Chính Quyền Bắc Kinh LÀM GIẢ Hóa Đơn Xuất Khẩu, GIẢ TẠO Thặng Dư Thương Mại Nghìn Tỷ Đô La...

Chính quyền Bắc Kinh làm giả hóa đơn xuất khẩu, giả tạo thẳng dư thương mại nghìn tỷ đô. Mời các bạn cùng Ánh Hồng và Khán Trung Quốc tìm hiểu sâu về vấn đề này trong chương trình ngày hôm nay. Kinh tế Trung Quốc dường như trải qua một vở kịch đảo ngược sử thi trong năm 2025. Mặc dù bị thương nặng bởi đòn thương chiến Mỹ-Trung, chính quyền Bắc Kinh vẫn tuyên bố thẳng dư hơn 1.000 tỷ đô la, lập kỷ lục mới, thậm chí tăng trưởng hơn 10% so với cùng kỳ năm 2024. Truyền thông nhà nước đồng loạt gieo hò, tuyên bố đây là biểu hiện của sức bền bỉ mạnh mẽ trong ngoại thương Trung Quốc. Xuất khẩu sang Đông Nam Á, Liên minh châu Âu tăng ổn định, bù đắp cho sự sụt giảm xuất sang Mỹ. Dưới tuyên truyền của nhà nước, có người sốc, số khác thì hoài nghi. Kinh tế nát mà cứ như độc mùa, thương mại lập kỷ lục mới vậy sao doanh nghiệp ngoại thương ngày càng làm ăn khó khăn? Xếp hàng dài đóng cửa, tại sao thể cảm kinh tế của mọi người đều tệ đến thế? Tại sao dân chúng vẫn chẳng có tiền tiêu? Điều nực cười hơn là chính một tờ báo của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã tự vạch áo cho người xem lưng, phơi bày sự thật về cái thẳng dư nghìn tỷ đô la này. Hôm 29 tháng 12 năm 2025, báo đệ nhất tài kinh thuộc đài phát thanh truyền hình Thượng Hải đăng một bài điều tra sâu, hiếm thấy mang tên, dữ liệu xuất khẩu mua được, tiêu hao tài chính địa phương không mang lại động lực thực chất cho kinh tế. Bài báo chỉ thẳng vào vùng sám trong thống kê ngoại thương Trung Quốc, phơi bày hiện tượng khắp nơi làm, mua, bán hóa đơn xuất khẩu. Cái gọi là mua, bán hóa đơn xuất khẩu này chính là doanh nghiệp lập công ty ngoại thương vò bọc. Từ tay trung gian báo quan mua dữ liệu xuất khẩu, chính quyền địa phương thì dựa vào dữ liệu xuất khẩu hải quan mà doanh nghiệp báo lên để phát thưởng trợ cấp xuất khẩu. Những hoạt động xuất khẩu này thực tế không xảy ra tại nơi đăng ký công ty vò bọc, nhưng lại nhân tạo, kéo cao con số thống kê xuất khẩu địa phương. Bài báo nói, quan trọng hơn là hiện tượng mua, bán hóa đơn xuất khẩu này đã tồn tại ở Trung Quốc nhiều năm. Các cơ sở thương mại địa phương đối với chuyện này thái độ mơ hồ, ngầm cho phép, thậm chí chủ đạo loại anh vi này. Bài báo đề cập, một số địa phương có nhiều người làm ngoại thương, bị cáo buộc, thông đồng lập hơn 90 công ty vò bọc, mua dữ liệu xuất khẩu của nhà máy tỉnh khác, lừa lấy khoản thưởng xuất khẩu khổng lồ từ Trung ương, hơn cả trăm triệu tệ. Một tỉnh Tây Nam cũng có cá nhân đăng ký thành lập hơn trăm công ty vò bọc, chuyên làm giả họa đơn xuất khẩu, lừa lấy quỹ trợ cấp chính phủ, thường hơn 200 triệu tệ. Một bị cáo khai, mục đích thành lập các công ty này chính là để lãnh thưởng trợ cấp xuất khẩu của sở thương mại, để tránh thuế vụ soi, sau khi lấy được tiền thưởng thì giải tán công ty luôn. Người nhà bị cáo nhiều lần nhấn mạnh, bản thân cũng chỉ muốn phối hợp với Trung ương tạo nên thành tích kinh tế, thậm chí còn bị cáo khai. Công ty hợp tác với các phòng ba liên quan của chính phủ luôn rất vui vẻ, khi có vấn đề còn có người giúp phối hợp. Cục trưởng Cục Thương mại, một thành phố cấp