10 Cảnh Giới Đỉnh Cao Trí Tuệ Nhân Sinh Của Các Bậc Cao Nhân Thánh Hiền Xưa

10 cảnh giới đỉnh cao trí tuệ nhân sinh của các bậc cao nhân thánh hiển xưa Thưa quý vị và các bạn, giữa cõi nhân sinh ồn ào với muôn vản lực mất, hương thua đã bao giờ bạn dừng lại và tự hỏi đâu là đỉnh cao thật sự của một đời người? Phải chăng đó không phải là quyền lực hay tiền bạc mà là một cảnh giới tinh thần an nhiên, tự tại và thấu suất vạn vật? Từ ngàn xưa các bậc thánh hiển cao nhân đã đi hết con đường đó và để lại cho hậu thế một tấm bản đồ quý giá tấm bản đồ dẫn đến 10 đỉnh cao của trí tuệ Đây không chỉ là những lời dạy mà là 10 nước thang chuyển hóa giúp chúng ta từ một phàm nhân còn vững bận ưu phiền trở thành một con người tự do, tĩnh tại và đầy minh chiết Từ đảo pháp tự nhiên của Lão Tử đến bất ru cổ của Khổng Tử từ kiềm tế thiên hạ của Mạnh Tử đến vật ngã lưỡng vong của Trang Tử Mỗi một cảnh giới đều là sự thấu suất sâu sắc về những góc nhìn khác nhau của sinh mệnh Chúng ta sẽ cùng nhau bước vào một hành trình của tinh thần không chỉ để khám phá nét phong quang lục đáo của từng cảnh giới mà còn để tỏ tương mối liên kết nổi tại giữa chúng Từ đó cùng nhau phác họa nên một bức tranh cuộc đời trọn vẹn và hài hòa Thắp lên một ngọn đèn minh chiết xoay lối cho những con đường đang mải mê bất tận giữa cõi đời tìm về bến đỗ của sự an nhiên và trong chảo trong tâm hồn Và sau đây chúng ta sẽ đi tìm hiểu 10 cảnh giới đó qua 4 phần Phần thứ nhất, đạo Pháp tự nhiên, sự tiêu giao và vô vi vượt lên trên thế tục Tư tưởng đạo ra tựa như một dòng sông lớn khởi nguồn từ vũ trụ Hồng Hoàng có cốt lõi nằm ở việc tìm kiếm sự hòa hợp tối thượng giữa sinh mệnh cá nhân và trật tự của vũ trụ Nó không hướng ra ngoài để mưu cầu công doanh sự nghiệp mà hướng vào trong để tìm về cội nguồn Cuối cùng đạt đến một cảnh giới tiêu giao, siêu việt lên trên vạn vật Bức tranh này được tạo nên bởi 3 nét bút chính đó là pháp tắc của vũ trụ, của lão tử phương pháp xử thế của đạo ra và trạng thái tinh thần của trang tử Trong phần này chúng ta sẽ bàn về 3 cảnh giới Thứ nhất là cảnh giới tối cao của lão tử Đạo Pháp tự nhiên, thuận theo tự nhiên Trong Đạo Đức Kinh, lão tử đã xây dựng nên một vũ trụ hoàn hùng vĩ trong đó cội nguồn của vạn vật chính là đạo Đạo là một thực thể hôn thành, tồn tại trước cả trời đất Nó tĩnh lặng vô hình, độc lập vĩnh hẳng, tuần hoan không ngừng là mẹ của vũ trụ vạn vật Tuy nhiên, con người nên chung sống với thực thể cân bản này như thế nào? Câu trả lời lão tử đưa ra được cô đọng trong câu nói chứ danh ở chương 25 của Đạo Đức Kinh Đó là nhân pháp địa, địa pháp thiên, thiên pháp đạo, đạo pháp tự nhiên Điều này đã khai mở ra một chuỗi mô phỏng theo từng cấp độ Con người nên noi theo sự nâng đỡ và tĩnh lặng của đất Đất nên noi theo sự rộng lớn và cao xa của trời Trời nên noi theo quy luật vận hành của đạo Và đạo cuối cùng noi theo chính là tự nhiên Tức là trạng thái vốn có, tự nó là như vậy Do đó, đạo pháp tự nhiên không có nghĩa là đạo đi mô phỏng một thế giới tự nhiên bên ngoài Mai chỉ rằng bản tính của đạo chính là tự nhiên như thế Không tồ vẽ, không vai mượn từ bên ngoài Thuận theo tự nhiên chính là sự thể hiện cụ thể của vũ trụ quan này trong thực tiễn đời sống Nó không phải là sự phó mặt tiêu cực cho số phận Mà là một loại trí tuệ tích cực Nó yêu cầu con người chủ động khám phá và thuận theo quy luật