Ngày Tận Thế của Thương Mại Điện Tử Trung Quốc: Hàng Châu sụp đổ, hàng triệu người bỏ chạy...

Làn sóng rút lui của giới hotg streamer Trung Quốc. Thương mại điện tử lao dốc, nhân lực trở nên dư thừa. Mời quý vị và các bạn cùng Như Ngọc và khán Trung Quốc tìm hiểu sâu về vấn đề này trong chương trình ngày hôm nay. >> [âm nhạc] >> Tòa nhà Tân Thế Kỷ, Trung tâm quốc tế Lệ Tinh tại Hàng Châu với diện tích sàn gần 300.000 m² từng là một trong những tổ hợp căn hộ studio lớn nhất dành cho giới streamer được xem như là biểu tượng của ngành livestream Trung Quốc. Nơi đây từng quy tụ gần 20.000 nữ streamer và KOL tạo ra tổng giá trị kinh tế tương đương với một huyện nhỏ chỉ trong một tòa nhà. Với hàng nghìn bạn trẻ mới vào nghề, Lệ Tinh từng được coi là điểm dừng chân số một của Hàng Châu. Thế nhưng giữa mùa cao điểm Double vào ngày 11 tháng 11 năm 2025, khu trung tâm lệ tinh lại mang một khung cảnh trái ngược, vắng vẻ và trầm lắng. Thời kỳ đỉnh cao, giá thuê tại đây có lúc lên tới 50 tệ/1 m². Một căn hộ 150 m² có thể mang về cho chủ nhà tới 90.000 tệ mỗi năm chỉ từ tiền thuê nhà. Hiện nay cùng với diện tích ấy chỉ thuê được hơn 2000 tệ và trong tổng số 180 căn vẫn còn 147 căn bỏ trúng. Không chỉ khu lệ tinh lao dốc, Tân Tuyển một trong những tập đoàn livestream hàng đầu đã giúp toàn bộ vài trăm nhân viên rời khỏi Hàng Châu để quay về Quảng Châu vào tháng tư năm nay. Tòa nhà số ba của Huawei Center, nơi họ từng thuê chọn, giờ trở thành một tòa cao ốc trống, thậm chí là cửa hàng Starbucks dưới tầng trệt cũng phải đóng cửa vì không còn khách. Bà Trần Lam, nhân vật nổi tiếng trong giới tài viiệt Hồng Kông cũng quyết định trả lại mặt bằng cánh cổng thông minh tại khu Tân Giang dù từng đầu tư mạnh vào đây. Streamer đình đám phong cuồng Tiểu Dương Ca cũng đồng thời rời khỏi tòa B Center ở Tân Giang. Tỉ lệ văn phòng bỏ trống tại Hàng Châu đã đạt 27,7% trong quý hai năm nay, mức cao nhất trong lịch sử. Một loạt sự kiện nối tiếp biến thành làn sóng rút lui tập thể của giới streamer và doanh nghiệp livestream. Thời hoàng kim của thương mại điện tử livestream tại Hàng Châu từ lâu được ví như đất vàng của ngành, giờ đã trở thành dĩ vãng. Từng có thời điểm vào năm 2012. Ngay ngày đầu mở bán trước của lễ hội mua sắm, ngày 11 tháng 11, phòng livestream của Lý Gia Kỳ ghi nhận doanh số lên tới 215 tỷ như dân tệ chỉ trong một ngày. Không lâu sau đó, streamer Visa thậm chí mạnh tay chiu như dân tệ để mua gia nhân công quán, chuẩn bị cho một giai đoạn phát triển lớn hơn. Nhưng thời kỳ đào vàng bằng livestream ấy giờ đã trôi qua. Giá sản phẩm trong các phòng live ngày càng rẻ, lưu lượng dẫn doanh số đều suy giảm khiến cho thu nhập của các streamer đồng loạt sụt mạnh. Các chủ shop thương mại điện tử cũng bị mắc kệt trong lượng hàng tồn kho khổng lồ và tỉ lệ hoàn trả cao, chỉ biết trông chờ những đợt bùng nổ lưu lượng để cứu vãn tình hình. Song song với đó, lượng lớn sinh viên mới ra trường đồ và nghề livestream và sẵn sàng chấp nhận mức