địa phương ở Giang Tây, bị nghi nhận cổ phần khô từ các công ty ma này, được chiêu hoa hồng hàng triệu tệ, lạm dụng quyền lực, điều chỉnh dữ liệu xuất khẩu, liên tục làm giả hồ sơ để rút tiền trợ cấp từ Trung ương. Còn có luật sư cho biết, lãnh đạo Cục Thương mại rất rõ giá trị của hóa đơn xuất khẩu, thậm chí sẽ theo giá trị thị trường để điều chỉnh tiêu chuẩn thưởng xuất khẩu. Nếu tính trợ cấp xuất khẩu 1 USD là 3 xu tệ, thì thưởng trợ cấp xuất khẩu 100 triệu tệ tương ứng với lượng xuất khẩu sơ lược tính toán vài trăm tỷ tệ. Phát thưởng trợ cấp cho mua đơn xuất khẩu không chỉ tiêu hào tài chính địa phương, thực tế không có bất kỳ hỗ trợ hoạt động kinh doanh nào, đối với kinh tế địa phương cũng không có động lực thực chất. Hơn nữa, trong hệ thống hải quan hư cấu, con số tăng trưởng xuất khẩu hình thức khiến dữ liệu ngoại thương xuất khẩu nghiêm trọng mất thực. Ngoài ra, trong các vụ mua đơn xuất khẩu loại này, công ty vỏ bọc, trung gian báo quan có thể còn tồn tại tình trạng báo giả hàng hóa, lừa lấy hoàn thuế, loại hành vi giả tự doanh thật đại lý, làm dối loạn cho tự quản lý ngoại thương. Chính vì vậy, loại hành vi này đã không còn là lừa đảo doanh nghiệp đơn thuần hay chính phủ giám sát thất trách, mà là quyền lực, tài chính, dữ liệu thành tích hình thành một chuỗi lợi ích hoàn chỉnh. Báo cáo này chẳng khác gì tự vạch trần sự thật. Tăng trưởng xuất khẩu mà bạn thấy là do mua chuộc. Sự tịnh vượng mà bạn chứng kiến được thúc đẩy bởi ngân sách nhà nước. Thặng dư thương mại 1.000 tỷ đô la mà bạn thấy chỉ là một ảo ảnh được giam dựng cẩn thận. Bài báo vừa ra đã gây phẫn nộ tập thể từ cư dân mạng. Tôi chỉ muốn hỏi, chính sách thưởng của chính phủ là để kích thích kinh tế, thực thể hay là làm công cụ thành tích, vận chuyển lợi ích cho một số người? Doanh nghiệp ngoại thương trận chính làm ăn thì lấy trợ cấp khó như lên trời. Công ty vỏ bọc lại dễ dàng lừa hàng trăm triệu tệ. Công bằng không? Tiền người nột thuế đâu? Cư thế bị làm đá lót đường cho công trình thành tích. Máy rút tiền tự động còn tham nhũng. Khi thành tích quan trọng hơn làm thật, giả mạo hữu dụng hơn thực tế, ai còn muốn làm ăn chân chính? Lỗ hàng trăm triệu này có ai suy xét không? Quan viên tham gia vận chuyển lợi ích, ai tra hỏi? Phải cho người nột thuế một lời giải thích chứ? Cư dân mạng bình luận, đây chính là lý do tại sao xuất khẩu ngày nào cũng lập kỷ lục mới, thặng dư ngày nào cũng kỷ lục mới, nhưng doanh nghiệp ngoại thương lại ngày càng khó khăn. Tôi từng thấy, có tay mở ra công ty, làm về năng lượng mới, thuê văn phòng, trang trí chút, nhân viên toàn bà con, cũng chẳng thấy làm ăn gì. Tôi hỏi công ty chẳng có hoạt động gì, sao kiếm nhiều tiền thế? Mở bao nhiêu công ty, anh ấy bảo chỉ là kiếm tiền từ chợ cấp. Còn có người nói, cảng diêm điền thâm quyến, đầy loại công ty này. Hai tháng kiếm 5 triệu tệ, ngăn kéo cả đống con dấu hơn 30 cái. Càng có người chỉ ra, cơ hội béo bở này, dân thường chúng ta làm được không? Còn chẳng phải chỉ có 3 con bạn bè của cán bộ mới ra làm thôi sao? Ai cũng biết, cái chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc luôn làm giả số liệu, nhưng mấy năm gần đây lại yêu cầu mọi người hát thêm bài kinh tế đang sáng