nổi tải của sự vật Là thuận thế mà làm, chứ không phải để ngược lại quy luật để cưỡng cầu Giống như người bơi giỏi thì thuận theo dòng nước Người cưỡi ngựa giỏi thì thuận theo tĩnh ngựa Trí tuệ cao nhất của đời người chính là sau khi thấu suốt từ bản tính của vũ trụ bản vật Liên cùng nó đồng điệu cộng hưởng Từ đó trong sự thuận theo tưởng chừng như vô vi mà đạt đến bến bờ của tự do Tiếp theo là thứ hai, cảnh giới tối cao của đạo gia Vô vi, nhì vô bất vi Không làm mà không gì không làm được Nếu đạo pháp tự nhiên là thế giới quan của đạo gia Thì vô vi, nhì vô bất vi chính là phương pháp luận Câu trầm ngôn đầy nghịch lý này là cốt lõi trong trí tuệ chính trị và chết lý nhân sinh của lão tử Vô vi, không có nghĩa là không làm gì cả hay lời biếng trễ nải Điều mà nó phản đối là thứ hành động sàng bậy, vọng vi Đi ngược lại với bản tính của sự vật, xuất phát từ lòng riêng và hàm muốn Theo lão tử, những tranh chấp trên thế gian, sự mất trật tự của xã hội Đều bắt nguồn từ sự can thiệp quá mức và những mưu trí nhân tạo của giai cấp thống trị Do đó, đối với người ở trên, vô vi là một nghệ thuật cai trị bậc cao Tức điều mà ban cố gọi là thuật nam diện của bậc quân vương Bậc thánh nhân chỉ nước nên ta vô vi mà dân tự biến đổi Ta ưa tĩnh mà dân tự ngày chính Ta không gây sự mà dân tự giàu có Ta vô dục mà dân tự chất phát Thông qua việc giảm bớt can thiệp, tạo ra môi trường rộng rãi Để cho thiên tính của dân chúng được phát triển, trật tự xã hội sẽ tự nhiên hình thành Còn vô bất vi chính là kết quả cuối cùng mà vô vi đạt được Khi hành vi của một người hoàn toàn phù hợp với dòng chảy tự nhiên của đạo Người đó không còn phải đấu tranh bằng sức lực của riêng mình Mà đã mượn được sức mạnh của toàn vũ trụ Chính vì vô vi thuận theo tự nhiên Nhưng có thể thành tựu tất cả Thất bại và sai lầm cũng từ đó mà không còn Đây là một dạng có, tột cùng được sinh ra từ cách không tột cùng Một sự khống chế chân chính có được thông qua việc tư bỏ và sự kiểm soát Thứ ba là cảnh giới tối cao của trang tử Vật ngã, lưỡng vong, quên cả ta và vật Lão tử đã phát hoạ lên bản thiết kế của vũ trụ và phương pháp thuận theo nó Còn trang tử thì đưa ra chiết lý này vào thế giới nội tâm của con người Khám phá trạng thái tâm lý và trải nghiệm tinh thần tối thượng khi thực hành nó Để thực sự làm được vô vi, cá nhân trước hết phải đạt đến cảnh giới vật ngã, lưỡng vong Vật ngã, lưỡng vong tức là xóa bỏ danh giới vững chắc giữa cái tôi Tức là ngã và cái thế giới bên ngoài gọi là vật Trang tử thông qua ngũ ngôn nổi tiếng trang tru bọng điệp Trang tru mờ thấy bướm đã diễn giải một cách sinh động cảnh giới này Trong bọng trang tru hóa thành bướm, phơi phới bài luận chính là một con bướm Hoàn toàn quên mất mình là trang tru Sau khi tỉnh dậy lại không biết là trang tru mờ thấy bướm hay là bướm mờ thấy trang tru Trong sự chuyển hóa giữa bọng và thực Người và bướm, sự phân biệt chủ thể và khách trở nên mơ hồ Sinh mệnh hiện ra một bản chất luân chuyển, biến hóa Đó chính là vật hóa Khi con người không còn cố chấp vào góc nhìn của cái tôi Không còn bị giam buộc bởi sự được mất, vinh nhục của ngoại vật Thì có thể đạt được sự tự do tuyệt đối về tinh thần Tức là tiêu giao ru Sự tiêu giao chân chính là vô đãi Không dựa vào bất kỳ điều kiện bên ngoài nào Thứ vẻ đẹp tột cùng, niềm vui tột cùng Có được sau khi thoát khỏi sự trói buộc của chủ nghĩa