thu nhập ngày càng thấp, đẩy ngành này và tình trạng cạnh tranh khốc liệt chưa từng có. Đặc biệt là chính sách thuê thương mại điện tử áp dụng từ tháng 6 năm nay được xem như là giọt nước tràn ly khiến cho lễ hội mua sắm 11 tháng 11 năm 2025 rơi vào mùa đông lạnh giá nhất từ trước đến nay. Một shiper chia sẻ, [âm nhạc] "Nếu như tôi không nói hôm nay là 11 tháng 11 thì chắc nhiều anh em còn không biết vì không có đơn. Từ trung tâm thương mại cho đến shiper đều không có đơn. Tôi vừa chạy qua cả phố ẩm thực mà chẳng thấy bóng người. Mọi người không mua sắm nữa sao? Nghe nói sàn rơi đi yêu cầu toàn bộ shiper trực tuyến hôm nay. Chẳng lẽ họ lại bùm đơn? Sao chỉ có chúng tôi là không có? Trừ đúng giờ cao điểm chưa có vài đơn, còn lại càng ngày chống đơn đến mức nghe tiếng bá đơn mà còn thấy lạ. Rốt cuộc là chuyện gì đang xảy ra? Đây có phải là mùa thấp điểm hoàn toàn rồi không? Mà thấp điểm gì mà thấp tới đáy thế này? Một shiper khác cho biết bây giờ là 1:30. Tôi vừa giao xong đơn cuối. Nhiều anh em nó 11 tháng 11 năm nay ít đơn đến mức không xứng đáng với việc dậy từ 4:30 sáng. Hàng còn ít hơn cả ngày thường. Sáng nay tôi giao được 160 đơn trong khi hôm qua còn 180 đơn. Nhìn tổng thể 11 tháng 11 năm nay có thể nói là thê thảm chưa từng thấy. Từng được xem như là thước mua của người tiêu dùng Trung Quốc. Lễ hội mua sắm này nay đã mất đi sức hút phải tham gia trong mắt phần lớn khách hàng. Từ các streamer kỳ vọng lớn nhưng doanh số không tăng đến các nhà bán hàng chuẩn bị kỹ lưỡng nhưng doanh thu lạnh lẽo. Tất cả đều phải đối mặt với một thực tế sức mua của nền kinh tế đang suy yếu rõ rệt. Trong suốt một thời gian dài, sức hút cốt lõi của mù mua sám ngày Double 11 nằm ở yếu tố giá rẻ hơn ngày thường. Thế nhưng cuộc cạnh tranh giá thấp kéo dài trên các sàn thương mại điện tử đã khiến cho bia lợi nhuận của hàng tiêu dùng và đồ dùng thiết yếu bị nén đến mức tối đa gần như là không còn dư địa cho các chương trình khuyến mãi. Vì vậy, nhiều nhà bán lẻ buộc phải áp dụng chiêu thức đẩy giá góc lên cao rồi giảm giá, tạo cảm giác giảm sâu, giả tạo khiến cho người tiêu dùng ngộ nhận rằng họ đang được ưu đãi. Khi thông tin ngày càng minh bạch, những chiêu trò này đã mất dân tác dụng. Thực tế là cho thấy sự châm lắng của dịp Double năm nay là điều có thể thấy rõ bằng mắt thường. Trên chỉ số tìm kiếm BU, lượng tra cứu liên quan đến Double Eleven đã liên tục giảm trong 6 năm liên tiếp và đến năm 2025 ghi nhận mức lao dốc mạnh giảm 60% so với giai đoạn đỉnh cao. >> Double cũng bình thường thôi. Số đơn gần như giống ngày thường chẳng có gì áp lực chỉ khác là phải dậy sớm hơn. Anh em mấy ngày hôm nay cũng vất vả rồi, giờ xong việc thì nghỉ ngơi thôi. Double tăng ca toàn bộ, ra đường chạy từ sớm, một tiếng được ba đơn, tổng cộng 7,26 tệ, chẳng đáng gì cả. >> Giờ chẳng còn hấp dẫn như trước nên năm nay tôi chưa mua gì. Vào ngày 12 tháng 11, BBC tiếng Trung đăng tải một bài viết kèm với video phỏng vấn người tiêu dùng Trung Quốc tại Thượng