Virus Nipah tử vong 70%: Có phải “COVID thứ hai” đang đến?| Taca WHY

Mấy ngày hôm nay đang rầm rộ các bạn ạ Thông tin về một loại virus có tỷ lệ tử vong từ 40 đến 70% xuất hiện từ năm 90 mấy đến giờ mà vẫn chưa tìm được thuốc chữa và đặc biệt là có nguồn gốc từ rơi nữa Những cái thông tin này liên tục xuất hiện trên những phương tiện truyền thông và mạng xã hội Hiển như không ít người lo lắng về nguy cơ bùng phát dịch bệnh mới ngay trước thểm Tết Nguyên Đảng Đồng thời mới gợi lại ký ức ám ảnh về đại dịch Covid-19 từng làm đảo lộn cuộc sống cách đây chưa lâu Tại Việt Nam, Bộ Y tế cho biết chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh nhưng đã chủ động tăng cường giám sát và triển khai biện pháp phòng ngừa từ sớm Vậy virus Nipah thực sự nguy hiểm đến đâu? Đâu là những thông tin đang bị thổi phong ở trên mạng? Và chúng ta cần làm gì để vừa yên tâm đón Tết vừa không lỡ là trước nguy cơ dịch bệnh trong bối cảnh thế giới luôn tiêm ẩn nhiều rủi ro? Xin kính mời các bạn hãy cùng Taka phân tích Toàn cảnh dịch bệnh Nipah trên thế giới Những ngày gần đây cận Tết rồi các bạn ơi Thì virus Nipah bất ngờ xuất hiện dây đặc trên các mạng báo và mạng rội kéo thang loạt thông tin về dịch bệnh chết người, nguy cơ đại dịch mới khiến không ít người lo lắng Hình ảnh nhiều sân bay đậy châu Á tăng cường sang lọc y tế phát thể cảnh báo sức khỏe cho hành khách đến từ Ấn Độ càng lam bối không khí trở nên càng thẳng thêm Sau những gì mà thế giới từng trải qua với Covid-19 chỉ cần nghe đến 2 chữ virus mới tâm lý hoang mang gần như lập tức lan rộng Tuy nhiên là khi nhìn lại các thông tin chính thức từ giới chức y tế Ấn Độ và Tổ chức Y tế Thế giới, bức tranh thực tế về Nipah thì nó không hề giống như một đợt bùng phát mất kiểm soát Tại bang Tây Bengal, nơi được nhắc đến nhiều nhất trong bản tin gần đây nhà chức trách xác nhận là ghi nhận 2 trường hợp dương tình với virus Nipah Các ca nghi nhiễm khác được đưa vào bệnh viện bệnh truyền nhiễm Belegata đều cho kết quả âm tính và xuất viện Gần 200 người từng tiếp xúc gần với các ca bệnh được khoanh vùng, cách ly và theo dõi y tế chặt chẽ Nhưng đến thời điểm này chưa phát hiện thêm chuỗi lây nhiễm mới trong cộng đồng Chính quyền địa phương thì khẳng định tình hình vẫn trong tầm kiểm soát và bác bỏ thông tin về việc dịch bệnh lan rộng trên diện lớn Ở phạm vi quốc tế, WHO cũng cho biết Bệnh do virus Nipah từ trước thời nay chỉ xuất hiện rải rác tại một số quốc gia từ khu vực Nam Á và Đông Nam Á Chủ yếu là Bangladesh, Ấn Độ, Malaysia và Singapore Các ca bệnh thường tập trung tại những ổ dịch nhỏ khu trú trong gia đình hoặc cơ sở y tế chứ chưa từng tạo thành làn sóng lây nhiễm toàn cầu Dù virus này có thỷ lệ tử vong rất cao nhưng mà số ca mắc thực tế mỗi năm lại khá hạn chế so với nhiều bệnh truyền nhiễm khác Lịch sử dịch tễ của Nipah cho thấy rất rõ điều này Đợt bùng phát đầu tiên và cuối những năm 1990 tại Malaysia và Singapore xuất phát từ lợn nhiễm virus sau khi mà tiếp xúc với rơi ăn quả, vật chủ tự nhiên của Nipah Hơn 300 người bị nhiễm, trên 100 người bị tử vong Bộ Chính phủ Malaysia phải tiêu hủy hơn 1 triệu con lợn để chặn đứng dịch bệnh Từ đó nay, Nipah tiếp tục xuất hiện gần như hàng năm tại Bangladesh và cả một số bang của Ấn Độ Nhưng mà quy mô của mỗi đợt đều tương đối nhỏ mà thôi Riêng tại Ấn Độ, bang Kerala từng ghi nhận nhiều đợt bùng phát Nipah trong vòng vài năm qua Trong đó có đợt năm 2018 và 2021 Các đợt này được khoanh vùng cách ly nhanh chóng và không lan diện rộng Đợt mới ở Tây Ban Gan lần này cũng đang được kiểm soát theo cùng một kịch bản Việc mà nhiều quốc gia châu Á như Thái Lan, Nepal, Hồng Kông hay Đài Loan tăng