VỆ TINH ĐƯỢC PHÓNG LÊN NTN? VIỆT NAM CÓ VỆ TINH CHƯA?

Nếu mà bây giờ bạn tắt điện thoại ngước lên trời và tự hỏi Trên đầu mình đang có gì? Thì câu trả lời không chỉ là mây Là sao Là trăng Trên đầu chúng ta Mỗi ngày đang có hàng nghìn vệ tinh bay vòng quanh trái đất Âm thầm hoạt động Âm thầm truyền dữ liệu Âm thầm giữ cho thế giới này vận hành chơn chu Điều thú vị là Phần lớn chúng ta đang sử dụng vệ tinh mỗi ngày Nhưng lại gần như không bao giờ nghĩ đến nó Vệ tinh giống như điện Chỉ khi mất điện Người ta mới thấy nó quan trọng như thế nào Vậy vệ tinh là gì? Và vì sao nó không rơi xuống đất? Vệ tinh là một cỗ máy do con người chế tạo Được phóng lên không gian Và bay vòng quanh trái đất Theo một quỹ đạo cố định Ở đây có một câu hỏi rất thực tế Tại sao nó không rơi xuống? Vì rõ ràng trái đất có lực hút Và bất cứ thứ gì ta ném lên trời rồi cũng sẽ rơi Điểm mấu chốt nằm ở tốc độ Vệ tinh không đứng yên trên trời Nó lao đi với tốc độ khủng khiếp Có cái lên đến gần 30.000 km mỗi giờ Vì sao vệ tinh không rơi xuống trái đất? Quả thật là một câu hỏi rất hay Thực tế thì vệ tinh vẫn luôn rơi Chỉ có điều nó rơi mãi mà không chạm đất Trái đất hút vệ tinh xuống bằng lực hấp dẫn Giống như hút mọi vật khác Như khác ở chỗ Vệ tinh bay rất nhanh theo phương ngang Nhanh đến mức khi nó rơi xuống Thì bề mặt trái đất đã cong đi ở phía dưới Thế là vệ tinh cứ đuổi theo mặt đất Rơi vòng quanh trái đất thay vì rơi thẳng xuống Nói cho dễ hình dung Nếu chúng ta ném một hòn đá thật mạnh trên đỉnh núi Ném càng mạnh nó rơi càng xa Nếu ném đủ mạnh Hòn đá sẽ rơi mãi và không bao giờ chạm đất Và vệ tinh chính là hòn đá được ném đủ mạnh đó Vì vậy vệ tinh không đứng yên trên trời Mà lao đi với tốc độ hàng chục nghìn km mỗi giờ Chính tốc độ ấy giữ cho nó ở lại với quỹ đạo Trái đất chúng ta có nhiều vệ tinh nhân tạo vô kể Lúc này trái đất có hơn một vạn vệ tinh nhân tạo đang bay xung quanh Nhưng không phải tất cả đều còn hoạt động Trong số đó chỉ có 4.000 đến 5.000 vệ tinh là còn sống Tức là vẫn phát tín hiệu và làm nhiệm vụ Phần còn lại là vệ tinh hỏng, sát tên lửa, mảnh vỡ Tạo thành thứ mà người ta gọi là rác không gian Con số này tăng rất nhanh trong vài năm trở lại đây Vì các chùm vệ tinh internet tiêu biểu là Starlink Trước kia mỗi năm chỉ phóng vài chục vệ tinh Bây giờ có năm người ta phóng cả nghìn chiếc Vệ tinh nhân tạo đầu tiên trong lịch sự loài người là Sputnik 1 Do Liên Xô phóng lên vào năm 1957 Sputnik 1 rất nhỏ, hình cầu, có anten thò ra ngoài Không chụp ảnh, không truyền hình, không làm gì phức tạp Nhiệm vụ duy nhất của nó là phát ra tiếng bíp bíp về mặt đất Những chiến tiếng bíp đó đã làm cả thế giới troang vang Lần đầu tiên trong lịch sử, con người đạt được một vật thể nhân tạo Lên quỹ đạo quanh trái đất Sự kiện này mở ra kỷ nguyên không gian Đồng thời châm ngòi cho cuộc chạy đua vũ trụ giữa các cường quốc Tiêu biểu là Liên Xô và Mỹ Từ một quả cầu đơn giản như vậy Loài người đã đi tới hàng nghìn vệ tinh tinh vi ngày nay Đủ để dẫn đường, truyền internet, theo dõi từng cơn bão Và từng mét vuông bề mặt trái đất Để tạo ra một vệ tinh Người ta không bắt đầu từ kim loại hay linh kiện Mà bắt đầu từ mục đích Chúng ta cần nó để làm gì Đây là một điểm cực kỳ quan trọng Vì một vệ tinh truyền hình sẽ khác hoàn toàn Một vệ tinh chụp ảnh trái đất Và lại càng khác một vệ tinh quân sự Khi đã xác định rõ nhiệm vụ Các kỹ sư mới bắt đầu thiết kế Một vệ tinh thường chất là một nhà máy thu nhỏ Nó có bộ não, chính là máy tính điều khiển Có nguồn sống là pin mặt trời Có hệ thống liên lạc là anten Có cảm biến, camera, radar Để nhìn và nghe Tất cả những thứ đó phải hoạt động Trong môi trường không có không khí Không có người sửa chữa Và không có cơ hội để thử lần thứ hai Chính vì vậy vệ tinh được lắp giáp Trong các phòng cực kỳ nghiêm ngặt Kỹ sư mặc đồ kín mic từ đầu đến chân Giống như bác sĩ ở trong phòng mổ Chỉ một hạt bụi nhỏ cũng có thể làm hỏng cảm biến Mà một khi vệ tinh đã bay lên rồi Thì coi như nếu mà hạ sai cái gì Hỏng cái gì là mất luôn Là vứt luôn Trước khi phóng, vệ tinh còn phải trải qua Những bài kiểm tra có thể nói là tra tấn Nó bị dung lắc dữ dội để mô phỏng khoảnh khắc Tên lửa rời bệ phóng Nó bị đặt trong môi trường chân không Bị nung nóng rồi làm lạnh đột ngột Để chắc chắn rằng ngoài vũ trụ Nó không chết vì sóc nhiệt Chỉ những vệ tinh vượt qua tất cả Mới được cấp vé bay lên trời Khoảnh khắc phóng là khoảnh khắc sinh tử Tên lửa bay lên, tách tầng Và rồi vệ tinh được thả ra giữa không gian Từ giây phút đó trở đi Nó hoàn toàn cô độc, không sửa chữa, không cứu hộ Nó chỉ có thể sống hoặc chết Đúng theo những gì được tính toán dưới mài đất Loài người phóng vệ tinh Bởi vì rất nhiều mục đích khác nhau Và trên thế giới bây giờ có một vài loại vệ tinh khác nhau Đầu tiên là vệ tinh viễn thông Đây được hiểu là những cột phát sóng bay Nhờ chúng mà tín hiệu truyền hình, điện thoại, internet Có thể đi từ châu lục này sang châu lục khác Chỉ trong tích tác Một vệ tinh viễn thông đặt đúng vị trí Có thể phù sóng cả một quốc gia Thậm chí là một vài quốc gia, một khu vực rộng lớn Khi bạn xem truyền hình vệ tinh Hay là gọi điện quốc tế Rất có thể tín hiệu đã đi qua một vệ tinh như vậy Tiếp theo là vệ tinh quan sát trái đất Đây là những con mắt từ trên cao Chuyên chụp ảnh bề mặt hành tinh Nhờ chúng con người biết được mình đã ở đâu Rừng bị tàn phá như thế nào Sông hồ đang cạn như thế nào Đô thị đang mở rộng như thế nào Google Earth và đồ vệ tinh Anh chụp tới trên cao mà bạn thấy hằng ngày Có nguồn gốc từ những vệ tinh này Một loại vệ tinh khác mà chúng ta vẫn đang sử dụng hằng ngày Và luôn sử dụng những ít khi nghĩ đến Đó là vệ tinh định vị GPS chỉ là một cái tên quen thuộc Thực chất còn có nhiều hệ thống khác Nhờ các vệ tinh này, điện thoại biết bạn đang đứng ở đâu Xe biết đường đi, máy bay hạ cánh chính xác Vệ tinh nữa đó là vệ tinh khí tựa Đó chính là những người canh gác bầu trời Chúng theo dõi mây, bão, nhiệt độ đại dương, dòng hải lưu Nhờ có chúng, con người có thể dự báo báo Trước nhiều ngày Thay vì chờ trời mưa như ngày xưa Rất nhiều sinh mạng được cứu gian tiếp Nhờ những dữ liệu âm thầm đó Cuối cùng là vệ tinh quân sự Đây là loại ít được nói