vị kỷ này Chính là cảnh giới thẩm mỹ cao nhất trong triết học của Trang Tử Đi sâu và tìm hiểu và cảnh giới này Ta có thể thấy, vô vi của đạo gia không phải là sự lánh đời và tiêu cực như người ta thường hiểu Đó thực chất là một chủ nghĩa hiện thực sâu sắc Thậm chí có thể nói là chủ nghĩa siêu thực Nó không chủ trương từ bỏ thế giới Mà chủ trương dùng một phương thức hiệu quả hơn Căn bản hơn để quản trị thế giới Cái gọi là thuận theo tự nhiên Đó là yêu cầu con người phải chủ động đi tìm và vận dụng quy luật Là thuận thế mà làm Đây là một nhãn quan chiến lược tột cùng Yêu cầu người hành động không chỉ nhìn vào bề mặt của sự vật Mà phải thấu suốt được cái đạo, vận hành đằng sau nó Từ đó đạt được hiệu quả Bốn lạ địch ngàn cân Đây không phải là triết lý của ẩn sĩ Mà là triết lý của nhà chiến lược cao mình nhất Đồng thời, từ đạo pháp tự nhiên của Lão Tử Đến vật ngã lưỡng vong của Trang Tử Cũng thể hiện sự thâm sâu hóa của tư tưởng đạo gia Từ vũ trụ luận sang mỹ học và tâm lý học Lão Tử quan tâm đến chất tự vũ trụ vĩ mô Lời khuyên của ông đa phần nhắm đến giai cấp thống trị Làm sao để hành vi của mình tương hợp với đạo trời Còn Trang Tử thì chuyển trọng tâm sang trải nghiệm nội tâm của cá nhân Cái ông theo đuổi là tiêu giao Chí mỹ, chí lạc Một trạng thái tinh thần mang tính chủ quan thẩm mỹ Vật ngã lưỡng vong Chính là cánh cửa để đi đến sự tự do nội tại này Có thể nói Lão Tử đã cung cấp cái gì Đạo Và làm thế nào vô vi Còn Trang Tử thì miêu tả cảm giác ra sao Tiêu giao Trong trạng thái đó Đưa chất học đạo ra từ những tự sự vĩ mô Về chính trị và vũ trụ Hướng đến sự quan tâm tối hậu về giải phóng tinh thần cá nhân Tiếp đến là phần thứ 2 Chúng ta sẽ nói về tâm thế, nhập thế Từ tu thân đến gánh vác trách nhiệm, kiêm tế thế nào Khác với sự siêu thoát xuất thế mà đạo gia theo đuổi Cột lõi của tư tưởng nho ra là một tấm lòng nhập thế sâu sắc Nó xây dựng nên một vòng tròn đông tâm về trách nhiệm Lấy cá nhân làm trung tâm và không ngừng mở rỗng ra bên ngoài Với lý tưởng cuối cùng là xây dựng một quốc gia có đạo đức Hài hoa và chất tự ngay tại nhân gian Điểm khởi đầu của bản thiết kế vĩ đại này là cá nhân Và điểm kết thúc là thiên hạ Trong phần này chúng ta sẽ nói về 3 cảnh giới tiếp theo là Thứ 4 Cảnh giới tối cao của nho ra Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ Xuất phát từ kinh điển đại học của nho ra Là cương lĩnh tổng quát của tư tưởng chính trị, đạo đức, nhò giáo Nó vạch ra một con đường thực tiễn vô cùng logic Nền tảng của một thiên hạ thái bình Nằm ở chất tự của quốc gia Nền tảng của quốc gia chất tự Nằm ở sự hòa thuận của gia đình Và nền tảng của gia đình hòa thuận Lại nằm ở sự tu dưỡng nhân cách của mỗi cá nhân Tu thân là nền móng của tất cả Theo nho ra Một người nếu phẩm hoạnh của bản thân không đoán chính Thì không thể quản giáo tốt người nhà Nếu ngay cả gia đình cũng không quản lý được Thì nói gì đến chuyện trị quốc, bình thiên hạ Mà bản thân việc tu thân Lại được xây dựng trên một loạt công phu hướng nội Tức là cách vật, trí tri, thành ý, chính tâm Thông qua việc tìm tòi nguyên lý của sự vật Để có được cái chi thức Thông qua ý niệm chân thành, không dối trá Loại bỏ những cảm xúc bất an trong nỗi tâm Để giữ sự trung chính Cuối cùng đạt đến phẩm đức cá nhân hoàn thiện Đây là một quá trình thực hành đạo đức từ trong ra ngoài Tuần tự theo từng cấp độ Tiếp đến là cảnh giới