Tin Học 12 - Bài 4. Giao thức mạng

Chào mừng các bạn đến với chương trình Hướng dẫn học tiên học lớp 12, sách giấu khoa kết nối tri thức với cuộc sống. Chúng ta sang bài 4, Giao thức mạng. Bài này chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu vai trò và chức năng của các giao thức mạng, trong đó chủ yếu là giao thức TCPIP, một giao thức rất là quan trọng trong kết nối mạng máy tính và Internet. Trong cuộc sống hằng ngày, để giao tiếp với nhau chúng ta thường sử dụng ngôn ngữ, chủ yếu là ngôn ngữ nói. Nhưng với những người khuyết tập như là người Câm, người Điết, người ta không thể nghe, không thể nói được, thì người ta sẽ giao tiếp với nhau bằng cái ngôn ngữ riêng của họ nha. Đó là ngôn ngữ ký hiệu. Như vậy, để giao tiếp với người Câm, người Điết, chúng ta phải học cái ngôn ngữ ký hiệu của họ. Bây giờ chúng ta sẽ cùng xem một cái đoạn video ngắn sau đây để xem cái ngôn ngữ ký hiệu là ngôn ngữ như thế nào và nó có khó học lắm không? Chúng ta thấy là ngôn ngữ ký hiệu nó cũng khá là đơn giản. Đó là những ký hiệu được biểu diễn bởi cử chỉ của bàn tay kết hợp với biểu cảm của khung mặt. Nhưng mà nó cũng có những quy tắc của nó nha. Ví dụ chúng ta muốn biểu diễn số 1, chúng ta sẽ đưa một ngón tay lên một lần. Nhưng cũng đưa một ngón tay lên nhưng đưa hai lần liên tiếp thì đó là số 11 nha. Hay là để chào thì chúng ta đưa tay lên và vãy tay. Nhưng mà nếu đưa tay lên sau đó xòe ra kết hợp với cuối người thì đó là cảm ơn. Chúng ta thấy là nó có những quy tắc rõ rệt hết. Những quy tắc trong giao tiếp đó trong kỹ thuật người ta gọi là giao thức nha. Thế còn trong mạng máy tính thì các thiết bị sẽ giao tiếp với nhau như thế nào? Các thiết bị trong mạng như là điện thoại, máy tính bản, máy tính sách tay, máy tính để bàn, camera, máy in v.v. Nó không nghe, không nói được. Vậy nó giao tiếp với nhau như thế nào? Nó sẽ dựa vào các quy tắc giao tiếp hay là các giao thức nha. Các giao thức được sử dụng trong mạng máy tính người ta gọi là giao thức mạng. Và bây giờ chúng ta sẽ đi vào bài học để tìm hiểu kỹ hơn về các giao thức mạng nha. Chúng ta đi vào nội dung thứ nhất của bài học giao thức mạng. Trước hết chúng ta sẽ tìm hiểu cái khái niệm giao thức mạng là gì qua một cái ví dụ về giao thức mạng. Đó là giao thức Ethernet, giao thức về truyền thông tin dữ liệu trong mạng cục bộ, mạng LAN nha. Đây là một cái mạng cục bộ gồm có hai cái máy tính kết nối với nhau thông qua một cái switch. Vậy trong mạng cục bộ này, hai cái máy tính này nó giao tiếp với nhau như thế nào? Nó sẽ sử dụng cái giao thức Ethernet này nha. Vậy thì giao thức Ethernet nó quy định những gì? Thứ nhất là về mặt địa chỉ. Mỗi thiết bị tham gia mạng phải có địa chỉ MAC được gắn với cạc mạng. Ví dụ máy tính này, để tham gia vào mạng máy tính thì nó phải có một cái cạc mạng như thế này. Cạc mạng này, chúng ta tháo cái CPU này ra. Chúng ta sẽ thấy được cái cạc mạng này nó cắm vào trong cái bảng mạch của CPU. Ở đây chúng ta thấy là nó có cái cổng mạng. Thì phía sau của cái CPU chúng ta sẽ tìm thấy những cái cổng mạng như thế này. Có cổng mạng tức là có cái cạc mạng nha. Và chúng ta sẽ đấu cái cáp mạng của chúng ta vào trong cái cổng mạng này. Cổng này người ta còn gọi là cổng Ethernet. Và dây cáp mà đấu vào cái cổng mạng, cổng Ethernet này người ta gọi là cáp Ethernet. Và mỗi cạc mạng này nó sẽ có một cái địa chỉ gắn liền với nó. Địa chỉ như thế này. Địa chỉ này người ta gọi là địa chỉ MAC nha. Nó gắn liền với cái cạc mạng. Do đó nếu như mà chúng ta tháo cạc mạng này ra, cắm vào một cái máy tính khác, thì cái địa chỉ này nó cũng đi theo luôn nha. Tương tự như vậy, cái máy tính này nó cũng có một cái cạc mạng và một cái địa chỉ MAC đi kèm. Máy tính nào tham gia vào mạng cục bộ và muốn giao tiếp với nhau, thì nó phải có cái địa chỉ MAC này nha. Địa chỉ MAC này chúng ta rất là dễ dàng tìm thấy trên máy tính của chúng ta. Vào trong cái nối mạng, phần thuộc tính Property, chúng ta sẽ thấy được cái thông tin về địa chỉ MAC. Quy định thứ 2 là về việc truyền dữ liệu. Dữ liệu được truyền trong mạng cục bộ sẽ căn cứ vào địa chỉ MAC. Giả sử máy tính này nó muốn truyền một cái gói tinh đến máy tính này. Máy tính này người ta gọi là máy tính nguồn nha. Và máy tính này là máy tính đích. Gói tinh cần truyền đi là đây. Gói tinh ở đây tức là những cái dữ liệu, ví dụ như là một cái tẹp tinh, một bức ảnh, một đoạn nhạc, một bộ phim, một video, v.v. Đó chính là dữ liệu. Và dữ liệu đó nó sẽ được truyền đi bằng những cái gói tinh như thế này nha. Thì trong những