cường sáng lọc y tế ngay tại sân bay trong những ngày qua Thực chất là phản ứng phòng ngừa sớm Điều đối chớn thành thông lệ toàn cầu sau đại dịch Covid-19 Bất cứ khi nào một bầm bệnh nguy hiểm xuất hiện dù chỉ vài ca bệnh Hệ thống y tế quốc tế đều sẽ ưu tiên giám sát chặt chẽ để phát hiện sớm nguy cơ lây lan xuyên biên giới Đây là một bước đi mang tính phòng thủ không đồng nghĩa việc dịch bệnh đã bùng phát trên diện rộng Còn tại Việt Nam chúng ta Bộ Y tế thông tin đến ngày 26 tháng 1 vẫn chưa ghi nhận trường hợp nào nhiễm virus Nepal Tuy vậy các địa phương đã được trị đạo tăng cường giám sát dịch bệnh ngay tại cửa khẩu, bệnh viện và trong cộng đồng Các biện pháp sẵn sàng ứng phó được kích hoạt nhằm phòng ngừa nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài Đồng thời khuyến cáo về vệ sinh được phẩm, theo dõi sức khỏe và khai báo y tế đối với người đi về từ vùng dịch cũng được phổ biến rộng rãi Có thể thấy là nếu tách bạch giữa thông tin chính thức và những dòng tin giật gân lan truyền trên mạng Tình hình dịch bệnh tại Nepal hiện nay chưa cho thấy dấu hiệu của một cuộc khung hoảng y tế toàn cầu Virus này nguy hiểm có tỷ lệ tử vong cao và luôn nằm trong danh sách mà bệnh cần theo dõi đặc biệt của WHO Nhưng những ca bệnh đang xuất hiện vẫn ở mức rất là hạn chế được khoanh vùng và kiểm soát kịp thời Sự cảnh giác của các quốc gia là cần thiết và hoàn toàn hợp lý trong bối cảnh thế giới ngày càng giao lưu, đi lại nhanh chóng Tuy nhiên, cảnh giác thì không đồng nghĩa với hoảng loạn Nguy hiểm thật Nhưng mà không phải là Covid thứ 2 Điều khiến virus Nepal luôn được giới chuyên môn xếp vào nhóm mâm bệnh nguy hiểm không nằm ở số ca mát mà nằm ở mức độ nặng của bệnh khi đã nhiễm Người nhiễm tại Nepal thường khởi phát bằng những triệu chứng khà dòng cúm thông thường như là sốt, đau đầu, đau cơ, đau họng buồn nôn và nôn mửa Trình cái sự mơ hồ này khiến nhiều trường hợp ban đầu khó được phát hiện sớm Tuy nhiên, chỉ sau vài ngày bệnh có thể chuyển biến rất là nhanh Virus tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương gây viêm não cấp tính với các biểu hiện như chóng mặt, buồn ngủ bất thường lù lẫn, dối loạn ý thức co giật và trong nhiều trường hợp là hôn mê sâu Một số bệnh nhân còn xuất hiện viêm phổi nặng, suy hô ấp buộc phải thở máy Thời gian ủi bệnh thường từ 4 đến 14 ngày Nhưng có những trường hợp kéo dài tới hơn 1 tháng khiến những việc theo dõi thực tế trở nên phức tạp Đây cũng là những biểu hiện dễ thấy ở người mắc Covid nên đã gây nên tâm lý hoang mang cho nhiều người dân khi nghe lướt quạt tin Nguy hiểm hơn nữa ngay cả là những người may mắn sống sót cũng có thể phải đối mặt với di trường lâu dài Nhiều bệnh nhân sau viêm não giao ni pa, bị suy giảm trí nhớ dối loạn nhận thức, co giật mạn tính và không thể nào quay lại cuộc sống bình thường Một số nghiên cứu ghi nhận hiện tượng virus ngủ yên trong cơ thể rồi tái hoạt động sau nhiều tháng hoặc nhiều năm, gây viêm não muộn và tử vong Chính vì mức độ tàn phá nghiêm trọng mà tỉ lệ tử vong cho đớt bùng phát ni pa luôn ở mức rất là cao Nhưng điều quan trọng cần hiểu là mức độ nguy hiểm của bệnh không đồng nghĩa với khả năng bùng phát thành đại dịch như là Covid-19 đã từng hoành hành Sự khác biệt cột lõi giữa ni pa và Covid-19 nằm ở rủi ro lan rộng những cộng đồng Covid là virus đừng hô hấp có thể lấy nhanh qua giọt bắn và không khí trong môi trường kín Chỉ cần tiếp xúc sinh hoạt bình thường cũng đủ tạo đánh chuỗi lây nhiễm Trong khi đó, ni pa chủ yếu lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của động vật hoặc là người nhiễm bệnh cũng như là qua thực phẩm bị nhiễm virus Điều này khiến cho