thứ 5 Cảnh giới tối cao của Mạnh Tử Đạt tắc kiêm tế thiên hạ Cùng tắc độc thiện kỳ thân Bần cùng thì giữ được mình Thành đạt thì cứu giúp cho thiên hạ Nếu Tu, Tề, Trị, Bình là lý tưởng vĩ đại của Nhoa Gia Thì câu nói nổi tiếng này của Mạnh Tử đã cung cấp một chiến lược Và sự linh hoạt thêm chốt để thực hành lý tưởng ấy trong thế giới hiện thực Nó nhận thức sâu sắc rằng Sức ảnh hưởng của cá nhân bị chi phối bởi hoàn cảnh và địa vị của người đó Đạt có nghĩa là đắc trí hiển đạt Có được quyền lực và tài nguyên Lúc này trách nhiệm đạo đức của nhà Nho là kiêm tế thiên hạ Tức là cùng lúc cứu giúp cả thiên hạ Đem tài học và hoài bão của mình ra thi thố với đời Mưu cầu phúc lợi cho dân chúng Thực hiện lý tưởng trị quốc bình thiên hạ Đây là một sự gánh vác xã hội không thể thoái thác Cùng thì là chỉ sự khốn cùng, không đắc trí Ở địa vị thấp kém hoặc trong cảnh thật ý Lúc này lựa chọn của nhà Nho là độc thiện kỳ thân Có nghĩa là chỉ lo tu dưỡng tốt cho bản thân mình Đây tuyệt đối không phải là sự lui về ích kỷ Mà là một sự kiên trì mang tính chiến lược Khi hoàn cảnh bên ngoài không cho phép thi triển hoài bão Người quân tử nên lui về tu dưỡng tức hạnh của bản thân Giữ gìn sự toàn vẹn và cao khiết của nhân cách Chờ đợi thời cơ Điều này khiến cho lý tưởng của Nho gia Có thể được bảo tồn trong bất kỳ môi trường chính trị khắc nghiệt nào Nhân cách của người quân tử Sẽ không bị bóp méo bởi áp lực từ bên ngoài Thứ 6 là cảnh giới tối cao của Phạm Trọng Yêm Lo trước cái lo của thiên hạ Vui sau cái vui của thiên hạ Câu nói này do danh thần Phạm Trọng Yêm Thời Bác Tống đề ra trong bài văn bất hủ Nhạc Dường Lầu Ký Là sự thăng hoa cao nhất Về mặt tình cảm và ý chí của tinh thần nhập thế Nho gia Nó đã chuyển hóa trách nhậm Kiềm tế thiên hạ Từ một cương lĩnh chính trị duy lý Thành một tình cảm bi mẫn sâu sắc Đồng cam cộng khỏ với vận mệnh Của chúng sinh trong thiên hạ Lo trước cái lo của thiên hạ Là thể hiện tâm lòng quảng đại Vượt lên trên sự được mất của cá nhân Của Bạc Sĩ Phu Tinh thần này khiến cho người Sĩ Phu Dù ở địa vị cao Ở nơi miếu đường cao thì lo cho dân Hay lâm vào nghịch cảnh Ở trốn giang hồ xa thì lo cho vua Tâm lòng của họ vẫn luôn gắn bó chặt chẽ với quốc gia Với nhân dân Cảnh giới không vui vì vật Không buồn vì mình này Chính là động lực tinh thần mạnh mẽ Chống đỡ cho người Sĩ Phu Kiên trì với lý tưởng đạo đức của mình Giữa trốn quan trường chìm nổi Cuộc đời của Phạm Trọng Yêm Chính là chủ thích hoàn hảo nhất cho câu nói này Ông dù bị giáng chức hay thăng chức Tâm lòng lo nước thương dân Vẫn chức sau như một Đạo hóa bản thiết kế chính trị của Nho Gia Thành một sự thực hành trong đời sống cảm động lòng người Hệ thống tư tưởng này của Nho Gia Điểm tinh diệu của nó nằm ở chỗ Nó là một hệ đạo đức học có thể mở rộng Lô dịch cốt lõi của nó là Nguyên tắc quản trị bản thân Và nguyên tắc quản trị quốc gia Là hoàn toàn đồng cấu Những mỹ đức cần có để tu thân như Thành, nhân, nghĩa Cũng chính là những phẩm chất Mà một vị quân chủ hiền minh Cần có để chỉ quốc Gia đình được xem là hình ảnh thu nhỏ của quốc gia Đạo lý gia đình như hiếu đễ Là nền tảng để bồi dưỡng nên chung Và trật tự ở cấp độ xã hội Điều này có nghĩa là Theo Nho Gia Chính trị không phải là một sân chơi quyền lực Có thể không cần đến đạo đức Mà là sự mở rộng vô hạn của đạo đức cá nhân Trình độ quản trị của một quốc gia Phản ánh