cái gói tinh này, nội dung của nó bao gồm Destination Address, tức là địa chỉ nguồn, tức là địa chỉ của máy tính nguồn. Đây ha, địa chỉ đây là địa chỉ MAC nha. Và Source Address, địa chỉ đích. Địa chỉ đích là địa chỉ của cái máy tính này. Máy tính đích ha. Địa chỉ đây là địa chỉ MAC ha. Còn cái phần nội dung là Data đây ha. Đây chính là cái nội dung mà chúng ta muốn truyền đi. Ví dụ như là tẹp tinh, là một cái đoạn phim, đoạn video, hay là một cái bức ảnh, một đoạn nhạc, v.v. Đó là cái phần Data ha. Chủ yếu là hai cái thông tin này. Địa chỉ nguồn và địa chỉ đích ha. Như vậy cái gói tin này, đầu tiên nó sẽ được gửi từ cái máy tính nguồn này đến cái Switch nha. Và Switch nó sẽ đọc cái thông tin trong cái gói tin này. Địa chỉ nguồn, địa chỉ đích. Nó sẽ biết được gói tin này đến từ máy tính nào và sẽ phải được chuyển đến máy tính nào. Từ đó nó sẽ chuyển cái gói tin đó đến đúng cái máy tính mà cần nhận cái gói tin. Như vậy chúng ta thấy là dữ liệu được truyền từ máy tính này sang máy tính khác là nó dựa vào địa chỉ MAC nha. Bởi vì một cái mạng cục bộ nó sẽ có rất là nhiều các cái máy tính, rất là nhiều các cái gói tin được gửi đến cái Switch này. Thì để mà có thể chuyển cái gói tin đó đến đúng cái máy tính cần nhận, thì Switch này nó cần phải đọc được cái thông tin địa chỉ nguồn và địa chỉ đích, địa chỉ MAC này ha. Quy định thứ ba là mã kiểm tra. Dữ liệu chuyển đi có kèm mã kiểm tra để phát hiện lỗi. Nếu có lỗi sẽ yêu cầu gửi lại dữ liệu. Ở đây chúng ta sẽ truyền một cái gói tin từ máy tính nguồn đến máy tính đích, gói tin này. Như chúng ta đã biết, thông tin trong cái gói tin này nó sẽ gồm có các cái trường như thế này. Trong đó bắt buộc phải có một cái trường là trường CRC. Đây chính là cái mã kiểm tra nha. Mã kiểm tra này nó sẽ giúp cái máy tính đích, máy tính này phát hiện ra được lỗi của các cái gói tin mà nó nhận được ha. Chúng ta đã biết là những cái gói tin mà chúng ta truyền đi trong mạng thực chất nó là một giải các cái tiếng hiệu bit 0110 đây nha. Thì ở đây giả sử cái gói tin mà chúng ta cần truyền đi có tổng cộng là 10 bit. Thông tin này sẽ được ghi rõ trong cái mã kiểm tra nha. Và quá trình truyền cái gói tin này từ máy tính nguồn đến switch, sau đó từ switch đến máy tính đích thì chúng ta thấy là nó rơi rụng bớt. Chỉ còn ở đây là 8 bit thôi. Nguyên nhân có thể là do cái đường truyền bị lỗi hoặc là do tính hiệu thu quá kém. Thế thì làm thế nào mà máy tính đích nó phát hiện ra được lỗi của cái gói tin này? Nó sẽ dựa vào mạng kiểm tra nha. Bởi vì trong mạng kiểm tra có ghi rõ là gói tin có tổng cộng là 10 bit nhưng mà ở đây nó nhận được chỉ có 8 bit thôi. Như vậy là nó biết cái gói tin này là đang bị lỗi và nó sẽ yêu cầu cái máy tính nguồn gửi lại cái gói tin nha. Đây là cơ chế để mà phát hiện lỗi nhờ vào cái mạng kiểm tra ha. Quy định thứ 4 là khung truyền dữ liệu. Dữ liệu được truyền theo từng gói tiếng Anh người ta gọi là frame dịch ra là gói hay là khung cũng được nha. Có độ dài xác định. Ví dụ ở đây chúng ta cần truyền một cái đoạn video ngắn từ cái máy tính nguồn đến máy tính đích thì cái đoạn video ngắn đó nó sẽ được chia ra thành nhiều Ví dụ cái gói tin như thế này các cái gói tin nó có độ dài tương đương nhau nha Như chúng ta đã biết thông tin trong mỗi gói tin nó là gồm có những thông tin như thế này và dung lượng của nó chúng ta cộng lại chúng ta sẽ tính được nha Ví dụ địa chỉ nguồn là 6 byte địa chỉ đích 6 byte, độ dài 2 byte nội dung chính từ 46 đến 1500 byte, mã kiểm tra lỗi 4 byte. Chúng ta cộng lại chúng ta sẽ biết được dung lượng của mỗi gói tin nó là bao nhiêu byte Ví dụ cái video của chúng ta là 100 megabyte chẳng hạn chúng ta chia ra, chúng ta sẽ biết được là cái video đó nó sẽ được chia ra thành bao nhiêu gói tin Và cái đoạn video của chúng ta khi được truyền trên mạng nó sẽ là các cái gói tin nhỏ nhỏ như thế này Nguyên nhân là do cái giới hạn của cái đường truyền nha cũng như là giới hạn của khả năng xử lý của các thiết bị như là switch, router chẳng hạn, rồi khả năng tiếp nhận dữ liệu của các máy tính đích rất là nhiều nguyên nhân mà chúng ta bắt buộc phải chia dữ liệu của chúng ta thành các cái gói tin nhỏ nhỏ như thế này thì nó mới truyền đi được trên mạng Và một quy định nữa đó là xử lý xung đột tiếng hiệu kiểm tra đường truyền có đang được sử dụng hay không trước khi bắt đầu truyền dữ liệu Để truyền dữ liệu từ máy tính nguồn đến máy tính đích thì trước khi truyền thường máy tính nguồn nó sẽ phát đi một tiếng hiệu để kiểm tra đường truyền Giả sử trên đường truyền