khả năng bùng dịch diện rộng của ni pa thấp hơn rất là nhiều Phần lớn các âu dịch trong lịch sử đều giới hạn trong gia đình, cộng đồng nhỏ hoặc môi trường y tế Mùa lây nhiễm Chỉ cần phát hiện muộn chuỗi lây trong bệnh viện hay khu dân cư đông đốt có thể gây ra nhiều ca bệnh nặng với tỷ lệ tử vong cao Vì vậy, cách tiếp cận đúng đắn với ni pa là vừa cảnh giác y tế vừa giữ tâm lý bình tĩnh Chúng ta cần chú ý đến các dấu hiệu bất thường đặc biệt là sốt cao kèm dối loại Nhất là khi có yếu tố đi lại từ vùng có dịch hoặc tiếp xúc nguy cơ cao Việc đi khám sớm và khai báo đầy đủ có một ý nghĩa then chốt trong phát hiện và ngăn chặn lây lan Tóm lại, tin ni pa Nó là một căn bệnh nguy hiểm với một độ tổn thương và tỷ lệ tử vong Nhưng mà bản chất lây truyền khiến nó khó tạo thành lan sóng dịch bùng phát diện rộng như là COVID-19 Khi mà nỗi sợ lan nhanh hơn cả dịch bệnh Cái điều đáng chú ý trong câu chuyện ni pa những ngày vừa qua không chỉ nằm ở số ca bệnh mà là ở tốc độ lan truyền của nỗi sợ Chỉ trong một thời gian rất ngắn mạng sội tràn ngập những cảnh báo giật gân khiến nhiều người lập tức liên tưởng tới giai đoạn hỗn loạn của COVID-19 Nỗi ám ảnh tập thể vẫn còn nguyên vẹn Chỉ cần một từ khóa về virus là đủ kích hoạt tâm lý hoang mang Bạn còn nhớ giai đoạn COVID đây không? Từ cuối 2019 đến đầu năm 2022 hàng chục nghìn người đã ra đi nhiều gia đình bất mát chỉ trong một thời gian ngắn Những con đường từng đông đúc bỗng trống trơn không một bóng người Giãn cách xã hội kéo dài học online, làm việc online trở thành cuộc sống thường nhật Cẩu trang, nước sát quần, đồ bảo hộ y tế xuất hiện khắp mọi nơi Muốn ra đường thì phải có giấy thông hành Muốn vào chợ cũng phải quét mã Mỗi ngày hàng triệu người chỉ biết dõi theo bản tin thời sự để xem hôm nay có bao nhiêu ca nhiễm mới bao nhiêu ca tử vong, bao nhiêu người bị cách ly Cuộc sống nó đảo lộn hoàn toàn và nỗi lo âu bao trùm lên từng gia đình một Mới đó thôi mà đã 4-5 năm trôi qua Và cái cảm giác ấy giờ nghĩ lại thấy như một giấc mơ Chính cái ký ức này khiến xã hội sau Covid trở nên nhạy cảm hơn rất là nhiều với mọi thông tin liên quan dịch bệnh Đây là phản xạ tự nhiên sau một cú sốc lớn Nhưng mà cũng chính phản xạ này tạo điều kiện cho tin đồn và những thông tin chưa kiểm chứng bùng phát Nỗi sợ được khuếch đại bằng cảm xúc nhiều hơn là dữ kiện Mạng xã hội nó giống như một cái loa phóng thanh khổng lồ Những tiêu đề càng sốc càng được chia sẻ nhanh Trong khi những phân tích trung lập Khoa học thì ít được chú ý Thật toàn ưu tiên nội dung gây kích động Vô tình biến những hoang mang Thì làn sóng cảm xúc lan rộng Thậm chí là còn nhanh hơn cả dịch bệnh thật nữa Bài học lớn nhất từ Covid không chỉ nằm ở y tế Mở cách cộng đồng tiếp nhận thông tin khủng hoảng Chủ quan Khiến dịch bệnh âm thần lan rộng Còn hoảng loạn khiến kinh tế Và đời sống bị tổn thương nghiêm trọng Chỉ khi xã hội giữ được sự bình tĩnh Dựa trên thông tin chính thống và hành động khoa học Thiệt hại mới được hạn chế Câu chuyện với Nipah cho thấy Các quốc gia đã chủ động hơn trong giám sát và phòng ngừa Nhưng mà bài toán tin giả Và tâm lý đám đông Vẫn còn nguyên đó Trong một thế giới toàn cầu hóa Nơi mà bệnh có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào Sự chuẩn bị cần dựa trên khoa học Và hệ thống y tế vững vàng Cuối cùng thì các sự kiện hiện tại Chưa cho thấy một dấu hiệu Có khung hoảng y tế toàn cầu Chúng ta trước mắt hoàn toàn có thể yên tâm đòn Tết Sinh hoạt bình thường Đồng thời theo dõi thông tin chính thống Và thực hiện đúng các khuyến cáo phòng dịch Cũng như là sự chỉ đạo của chính quyền địa phương Chúc các bạn có một cái Tết khỏe mạnh Và thật là bình an