trực tiếp trình độ đức hẳn của người cai trị Do đó Phương pháp căn bản để giải quyết vấn đề của thế giới Bắt đầu từ việc giải quyết vấn đề của nội tâm Đây không phải là một khẩu hiệu xáo rỗng Mà bởi vì đằng sau nó là một vật lý học đạo đức Luôn nhất quán ở mọi quy mô Tuy nhiên Một lý tưởng hùng vĩ như vậy Khi đối mặt với sự đen tối và phức tạp của hiện thực Rất dễ trở nên cứng nhắc và khó thực thi Phép nhị phân cùng và đạt do mạnh tử đề xuất Đã đem lại sự thích ứng vô cùng quan trọng cho hệ thống này Nó cung cấp cho nhà Nho Một kim chỉ nam hành động rõ ràng Giữa lúc đắc trí và thân ý Tránh được hai thái cực của người theo chủ nghĩa lý tưởng Khi đối mặt với hiện thực Hoặc là hành động lỗ mãng để rồi hy sinh Hoặc là nản lòng thoái trí mà từ bỏ Khi điều kiện bên ngoài không thuận lợi Cung tắc độc thiện kỳ thân Đã cung cấp cho kẻ sĩ một không gian lui về cao thượng Trách nhiệm của họ từ việc cải tạo xã hội bên ngoài Chuyển sang tu dưỡng đức hành bên trong Điều này vừa bảo toàn được ngọn lời đạo đức Vừa chuẩn bị sẵn sàng cho thời cơ trong tương lai Chính sự linh hoạt này Đã giúp cho lý tưởng nhập thế của Nho Gia Có thể xuyên qua hơn hai ngàn năm mưa gió Luôn giữ được sức sống của mình Trở thành trụ cột tinh thần Để các thế hệ chi thức àn thân lập mệnh Tiếp đến là phần thứ ba Chúng ta bàn về cảnh giới y viên dung Sự hòa hợp tối thượng giữa tự do và tâm tính Khi một người đặt đến tục cùng trong việc tu dưỡng tâm tính Họ sẽ bước vào một trạng thái như thế nào Nho Gia và Phật Gia Tuy con đường khác nhau Nhưng lại cùng lúc chỉ với một đỉnh cao chung Ở nơi đó Sự tự do của nội tâm Và quy luật của ngoại cảnh Đạt đến sự thống nhất hoàn hảo Ý chí và quy luật không còn xung đột Mà hòa quyện cùng nhau Phần này Chúng ta sẽ bàn về hai cảnh giới tiếp theo đó là Thứ bảy Cảnh giới tối cao của khổng tử Tùy tâm sở dục Nhi bất ru cổ Theo lòng mình muốn Mà không vượt ra ngoài khuôn phép Trong luận ngữ vi chính Đức khổng tử đã tự thuật Ông nói Ta 15 tuổi Rốc lòng học tập 30 tuổi tự lập 40 tuổi không còn nghi hoặc 50 tuổi biết mạnh trời 60 tuổi nghe điều gì cũng thuận tai 70 tuổi có thể theo lòng mình muốn Mà không vượt ra ngoài khuôn phép Cảnh giới 70 tuổi Cuối cùng này Chính là điển phạm cao nhất Của sự tu dưỡng trong nhỏ già Tùy tâm sở dục Đại diện cho sự tự do nội tại tuyệt đối Những hàm muốn của tâm hồn Có thể tự do tuôn chảy Mà không bị đè nén Bất dù cổ Thì đại diện cho sự tân thủ hoàn hảo Đối với đạo đức Quy phạm xã hội Tức là lễ Cổ là quy cổ Phép tắc Là sự giang buộc từ bên ngoài Hai trạng thái tưởng chừng như mâu thuẫn này Trên con đường 70 tuổi của khổng tử Đã đạt đến sự viên dung Thống nhất Điều này không có nghĩa là Ông dùng ý chí mạnh mẽ Để đè nén hàm muốn Mà là sau một đời tu tập Khắc kỉ phục lễ Những hàm muốn nội tâm của ông Đã hoàn toàn đồng hóa với yêu cầu của lễ Điều mà tâm của ông mong muốn Một cách tự nhiên Lại chính là điều hợp với cổ Lúc này đạo đức không còn là siêng xích bên ngoài Mà đã trở thành bản năng bên trong Tự do cũng không còn là sự phóng túng Thoát khỏi giang buộc Mà là sự ung dung tự tại Trong khuôn khổ của quy luật Đây là một cảnh giới nghệ thuật hóa đạo đức Biến quy cổ thành vô hình Biến giới luật thành thiền tính Tiếp đến là thứ 8 Cảnh giới tuyết cao của Phật Trong mắt có Phật Trong tâm không Phật Câu nói đầy thiền vị này Đã héo lộ một cách sâu sắc 3 giai đoạn Của