ở đoạn này nó đang bị tắt ngã có hiện tượng xung đột tiếng hiệu thì tiếng hiệu thăm dò của máy tính nguồn nó sẽ phát hiện được nó gửi đến đây, nó phát hiện được tắt ngã ở đây nó về thông báo lại cho máy tính nguồn máy tính nguồn nó sẽ chưa thực hiện truyền dữ liệu Đến khi nào điểm tắt ngã này đã được giải phóng, tức là không còn xung đột tiếng hiệu ở điểm này nữa nó kiểm tra thấy đường truyền đã được thông suốt thì máy tính nguồn nó mới bắt đầu truyền tiếng hiệu Đây là quy định bắt buộc để hạn chế việc tắt ngã trên đường truyền hay là hạn chế hiện tượng xung đột tiếng hiệu xảy ra trên đường truyền Đây chính là các quy định hay là các quy tắc của giao thức Ethernet Mục đích của nó là để đảm bảo các thiết bị tham gia vào mạng được kết nối với nhau và có thể truyền dữ liệu được cho nhau giao tiếp với nhau được hiệu quả Tập hợp các quy định các quy tắc này người ta gọi là một giao thức Đây là một ví dụ về giao thức Tóm lại, hiểu một cách đơn giản Giao thức mạng là tập hợp các quy định về cách thức giao tiếp để truyền dữ liệu giữa các đối tượng tham gia mạng Mục đích của giao thức mạng là để làm gì? Chúng ta đã biết là các quy định này liên quan đến định dạng, ý nghĩa và cách xử lý dữ liệu nhằm để đảm bảo việc gửi và nhận được thực hiện chính xác tiên cậy và hiệu quả Đây chính là định nghĩa về giao thức mạng và đây là mục đích hay ý nghĩa của giao thức mạng Tiếp tục, chúng ta đi vào tìm hiểu các giao thức mạng phổ biến Đây là một số ví dụ về các giao thức mạng đang được dùng hiện nay Đầu tiên là HTTP Đây là giao thức truyền tả dữ liệu trên web Chúng ta truy cập được vào trang web đi từ trang web này đến trang web khác là nhờ vào cái giao thức này HTTPS Đây cũng là giao thức truyền tả dữ liệu trên web nhưng mà nó có bảo mật tức là nó tiên cậy hơn Còn FTP là giao thức truyền file Chúng ta gửi một tệp tin một cái hình ảnh, một cái video từ máy tính này sang máy tính khác thì chúng ta phải dùng đến cái giao thức truyền file, giao thức FTP TCP giao thức điều khiển truyền dữ liệu trong mạng UDP cũng là giao thức điều khiển truyền dữ liệu trong mạng, hai giao thức này nó cũng có cái điểm khác nhau nhưng ở đây chúng ta không đi chuyên sau vào do đó chúng ta không nêu ra các cái điểm khác nhau giữa hai giao thức này Còn IP là giao thức định tuyến trong mạng SMTP là giao thức gửi email Chúng ta gửi email đi thì chúng ta sẽ sử dụng đến giao thức này Còn nhận mail thì chúng ta sử dụng giao thức POP3 hoặc là e-mail Ở đây khi mà chúng ta khai báo trên máy tính, khai báo các cái hộp thư điện tử của chúng ta thì thường chúng ta sẽ có khai báo các cái thông tin về giao thức Đây là các cái giao thức mà chúng ta sẽ sử dụng trong hộp thư của chúng ta để gửi email, nhận mail SSH là giao thức truy cập từ xa, chúng ta đứng máy tính này muốn truy cập vào một cái máy tính khác trên mạng, chúng ta sẽ sử dụng cái giao thức SSH Rồi WAP là giao thức truyền tả dữ liệu giữa các thiết bị không dây tức là mạng Wi-Fi Trong mạng Wi-Fi chúng ta giao tiếp được với nhau nhờ cái giao thức này, giao thức WAP Đây là một số các cái giao thức mạng mà chúng ta thường gặp Thật ra nó có rất là nhiều nha Chúng ta chỉ liệt kề ra một vài cái thông dụng thôi Câu hỏi của phần 1 Giao thức là gì? Giao thức ở đây là giao thức mạng nha Giao thức mạng là tập hợp các quy định về cách thức giao tiếp để truyền dữ liệu giữa các đối tượng tham gia mạng Câu 2, nêu ý nghĩa của giao thức mạng ý nghĩa của giao thức mạng là tạo ra một cơ chế chuẩn để các thiết bị và hệ thống trong mạng có thể giao tiếp và làm việc với nhau một cách hiệu quả và đáng tiện cậy Chúng ta sang nội dung thứ 2 của bài học, giao thức TCP-IP Phần này chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu kỹ 2 cái giao thức rất là quan trọng của mạng máy tính và mạng Internet đó là giao thức TCP và IP Trước hết là chúng ta tìm hiểu về giao thức IP nha Trước khi đi vào tìm hiểu về các quy định, quy tắc của giao thức IP thì chúng ta phải hiểu rõ về địa chỉ IP Đây là các địa chỉ IP Trên máy tính của chúng ta chúng ta có thể tìm thấy các địa chỉ IP này ở phần kết nối Internet hay là kết nối mạng vào phần thuộc tính chúng ta sẽ có đầy đủ thông tin về các địa chỉ IP của máy tính đầu tiên là địa chỉ MAC physical address đây là địa chỉ MAC được viết dưới dạng số hexa địa chỉ MAC thì nó sẽ gồm có 6 byte gắn liền với phần cứng và không thay đổi được thứ 2 là địa chỉ IPv4 IPv4 address 192.168.1.11 chúng ta thấy nó được viết dưới dạng số thập phân địa chỉ IPv4 thì nó gồm có 4 byte và được gắn cho thiết