sủa. Vậy mà truyền thông nhà nước lại tiết lộ thông tin làm giả xuất khẩu. Hơn nữa loại làm giả này tồn tại nhiều năm. Có thể nói ai cũng ngầm hiểu tại sao đúng cuối năm 2025 lại bị truyền thông nhà nước vạch áo. Đây là vì trong hiện thực tàn khốc năm 2025, Bắc Kinh ngày càng rõ một việc, kinh tế thực sự đã không chống đỡ nổi câu chuyện mà họ muốn nữa. Kinh tế Trung Quốc năm ngoái luôn đối mặt với vấn đề rất nghiêm trọng. Đầu tư tài sản cố định tăng trưởng âm liên tục, bất động sản suy thoái, đầu tư phát triển bất động sản giảm hơn 12% so với cùng kỳ. Sự suy thoái nghiêm trọng trên diện rộng dẫn đến lợi nhuận của các doanh nghiệp công nghiệp giảm mạnh, vốn đầu tư nước ngoài rút đuôi và các công ty trong nước cũng chuyển dây chuyền sản xuất ra nước ngoài. Một làn sóng phá sản và thất nghiệp lan rộng khắp Trung Quốc. Đồng thời, các ngân hàng lớn gặp phải tình trạng dòng tiến âm, và nhiều ngân hàng nhỏ phá sản, ngừng hoạt động. Triệu kiến, Viện trưởng Viện nghiên cứu Tây Kinh cuối năm 2025 từng đăng bài trên mạng Kaixin với nội dung bí ẩn tranh lệch nhiệt độ kinh tế, trong đó chỉ ra nền kinh tế Trung Quốc đang gặp khó khăn đến mức cực đoan. Công chúng cảm thấy không ổn, kinh doanh khó khăn, việc làm khó tìm, và ngay cả trong thời kỳ thị trường trứng khoán tăng mạnh, người ta nói rằng 80% nhà đầu tư cá nhân đã mất trung bình 20.000 tệ. Theo Viện trưởng Triệu Kiến, mức tăng GDP 20.000 tỷ tệ không thể bù đắp cho khoản lỗ 200.000 tỷ tệ do 3 năm liên tiếp điều trình giá nhà ở, trong khi tài sản giảm, nợ lại tăng, làm trầm trọng thêm tình trạng giảm thu nhập khả dụng. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến sự khác biệt đáng kể giữa điều kiện kinh tế vĩ mô và vi mô, và bài báo ngầm chỉ trích chính quyền vì vẫn dừng ở tư duy kinh tế khan hiếm trong quá khứ. Ý kiến của ông Triệu Kiến được cư dân mạng đồng cảm nhưng nhanh chóng bị chính quyền xóa bỏ. Hơn nữa, dữ liệu từ Bộ Tài chính cho thấy nợ của chính quyền địa phương sẽ lên tới gần 80.000 tỷ nhân dân tệ vào năm 2025, với số nợ ngầm lớn hơn nữa như trái phiếu đầu tư đô thị. Tổng thu ngân sách đang tăng trưởng âm và hơn 1 phần 3 các thành phố, cấp tỉnh dựa vào các khoản chuyển giao để bù đắp thâm hụt ngân sách. Trới triều thay, chính tại những vùng kinh tế kém phát triển, nợ nân trống chất và phụ thuộc vào ngân sách của này, các quan chức chính phủ lại càng dựa nhiều hơn vào thủ đoạn mua tăng trưởng kiểu này. Thực ra, chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc không phải không biết vấn đề dữ liệu làm giả, ngược lại, họ rõ hơn ai hết. Vấn đề là bản thân thể chế này chính là dựa vào thứ dữ liệu dâng lên, áp lực chuyển xuống mà vận hành. Logic rất đơn giản, cấp trên muốn tăng trưởng, địa phương muốn khảo hạch, khảo hạch ép tài chính, tài chính ép dữ liệu, dữ liệu lại quyết định mụ quan. Trong cấu trúc này, ai thành thật nhất là kẻ chết nhanh nhất. Vì vậy, bạn sẽ thấy, GDP bị thổi phòng nhưng mãi đạt chuẩn, việc làm linh hoạt hóa nhưng tỷ lệ thất nghiệp mãi thấp, thẳng dư thương mại xuất khẩu vượt nghìn tỷ nhưng doanh nghiệp đóng cửa hàng loạt. Chuyên gia vấn đề Trung Quốc ông Vương Hách phân tích rằng, lần này truyền thông Bắc Kinh đã tự vạch áo cho