việc tu hành trong Phật giáo Có cùng ý nghĩa với 3 cảnh giới do thiền sư Thanh Nguyên Hành Tư Thời Tống đề xuất Đó là Thấy núi là núi Thấy sông là sông Thấy núi không phải là núi Thấy sông không phải là sông Thấy núi vẫn là núi Thấy sông vẫn là sông Giai đoạn thứ nhất Trong tâm có Phật Đây là giai đoạn sớt khởi của việc tu hành Người học Phật trong tâm có một khái niệm về Phật Xem đó là đối tượng để học tập và thờ phụ Phật ở trong tâm Là một mục tiêu cần nỗ lực để đạt được một thần tượng bên ngoài Điều này tương ứng với Thấy núi là núi Tức chấp vào biểu tượng của sự Phật Giai đoạn thứ 2 Là trong tâm không Phật Cùng với sự tu hành thâm sâu Hành giả dân dân thể ngộ được chân lý Duyên khỏi tính không Nhận ra rằng tất cả danh tướng đều là hư vọng Lúc này khái niệm Phật trong tâm cũng trở thành một thứ chấp niệm Cần phải được phá bỏ Bông bỏ sự chấp trước vào tướng Phật Thì mới có thể tự mình chứng ngộ được thực tướng Đây chính là giai đoạn phá chấp Tương ứng với thấy núi không phải là núi Nhận ra rằng biểu tượng không phải là thực tướng Và giai đoạn thứ 3 Trong mắt có Phật Trong tâm không Phật Đây là cảnh giới sau khi đã triệt ngộ Lúc này trong tâm hành giả đã không còn chấp niệm về Phật Nhưng khi họ nhìn lại thế giới Vạn vật trong mắt họ không gì không phải là sự hiện hiện của Phật tính Một bông hoa Một chiếc lá Một hạt cát Một hòn đá Đều là pháp thân của như lại Phật không còn là một khái niệm tồn tại trong nỗi tâm Mà hiện hữu khắp nơi trong thực tại bên ngoài Điều này tương ứng với Thấy núi vẫn là núi Sau khi phá bỏ chấp trước thì quay về với bản nghiêng Nhưng ngọn núi lúc này đã không còn là ngọn núi lúc trước Mà là ngọn núi đã hòa quyện với trí tuệ và sự chứng ngộ Đây là một sự thăng hoa từ có đến không Và rồi đến diệu hiểu Dù là bất ru cổ của khổng tử Hay trong mắt có Phật của nhà Phật Cơ chế tâm lý cốt lõi của chúng giống nhau một cách đáng kinh ngạc Chúng đều miêu tả một quá trình mà trong đó Một khuôn khổ bên ngoài là lễ của nho ra Hay pháp của Phật ra Thông qua sự thực hành lâu dài và liên tục Cuối cùng được nội tâm hóa hoàn toàn Trở thành bản tính thứ hai Điểm khởi đầu của sự tu hành luôn là sự tự giác Đôi khi thậm chí là sự tự kiềm chế đầy đau đớn Tuy nhiên khi sự tu dẫn đạt đến tụt cùng Sự kiềm chế này lại biến mất Thay vào đó là một hành động đúng đắn tự phát Không tốn chút sức lực nào Và tràn đầy niềm vui Tâm của khổng tử một cách tự nhiên Khao khắt những việc hợp với lễ pháp Hành vi của người giác ngộ một cách tự nhiên tương ứng với Phật Pháp Trong cảnh giới viên dung cuối cùng này Sự đối lập giữa tự do và kỷ luật Đã được khóa rải Các nhân đạt đến sự hòa hợp tối thượng Giữa ý chí và quy luật của vũ trụ Và cuối cùng là phần thứ tư Chúng ta sẽ bàn về trí tuệ trần thế Sự đạm bạc và hồ đồ Để tĩnh quan cuộc đời Trên con đường dài đẳng đẳng Tiến đến cảnh giới thánh hiển Ngoài vũ trụ quan vĩ mô Và đạo đức luận nghiêm cẩn Còn cần đến những trí tuệ sử thế thiết thực hơn Để đối phó với sự phức tạp của đời người Và sự mai rũa của hiện thực Sự tĩnh lặng của Gia Cát Lượng Và sự hồ đồ của Trịnh Bản Kiều Chính là hai kim chỉ nam thực tiễn bổ sung cho nhau Giúp chúng ta giữ được sự trong trẻo của nội tâm Và bước đi vững vàng giữa cõi trần Ở phần này Chúng ta sẽ nói về hai cảnh giới cuối cùng Đó là cảnh giới thứ 9 Cảnh giới tối cao của Gia Cát Lượng Đạm bạc dĩ minh trí Ninh tĩnh dĩ trí viễn Lấy đạm bạc để tỏ rõ trí hướng Lấy yên tĩnh để đi được xa Câu nói này xuất phát Từ giới tử thương do Gia Cát Lượng Viết cho con trai mình Là kỳ vọng tha thiết của ông đối với việc Tu thân lập nghiệp của con cháu Cũng là kết tinh trí tuệ của cả cuộc đời ông Đạm bạc dĩ minh trí Là tiền đề để xác lập phương hướng cuộc đời Đạm bạc có nghĩa là Không bị dành lợi cám rỗ Không bị vật chất mê hoạc Giữ một thái độ sống giản dị mộc mạc Chỉ trong tâm cảnh như vậy Con người mới có thể thoát khỏi sự can nhễu Của những lợi ích ngắn hạn Thấy rõ được trí hướng lớn lao Thực sự trong nội tâm mình Để không bị lạc lối giữa những cám rỗ phức tạp Của đời người Tiếp đến là ninh tĩnh trí viện Đó là sự bảo đảm để thực hiện mục tiêu lớn lao Ninh tĩnh chỉ sự bình yên Và chuyên trú trong nội tâm Không nóng vội, không lo âu, không bốc động Chỉ có sự tĩnh lặng Trong nội tâm mới có thể giúp con người Suy nghĩ sâu sắc và hoạch định lâu dài Chỉ có sự tĩnh lặng Trong nội tâm mới có thể giúp con người Giữ vững sự kiên cường khi đối mặt với khó khăn Và chắc chả Kiên trì bền bỉ cuối cùng đạt được mục tiêu xa lớn Tầm thái nóng vội Chỉ có thể mang lại sự thất bại Cho con người ta suốt trong cuộc đời mà thôi Và thứ 10 Là cảnh giới tối cao của Trịnh Bản Kiêu Nan đắc hồ đồ Khó có được sự hồ đồ Nan đắc hồ đồ của Trịnh Bản Kiêu Tuyệt đối không phải là sự ngu ngốc Hay mơ hồ thực sự Mà là một loại trí tệ cực kỳ cao minh Một chiếc tí xử thế kiểu Đại trí nhỏ ngu Đó là một thái độ siêu thoát và một bậc trí giả Người đã thấu tỏ sự đời Lựa chọn sau khi nhìn thấu sự phức tạp Và bất đắc dĩ của nhân sinh Đây là lời nói của sự bất lực Được thốt ra từ một trí tuệ tuyệt đỉnh Sự hồ đồ này Trước hết là biết việc gì nên không quá khắt khe Sống ở đời Sẽ gặp phải vô số chuyện vặt vãnh Tranh chấp và hiểu lầm Nếu việc gì cũng phải làm cho da ngu da khoai Tranh một phen cao thấp Thì chỉ làm hao tổn tâm sức Phiền não không dứt Vì vậy nan đắc hồ đồ là một cách Có chiến lược để lơ đi những người Và việc không quan trọng Từ đó tập trung tinh lực quý báu Và những mục tiêu thực sự có giá trị cho đời mình Thứ hai Nó cũng là một cách để tự bảo vệ mình trong hoàn cảnh tồi tệ Khi đối mặt với bóng tối hay sự bất công Không thể thay đổi Sự tỉnh táo quá mức Chỉ mang lại đau khổ và nguy hiểm Lúc này sự hồ đồ Vừa phải là một chiến lược để bảo toàn bản thân Chờ đợi thời cơ Nó không phải là tư bỏ nguyên tắc Mà là trong lúc không đối đầu trực diện với thế lực xấu Vẫn kiên trì giữ vững sự trong sáng Của nổi tâm Để cầu được tâm an ở hiện tại Đạm bạc Ninh tĩnh của Gia Cát Lượng Và nan đắc hồ đồ của Trịnh Bản Kiêu Nhìn qua một tĩnh một động Nhưng thực chất lại tạo thành một bộ chiến lược Quản lý tài nguyên tâm lực cá nhân hoàn chỉnh Sự chú ý, ý chí Và cảm xúc của con người đều có hạn Trí tuệ của Gia Cát Lượng Là về cách quản lý nội bộ Đạm bạc là để bảo vệ trí hướng của chúng ta Không bị những hàm muốn cấp thấp đánh cặp Ninh tĩnh là để bảo vệ tâm lực của chúng ta Không bị sự lo âu Và nóng vội bên trong làm hào tán Côn lỗi của nó Nằm ở việc xây dựng một nội tâm mạnh mẽ và rõ ràng Còn trí tuệ của Trịnh Bản Kiêu Là về cách quản lý bên ngoài Nan đắc hồ đồ Hồ đồ là một bộ lọc thông tin bên ngoài hiệu quả Nó dạy chúng ta quyết định Một cách có ý thức Không lãng phí tâm trí và tình cảm của mình Và những cuộc tranh luận bồ nghĩa Những mối xã giao nhàm chán Và những