bị có thể thay đổi tức là gắn lại ví dụ máy tính của chúng ta đang kết nối đến mạng cục bộ ở nhà và nó sẽ được gắn địa chỉ là 192.168.1.11 nếu như chúng ta đem máy tính của chúng ta đến trường tham gia vào mạng cục bộ của trường thì địa chỉ IPv4 này có thể được gắn lại còn địa chỉ IPv6 IPv6 address viết dưới dạng số hexa nó rất là dài bởi vì nó có tổng cộng là 16 byte mục đích của địa chỉ IPv6 là để thay thế cho IPv4 cung cấp đủ IP cho tất cả các thiết bị thiên toàn cầu bởi vì chúng ta biết là địa chỉ IPv4 nó chỉ có 4 byte thôi như vậy tổng số địa chỉ IPv4 mà chúng ta có thể có được nó sắp xỉ khoảng 4 tỷ IP thôi không đủ cho tất cả thiết bị trên toàn cầu do đó người ta mới tạo ra IPv6 số lượng nó lớn hơn rất là nhiều để mà có thể dùng đủ cho tất cả thiết bị mạng trên toàn cầu các địa chỉ IP thì thường được tính bằng byte 1 byte thì gồm có 8 bit được viết dưới dạng số nhị phăng là như thế này đây là 1 byte 2 byte, 3 byte, 4 byte đây là 4 byte dành cho một địa chỉ IPv4 chúng ta đổi sang số thập phăng là đây từ số nhị phăng đổi sang số thập phăng như vậy cái địa chỉ này đổi sang số thập phăng là địa chỉ 227.82.157.177 còn nếu như đổi sang số hexa thì là đây từ nhị phăng đổi sang số hexa là đây chúng ta thấy là địa chỉ MAC nó gồm có 6 byte ở đây là chỉ có 4 byte thôi đổi sang số hexa là đây còn 6 byte là đây 1,2,3,4,5,6 còn địa chỉ IPv6 thì có tổng cộng 16 byte nó còn dài ra nữa chúng ta cũng tìm hiểu một chút về cái khái niệm subnet mask và subnet ip ví dụ với cái máy tính của chúng ta thì cái mạng cục bộ mà chúng ta đang tham gia vào nó có subnet mask là 255.255.255.0 cái ý nghĩa của nó là gì với cái subnet mask này thì cái mạng cục bộ của chúng ta sẽ có số lượng ip tối đa là 254 ip xin lỗi 256 nhưng mà có 2 ip không dùng là ip dành cho lớp mạng và ip broadcast do đó còn lại 254 cái ip có thể dùng được với cái subnet mask này thì cái mạng cục bộ của chúng ta sẽ có cái địa chỉ lớp mạng là 192.168.1.0 xuyệt 24 là cái thuật ngữ dùng để thay cho cái 255.255.255.0 và với cái lớp mạng có cái địa chỉ mạng này thì các cái thiết bị tham gia vào cái mạng cục bộ này nó sẽ được cấp cái ip từ 192.168.1.1 cho đến 192.168.1.254 tổng cộng tối đa là 254 cái ip dành cho 254 cái thiết bị chúng ta hiểu một chút về cái khái niệm này chứ chúng ta không đi chuyên sau bây giờ chúng ta sẽ đi vào nội dung chính của giao thức ip vậy giao thức ip nó có nội dung như thế nào hay là nó quy định những gì nó có 2 cái nội dung thứ nhất là thiết lập địa chỉ ip cho các cái thiết bị tham gia mạng và thứ 2 là định tuyến để dữ liệu có thể đi từ thiết bị gửi đến thiết bị nhận giả sử chúng ta có 3 cái mạng cục bộ của 3 trường học mạng thứ nhất, mạng thứ 2 và mạng thứ 3 3 cái mạng cục bộ của 3 trường học nó riêng biệt, không có liên quan gì đến nhau chúng ta sẽ kết nối 3 cái mạng cục bộ này lại sử dụng router để kết nối mục đích kết nối 3 cái mạng cục bộ này là để các cái thiết bị từ cái mạng này nó có thể giao tiếp được với các cái thiết bị của mạng khác ví dụ chúng ta muốn gửi 1 cái bức thư điện tử từ cái máy tính này đến máy tính này thì qua các cái kết nối này chúng ta mới gửi được và cái việc thiết lập địa chỉ ip cho các cái thiết bị tham gia mạng sẽ được thực hiện như sau mỗi cái mạng cục bộ sẽ có 1 cái địa chỉ lớp mạng ví dụ cái mạng cục bộ này sẽ được cấp 1 cái địa chỉ lớp mạng là 10.10.10.0 xuyệt 24 đây là cái subnet mask với cái subnet mask này thì cái mạng cục bộ này nó sẽ có tối đa là 254 thiết bị tham gia vào mạng hay là 254 cái địa chỉ ip bắt đầu từ 10.10.10.1 ví dụ máy tính này có địa chỉ là 10.10.10.1 máy tính này là 10.10.10.2 và máy tính này là 10.10.10.3 tiếp tục có những máy tính khác kết nối vào mạng cục bộ này nó sẽ có cái địa chỉ tiếp theo là .4.5.6 cho đến .254 tối đa là 254 thiết bị 254 cái ip tương tự như vậy với cái mạng cục bộ này địa chỉ lớp mạng là 20.20.20.0 x 24 các máy tính trong mạng cục bộ này nó sẽ có địa chỉ là 20.20.20.1 máy tính này là .2 máy tính này là .3 tương tự như vậy với mạng cục bộ này địa chỉ lớp mạng là 30.30.30.0 x 24 máy tính này là 30.30.30.1 máy tính này là .2 máy tính này là .3 với cái giao thức ip thì bước đầu tiên khi một cái thiết bị hay là một cái máy tính tham gia vào mạng là nó sẽ được cấp cái địa chỉ ip như thế này người ta gọi là thiết lập địa chỉ ip cho các cái thiết bị tham gia mạng cái nội dung thứ 2 của giao thức ip là định tuyến để dữ liệu có thể đi từ thiết bị gửi đến thiết bị nhận cái chức năng định tuyến này được thực hiện bởi các cái router này nha trên các cái router