhiều vào mẫu vật này. Hành trình lấy mẫu vật kéo dài 6 năm, 150 triệu đô đã được đổ vào sứ mệnh. Và bây giờ, kho báo khoa học đang ở trước mắt. Khi các nhà khoa học bắt tay vào nghiên cấu các mảnh vụn không gian này, họ đã phát hiện ra bí mật bất ngờ, không chỉ kể lại câu chuyện riêng của Rigo, mà còn là nguồn gốc của sự sống trên hành tinh của chúng ta. Khi bắt đầu phân tích, các nhà khoa học phát hiện rất nhiều hợp chất hữu cơ đa dạng. Như các bạn đã biết, hợp chất hữu cơ là nền tảng của mọi sự sống đã biết. Nó bao gồm các bond liên kết với hero, niter, lơ hình và các nguyên tử khác. Việc phát hiện vô số các hợp chất hữu cơ là tín hiệu đáng mừng đầu tiên. Bên cạnh đó, mẫu vật Rigo tồn tại 20 loại acid amine khác nhau, một thành phần cơ bản để tạo min-protein và mọi dạng sống trên trái đất. Năm 2023, các nhà khoa học báo cáo tìm thấy uracil, một trong những khối xây dựng quan trọng cho RNA và vitamin B3 trong mẫu thu được từ Rigo. Việc tìm thấy các phân tử hữu cơ acid amine, những thành phần cơ bản tạo nên sự sống, không có nghĩa là Rigo có tồn tại sự sống. Các phân tử hữu cơ này có thể được tạo ra thông qua các phản ứng hóa học không liên quan đến sự sống. Việc những hợp chất này tồn tại trong điều kiện không gian khắc nghiệt chứng minh rằng các phản ứng hóa học tiên sinh học có thể hình thành ngay trong các tiểu hành tinh giàu carbon mà không cần điều kiện sống như trái đất. Phát hiện này củng cố giả thuyết rằng các thiên thể nhỏ như Rigo có thể đã mang những viên gạch sự sống đến trái đất sơ khai thông qua các vụ va trạng thiên thạch góp phần hình thành nên sự sống như chúng ta biết ngày nay. Bên cạnh các hợp chất hữu cơ, mẫu vật Rigo còn chứa các khoáng chất ngậm nước như khoáng xét và các hợp chất xuân phát carbonate. Những khoáng chất này chỉ hình thành khi có sự hiện diện của nước lòng. Điều này cho thấy rằng Rigo hoặc tiểu hành tinh mẹ lớn hơn của nó từng tồn tại nước hoặc ít nhất từng trải qua quá trình tương tác với nước trong lòng thiên thể. Đây là bằng chứng quan trọng giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn vai trò của các tiểu hành tinh giàu carbon trong việc vận chuyển và phân tán nước đến trái đất và các hành tinh đá khác trong hệ mặt trời sơ khai. Nếu đúng như vậy, nước và sự sống trên trái đất có thể bắt nguồn từ chính những viên gạch vũ trụ này. Một trong những kết quả gây bất ngờ nhất từ phân tích mẫu vật Rigo là các hạt của nó có niên đại lâu hơn cả hệ mặt trời. Nó có nhiều điểm tương đồng với loại thiên thạch hiếm C.E. Chondris, thành phần đồng vị rau deuterium và rau niter-15 của các khoáng chất và chất hữu cơ dạng hạt mịn. Cho thấy, Rigo không phải hình thành ở vị trí gần trái đất như hiện nay, mà rất có thể nó đã hình thành ở vùng xa hơn ngoài hệ mặt trời bên trong, có thể là bên ngoài quỹ đạo của mập tinh. Sau đó, do các quá trình di cư hỗn loạn trong giai đoạn hệ mặt trời sơ khai, tiểu hành tinh này đã dịch chuyển vào gần quỹ đạo trái đất ngày nay. Phát hiện này củng cố các mô hình về sự di cư của các thiên thể nhỏ và hệ mặt trời thời kỳ đầu từng trải qua những biến động lớn, tái vân bố các vật thể chứa nước và hợp chất hữu cơ khắp nơi. Điều này cũng mở rộng hiểu biết về cách mà các yếu tố cần thiết cho sự sống có thể được phát tán từ các khu vực xa xôi, mang sự sống tiềm tàng lan rộng trong vũ trụ. Trong khi đang say mê với những khám phá khoa học thú vị, vào tháng 11 năm 2024, các nhà khoa học phát hiện đầy vi khuẩn bò trên mẫu của tiểu hành tinh Rigo. Điều này thoáng khiến các nhà khoa học bối rối. Sau khi mẫu vật được mang về trái đất, họ đã mở nó trong một phòng chân không nằm bên trong một phòng sạch để ngăn ngừa sự ô nhiễm từ trái đất. Trước khi lưu trữ nó trong một chiếc hộp chứa đầy niter và vận chuyển đến nhiều nơi trên trái đất để nghiên cấu. Nhưng dường như các biện pháp bảo vệ này chưa đủ. Các nhà khoa học thực hiện nghiên cấu mới phát hiện ra rằng một mẫu đá được nhúng trong nhựa thông tại Đại học Hoàng gia London ở Anh có các vi sinh vật dạng sợi rất giống với vi khuẩn nhân sơ trên cạn đang lan rộng trên bề mặt. Điều này chứng tỏ mặc dù đã có những cách bảo vệ nghiêm ngặt nhưng mẫu vật từ Rigo đã bị nhiễm khuẩn từ trái đất. Tình huống chớ treo đặt ra câu hỏi về việc làm sao để chúng ta bảo vệ các vật liệu nguyên thủy khỏi sự sâm lớn của vi khuẩn trên trái đất. Và trong các nhiệm vụ hạ cánh lên các thiên thể ngoài trái đất chúng ta sẽ phải làm gì để bảo đảm rằng không có bất cứ vi khuẩn trái đất nào xâm nhập vào các tảng đá vũ trụ. Để rồi một ngày chúng ta vô tình nhầm tưởng đó là dạng sống ngoài trái đất. Rigo đã trả lời nhiều câu hỏi về hệ mặt trời nhưng đồng thời cũng nhắc nhở chúng ta rằng hành trình khám phá vũ trụ không chỉ đòi hỏi công nghệ tiên tiến mà còn cần sự cẩn trọng và trách nhiệm tuyệt đối trước những bí ẩn mà chúng ta khảo khát giải mã. Cảm ơn bạn đã cùng tôi khám phá hành trình giải mã bí ẩn từ Rigo. Nếu thấy video này thú vị và hữu ích đừng quên bấm like và đăng ký kênh để ủng hộ tốt thú vị nhé! Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại!