Cái Lạ Ở Miền Tây: Vì Sao Người Miền Tây Nói Gì Cũng Nhắc Tới Nước?

Xin chào quý vị! Ngồi xuống đây một chút ngang, không biết quý vị có để ý giống tôi không? Người miền Tây mình lạ lắm, ngồi trên bờ thôi mà nói chuyện nghe như đang trèo xuồng dưới sông vậy đó. Ví dụ ha, nói chuyện lớn tiếng quá thì bị nói là nước lớn, lỡ lời muốn làm lành thì phải xuống nước nhỏ, còn nói mà lấp lẫn 2 chiều thì bị kêu là nói nước đôi, nghe riết thành quen, ai cũng hiểu. Mà ít khi nào mình dần lại hỏi, ủa sao cái gì cũng dính tới nước vậy ta? Tôi nhớ hồi xưa ở quê, sáng ngủ dậy, mở cửa ra là thấy sông rồi, đi ra sau hẹ là gặp cái rạch, đi thêm chút nữa là tới cái vạm. Nhà này với nhà kia không ai nói cách mấy trăm mét hết, mà hay nói ở cách nhau một con rạch thôi, nghe là biết liền gần hay xa. Có những buổi sáng sớm, trời còn tờ mờ sáng, sương còn chưa tan. Mấy ông lão trông sớm, ngồi trên mũi ghe, không nói gì nhiều, chỉ nhìn con nước thôi là biết bữa nay nên làm gì. Nước đứng thì chưa đi, nước bò lên thì chuẩn bị, còn nước nhảy bờ là biết mùa tới. Có khi nhìn màu nước, thấy đỏ đục là biết phù sa đang về rồi đó. Không cần đồng hồ, cũng không cần lịch, chỉ cần hiểu con nước là sống được. Mà sống riết rồi, con nước nó không còn nằm dưới sông nữa. Nó đi vô lời ăn tiếng nói của mình luôn. Người miền Tây nói chuyện cũng giống như chèo xuồng vậy đó. Không có ai chèo mạnh quá, cũng không có ai đứng yên, mà cứ nhẹ nhẹ, đưa đưa cho nó êm. Ai mà nói chuyện lấn người khác, lớn tiếng áp đảo, người ta nói liền. Ê, nói nước lớn rồi đó nghe. Nghe một cái tự nhiên hạ xuống liền. Còn lỡ nói nặng, muốn giảng quà thì phải xuống nước, hạ mình một chút, mềm lại một chút, để còn nhìn mặt nhau lâu dài. Có mấy chuyện không nói thẳng, người ta không né, nhưng cũng không nói quịch tẹt ra, mà cần phải đẩy đưa, rồi thâm chừng, coi ý người kia ra sao trước. Không phải vì sợ, mà vì biết, nói sao cho người ta dễ nghe. Ở miền Tây, nói đúng thôi chưa có đủ, phải nói sao cho êm nữa. Rồi không chỉ cách nói, mà cách nhìn người cũng dính tới sông nước luôn. Anh em bên vợ, người miền Tây không gọi là đồng hao, mà gọi là anh em cột trèo. Cái cột giữ cho mái trèo để khỏi trôi. Nghe một cái là thấy cái tình nó dính lại liền. Còn chàng rễ nào mà làm ăn lơ tơ mơ, người ta nói rễ bông súng, rễ điên điển, mấy thứ đó toàn rễ yếu, không bám sâu, không có nhờ được, nghe nhẹ nhẹ, mà thấm dữ lắm. Còn cái này mới vui nè, ai ăn nhiều mà không làm, liền bị chọc, cá chút rễ hay phá mồi, nghe là thấy nguyên cái cảnh dưới nước luôn. Có người dính chuyện, gặp sự cố, rỡ hoài không ra thì người ta nói dính chấu rồi. Còn có người lạc lỏng, không hợp chỗ thì nói cá lóc lên bờ. Chỉ một câu thôi mà thấy rõ con người liền. Người miền Tây mình không có quen nói lý thuyết nhiều, mà hay nói bằng hình ảnh. Ai cũng từng thấy nên cũng dễ hiểu. Rồi tới chuyện đời cũng không thoát khỏi con nước. Người nào cuộc sống bấp bên thì người ta gọi là lục bình trôi, trôi tới đâu hay tới đó. Còn người đi xa, không chỗ nương tựa thì kêu là trôi xong lạc chở, nghe thôi cũng thấy thương rồi. Mà người miền Tây mình sống lạc quan nên hay an ủi nhau bằng, rồi cũng dạt vô bờ thôi, nghe nhẹ vậy thôi, mà ấm lòng dữ lắm. Bởi vì ai rồi cũng có lúc trôi, cũng có những lúc khó khăn. Bế tắc thì nói là mắc cạn, rồi ngọt quá. Còn biệt tâm biệt tích luôn thì gọi là lặng không sủi tâm. Nếu như có chuyện giấu hoài, tới lúc lộ ra thì người ta nói nước rút lội bãi. Còn lợi dụng lúc rối ren mà trục lợi thì người ta rủa, đồ nước đục thả câu. Nghe một câu là hiểu hết, không cần giải thích nhiều. Người miền Tây nói ít mà hình nhiều, tới chuyện sinh hoạt cũng vậy. Ăn nhiều thì ăn như mán súc, làm biến thì làm như lục bình trôi, làm đại thì quơ vào, thấy cơ hội là táp tới. Con nít quậy phá, bị rầy, đừng có làm đục nước ngang là tự biết giận. Rồi riết rồi, mọi thứ trong lời nói đều là hình ảnh sông nước hết. Đi nhờ thì gọi là quá gian, đi bộ thì kêu là lội bộ. Xe chạy trên đường mà gọi là xe đò, còn kết nối thì bắt cầu, muốn nghỉ thì gác chèo. Nghe tới đây mới thấy một chuyện rất thiệt. Người miền Tây mình không có ranh giới rõ ràng giữa sông và đời. Cái gì cũng nhìn qua sông nước hết. Mà nghĩ kỹ lại đó không chỉ là cách nói mà là cách sống. Sống biết lúc lên lúc xuống, biết khi nào nên mạnh, biết khi nào nên mềm. Biết nước lớn thì dễ tràn, nên phải biết xuống nước đúng lúc. Ở quê mình chỉ một bữa cơm thôi cũng thấy rõ chuyện đó. Chỉ cần một câu nói nặng là không khí đổi liền. Cho nên người lớn hay nói, thôi xuống nước chút đi con. Nghe nhẹ vậy thôi mà giữ được cả cái nhà. Bởi vậy mới nói, người miền Tây không phải giỏi nói chuyện mà là giỏi sống. Sống sao cho êm, cho tròn cái tình, tròn cái nghĩa. Trôi theo con nước mà không trôi mất mình. Những câu nói đó ông bà mình đâu có nghĩ để làm văn, chỉ là nói cho tiện miệng thôi. Mà nói riết thành quen, quen riết thành nếp. Để tới bữa nay chỉ cần nghe lại một câu thôi là thấy nguyên một miền sông nước hiện ra trong lòng. Thôi, tới đây mình ngồi lại chút nghe. Quý vị thử nhớ lại coi, ở quê mình còn câu nào nghe là thấy mùi sông nước liền không? Kể lại cho nhau nghe. Biết đâu chỉ cần một câu nói cũ thôi mà nguyên một trời ký ức quay về liền.