đến công khai Nhưng quốc gia nào có tiềm lực cũng đều đầu tư Chúng dùng để do thám, theo dõi Dẫn đường cho vũ khí chính xác Trong chiến tranh hiện đại, ai mất vệ tinh trước Người đó gần như bị mù mắt Một sự thật thú vị đó là trên thế giới Chỉ có vài nơi thuận tiện để phóng vệ tinh Bởi vì trái đất Thì luôn tự quay từ tây sang đông Và ở gần sích đảo, bề mặt trái đất quay nhanh hơn Tạo cho tên lửa một cú đẩy miễn phí Phóng ở đây sẽ tốn ít nhiên liệu hơn Mang được vệ tinh nặng hơn Nên các bãi phóng gần sích đảo Luôn có một lợi thế rõ rệt Lý do thứ hai là an toàn Khi phóng thì các tầng tên lửa sẽ rơi xuống đất Hoặc xuống biển Các bãi phóng tiêu biểu của thế giới đều có điểm chung Gần biển hoặc gần sích đảo Và đều ít dân cư, dễ kiểm soát an ninh Và thời tiết tương đối ổn định Chính những điều kiện đó đã khoanh vùng lại cuộc chơi Khiến chỉ có một số nơi được chọn làm cửa ngõ lên không gian Ngoài ra, phóng vệ tinh Còn liên quan trực tiếp đến công nghệ chiến lược và quân sự Nên bãi phóng phải đặt ở nơi dễ kiểm soát Thế nên cũng ít quốc gia muốn mang vệ tinh của mình Sang nước khác để phóng Trừ khi là không thể làm khác Vệ tinh đã thay đổi cả thế giới Sự thay đổi lớn nhất mà vệ tinh mang lại cho thế giới Đó là gì? Đó là khoảng cách địa lý không còn là rào cản lớn như trước Một sự kiện ở nửa kia tre đất Có thể được truyền trực tiếp đến hàng tỷ người Internet có thể vươn tới những vùng hẻo lánh Mà các quang không thể kéo tới Vệ tinh cũng giúp con người hiểu rõ tre đất hơn chính ngôi nhà của mình Biến đổi khí hậu Băng tan, mực nước biển đăng dâng Không còn là khái niệm mơ hồ Mà được đo đếm bằng số liệu và hình ảnh cụ thể từ trên cao Trong thảm họa thiên nhiên Vệ tinh trở thành cứu tinh thầm lạng Chúng phát hiện trái rừng từ sớm Theo dõi đường đi của bão, hỗ trợ tìm kiếm cứu nạn Rất nhiều người được cứu sống mà không biết rằng Đó là nhờ có vệ tinh Và trong chiến tranh Vệ tinh đã thay đổi hoàn toàn cách đánh Chiến tranh không còn chỉ diễn ra trên đất liền Trên biển hay trên không Ai làm chủ được không gian Người đó có lợi thế chiến lược khổng lồ Trở về với Việt Nam Việt Nam đã làm được vệ tinh hay chưa? Việt Nam đã có vệ tinh Và đã có từ khá sớm so với mặt ẳng khu vực Những vệ tinh viễn thông đầu tiên như Venusat-1 Venusat-2 Đã giúp Việt Nam chủ động hơn rất nhiều Trong lĩnh vực truyền dẫn Không còn phụ thuộc hoàn toàn Và thuê vệ tinh nước ngoài Sau đó Việt Nam tiếp tục có những vệ tinh như là Venusat-1 Phục vụ quan sát trái đất, quản lý tài nguyên Và phòng chống thiên tai Hay có những vệ tinh nhỏ như là Nanodragon Cho thấy kỹ sư Việt Nam đã bắt đầu tự thiết kế Tự làm chủ công nghệ Ở phân khúc vệ tinh nano Nhưng Việt Nam chưa tự phóng được tên lửa Chưa có vệ tinh quân sự cỡ lớn Dù vậy, con đường đang đi Vẫn là một con đường chắc chắn Học từ nhỏ, làm chủ dần, không nóng vội Và chắc chắn là không bao giờ đứng yên Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này Nếu cảm thấy thú vị Bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh Bật chuông thông báo và chia sẻ Còn bây giờ thì xin được nói lời chào Tạm biệt