Hải và một số khu vực khác. Phản ánh tâm trạng mệt mỏi với các chương trình khuyến mãi cũng như xu hướng tiêu dùng thắt chặt. Lễ hội mua sắm từng khiến cho nhiều người thức đêm canh giờ, đặt hàng đến đau tay, nay lại bị đón nhận bằng những câu thờ ơ như không có gì đáng để mua, toàn ưu đãi ảo. Nếu như trước đây người tiêu dùng sẵn sàng chấp nhận việc gom đơn, tính toán phức tạp để được rẻ hơn thì hiện nay họ có xu hướng cần gì mua nấy, không còn kỳ vọng và các đợt đại hạ giá. Đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế chịu nhiều sức ép, người dân không còn muốn đặt hàng chỉ vì trông có vẻ rẻ mà thay vào đó là thận trọng, thực tế hơn trong từng quyết định chi tiêu. Những thay đổi này không khó để lý giải. Trong bối cảnh thu nhập tăng trường trầm lại, áp lực việc làm gia tăng rõ rệt và giá nhà giảm sâu khiến cho tài sản của nhiều hộ gia đình bị thu hẹp. Sức mua của người tiêu dùng thực sự đã bị suy yếu. Tình trạng ôm vốn, nhà ở khiến cho nhiều người cảm nhận rất rõ sự căng thẳng tài chính. Giá trị căn nhà ngày càng giảm nhưng khoản trả góp hàng tháng thì không đổi. Khi thu nhập khả dụng sụt giảm vì duy trì thói quen mua sắm rầm rộ và mỗi dịp lễ hội trở nên khó khăn hơn, thế hệ trẻ từng được xem là lực lượng tiêu dùng chủ lực cũng đang cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong quan niệm chi tiêu. Nói họ chủ động theo đuổi tiêu dùng hợp lý có lẽ là không chính xác. Đúng hơn là họ buộc phải chấp nhận thực tế. Họ không từ chối việc tiêu dùng, chỉ là trước khoảng cách ngày càng lớn giữa thu nhập và chi phí. Họ lựa chọn giảm bớt nhu cầu của mình. Một cử nhân mới tốt nghiệp thậm chí còn khó để kiếm được công việc lương 3000 tệ mỗi tháng. Làm sao có thể gánh nổi một mùa mua sắm cần lượng tiền lớn như các lễ hội giảm giá. Đáng chú ý hơn là ngoài trừgd.com hầu hết các nền tảng lớn như tao, hay pin từ tua đều không công bố số liệu doanh thu dịp Double 11 năm nay. với lý do tránh sự so sánh. Nhưng nhìn lại những năm trước, hễ có số liệu tích cực, các nền tảng thương mại điện tử chưa bao giờ ngân ngại công khai và quảng bá rầm rộ về trì hoãn và né tránh lần này, khó tránh khỏi những nghi vấn về nguyên nhân thực sự phía sau. >> Douen năm nay có thể nói là thật sự lạnh lẽo. Nhiều nhà bán hàng thua lố nặng. Ông lão Thái người có hơn 20 năm kinh nghiệm trong ngành, từng chứng kiến cả những thời điểm bùng nổ lẫn những lần bong bóng vỡ. cũng phải thừa nhận rằng không khí ảm đạm của năm nay nằm ngoài dữ liệu. 37 nền tảng lớn cùng tham gia, chiến dịch kéo dài hơn 1 tháng nhưng sự náo nhiệt dường như chỉ là bề ngoài, còn cái lảnh của thị trường hoàn toàn là sự thật. Mộc Bloger đã công bố một loạt số liệu tổng doanh số toàn mạng trong ngày double 11 năm 2025, đạt 1695.000 nghìn tỷ nhân dân tệ, tưởng chừng là tăng 14,2% so với cùng kỳ năm trước, nhưng kỳ thống kê năm nay dài hơn hẳn một tuần so với năm ngoái. Nếu như loại bỏ yếu tố này mức tăng thực tế thậm chí còn thấp hơn mức 13,7% của năm 2022, các