vấn đề không thể giải quyết Hai điều này bổ sung cho nhau Một người trước hết phải thông qua Sự tu dưỡng nội tâm đạm bạc ninh tĩnh Để có được trí rõ ràng Thì mới có thể phán đoán một cách sáng suốt Việc nào đáng để nghiêm túc Việc nào nên hồ đồ cho qua Nếu không có nội lực của ra cắt lượng Sự hồ đồ của Trịnh Bản Kiều Có thể sẽ biến thành sự mê mội thực sự Do đó Cái trước là nền tảng Cái sau là ứng dụng Cùng nhau tạo thành một bộ trí tuệ sinh tồn Để vừa có thể giữ được sơ tâm Vừa có thể ung dung tự tại Trong một thế giới phức tạp Cuối cùng chúng ta sẽ đến với phần kết Tiếng vọng của cổ thánh Nhịp bước của đời nay Khi chúng ta đi qua 10 cảnh giới tinh thần này Ta dần như đã hoàn thành một cuộc hành hương Của tâm hồn xuyên qua ngàn năm Những cảnh giới này Không phải là những đỉnh núi cô lập Mà là một dạy núi hùng vĩ với những đỉnh non trùng điệp Tiếp nối thành một mạnh Đạo già đã cung cấp cho chúng ta góc nhìn Của vũ trụ Giúp ta tìm thấy vị trí của mình Trong không thời gian bao la Nhò già đã phác họa cho chúng ta bản thiết kế của xã hội Chỉ ra con đường đạo đức Từ cá nhân hướng ra thế giới Cảnh giới viên dung của khổng tử và nhà Phật Đã khai mở bên đỗ cuối cùng Của việc tu dưỡng tâm tính Còn trí tuệ chân thế của Gia Cát Lượng Và Trịnh Bản Kiều Thì lại cung cấp một hành trang thiết thực Cho chuyến hành trình leo núi gian nan này Trong thời đại vận hành với tốc độ cao Và bùng nổ thông tin như ngày nay Những trí tuệ của xưa này không những không lỗi thoải Mà ngược lại càng cho thấy giá trị Quý báu của chúng Đó chính là những liều thuốc hay Cho các tâm bệnh của xã hội hiện đại Đạo Pháp tự nhiên của Lão Tử Là một lời cảnh tỉnh sâu sắc đối với chủ nghĩa Lấy con người làm trung tâm Và sự khai thác thiên nhiên vô độ Kêu gọi chúng ta chung sống hài hỏa với trái đất Tu thân của Nho Gia Trong thời đại mà chủ nghĩa cá nhân lên ngồi Đã nhắc nhở chúng ta rằng Tất cả những điều tốt đẹp của xã hội Cuối cùng đều bắt nguồn từ sự kiện toàn Với nhân cách và sự gánh vác trách nhiệm Của mỗi cá nhân Bất ru củ của khổng tử Giữa vô văn khả năng và lựa chọn Đã cung cấp cho chúng ta phương pháp Để tìm kiếm trật tự và tự do trong nội tâm Nình tĩnh Dĩ chí viễn của Giác Khăn Lượng Là một vũ khí mạnh mẽ Để chống lại văn hóa thỏa mãn tức thời Bồi dưỡng chiều sâu vào tầm nhìn xa Và nan đắc hồ đô của Trịnh Bản Kiều Chính là một tấm lá trắng trí tuệ Để bảo vệ sự an nhiên trong tâm hồn của chúng ta Trước sự huyên áo của mạng xã hội Và những tranh chấp không hồi kết Tiếng nói của các bậc cao nhân Đó không phải là những giáo điều làm trên giấy cũ Mà là sức sống hiện hiện trong mỗi lần thực hành chân thành Con đường để chinh phục mười cảnh giấy này Không ở đâu xa Mà ngay ở dưới chân mỗi chúng ta Trong từng lựa chọn Và hành động của ta ở hiện tại Đích đến của cuộc hành trình này Có lẽ xa xôi không thể chạm tới Nhưng chính việc cất bước lên đường Đã là câu trả lời sâu sắc nhất cho ý nghĩa của cuộc đời Tiếng vọng của cổ thánh Nên trở thành nhịp bước tiến về phía trước Chúng tôi xin kết thúc bài chia sẻ của mình tại đây Xin chân thành cảm ơn quý vị và các bạn Đã dành ra thời gian quý bóc của mình Cũng như sự kiên nhẫn để lắng nghe bài chia sẻ này Một lần nữa xin kính chúc quý vị và các bạn Cùng gia đình Luôn luôn được hạnh phúc, thành công, thịnh vượng Và bình an trong cuộc sống Xin chân trọng, kính chào Và hẹn gặp lại