người xem lưng. Vì hiện tại toàn bộ kinh tế rất tệ, Trung ương sợ mất kiểm soát nên phải phạt địa phương, tìm dê tế thần. Nhưng thành tích giả là tệ nạn ăn sâu gốc dễ trong thể chế chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc. Nó căn bản giải quyết không nổi. Nhà kinh tế Hoa Kỳ Hoàng Đại Vệ nhận định, những loạn tượng mua đơn xuất khẩu và tới nước dữ liệu này cũng là nguyên do ông Trump phát động thương chiến. Ông Trump muốn tấn công thương mại không công bằng của chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc, bao gồm cả trợ cấp của chính phủ để thúc đẩy xuất khẩu và thậm chí cả chuỗi xuất khẩu có trả phí, thao túng dữ liệu. Hoa Kỳ muốn tóm lấy bằng chứng trợ cấp bóp méo thặng dư của Trung Quốc cho nên đàm phán Mỹ-Trung trong tương lai sẽ không dễ dàng, và các nền kinh tế khác sẽ hưởng ứng theo Hoa Kỳ, cũng bắt đầu chống trợ cấp, chống lách luật, áp thuế hoặc điều tra đối với Trung Quốc. Theo chuyên gia Vương Hách, dữ liệu ngoại thương Trung Quốc có nhiều vấn đề. Ví dụ, dữ liệu từ Tổng cục Hải quan và Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước thường mâu tuẫn, tranh lệch quá xa. Hơn nữa, thặng dư thương mại có hai nhược điểm chính. Thứ nhất, bán phá giá với giá thấp, gây ra phản ứng dữ dội và các biện pháp trừng phạt từ các nước ngoài. Thứ hai, cung cấp tiến dụng rủi ro cao. Ví dụ, nếu sản phẩm được bán cho các nước châu Phi nhưng họ không thể mua, các khoản vay được cung cấp để cho phép họ mua sản phẩm. Những khoản vay này rất có khả năng không thể thu hồi, tiêm ẩn rủi ro đáng kể. Trên danh nghĩa, nó có thặng dư 1.000 tỷ đô la, nhưng trên thực tế, nó cung cấp một lượng lớn các khoản vay thương mại quốc tế và rủi ro cho vay là rất cao. Vì vậy, lợi ích kinh tế thực tế rất hạn chế. Chuyên gia tài chính Lão Man tin rằng các công ty Trung Quốc duy trì được khối lượng xuất khẩu bằng cách hy sinh lợi nhuận và thực hiện các đợt giảm giá thanh lý để cắt giảm chi phí. Theo ông Lão Man, thặng dư thương mại 1.000 tỷ đô la của Trung Quốc từ tháng 1 đến tháng 11 chỉ là một nỗ lực tuyệt vọng cuối cùng để cứu vãn nền kinh tế quốc gia trước khi nó sụng đổ. Theo dự kiến của Lão Man, lợi nhuận các ngành công nghiệp quy mô lớn ở Trung Quốc sẽ tiếp tục gặp sóng gió. Lão Man cho rằng Trung Quốc tạo ra rất nhiều doanh nghiệp ma, hoạt động giả, tạo cảnh tượng xuất khẩu Trung Quốc dường như chỉ còn chút sinh khí. Hiện các ngành còn làm xuất khẩu và có chút tăng trưởng bao gồm sản xuất thiết bị, điện, điện tử. Tuy nhiên, loại tăng trưởng này kỳ thực rất đáng sợ. Lão Man phân tích, tăng trưởng xuất khẩu 3 ngành này nghĩa là doanh nghiệp Trung Quốc đang đẩy nhanh chuyển dịch sản xuất ra nước ngoài. Do đó cần phải mua thiết bị sản xuất trong nước và xuất khẩu sang Đông Nam Á và Mỹ Latin. Loại xuất khẩu này về cơ bản là giao dịch một lần. Sau khi hoàn tất giao dịch này, các nhà sản xuất thiết bị sẽ phải tự mình chuyển dịch sản xuất ra nước ngoài để phục vụ thuận tiện hơn cho các doanh nghiệp sản xuất có vốn đầu tư của Trung Quốc tại địa phương. Còn các nhà sản xuất hàng tiêu dùng thì đang bán tháo hàng tồn kho với bất kỳ giá nào, lợi nhuận giảm mạnh. Các công ty này cũng đang rời sản xuất ra nước ngoài trên quy