nền tảng chính như tuyên bố doanh thu đạt mức kỷ lục, lượng đơn hàng tăng 60%. Tuy nhiên, các chương trình khuyến mãi của JD.com đã bắt đầu từ ngày mùng 9 tháng 10, nghĩa là trước 1 tháng, khiến cho nhiệt của mùa mua sắm bị pha loãng và mất đi cảm giác hối hả săn hàng vào nửa đêm như những năm trước. Tetimo thậm chí không công bố doanh số cụ thể trong khi tẩu Win và Pinter Tour chỉ dám chia sẻ dữ liệu cục bộ. Tình trạng còn khó chịu hơn nữa, đối với các nhà bán hàng, chi phí quảng cáo trong nền tảng tăng 30% so với cùng kỳ. Tiền lệ hoàn trả hàng cũng tăng 10% kết quả là doanh số có vẻ tăng nhưng lợi nhuận gần như đi ngang thậm chí là có người chấp nhận thua lỗ chỉ để đạt doanh số. Nhìn lại năm 2021 đã đạt 540,3 tỷ nhân dân tệ. JD đạt 349,1 tỷ nhân dân tệ mà không cần kéo dài chiến dịch hay đầu tư quảng cáo khủng. Người tiêu dùng thức khuya, săn khuyến mãi. Các nhà bán hàng vẫn bán được hàng một cách thuận lợi. Nhưng nay với các dịch vụ như Flash Sale của Tabao, giao hàng nhanh của JD.com hay giao hàng trong 30 phút của công ty giao đồ ăn Mỹ Đoàn, việc sao nhận siêu tốc đã trở thành tiêu chuẩn và người dùng dường như lại bị mất đi động lực để mua sắm. Double hôm nay không chỉ phản ánh thay đổi trong môi trường tiêu dùng hay tâm lý người mua bởi doanh số và giá trị tiêu dùng chưa bao giờ là những khái niệm kinh tế tồn tại đơn lẻ. Nền kinh tế Trung Quốc năm 2025 giống như một con tàu khổng lồ lắc lư giữa cơn bão, bề ngoài trông bình ổn nhưng bên trong lại đầy dặn nứt. Đằng sau những con số doanh thu đi xuống của các nền tảng thương mại điện tử hay việc các streamer rút lui, còn là những doanh nghiệp sản xuất đang vật lộ sinh tồn trong mùa đông kinh tế, sống lai lát trên bờ vực. Nếu như Hàng Châu, Trung tâm thương mại điện tử Livestream là sân khấu sôi động nhất của kinh tế mạng thì các thành phố chủ yếu dựa vào sản xuất như Thâm Quyến chính là nền tảng thực sự giúp cho sân khấu này vận hành. Thâm Quyến từng hội tụ hệ thống sản xuất hoàn chỉnh nhất cả nước, khả năng phản ứng chứa cung ứng nhanh nhất và mật độ doanh nghiệp đổi mới công nghệ dày đặc nhất. Từ nghiên cứu phát triển, sản xuất, kho bãi, logistic đến các kênh xuất khẩu, thâm quyến chính là hệ điều hành nền tảng phía sau thế giới thương mại điện tử. Ngày nay Thâm Quyến đang trải qua một biến động chưa từng có. Các khu công nghiệp từng xếp hàng chờ vào, giờ đây bị bỏ trống hoặc cho thuề lại. Các con phố từng sâm ất giờ đây biển hiệu chuyển nhượng. Những người trẻ mang hoài báo làm việc hay khởi nghiệp dần rời khỏi thành phố. Thiếu hụt lao động cùng với tình trạng việc làm khó khăn, tăng trưởng kinh tế trầm lại, thậm chí là xuất hiện những tiếng nói cho rằng thâm quyến đang kéo lùi cả nước. Bạn có biết hiện nay ở Thâm Quyến có bao nhiêu người thất nghiệp không? Những người chưa tìm được việc đang ở đâu. Thật lòng mà nói, thực trạng hiện tại của Thâm Quyến khi được công bố có lẽ nhiều người sẽ khó tin. Trong quý đầu tiên của năm 2025, số lượng hồ sơ xin việc