này nó sẽ có các cái bảng như thế này bảng này người ta gọi là bảng định tuyến router nào nó cũng có với cái router này là bảng này với router này là bảng này và router này là bảng này thì cái thông tin trên bảng định tuyến này được hiểu như sau nếu như mà gói tin nó có địa chỉ đích thuộc cái dạy mạng 10.10.10.0 x 24 thì sẽ được đẩy ra cái cổng fe1 đây là 4 cái cổng fe fe1, fe2, fe3 và fe4 fe1 là cổng này nếu như gói tin có cái địa chỉ đích là thuộc lớp mạng này thì nó sẽ được đẩy ra cái cổng này đi về hướng này vào các cái máy tính này còn nếu như mà địa chỉ đích của cái gói tin thuộc lớp mạng 20.20.20.0 x 24 thì đẩy ra cổng ge1 ge1, đây là ge1 và đây là ge2 nó sẽ đẩy ra hướng này, đi về hướng này còn nếu như địa chỉ đích của cái gói tin là 30.30.30.0 x 24 thì đẩy ra cái cổng ge2 ge2 là cổng này, đi về hướng này chúng ta lấy ví dụ nha chúng ta cần gửi một gói tin từ cái máy tính này đến máy tính này gói tin của chúng ta là đây máy tính này là máy tính nguồn có địa chỉ là 10.10.10.1 và máy tính này là máy tính đích có địa chỉ là 20.20.20.3 thì cái thông tin trong cái gói tin mà chúng ta cần gửi đi nó sẽ như thế này trong đó nó sẽ có cái địa chỉ của cái thiết bị nguồn và địa chỉ của thiết bị đích gọi là source IP address và destination IP address còn đây là cái phần dữ liệu, cái phần chính mà chúng ta cần gửi đi, ví dụ như là người ta gọi là cái data và gói tin này nó sẽ được truyền đi trong mạng như sau đầu tiên nó sẽ được đẩy ra switch và switch sẽ gửi đến router trên router này nó kiểm tra thấy cái địa chỉ đích là 20.20.20.3 nó thuộc cái dãy mạng này do đó nó sẽ đẩy ra cổng GE1 đi về hướng này trên router này nó kiểm tra thấy cái địa chỉ đích là 20.20.20.3 thuộc cái dãy mạng này nó đẩy ra cái cổng GE1 đây, cổng GE1 là cổng này đi về hướng switch và từ switch này nó sẽ gửi về cái máy tính đích đây ha lưu ý là việc các cái gói tin nó đi trong mạng cục bộ từ máy tính đến switch từ switch đến máy tính là nó theo cái giao thức Ethernet mà chúng ta vừa tìm hiểu ở trên nha nó dựa vào cái địa chỉ MAC còn cái địa chỉ IP là được dùng để mà đưa gói tin từ cái mạng cục bộ này đến mạng cục bộ khác ở đây chúng ta lưu ý các cái bản định tuyến của các router là do chúng ta khai báo chúng ta muốn đi hướng nào thì chúng ta khai báo theo hướng đó ở đây từ cái mạng 10.10 này đi đến mạng 20.20 này chúng ta khai báo cho nó đi hướng này nếu không thích chúng ta có thể đổi khai báo cho nó đi hướng này qua đây và cũng về đây cũng được cái định tuyến kiểu này người ta gọi là định tuyến tỉnh trong trường hợp kết nối từ router này đến router này nó có vấn đề chẳng hạn cái cap này bị đứt thì cái router này nó sẽ tự động cập nhật lại cái bản định tuyến chúng ta thấy là trong cái bản định tuyến này để đi ra cái mạng 20.20.20.0-24 thì nó sẽ đẩy ra cổng GE1 cổng này nhưng mà cap ở đây bị đứt thì cổng này nó sẽ thông báo lỗi và router này nó sẽ cập nhật lại cái bản định tuyến bây giờ nó sẽ không đẩy ra cái cổng này nữa mà nó sẽ đẩy ra cái cổng GE2 là đẩy ra cổng này như vậy cái gối tin đi từ cái máy 10.10.10.1 đến máy 20.20.20.3 đầu tiên sẽ được đẩy ra switch sau đó gửi đến router router nó sẽ nhìn vào cái bản định tuyến, nó sẽ đẩy ra cái cổng GE2, cổng này đi về hướng này nha ở router này, nó cũng nhìn vào cái bản định tuyến nếu như mà địa chỉ đích nằm trong giải mạng 20.20.20.0-24 nó sẽ đẩy ra cổng GE1 đi về hướng này đây là GE1 nha, đi về hướng này trên router này nó cũng căn cứ vào địa chỉ đích nó đẩy ra cái cổng GE1 sau đó về cái máy nhận định tuyến như thế này người ta gọi là định tuyến động tức là router nó tự động cập nhật cái bản định tuyến dựa vào điều kiện cụ thể định tuyến kiểu này, người ta gọi là định tuyến động nó khác với định tuyến tỉnh tức là chúng ta ép router nó phải thực hiện định tuyến theo ý muốn của chúng ta còn đây, router nó tự động cập nhật lại theo một điều kiện một hoàn cảnh cụ thể người ta gọi là định tuyến động trong cái mạng này chúng ta thấy để đi từ mạng 10.10.10 này đến mạng 20.20.20 này thì chúng ta sẽ có 2 đường đi đường thứ nhất là đi qua hướng này đường thứ 2 là đi hướng này và nếu như chúng ta sử dụng định tuyến tỉnh thì chúng ta sẽ khai báo trên các router trên router này chúng ta sẽ khai báo ví dụ chúng ta muốn đi theo hướng này thì chúng ta sẽ khai báo như thế này đi đến mạng 20.20.20 thì đi qua cổng GE1 còn nếu như không thích chúng ta muốn nó đi hướng này thì chúng ta sẽ khai báo như thế này đi đến mạng 20.20.20 thì đi qua cổng GE2 GE2 là đi qua hướng này đây là chúng ta đang định tuyến tỉnh còn nếu như chúng ta sử dụng định tuyến động tức là chúng ta sẽ để cho router tự quyết nó sẽ thực hiện tính toán các đường đi nó sẽ chọn đường đi tốt nhất trong tất cả các đường đi trong 2 đường đi này nó thấy đường đi này là tối ưu hơn, ngắn hơn, tốt hơn thì nó sẽ thực hiện định tuyến theo hướng này ra cổng GE1 đây là chúng ta để cho router tự thực hiện tạo ra bản định tuyến này đây là định tuyến động tóm lại nội dung của giao thức IP là nó sẽ thiết lập địa chỉ IP cho các thiết bị tham gia mạng và đồng thời định tuyến để mà dữ liệu có thể đi từ thiết bị gửi đến thiết bị nhận từ thiết bị gửi đến thiết bị nhận trong đó nó có một tính năng là nó chọn được con đường đi tối ưu nhất và ý nghĩa của giao thức IP này là nó sẽ cho phép các thiết bị trên mạng kết nối và giao tiếp với nhau đồng thời nó sẽ giúp dữ liệu đi từ nguồn đến đích qua con đường tối ưu nhất tiếp tục chúng ta sang giao thức TCP giả sử ở đây chúng ta có 2 cái máy tính máy tính này và máy tính này thuộc 2 cái mạng cục bộ khác nhau được kết nối với nhau thông qua các cái kết nối như thế này ở đây chúng ta đang sử dụng máy tính này máy tính đặt ở nhà còn bạn của chúng ta đang sử dụng máy tính này đang đặt ở trường và cả 2 đang trao đổi với nhau tức là vừa trao đổi 1 cái tệp tiền văn bản tức là chúng ta sẽ gửi 1 cái tệp tiền văn bản từ máy này đến máy này vừa chat với nhau thông qua cái ứng dụng Messenger tức là thực hiện 2 cái công việc cùng 1 lúc như vậy dữ liệu truyền từ máy này đến máy này là gồm có 2 loại 1 là cái tệp tiền văn bản 2 là các cái tin nhắn của ứng dụng Messenger chúng ta biết là tất cả dữ liệu khi được truyền trên mạng thì đầu tiên nó sẽ được chia nhỏ ra thành các cái gối tin này nha và cái giao thức IP nó sẽ có nhiệm vụ chuyển các cái gối tin đó từ máy nguồn đến máy đích tuy nhiên thì chúng ta thấy là cái giao thức IP nó không phân biệt gối tin nào là của ứng dụng nào nó chỉ có nhiệm vụ là chuyển từ cái máy nguồn đến máy đích là xong nhiệm vụ của nó còn cái việc phân biệt ra gối tin nào là của ứng dụng nào đó là nhiệm vụ của cái giao thức TCP và giao thức TCP nó sẽ thực hiện các cái công việc như sau trước hết là với mỗi cái ứng dụng này nó sẽ cấp cho một cái số hiệu gọi là cổng ứng dụng ví dụ với cái việc truyền tin truyền tiệm tin như văn bản nó sẽ cấp cho cái cổng là cổng 21 còn truyền cái tin nhắn qua ứng dụng web ứng dụng Messenger sẽ được cái cổng là cổng 80 và đây là cái quy định của cái giao thức TCP và cái máy nhận này nó cũng phải hiểu nha nó hiểu các cái số cổng này do đó để nhận được cái tệp tin thì nó sẽ đón nhận ở cổng 21 và để nhận các cái tin nhắn qua ứng dụng Messenger ứng dụng web thì nó sẽ đón nhận ở cổng 80 thứ 2 là với mỗi cái ứng dụng như thế này thì dữ liệu của nó trước khi được truyền trên mạng sẽ phải được chia ra thành các cái gói tin nhỏ và giao thức TCP này nó sẽ đánh số thứ tự các cái gói tin đó ví dụ cái tệp tin văn bản này cần được truyền trên mạng sẽ được chia thành 3 gói tin 1, 2 và 3 các cái gói tin đều có cái số hiệu cổng 21, 21 và số thứ tự đây là gói tin thứ nhất đánh số thứ tự là 1 gói tin thứ 2 đánh số thứ tự là 2 và gói tin thứ 3 đánh số thứ tự là 3 tương tự như vậy với cái tin nhắn của cái ứng dụng Messenger cũng được chia thành 3 gói tin 3 gói tin đều có cái số hiệu cổng là 80 và số thứ tự 1, 2, 3 các cái gói tin này sẽ được máy tính đẩy hết ra router gói tin của ứng dụng nào thì đi ra cổng của ứng dụng đó truyền tệp tin đi ra ở cổng 21 còn tin nhắn Messenger đi ra ở cổng 80 tuy nhiên khi ra đến router thì tất cả đều sẽ được gom lại như thế này không phân biệt gói tin nào của cái ứng dụng nào nha từ đây là tiếp tục nhiệm vụ của giao thức IP nha truyền các cái gói tin này qua các cái router để đến cái máy đích hết có thể có nhiều cái đường đi ví dụ đi đường này hoặc là đi đường này một số gói tin sẽ đi đường này một số gói tin đi đường này nha và những gói tin nào đi đường ngắn hơn thì có thể là tới trước đài những gói tin này nó sẽ đến trước còn những cái gói tin mà đi đường xa hơn có thể đến sau đài hết tuy nhiên chúng ta để ý là khi mà có cái số cổng cũng như là cái số thứ tự trên các cái gói tin thì mặc dù là đến trước hay đến sau thì các cái gói tin nó cũng đều được sắp lại theo đúng thứ tự khi mà nó đến được máy đích và nó vào đúng cái cổng mà đã quy định nha gói tin của cái tệp tin văn bản nó sẽ đi vào cái cổng 21 của cái máy này gói tin của cái ứng dụng tin nhắn Messenger sẽ đi vào cái cổng 80 theo đúng thứ tự như thế này tóm lại nội dung của giao thức TCP nó sẽ bao gồm thứ nhất là với mỗi ứng dụng sẽ được cấp một cái số hiệu gọi là cổng ứng dụng số cổng này sẽ được gắn vào gói dữ liệu chúng ta thấy các cái gói tin này nó đều có cái số hiệu cổng ứng dụng thứ 2 là dữ liệu sẽ được chia thành nhiều gói có độ dài xác định các cái gói được đánh số thứ tự để nơi nhận có thể ráp lại chúng ta thấy các gói tin gói dữ liệu nó đều được đánh số thứ tự và thứ 3 là có cơ chế xác nhận để nơi gửi biết các gói tin đến có sai sót hay thất lạc không nhằm gửi lại khi cần các cái gói tin của cái giao thức TCP nó sẽ có các thông tin như thế này ngoài cái nội dung chính cái data đây thì nó còn có thứ nhất là cái acknowledgement number cái số này người ta gọi là cái số báo nhận để mà giúp xác nhận là gói tin nó có đến được đích hay không nha tức là một gói tin khi được truyền từ máy nguồn đến máy đích nó đến được đúng máy đích rồi thì nó sẽ gửi một cái tín hiệu về cho máy nguồn biết là nó đã đến được đích để máy nguồn biết là gói tin nó đã được chuyển thành công nha đó chính là nhiệm vụ của acknowledgement number ngoài ra thì nó còn có check sum là cái mã kiểm tra lỗi mã kiểm tra lỗi này cái cách thức hoạt động giống như là cái mã kiểm tra của cái giao thức Ethernet mà chúng ta vừa tìm hiểu ở phần đầu thì đây là cơ chế để mà kiểm tra lỗi của cái giao thức TCP khi mà truyền gói tin trong mạng và qua cái hoạt động của cái giao thức TCP này chúng ta thấy mục đích hay là ý nghĩa của cái giao thức này là nhằm mục đích là đảm bảo cho việc truyền dữ liệu theo từng ứng dụng một cách chính xác, tiên cậy và hiệu quả câu hỏi của phần 2 câu 1 em hãy nêu nội dung và ý nghĩa của giao thức IP nội dung của giao thức IP là thiết lập địa chỉ IP cho các cái thiết bị tham gia mạng và định tuyến để dữ liệu có thể đi từ thiết bị gửi đến thiết bị nhận còn ý nghĩa là cho phép các cái thiết bị trên Internet có thể kết nối và giao tiếp với nhau giúp dữ liệu đi từ nguồn đến đích qua con đường tối ưu nhất câu 2 em hãy nêu nội dung và ý nghĩa của giao thức TCP nội dung của giao thức TCP mỗi ứng dụng được cấp phát một số hiệu hay là cổng ứng dụng số cổng này sẽ được gắn vào gói dữ liệu dữ liệu được chia thành nhiều gói có độ dài xác định, các gói được đánh số thứ từ để nơi nhận có thể ráp lại có cơ chế xác nhận để nơi gửi biết các gói tin đến có sai sót hay thất lạc không nhằm gửi lại khi cần còn ý nghĩa của giao thức TCP là đảm bảo việc truyền dữ liệu theo từng ứng dụng một cách chính xác, tin cậy và hiệu quả tiếp tục bài học chúng ta sang phần luyện tập câu 1 của phần luyện tập hãy quan sát việc gọi điện thoại bằng máy bàn những hành động và sự kiện xảy ra khi gọi điện thoại như là nhắc ống nghe, quay số phát nhạc chờ, rêu chung, báo lỗi nói chuyện, kết thúc cuộc gọi đều phải theo một quy tắc chặt chẽ hãy kể ra các quy tắc đó để làm rõ giao thức gọi điện thoại các quy tắc của giao thức gọi điện thoại bao gồm thứ nhất là nhắc ống nghe hành động này sẽ gửi một tín hiệu tới trung tâm dịch vụ điện thoại hay là trung tâm chuyển mạch để bắt đầu một cuộc gọi mới thứ hai là quay số người dùng quay các số điện thoại mong muốn trên bàn phím số của điện thoại mỗi số được quay sẽ tạo ra một tín hiệu điện thoại tương ứng thứ ba là phát nhạc chờ khi đang chờ máy bên kia nhận cuộc gọi người gọi có thể nghe phát nhạc chờ hoặc là thông báo khác thứ tư là rêu chung nếu máy bên kia mà nhắc ống nếu máy bên kia nhắc ống thì chung sẽ ngừng rêu để báo hiệu cuộc gọi đã được kết nối thứ năm là nói chuyện sau khi cuộc gọi đã được kết nối hai bên có thể bắt đầu nói chuyện thứ sáu là kết thúc cuộc gọi khi cuộc trò chuyện kết thúc người gọi có thể đặt ống nghe vào vị trí treo hoặc là nhấn nút kết thúc cuộc gọi trên điện thoại để kết thúc cuộc gọi và thứ bảy là báo lỗi nếu có trong trường hợp có lỗi xảy ra trong quá trình gọi điện thoại điện thoại có thể phát ra các tín hiệu báo lỗi như là âm thanh kêu hoặc là thông báo trên màn hình đây chính là các quy tắc của giao thức gọi điện thoại câu 2 của phần luyện tập xác định địa chỉ IP tương ứng ở dạng thập phân và nhị phân chúng ta có địa chỉ IP dưới dạng nhị phân đổi sang phần thập phân sẽ là địa chỉ này còn địa chỉ IP dưới dạng thập phân đổi sang nhị phân chúng ta có giải số nhị phân quy tắc đổi từ số nhị phân sang số thập phân và ngược lại chúng ta đã học rồi ở tinh học lớp 10 nó khá là đơn giản với địa chỉ IP thì chúng ta sẽ tách ra thành 4 nhóm 1,2,3,4 mỗi nhóm tương ứng với 1 số thập phân nhóm này gồm có 8 bit tức là 1 byte đổi sang số thập phân là đây nhóm này là đổi sang số