mô lớn, dẫn đến sự bùng nổ ngắn hạn trong xuất khẩu. Các yếu tố này đã tạo ra hiện tượng kỳ lạ về thạng dư thương mại nghìn tỷ đô la. Tuy nhiên, đây chỉ là một biện pháp tuyệt vọng trong lĩnh vực ngoại thương, một nỗ lực cuối cùng. Từ thời điểm này trở đi, đều chờ đợi ngành ngoại thương Trung Quốc là một vực thảm không đáy sau một sự sụp đổ thảm khốc. Cư dân mạng nói đùa, chẳng phải điều này giống như một đợt giảm giá thanh lý hàng hóa của trung tâm thương mại với khẩu hiệu hàng đồng giá 2 tệ trước khi phá sản sau. Một số người làm trong ngành ngoại thương chia sẻ, các đơn đặt hàng của chúng tôi đã nói lên tất cả. Trước tháng 8 năm 2025, lo lắng vòng thuế quan mới ở châu Âu và Hoa Kỳ, khách hàng đã đổ xô đặt hàng. Sau tháng 8, khách hàng trở nên thận trọng hơn. Đến cuối năm thì đơn hàng không còn mấy. Một người làm khác đề cập, quanh một doanh nghiệp né thuế quan, chuyển sản xuất sang châu Phi để rửa nguồn gốc Made in China, sản phẩm phải vận chuyển đến châu Phi, rồi trung chuyển, bán sang Mỹ. Một số cư dân mạng dẫn chứng vụ bê bối, mua trục phí xuất khẩu do Ngân hàng Trung ương Nigeria phanh vụi hồi cuối năm, cho biết số tiền gian lận trợ cấp ở một địa phương lên tới hàng trăm tỷ tệ, quy mô cả nước không kể xiết. Thêm vào đó là các thủ đoạn mà các công ty sử dụng để thổi phồng xuất khẩu bằng cách xây dựng kho hàng ở nước ngoài và thay đổi giấy tờ trong thương mại trung chuyển. Thì dễ dàng hình dung được khối lượng thương mại thực tế đã bị thổi phồng lên đến mức nào. Do đó, giá trị thực sự của cái gọi là thẳng dư thương mại nghìn tỷ đô la vào năm 2025 không cần nói cũng rõ. Tuy nhiên, nguy hiểm nhất không phải là dữ liệu bản thân làm giả mà là tất cả người tham gia đều ngâm hiểu nhưng tiếp tục diễn kịch. Các quan chức địa phương biết về số liệu bị thổi phồng, các doanh nghiệp biết rằng trợ cấp quá cao, chính phủ trung ương biết về gian lận ở cấp cơ sở và cộng đồng quốc tế cũng nhận thức rõ điều này. Nhưng trò hề này không thể dừng lại. Một khi nó dừng lại, thực tế khắc nghiệt sẽ là sự sụp đổ thực sự của ngân sách nhà nước. Sự suy giảm mạnh về việc làm và sự sụt giảm nhanh chóng về kỳ vọng xã hội. Như vậy, việc làm giả dữ liệu đã dần chuyển từ một biện pháp ngắn hạn thành một sự cần thiết để duy trì ổn định xã hội. Hiện nay, nền kinh tế Trung Quốc đang ở trong một tình thế vô cùng khó xử. Sợ chính quyền đột ngột sụp đổ nên không dám hoàn toàn ngừng làm giả dữ liệu. Sợ mất hoàn toàn uy tín nên không dám tiếp tục làm giả dữ liệu vô thời hạn. Và chỉ có thể áp dụng biện pháp tạm thời vạch trần gian lận, duy trì ổn định và tìm vật tế thần cùng một lúc. Khi dữ liệu xuất khẩu cần phải mua, khi tăng trường kinh tế chỉ có thể được tạo dựng và khi một tương lai kinh tế tươi sáng chỉ có thể đạt được thông qua những lời lẽ xáo rỗng, vấn đề thực sự không còn nằm ở cấp độ kinh tế mà là liệu toàn bộ hệ thống có còn chịu đựng được sức nặng của sự thật hay không. Cảm ơn quý vị đã theo dõi chương trình của chúng tôi. Những gọi ý của quý vị sẽ giúp chúng tôi hoàn thiện hơn mỗi ngày. Và các bạn cũng đừng quên theo dõi Khán Trung Quốc trên 2 nền tảng Youtube và Kanchi World. Ánh Hồng và Khán Trung Quốc xin chân thành cảm ơn và hẹn gặp lại!