ở Thâm Quyến tăng 87% so với cùng kỳ, đồng thời số đăng ký thất nghiệp mới cũng tăng mạnh. Đây chính là hiện thực của một thành phố đầu tàu như Thâm Quyến. Nếu như đi khảo sát trên thực địa có thể thấy hàng loạt cửa hàng đang sang nhượng, văn phòng chống nhiều, các công ty nhỏ liên tục đóng cửa, còn các tập đoàn lớn cũng đang cắt giảm lương và nhân sự. Những người còn lại thường phải gánh vác công việc của hai đến ba người trong bối cảnh muốn nghỉ việc nhưng trên có người già, dưới có con nhỏ hầu như không còn lối thoát. Họ buộc phải biến bản thân thành những công cụ làm việc mù quáng. Bạn có biết hiện nay lĩnh vực nào ở Thâm Quyến bão hòa nhất không? Đó là tài xế xe công nghệ, nhân viên giao hàng và bưu chính. Bởi nhiều lao động thất nghiệp chọn những công việc dễ tiếp cận này làm phương tiện tạm thời. Tuy nhiên, những ngành nghề này hiện nay đã bão hòa và cạnh tranh cực kỳ khốc liệt. Trong một thành phố có chi phí sinh hoạt cao như Thâm Quyến, mức lương trung bình chỉ đủ đảm bảo cuộc sống gia đình cơ bản, chưa kể chi phí cho con cái đi học thêm, lớp năng khiếu, quần áo, đồ chơi vân vân. Do đó, nỗ lực cá nhân chưa chắc mang lại hiệu quả khi mọi ngành nghề đều đang gặp khó khăn, tìm kiếm rất vất vả. Trong 40 năm qua, Thâm Quyến từng đạp mức tăng trưởng thần kỳ nhờ vào công nghiệp sản xuất, thương mại ngoại thương, lợi thế nhân khẩu và các ngành công nghệ sáng tạo. Nhưng khi môi trường thương mại thay đổi, chùa cung ứng toàn cầu tại cấu trúc và chi phí liên tục tăng, thời kỳ một khu công nghiệp có thể nuôi sống cả nhà máy sản xuất hot đã kết thúc. Các doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ buộc phải chuyển ra ngoài. Chu cung ứng từng làm nền tảng cho sự thịnh vượng của khu công nghiệp cũng đang phải phân bố thiếu lao động, lợi nhuận nganh sản xuất thu hẹp. Đây là thực trạng mới mà Thâm Quyến phải đối mặt. Năm nay tình hình các ngành nghề tại Thâm Quyến trở nên đặc biệt khó khăn, đặc biệt là kể từ tháng 1. Những hiện tượng bất thường ngày càng xuất hiện nhiều hơn. Thứ nhất là cơ hội việc làm ngày càng khan hiếm, số người thất nghiệp tăng lên đáng kể. Thứ hai là trên mạng xã hội, hình ảnh bạn bè đi du lịch liên tục khiến cho nhiều người tưởng mọi người đều khá giả. Nhưng thực tế nhiều khách sạn lại là nơi chú ngủ cho những người chưa tìm được việc làm. Thứ ba là khi đi trên phố thậm chí rất ít thấy phụ nữ mang thai. Thứ tư là kể cả tài xế chạy dịch vụ gọi xe hay giao hàng hay những người bán hàng dong cũng gặp nhiều khó khăn trong việc kiếm sống. Thứ năm là ngày càng nhiều cửa hàng bán trực tiếp chuyển nhượng, thậm chí là nhiều cửa hàng không mất phí chuyển nhượng cũng không có người nhận lại. Thứ sáu là thị trường bất động sản thâm quyến gặp khó, căn hộ mới chững lại, thị trường thứ cấp cũng không mấy khả quan. Người dâu ngưng chi tiêu, gửi tiền vào ngân hàng, trong khi những người thực sự muốn tiêu dùng lại thiếu đi khả năng tài chính. Thứ bảy là ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn không đi làm, không mua nhà, thậm chí là không kết hôn. Số lượng tài sản bị bán đấu giá và tài sản xấu gia tăng, nhiều người rơi vào nợ nần, không thể trả nổi thẻ tín dụng, vay mua xe hay vay mua nhà. Hiện nay, tình hình thị trường nghiêm trọng đến mức khó tưởng tượng. Dù thời kỳ khẩu trang đã qua, tại sao lại có thực tràng này? Nếu như thâm quyến tiếp tục đi theo xu hướng này, liệu người dân có thể chịu đựng được đến bao lâu? Thực trạng hiện tại của thành phố có thể khiến cho nhiều người không tin. Bề ngoài xe cộ đông đúc, đường phố kẹt cứng nhưng trên thực tế là ở một thành phố có mức lương trung bình chỉ hơn 6000 nhân dân tệ. Nhiều người phải trả nợ hàng tháng trên 10.000 nhân dân tệ. Nhiều tập đoàn lớn cắt giảm nhân sự và lương, các công ty nhỏ đứng trước bờ vực phá sản và còn những chủ cửa hàng kinh doanh truyền thống trên đường phố thì càng khó khăn hơn bao giờ hết. Trong một tháng, nhiều doanh nghiệp thậm chí còn không thể kiếm đủ tiền để trả tiền nhà và điện nước. Chỉ có một vài trường hợp thực sự sinh lời. Hiện nay nhiều người lao động đang sống trong trạng thái bù đắp này để lấp vào kia. Chỉ nhằm duy trì tín dụng bằng việc thanh toán tối thiểu trên thẻ tín dụng. Cuộc sống của họ thật sự chật vật. Ngắn gọn mà nói, chỉ còn cách cố gắng chịu đựng. Có số liệu thống kê cho thấy thu nhập bình quân năm của người dân thâm quyến vượt 300.000 như dân tệ. Nhưng thực tế là con số này gần như phản ánh mức nợ bình quân trên 300.000 như dân tệ. Đó chính là hiện trạng cuộc sống của đa số cư dân nơi đây. Mùa bán hàng 11 tháng 11 ảm đạm không phải là kết thúc mà là một biểu hiện của suy giảm kinh tế Trung Quốc. Nhìn lại chuỗi nguyên nhân từ sự suy thoái của ngành sản xuất thân quyến đến mua bán hàng ảm đạm trên nền tảng thương mại điện tử. Có thể thấy rõ kinh tế Trung Quốc hiện đang rơi và một cuộc suy thoái cấu trúc chưa từng có. Đây không phải là biến động ngắn hạn theo chu kỳ mà là kết quả của sự tích tụ lâu dài của nhiều mâu thuẫn bùng phát tập trung trong bối cảnh sóng ngôi sao mạng hạ nhiệt. Việc phá dỡ nhà máy và bỏ hoang các khu công nghiệp ở Thâm Quyến đã đánh sập huyền thoại công xưởng thế giới. Sự rút lui đồng loạt của các Kels ở Hàng Châu cùng với sự suy giảm của thương mại điện tử qua livestream báo hiệu sự tan vỡ của bong bóng kinh tế số, làn sóng giá lạnh này cuối cùng hội tụ trong các con số thất vọng của mùa 11 tháng 11 khiến cho các nền tảng thương mại điện tử đồng loạt cầm lặng. Chùa tác động đan sen này phản ánh bức tranh toàn cảnh về nền kinh tế Trung Quốc vốn đang trên đá đối mặt với những khủng hoàng tất yếu. Bong bóng bắt đầu sàn vỡ, dân số gia hóa, thương mại toàn cầu suy giảm và nhu cầu nội địa yếu ớt. Cảm ơn quý vị và các bạn đã theo dõi chương trình của chúng tôi. Những góp ý của quý vị sẽ giúp chúng tôi hoàn thiện hơn mỗi ngày. Và các bạn cũng đừng quên theo dõi khán Trung Quốc trên hai nền tảng YouTube và Canw. Như Ngọc và Khánh Trung Quốc xin chân thành cảm ơn và hẹn gặp lại.