thập phân là đây nhóm này là đây và nhóm này là đây tương tự như vậy với số thập phân này chúng ta đổi số thập phân 131 này sang số nhị phân là 10000011 tương tự như vậy chúng ta đổi từng nhóm chúng ta sang phần cuối cùng của bài học phần vận dụng câu hỏi thứ nhất của phần vận dụng hãy tìm hiểu giao thức tên miền DNS theo các gợi ý sau thứ nhất là lợi ích của việc dùng tên miền thay thế cho địa chỉ IP thứ 2 là các lớp tên miền và thứ 3 là tổ chức nào phụ trách việc cấp tên miền ở Việt Nam đầu tiên là lợi ích của việc sử dụng tên miền thay thế cho cái địa chỉ IP lợi ích thứ nhất là nó sẽ dễ nhớ tên miền thường sẽ dễ nhớ hơn các địa chỉ IP dài và phức tạp chúng ta lấy ví dụ chúng ta có một trang web có cái tên là foreignworld.blogspot.com địa chỉ IP của trang web này là đây người ta sử dụng địa chỉ IP v6 nó khá là dài thay vì phải nhớ địa chỉ như thế này thì sử dụng tên miền là đây chúng ta thấy nó dễ nhớ hơn rất là nhiều cái lợi thứ 2 là dễ quản lý và nhận diện do tên miền nó có thể được tổ chức theo cấp độ từ tên miền cấp cao nhất cho đến tên miền cấp thấp hơn thứ 2 là các lớp tên miền chúng ta lấy ví dụ như trang web này có cái tên miền là foreignworld.blogspot.com thì cái tên miền này nó sẽ gồm có 3 lớp lớp thứ nhất, lớp trên cùng là topleveldomain.com ngoài ra thì chúng ta còn có .vn, .edu .net, .org cấp thứ 2 secondleveldomain blogspot đây thường là tên của các tổ chức cá nhân tên của công ty ví dụ như là với trang web của google, trang blog của google thì nó sẽ có cái tên miền ở cấp thứ 2 là blogspot những trang web nào mà sử dụng blog của google đều có cái tên miền ở cấp thứ 2 là blogspot và tên miền ở cấp thứ 3 subdomain tên này cho chúng ta tự đặt thường tên miền nó sẽ có 3 cái lớp như thế này thứ 3 tổ chức phụ trách cấp tên miền ở Việt Nam tại Việt Nam, việc cấp và quản lý tên miền Internet thuộc trách nhiệm của Cục Phát Thanh Truyền Hình và Thông tin Điện Tử của Bộ Thông tin và Truyền thông thông qua Trung tâm Internet Việt Nam VNX VNX là tổ chức chính thức được ủy quyền quản lý tên miền cấp cao nhất cấp cao nhất là .vn cũng như các tên miền cấp thấp hơn trong tên miền quốc gia Việt Nam câu 2 của phần vận dụng giao thức ICMP viết tắt của từ Internet Control Message Protocol cho phép gửi một yêu cầu đến một máy tính khác một thiết bị mạng hay một ứng dụng trên mạng để lấy thông tin phản hồi một trong các ứng dụng của giao thức này là lệnh ping của hệ điều hành giúp kiểm tra máy tính của em có được kết nối với một máy tính hay một thiết bị mạng hay không hãy tìm hiểu lệnh ping và thử nghiệm sử dụng trên lệnh này trước hết chúng ta xem thử lệnh ping nó hoạt động như thế nào lệnh ping là một công cụ của giao thức ICMP được sử dụng để kiểm tra kết nối mạng giữa 2 thiết bị bằng cách gửi các gối tin ICMP echo request và chờ đợi các gối tin ICMP echo reply Ví dụ để kiểm tra 2 máy tính A và B có thể kết nối được với nhau hay không trên máy tính B chúng ta gọi lệnh ping sau đó là địa chỉ IP của máy tính A hoặc ngược lại trên máy tính A chúng ta gọi lệnh ping sau đó là địa chỉ IP của máy tính B nếu kết quả trả về có tiếng hiệu có time reply thì có nghĩa là 2 máy tính kết nối được với nhau còn nếu kết quả là request timeout thì có nghĩa là kết nối bị chặn Ví dụ chúng ta sẽ thực hiện ping đến 1 máy tính có chứa trang web thanh niên.vn bởi vì chúng ta không biết địa chỉ IP cho nên chúng ta sử dụng tên miền tên miền là thanh niên.vn chúng ta sử dụng lệnh ping sau đó là tên miền ở đây khi sử dụng lệnh ping này thì nó cũng phân giải ra chúng ta biết được địa chỉ IP của tên miền này địa chỉ 123.30.151.89 đây là địa chỉ IP của máy tính được đặt trang web thanh niên.vn và kết quả là đây nó có reply tức là nó có trả lời từ máy tính chứa trang web này đây là các gối tin trả lời kết quả là đây send tức là gửi đi 4 gối tin receive là nhận về 4 gối tin tức là có gửi đi và có nhận trả về tức là có kết nối thành công giữa máy tính của chúng ta đến máy tính chứa trang web thanh niên.vn đây chính là cách hoạt động của lệnh ping được dùng để kiểm tra kết nối giữa 2 máy tính với nhau như vậy là chúng ta đã xong phần vận dụng và cũng kết thúc bài 4 tại đây nha cảm ơn các bạn đã chú ý lắng nghe bài học nếu các bạn có bất cứ thắc mắc hay câu hỏi gì liên quan đến bài học thì hãy để lại comment ở bên dưới nếu các bạn thấy thích video này cảm thấy video hữu ích hỗ trợ các bạn rất là nhiều trong việc dạy và học thì hãy like, share, subscribe, đăng ký kênh hoặc là donate để ủng hộ cho chương trình nha xin chào và hẹn gặp lại